Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jayakhya Samhita · Chapter 13

13.1

paṭalaḥ - 13
atha bāhyayāgākhyānaṃ nāma trayodaśaḥ paṭalaḥ/ 13-1
śrībhagavān
purā'ne(1)na vidhānena kṛtvā yāgaṃ tu mānasam/
karmaṇā bhaktiyuktena maṇḍalasthaṃ yajettataḥ

13.2

(1. tena S.)
hṛtpuṇḍarīkamadhye ya iṣṭo mantragaṇaḥ purā/
prasphurantaṃ tamatraiva prāṇāpānagataṃ smaret

13.3

visarjayenna taṃ yāvanna kṛtā bāhyataḥ kriyāḥ/
nyasanīyo hyayaṃ(2) yasmādarghyapātre dvijottama

13.4

(2. sau C. L.)
maṇḍale hyakṣasūtre ca kuṇḍamadhyagate'nale/
[praśnaprativacanamukhena bāhyayāgasyāvaśyakatvanirūpaṇam] 13-2
[nāradaḥ]
bhagavaṃstvatprasādena jñāto hyajñānanāśanaḥ

13.5

jñānavijñānasahito hṛdyāgassarvasiddhidaḥ/
kimarthaṃ bāhyataḥ pūjā kāryā vai maṇḍalāntare

13.6

etadācakṣva bhagavaṃstatra me saṃśayo mahān/
śrībhagavān ---
bāhyotthā bāsanā vipra bahujanmārjitā dṛḍhā

13.7

lolīkṛto'nayā hyātmā śuddho'śuddhasvarūpayā/
yā mantraviṣayā śuddhā kriyā śāntasvarūpadā

13.8

samutthānavināśārthamasyāssā saṃprakīrtitā/
sa bāhyābhyantarābyāṃ ca kriyābhyāṃ tanmayo bhavet

13.9

dṛḍhotthavāsanānāṃ ca tānavaṃ syācchanaiśśanaiḥ/
yanmayassādhako vipra dehasthassāṃprato bhavet

13.10

tanmayo dehapātātsyādityetatkathitaṃ mayā/
nāradaḥ ---
brūhi me devadeveśa maṇḍale yajanaṃ yathā

13.11

svarūpaṃ maṇḍalasyāpi yadi sānugraho'si me/
śrī bhagāvān
[maṇḍala vinyāsaḥ] 13-3
śṛṇu maṇ‍ḍalavinyāsaṃ viṣṇoradbhutatejasaḥ

13.12

pravakṣyāmi samāsena yena śroyo hyavāpsyasi/
parīkṣya vividhāmurvīṃ gandhavarṇassānvitām

13.13

lāṅgalādyaiḥ purā yatnāskṛtvā tu pariśodhitām/
duṣṭaśalyavinirmuktāṃ hastibhāravatīṃ dṛḍhām

13.14

tatpṛṣṭhe maṇḍapaṃ kuryātsudhādhavalitaṃ śubham/
vitānakapatākābhirvastraiśca supariṣkṛtam

13.15

tatrādau lakṣayedbudhyā brahmasthānaṃ prayatnataḥ/
vṛkṣajām()unnatāṃ kuryādvediṃ yāga(ge)dvijādhikā(yatā)m

13.16

astrābhimantritaṃ kṛtvā pañcagavyaṃ tu tejasā/
upalipyāgratassūtraṃ vedikāmabhimantrya ca

13.17

dadyātpū(1)rvaparaṃ sūtraṃ tatra madhye ca nārada/
aṣṭahastaṃ tadarddhaṃ vā caturasraṃ tu sādhayet

13.18

(1. pūrvā A.)
mānādardhārdhasūtreṇa brahmasthānasthitena ca/
digdvayānmadhyasūtraṃ tu cinhīkṛtya samaṃ yathā

13.19

cinhācinhagataṃ(2) sūtraṃ kṛtvā tadanu nārada/
ullaṅghyollaṅghya vai kuryāllāṃchane saumyayāmyage

13.20

(2. ci C. L.)
evamevāpare cinhe tadvattasmiṃśca digdvaye/
kuryāttenaiva sūtreṇa cinhā(3)ccinhagatena ca

