Jayakhya Samhita · Chapter 14
paṭalaḥ - 14
atha japavidhānaṃ nāma caturdaśaḥ paṭalaḥ 14-1
nārada :---
brṛhi me devadeveśa viṣṇorvibhavamātmanaḥ/
nirṇayaṃ japayajñasya na jñātaṃ tatkathaṃ bhavet
śrī bhagavānuvāca
evaṃ santarpya deveśaṃ kumbhe vā maṇḍalādiṣu/
japayajñavidhānena devaṃ santarpayettataḥ
tadā sa sarvakāmārthānmanaseṣṭānprayacchati/
[japasya traividhyam] 14-2
japaṃ ti trividhaṃ kuryādakṣasūtrakarārpitaḥ
vācikaṃ kṣudrakarmabhya upāṃśuṃ siddhikarmaṇi/
mānasaṃ mokṣakamārthaṃ dhyāyeddevaṃ tu sarvataḥ
akṣasūtraṃ śubhaṃ kāryamadṛśyamitarairjanaiḥ/
[akṣasūtravidhānam tatra maṇipramāṇādiviśeṣāḥ] 14-3
akṣāsthimātrairmaṇibhirjyeṣṭhaṃ kuryātsuvarttuḻam
ghātrīphalānāṃ garbheṇa pramāṇaṃ maghyamaṃ smṛtam/
badarāsthipramāṇena (1)kanīyaṃ samudāhṛtam
(1. kanyasaṃ Y.)
aṣṭottaraśataṃ pūrṇaṃ tadardhaṃ pādameva vā/
kuryāttacca vidhānoktaṃ vidhinā pratikarmaṇi
sauvarṇaṃ dravyasidhyarthamuttamaṃ tatra kārayet/
puṣṭyarthaṃ rūpalābhāya rājataṃ pitṛkarmaṇi
medhāvīryamahātejolābhārthaṃ tāmrameva ca/
maghyamaṃ muniśārdūla kāryaṃ caivākṣasūtrakam
yakṣāṇāṃ yakṣiṇīnāṃ ca sādhane trapujaṃ smṛtam/
rākṣasānāṃ piśācānāṃ vaśe sīsamayaṃ tu vai
pātāḻasādhanārthaṃ tu arītimayamucyate/
sapannagānāṃ nāgānāṃ sādhane syāttu kāṃsyajam
kanīyastu tadā kuryādāyasaṃ kṣudrakarmaṇi/
iti dhātumayānāṃ ca sūtrāṇāṃ vidhayaḥ smṛtāḥ
vakṣye maṇimayānāṃ ca vibhāgaṃ munisattama/
sarvaṃ maṇimayaṃ caiva āyurārogyabhūtidam
mokṣadaṃ tu viśeṣeṇa sphāṭikaṃ śāntikarmaṇi/
tritayaṃ cottamādyaṃ yatsamaṃ sarveṣu karmasu
mūlajānāmatho vakṣye bījānāṃ vidhimuttamam/
saubhāgye vaidrumaṃ kāryamuttamādyaṃ sadā trayam
muktyarthaṃ putra dīptaistu puṣpaṣairdopraśāntaye/
vakṣye jalotthitānāṃ ca viṣayaṃ sarvasiddhidam
padmabījaiśca śāṅkhaiśca śrīkāmo japamārabhet/
āyuḥprajñāyaśaśśāntau mauktikaṃ sarvasiddhidam
uttamādivibhāgena tritayaṃ yatprakīrtitam/
ebhyo madhyādekatamaṃ grāhyaṃ caiva śubhe dine
[maṇīnāṃ kṣālanaprakāraḥ] 14-4
sāstreṇa gandhatoyena kṣālayettadanantaram/
[sūtraviśeṣavidhānam] 14-5
śāṇaṃ kārpāsakaṃ vā'tha prāpya sūtraṃ navaṃ dṛḍham
triguṇaṃ triguṇīkṛtya caturthā vā yathā dṛḍham/
suveṣṭitaṃ tu vai kṛtvā kṣāḻayetpūrvavaddvija
