Kalika Purana · Chapter 68
//śrībhagavānuvāca//
upacārān pravakṣyāmi śṛṇu ṣoḍaśa bhairava/
yaiḥ samyak tuṣyate devī devo'pyanyo hi bhaktitaḥ
āsanaṃ prathamaṃ dadyāt pauṣṇyaṃ dāravameva vā/
vāstraṃ vā cārmaṇaṃ kauśaṃ maṇḍalasyottare sṛjet
yadaiva dīyate padme maṇḍalasya tadutsaḍajet /
vākpuṣpatoyaiḥ kusumaṃ vinā yacchādakaṃ bhavet
padmasya tadbahirdeśe dvārādau vinivedayet/
ardhyaṃ pādyaṃ cācamanaṃ snānīyaṃ netrarañjanam
madhuparkaṃ ca gandhaṃ ca puṣpaṃ padme nivedayet/
pratimāsu ca yadyogyaṃ gātre dātuṃ ca tat tanau
dadyād yogyaṃ tu purato naivedyaṃ bhojanādikam/
pauṣpāsanaṃ yad vihitaṃ yasya tad yadi garbhakam
nivedayet tadā padme vipulaṃ dvāri cotsṛjet/
pauṣpaṃ puṣpaugharacitaṃ kuśasūtrādisaṃyutam
atiprītikaraṃ devyā mamāpyanyasya bhairava/
yajñakāṣṭhasamudbhūtamāsanaṃ masṛṇaṃ śubham
nocchrāyaṃ nātivistīrṇamāsanaṃ viniyojayet/
anyad dārubhavaṃ cāpi dadyādāsanamuttamam
sakaṇṭakaṃ kṣīrayuta dārusāravivarjitam/
caityaśmaśānasambhūtaṃ varjayitvā vibhītakam
valkalaṃ koṣajaṃ śāṇaṃ vastrametat trayaṃ matam/
romajaṃ kambalaṃ caitadanena tu catuṣṭayam
anena racitaṃ dadyādāsanaṃ ceṣṭabhūtaye/
siṃhavyāghratarakṣūṇāṃ chāgasya mahiṣasya vā
gajānāṃ turagāṇāṃ ca kṛṣṇasārasya carmaṇaḥ/
sṛmarasyātha rāmasya mṛgāṇāṃ navabhedinām
carmabhiḥ sarvadevānāmāsanaṃ prītidaṃ śrutam/
vastreṣu kambalaṃ śastamāsanaṃ devatuṣṭaye
rāṅkavaṃ cārmaṇaṃ śreṣṭhaṃ dāravaṃ candanodbhavam/
yaccāsanaṃ kuśamayaṃ tadāsanamanuttamam
sarveṣāmapi devānāmṛṣīṇāṃ ca yatātmanām/
yogapīṭhasya sadṛśamāsanaṃ sthānamucyate
āsanasya pradānena saubhāgyaṃ muktimāpnuyāt/
śambaro rohito rāmo nyaṅkuraṅkaśaśā ruruḥ
eṇaśca hariṇaśceti mṛgā navavidhā matāḥ/
hariṇaścāpi vijñeyo pañcabhedo'tra bhairava
ṛṣyaḥ khaḍgo ruruścaiva pṛṣataśca magastathā/
ete valipradāneṣu carmadāneṣu kīrtitāḥ
sarveṣāṃ taijasānāṃ ca āsanaṃ śreṣṭhamucyate/
āyasaṃ varjayitvā tu kāṃsyaṃ sīsakameva vā
śilāmayaṃ maṇimayaṃ tathā ratnamayaṃ matam/
āsana devatābhyastu bhuktyai muktyai samutsṛjet
atraiva sādhakānāṃ ca āsanaṃ śṛṇu bhairava/
yatrāsīnaḥ pūjayaṃstu sarvasiddhimavāpnuyāt
aindhanaṃ cārmaṇaṃ vāstraṃ taijasaṃ ca catuṣṭayam/
āsanaṃ sādhakānāṃ ca satataṃ parikīrtitam
tat sarvamāsanaṃ śastaṃ pūjākarmaṇi sādhake/
na yatheṣṭāsano bhūyāt pūjākarmaṇi sādhakaḥ
kāṣṭhādikāsanaṃ kuryāt sitameva sadā budhaḥ/
