Kaivalya Upanishad · Chapter 1
[Oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devāḥ bhadraṃ paśyemākṣabhir yajatrāḥ |
sthirair aṅgais tuṣṭuvāṃsas tanūbhir vyaśema devahitaṃ yadāyuḥ |
svasti na indro vṛddhaśravāḥ svasti naḥ pūṣā viśvavedāḥ |
svasti nas tārkṣyo 'riṣṭanemiḥ svasti no bṛhaspatir dadhātu |
Oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ |]
oṃ
athāśvalāyano bhagavantaṃ parameṣṭhinam upasametyovāca |
adhīhi bhagavan brahmavidyāṃ variṣṭhāṃ sadā sadbhiḥ sevyamānāṃ nigūḍhām |
yathācirāt [yayācirāt] sarvapāpaṃ vyapohya parātparaṃ puruṣaṃ yāti vidvān
tasmai sa hovāca pitāmahaś ca śraddhā-bhakti-dhyāna-yogād avaihi |
na karmaṇā na prajayā dhanena tyāgenaike amṛtatvam ānaśuḥ
pareṇa nākaṃ nihitaṃ guhāyāṃ vibhrājate yad yatayo viśanti |
vedānta-vijñānasuniścitārthāḥ saṃnyāsayogād yatayaḥ śuddhasattvāḥ
te brahmalokeṣu parāntakāle parāmṛtāḥ [parāmṛtāt] parimucyanti sarve |
viviktadeśe ca sukhāsanasthaḥ śuciḥ samagrīvaśiraḥśarīraḥ
antyāśramasthaḥ sakalendriyāṇi nirudhya bhaktyā svaguruṃ praṇamya |
hṛtpuṇḍarīkaṃ virajaṃ viśuddhaṃ vicintya madhye viṣadam [viśadaṃ] viśokam
acintyam avyaktam anantarūpaṃ śivaṃ praśāntam amṛtaṃ brahmayonim |
tam ādimadhyāntavihīnam ekaṃ vibhuṃ cidānandam arūpam adbhutam
umāsahāyaṃ parameśvaraṃ prabhuṃ trilocanaṃ nīlakaṇṭhaṃ praśāntam |
dhyātvā munirgacchati bhūtayoniṃ samastasākṣiṃ tamasaḥ parastāt
sa brahmā sa śivaḥ sendraḥ so 'kṣaraḥ paramaḥ svarāṭ |
sa eva viṣṇuḥ sa prāṇaḥ sa kālo 'gniḥ sa candramāḥ
sa eva sarvaṃ yad bhūtaṃ yac ca bhavyaṃ sanātanam |
jñātvā taṃ mṛtyum atyeti nānyaḥ panthā vimuktaye
sarvabhūtastham ātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani |
saṃpaśyan brahma paramaṃ yāti nānyena hetunā
ātmānam araṇiṃ kṛtvā praṇavaṃ cottarāraṇim |
jñānanirmathanābhyāsāt pāpaṃ [pāśaṃ] dahati paṇḍitaḥ
sa eva māyāparimohitātmā śarīram āsthāya karoti sarvam |
striyannapānādivicitrabhogaiḥ sa eva jāgrat paritṛptim eti
svapna [svapne] sa jīvaḥ sukhaduḥkhabhoktā svamāyayā kalpitajīvaloke |
suṣuptikāle sakale vilīne tamo 'bhibhūtaḥ sukharūpam eti
punaśca janmāntarakarmayogāt sa eva jīvaḥ svapiti prabuddhaḥ |
puratraye krīḍati yaśca jīvas tatas tu jātaṃ sakalaṃ vicitram
dhāramānandam akhaṇḍabodhaṃ yasmiṃl layaṃ yāti puratrayaṃ ca ||14*||
etasmāj jāyate prāṇo manaḥ sarvendriyāṇi ca |
khaṃ vāyur jyotir āpaḥ pṛthivī viśvasya dhāriṇī
yat paraṃ brahma sarvātmā viśvasyāyatanaṃ mahat |
sūkṣmāt sūkṣmataraṃ nityaṃ tat tvam eva tvam eva tat
jāgratsvapnasuṣuptyādiprapañcaṃ yat prakāśate |
tad brahmāham iti jñātvā sarvabandhaiḥ pramucyate
triṣu dhāmasu yad bhogyaṃ bhoktā bhogaś ca yad bhavet |
tebhyo vilakṣaṇaḥ sākṣī cinmātro 'haṃ sadā śivaḥ
mayy eva sakalaṃ jātaṃ mayi sarvaṃ pratiṣṭhitam |
mayi sarvaṃl layaṃ yāti tad brahmādvayam asmy aham
[iti] prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
aṇor aṇiyān aham eva tadvan mahān ahaṃ viśvam ahaṃ vicitram |
purātano 'haṃ puruṣo 'ham īśo hiraṇmayo 'haṃ śivarūpam asmi
apāṇipādo 'ham acintyaśaktiḥ paśyāmy acakṣuḥ sa śṛṇomy akarṇaḥ |
ahaṃ vijānāmi viviktarūpo na cāsti vettā mama cit sadāham
vedair anekair aham eva vedyo vedāntakṛd vedavid eva cāham |
na puṇyapāpe mama nāsti nāśo na janma dehendriyabuddhir asti
na bhūmir āpo na ca vahnir asti na cānilo me 'sti na cāmbaraṃ ca |
evaṃ viditvā paramātmarūpaṃ guhāśayaṃ niṣkalam advitīyam
samastasākṣiṃ sadasadvihīnaṃ prayāti śuddhaṃ paramātmarūpam ||23*||
yaḥ śatarūdrīyam adhīte so 'gnipūto bhavati sa vāyupūto bhavati, sa ātmapūto bhavati sa surāpānāt pūto bhavati sa brahmahatyātpūto bhavati sa suvarṇasteyāt pūto bhavati sa kṛtyākṛtyāt pūto bhavati tasmād avimuktam āśrito bhavaty āśramī sarvadā sakṛd vā japet |
anena jñānam āpnoti saṃsārārṇavanāśanam |
tasmād evaṃ viditvainaṃ kaivalyaṃ padam [phalam] aśnute |
kaivalyaṃ padam [phalam] aśnute
Original text: Kaivalyopaniṣad · Edition: Ramamaya Tarkaratna: The Arthavana Upanisads, Calucutta 1872, pp. 456-464. (Bibliotheca Indica, 76) · Data entry Jost Gippert · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0