[sūtre maṇīnāṃ yojanaprakāraḥ] 14-6
nikṣepyā maṇayastasminsandhānakramayuktitaḥ/
maṇayassusamāssarve ūnādikyavivarjitāḥ
japārthaṃ muniśārdūla nityaṃ mantreṣu niṣkaḻe/
maṇibhiḥ kramasūtraistu sutantukaḻa niṣkaḻe ()
sakaḻe tu yathecchā vai sūtrārthaṃ maṇigoḻakāḥ ()/
yugaḻaṃ yugaḻaṃ sūtre parasparamukhaṃ dvija
pṛṣṭhaṃ pṛṣṭhasya lagnaṃ vā yathā syādyojayettathā/
sandhāya cātisuśliṣṭaṃ gahanaṃ na bhavedyathā
[akṣasūtrasya valayākāratāpādanam] 14-7
parasparamaṇīnāṃ tu protānāṃ munisattama/
avyucchinnena tenaiva tveṃkena protatantunā
maṇibhyāṃ saṅgamoddeśātsūtraṃ sūtreṇa veṣṭayet/
yathā syātkaṭakākāraṃ stabdhaṃ vṛttaṃ vibhaktimat
[akṣasūtre merukalpanam] 14-8
grandhisandhāvato vipra maṇisakhyādhikaṃ tataḥ/
meruṃ prakalpayenmadhye ekena guḻikena ca
[akṣasūtrasaṃśodhanāvadhānam] 14-9
vilipya candanādyaistu sthāpayedbhājane śubhe/
saṃpūjya puṣpadhūpādyaistasya śuddhimathācaret
dagdhamastreṇa saṃcintya varmaṇā māruteritam/
āplāvya mūlamantreṇa paramāmṛtarūpiṇā
saṃśodhyaivaṃ purā sūtraṃ dehavaccintayettataḥ/
[akṣasūtrasya divyadehatvena cintanam]
caturbhujaṃ tu virajo nārāyaṇamivāparam
varadābhayahastaṃ ca baddhāñjalidharaṃ smaret/
brahmadvārasthitaṃ tacca sūtraṃ dhyāyecchikhopamam
svamantreṇa dvijaśreṣṭha mantramatra nibodhatu/
[akṣasūtramantraḥ] 14-10
proddharetpraṇavaṃ pūrvaṃ tadante kaustubhaṃ nyaset
trailokyaiśvaryadopetaṃ gopanenāṅkayecca tat/
tadante tvakṣasūtrāya padaṃ pañcākṣaraṃ nyaset
namaskārānvitaḥ prokto hyakṣasūtrasya mantrarāṭ/
[svamantreṇākṣasūtrasya sakalīkaraṇapūjane]
sakaḻīkaraṇaṃ kuryānmantreṇānena tasya vai
pūjayecca svamantreṇa tatastatsanghaye kramāt/
[vaiṣṇavyāḥ paraśakterakṣasūtre bhāvanākramavidhānam] 14-11
yā parā vaiṣṇavī śaktirabhinnā paramātmanaḥ
pracalatpūrṇacandrābhā sūryavatkiraṇāvṛtā/
yugakṣayograhutabhuktejasā tīvṛbṛṃhitā
prāgvatsṛṣṭikrameṇaiva smareddhṛtpadmamadhyagām/
pūrakeṇa tu viprendra kumbhakena nirodhitām
hṛtpadmādutthitāṃ bhūyo brahmarandhrāvadhiṃ smaret/
brahmarandhrāttato vipra prollasantīṃ śanaiśśanaiḥ
pūrvavatsandhimārgeṇa cintayeddvādaśāntagām/ ()
recakākhyena yogena tayā sūtraṃ tu bhāvayet
[akṣasūtraprabhodbhāsitatvena yāgālayasmaraṇam]