caturviṃśatyaṅgulena dorghaṃ kāṣṭhāsanaṃ matam
ṣoḍaśāṅgulavistīrṇamucchrāyaṃ caturaṅgulam/
ṣaḍaṅgulaṃ vā kuryāt tu nocchritañcāta ācaret
pūrvoktaṃ varjayed varjyamāsanaṃ pūjaneṣvapi/
vastraṃ dvihastānno dīrghaṃ sārdhahastānna vistṛtam
na tryaṅgulāt tathocchrāyaṃ pūjākarmaṇi saṃśrayet/
yatheṣṭaṃ cārmaṇaṃ kuryāt pūrvoktaṃ siddhidāyakam
ṣaḍaṅgulādhikaṃ kuryānnocchritaṃ ca kadācana/
kāmbalaṃ cārmaṇaṃ śailaṃ mahāmāyāprapūjane
praśastamāsanaṃ proktaṃ kāmākhyāyāstathaiva ca/
tripurāyāśca satataṃ viṣṇoścāpi kuśāsanam
bahudīrghaṃ bahūṃcchrāyaṃ tathaiva bahuvistṛtam/
dāru bhūmisamaṃ proktamaśmāpi sarvakarmaṇi
pṛthak pṛthak kalpayet tu bahirdvāri tathāsanam /
na patramāsanaṃ kuryāt kadācidapi pūjane
na prāṇyaṅga-samudbhūtamasthijaṃ dviradādṛte/
mātaṅgadantasañjātaṃ kāmikeṣvāsanaṃ caret
cārmaṃ pūrvoditaṃ grāhyaṃ tathā ganadhamṛgasya ca/
salile yadi kurvīta devatānāṃ prapūjanam
tatrāpyāsana āsīno notthitastu kadācana/
toye śilāmayaṃ kuryādāsanaṃ kauśameva vā
dāravaṃ taijasaṃ vāpi nānyadāsanamācaret/
āsanāropasaṃsthānaṃ sthānābhāve tu pūjakaḥ
āsanaṃ kalpayitvā tu manasā pūjayejjale/
yadyāsituṃ na saṃsthānaṃ vidyate toyamadhyataḥ
anyatra vā tadā sthitvā devapūjāṃ samācaret/
ityetat kathitaṃ putra pūjyapūjakasaṅgatam
āsanaṃ pādyamadhunā śṛṇu vetāla bhairava/
pādārthamudakaṃ pādyaṃ kevalaṃ toyameva tat
tat taijasena pātreṇa śaṅkhenāpi pradāpayet/
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ sasthānaṃ pādyamiṣyate
tadāsanottaraṃ dadyānmūlamantreṇa sarvataḥ/
kuśapuṣpākṣataiścaiva siddhārthaiścandanaistathā
toyairgandhairyathālabdhairghyaṃ dadyāt tu siddhaye/
ardhyeṇa labhate kāmānardhyeṇa labhate dhanam
putrāyuḥsukhamokṣāṇi dānādardhyasya vai labhet/
na dadyād bhāskarāyārghyaṃ śaṅkhatoyairvicakṣaṇaḥ
tathā na śuktipātreṇa viṣṇave'rghyaṃ nivedayet /
dadyādācamanīyaṃ tu sugandhisalilaiḥ śubhaiḥ
karpūravāsitairvāpi kṛṣṇāguruvidhūpitaiḥ/
yathā tathā sugandhairvā prasaṅgaiḥ phenavarjitaiḥ
tat taijasena pātreṇa śaṅkhenāpi pradāpayet/
udakaṃ dīyate yat tu prasannaṃ phenavarjitam
ācamanāya devebhyastadācamanamucyate/
kevalaṃ toyamātreṇa tad vā dadyānna miśritam
vāsitaṃ tu sugandhādyaiḥ kartavyaṃ yadi labhyate/
āyurbalaṃ yaśovṛddhiṃ pradāyācamanīyakam
labhate sādhako nityaṃ kāmāṃścaiva yathotthitān /