bhāsitaṃ cātha sūtreṇa sarvaṃ yāgālayaṃ smaret/
pūrṇenduneva gaganaṃ,
[mantrātmano bhagavacchatteḥ sūtrasya mantrākṣarāṇāṃ caikībhūtatvabhāvanavidhiḥ]
niṣkaḻo mantrarāṭ tataḥ
mantrabṛndasamāyukto magnastatreti cintayet/
mantrātmā bhagavacchaktissūtramantrākṣarāṇi vai
sarvamekīkṛtaṃ dhyāyedyathā kṣīreṇa sodakam/
[sakalaniṣkalamantrasya sṛṣṭikrameṇākṣasūtre sānnidhyacintanam]
tatra puṣpāñjalau pṛṣṭhe gṛhītvā cintayedimam
susaṃskṛtākṣasūtrasya patantaṃ pṛṣṭhato dvija/
sṛṣṭikramātsamāyātaṃ mantraṃ sakaḻaniṣkaḻam
sphuliṅgagaṇasaṅkāśamādheyatanutāṃ gatam/
[bhagavatprārthanāpūrvaka tadabhyanujñayā'kṣasūtrasya grahaṇam]
idaṃ vijñāpya deveśamakṣasūtramayācyuta
prayaccha mantrajāpārthaṃ smareddattaṃ ca tena tat/
gṛhīsvā śirasā paścātprasīda iti coccaret
[abhyarcanapūrvakamakṣasūtre mantrasya pratiṣṭhāpanakramaḥ]
prāptaṃ saṃsnāpayetpaścādarghyapātrācca vāriṇā/
saṃpūjya puṣpadhūpādyairmantraṃ tava ca vinyaset
sādhāraṃ sādhanaṃ caiva śaktipūrvaissamāvṛtam/
sannidhau bhava deveśa sanniruddho bhavācyuta
sūtrākhye maṇijāle'sminyāvaccaṃdrārkatārakam/
evaṃ mune pratiṣṭhāpya mantraṃ sūtre'kṣasaṃjñike
pratiṣṭhitasya vai paścānmudrāṃ svāṃ ca pradarśayet/
[akṣasūtramudrā] 14-12
lagnaṃ tiryaggataṃ kuryātkuñcitaṃ dakṣiṇātkarāt
catuṣkamaṅgulīnāṃ ca aṅguṣṭhāgreṇa saṃspṛśet/
tarjanādikrameṇaiva kaniṣṭhāntaṃ dvijottama
saṃspṛśantaṃ kaniṣṭhāntamaṅguṣṭhaṃ cordhvamānayet/
akṣasūtrasya mudraiṣā nityasannidhikāriṇī
japaṃ samārabhetpaścādadṛśyamitarairjanaiḥ/
[japārambhātprākkartavyo'nusandhānaviśeṣaḥ] 14-13
karaṇaṃ vāṅbhanaścaiva mantreṇa paramātmanā
viṣṇunā śaktirūpeṇa bhāvitaṃ bhāvayetpurā/
cetasā yadupārūḍhaṃ tadyuktaṃ vastu vāggatam
vastuyuktaṃ ca caitanyaṃ vāktṛtīyā ca nārada/
samārohetkarmapade vikāratve śanaiśśanaiḥ
evaṃ vivartate mantrasturyājjāgrāvadhi kramāt/
prātilomyena vai vipra punareva nivartate
karaṇaṃ vāksvarūpaṃ syādvākca cidrūpiṇī bhavet/
yaccittaṃ sa bhavenmantro yo mantrassa tvajo hariḥ
brahmādyajāgratparyantaṃ punaratraiva saṃnayet/
vyāpakaṃ yatparaṃ brahma śaktirnārāyaṇī ca yā
sā hyeva pariṇāmena turyākhyaṃ(1) bhajate padam/
turyaṃ suṣuptatāmeti suṣuptaṃ svapnatāṃ vrajet
(1. khaṃ S.)
jāgratvaṃ svapnamāyāti evaṃ jāgrāditaḥ punaḥ/
[jāgradādibhedanirūpaṇam] 14-14
bhagavacchaktiparyantaṃ sandhānaṃ caikatāṃ smaret
yadanityamidaṃ vipra citravatparidṛśyate/
bāhyaṃ viṣayajālaṃ ca jāgradetadudāhṛtam
anityapratipattiryā asminnupari sarvadā/
bhaṅgure svaptatulyo yassa svapno jāgrakāraṇam
suṣuptaṃ śāntatāṃ viddhi svapnavṛtteḥ paraṃ tu yat/
śaktirūpasya vai viṣṇoḥ prāptasturyatvameti saḥ
tayā saha samatvaṃ ca turyātītaṃ taducyate/
mantrātītaṃ paraṃ mantraṃ sthūlasūkṣmadvayaṃ tathā
ātmānaṃ pañcamaṃ vipra ekatvenānusandhayet/
kṛtvaivamanusandhānaṃ prārabheta japaṃ tathā
[antarhṛtpuṇḍarīkādiva bahirakṣasūtre mantrasyodaya kramabhāvanam] 14-15
hṛtpuṇḍarīkamadyastho bhārūpaḥ parameśvaraḥ/
nirmalasphaṭikaprakhyaḥ prasphuranyaḥ svatejasā
tasya śabdamayī śaktī(ktiḥ )jvālāvannissṛtaṃ mahat (tāhiyā)/
taddharmadharmiṇī śuddhā tasyā vai varṇasantatiḥ
nissṛtā mantrajananī tadagrāccaiva mantrarāṭ/
nissṛtaṃ(tu) yathā puṣpaṃ latāgrānmunisattama
evamevākṣasūtre tu uditaṃ ca kramaṃ smaret/
hṛllayaṃ tallayīkuryāddhṛllayasya ca tattathā
ekasya mantranāthasya antarbāhyoditasya ca/
[japasaṅkhyāvidhānam] 14-16
yadaikaṃ tajjapo vipra lakṣasaṃkhyābhidho bhavet
evaṃ lakṣasthito yasmājjapastu parisaṃkhyate/
prayatnādakṣasūtreṇa japasaṃkhyā tu sā smṛtā
anena kramayogena viṣṇuvatkaraṇaṃ bhavet/
viṣṇuvadyogamāśritya akṣamakṣaṃ samāharet
saha prāṇodayenaiva niṣṭhākṣaṃ yāvadeva hi/
[merorlaṅghananiṣedhaḥ] 14-17
tataḥ pradakṣiṇaṃ kuryānmerumūrtisthitasya ca
niṣkaḻasya ca mantrasya tadūrdhve'vasthitasya ca/
grandhīrūpasya ca vibhoramalasya mahātmanaḥ
pṛṣṭhena laṅghanaṃ yasmādvarjanīyaṃ tu nārada/
merumūle'ṅguliprāntaṃ śiṣṭaṃ kṛtvā śanaiśśanaiḥ
aṅguṣṭhasya bhramaṃ kuryānnamerorlaṅghanaṃ bhavet/
aṅguṣṭhamūlamadhye ca bhrāmaṇīyaṃ ca chatravat
vidhinā'nena japtavyo mantro dhyānasamanvitaḥ/
[śāntikapauṣṭikādinimittabhedena mantrasya bhinnabhinnarūpatayā dhyānavidhānam] 14-18
śāṃntike sphāṭikābhaṃ ca pītaṃ dhyāyecca pauṣṭike
vaśye kiṃśukapuṣpābhamākṛṣṭau nṛpaśailavat/
māraṇe kajjaḻābhaṃ tu vidveṣe cāṣapakṣavat
uccāṭane ca dhūmrābhaṃ mantraṃ dhyāyejjapetsadā/
[parāparabhedena japasya dvaividhyam] 14-19
parāparasvarūpeṇa japastu dvividhaḥ smṛtaḥ
paradehaprade(ve)śe ca tattvānāṃ preraṇe dvijaṃ/
krūrakarmaṇi sidhyarthaṃ japo jyotirmayassmṛtaḥ
tatrāntarlīnamamalaṃ śabdaṃ tu paribhāvayet/
bhuktimuktiprasidhyarthaṃ doṣaduḥkhakṣayaṅkaram
śāntau tu sarvakāryāṇāṃ sidhyarthamavicārataḥ/
sukhasaubhāgyasidhyarthaṃ tathā'pyādhānakarmaṇi
japo bhavati śabdākhyastatrāntastu vibhāvayet/
niśāmbukaṇasaṅkāśaprakāśātmajanārdanam
hṛtpadmāttu svamantreṇaṃ bāvayecchabdamutthitam/
na
Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0