dadhirsarpirjala kṣaudraṃ sitā tābhiśca pañcabhiḥ
procyate madhuparkastu sarvadevaughatuṣṭaye/
jalaṃ tu sarvataḥ svalpaṃ sitādadhighṛtaṃ samam
sarvebhya ścādhikaṃ kṣaudraṃ madhuparkeprayojayet/
tad dadyāt kāṃsyapātreṇa raukmasvetamayena vā
jyotiṣṭomāśvamedhādau pūrte ceṣṭe ca pūjane/
madhuparkaḥ pradiṣṭo'yaṃ sarvadevaughatuṣṭidaḥ
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ sādhakaḥ parikīrtitaḥ/
madhuparkaḥ saukhyabhogyatuṣṭipuṣṭipradāyakaḥ
piṣṭātako'tha kastūrī rocanaṃ kuṅkumaṃ tathā/
guḍaḥ kṣaudraṃ pañcagavyaṃ sarvauṣadhigaṇastathā
sitā nirṇejanaṃ tailaṃ snigdhasnehena tattilāḥ /
prānte toyamiti prāktaṃ snānīyaṃ kalpakovidaiḥ
svarṇaratnodakaṃ caiva karpūrādyadhivāsitam/
taijasaiḥ kāṃsyapātrairvā śaṅkhairvā tannivedayet
maṇḍale keśare deyamādityapratimāsu ca/
śivaliṅge tathā bhoge pīṭhe devatanau tathā
sadyaḥ snigdhaṃ mṛnmayaṃ vā sarpiḥsinduraje tathā/
śrīcandanapratiṣṭhe vā lepayet pratimātanau
svastikasthāpite khaḍge snāpayed darpaṇe'tha vā/
evaṃ dadyāt tu snānīyaṃ mahādevyai viśeṣataḥ
ravi viṣṇuśivebhyo vā yatra tatra prapūjane/
pūjakaḥ snānadānāt t cirāyurupajāyate
samyak snānapradānāt tu kalpāntaṃ svargabhāgbhavet/
yadeva dīyate pādyaṃ gandhapuṣpādikaṃ tathā
upācārāṃstathā sarvānarghyapātrāhitairjalaiḥ/
amṛtīkaraṇādyaistu saṃskṛtaistvabhiṣicya taiḥ
pradadyādiṣṭadevebhyo gṛhṇāti ca tataḥ svayam/
arghyapātrāṇi taistoyairvinā yadvinivedanam
dīyate ceṣṭadevebhyaḥ sarvaṃ tanniṣphalaṃ bhavet/
rāgāllobhāt pramādād vā hyardhyaṃ pātrāmṛtīkṛtam
toyaṃ srutaṃ syāt pātrāt tu punaḥ kuryāt tadāmṛtam/
svalpāvaśeṣatoye tu pātrasthe hyamṛtīkṛte
tatrānyadudakaṃ dadyāt tattainaivāmṛtaṃ bhavet/
bahūni yadi puṣpāṇi mālā vā pracurā yadi
dīyante cārghyapātrasthairjalaiḥ saṃsicya cotsṛjet/
anyatoyairyadutsṛṣṭamardhyapātrasthitetaraiḥ
tanna gṛhvātīṣṭadevo dattaṃ vidhiśatairapi/
saṃskṛte tvarghyapātre tu navabhiḥ pratipattibhiḥ
tiṣṭhanti savatīrthāni pīyūṣāṇi ca sarvataḥ/
tasmāt tatra sthitaistoyairabhyukṣyopacārānutsṛjet
na yogyamarghyapātreṣu nidhāya vinivedayet/
idaṃ te bhairava proktaṃ ṣaṭkaṃ caivāsanādikam/
vastrādi daśa vakṣyāmi śṛṇu vijñānavṛddhaye
iti śrīkālikāpurāṇe aṣṭaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ//
Original text: kālikāpurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0