13.21

(3. ci C. L.)
prasāryorddhasthitaṃ sūtraṃ matsyasandhidvaye dvija/
dakṣiṇottaradigyātaṃ prākpūrvāparasaṃsthitam

13.22

tato mānārdhasūtreṇa cinhayeddikcatuṣṭayam/
teṣu cinheṣu vai pṛṣṭhe kṛtvā taccātha sūtrakam

13.23

sallāṃchya koṇabhāgānvai pūrvatulyaistu lāṃchitaiḥ/
didgaḻasthena sūtreṇa tatassūtracatuṣṭayam

13.24

dadyādvai kṣetrasidhyarthaṃ koṇātkoṇe ca nārada/
samaiḥ padaistu tatkṣetraṃ kṛtvā ṣoḍaśadhā tataḥ

13.25

caturbhistu padairmadhye padmamaṣṭadaḻaṃ likhet/
tadvadaṣṭāsu vai kuryādāśāsu kamalāṣṭakam

13.26

dikṣu padmacatuṣkaṃ tu devīnāṃ pūjanāya ca/
vidukṣvanyāni catvāri satyāntā yeṣvavasthitāḥ

13.27

teṣāṃ madhye tu navamaṃ pūjyate yatra keśavaḥ/
madhyamaṃ kamalaṃ kṣetraṃ caturddhā bhrāmayenmune

13.28

varjayitvā'ṣṭamāṃśaṃ tu vyoma tenārdhato bahiḥ/
bhramaṇenāntarasthena bhavati dvija karṇikā

13.29

kesarāṇi dvitīyena tṛtīye patrasandhayaḥ/
patrāgrāṇi caturthena bhramaṇopari kalpayet

13.30

koṇātkoṇagataṃ tasminpadme sūtradvayaṃ kṣipet/
sūtrāṇāmantare bhūyaḥ kṣipetsūtrāṣṭhakaṃ tathā

13.31

padmasandhisthasūtreṇa dikkrameṇa daḻāṣṭakam/
bhrāmya vṛttārthayogena evamanye bahisthitāḥ

13.32

padmāḥ kāryāḥ prayatnena (1)susamāśca parasparam/
caturdhā keśarāṃśaṃ tu patre patre vibhajya ca

13.33

(1. samṛddhā A.)
kesaratritayaṃ madye ekaikena yathā bhavet/
saṃsaktanavapadme tu garbhasyārdhena vīdhikāḥ

13.34

ādhāya vīdhivistārān ṣaḍaṃśaṃ vā'tha pañcakam/
tena padmasamūhasya caturaśraṃ likhedbahiḥ

13.35

tatrridhā vibhajeddikṣu pīṭhaḥ syātpādagātrabhṛt/
digpadmaṃ parito dvāraṃ kuryāddikṣu caturṣvapi

13.36

tasminbhāgadvayenaiva karṇaṃ kuryāddvijottama/
caturbhirupakarṇaṃ tu koṇaṃ koṇaṃ bhavettataḥ

13.37

dvāviṃśatipadaiḥ pūrṇamekīkṛtya viśodhya ca/
viviktaṃ paścimadvāraṃ kuryādrekhāvivarjitam

13.38

kaṇiṃkāṃ pītavarṇena pītaraktena kesarān/
patrāṣṭakaṃ sitaṃ kuryādantarāḻaṃ nabhassamam

13.39

pītena pīṭhakoṇādi gātrakāṇyaruṇena tu/
sitaṃ dvāracatuṣkaṃ tu koṇānraktena bhūṣayet

13.40

bāhye rekhātrayaṃ dadyādraktapītāsitāntimam/
antaḥśaktigatenaiva svaraṣoḍaśakena ca

13.41

[maṇḍale prakārabhedāḥ phalabhedāśca] 13-4
athavā dvādaśāraṃ tu dvādaśasvarabhāvitam/
aṣṭāraṃ vilikhennityaṃ nābhinemisamanvitam

13.42

vargāṣṭakena vai vyāptā arā ṛjhvassuśobhanāḥ/
cakranābhau likhetpadmaṃ pūrvalakṣaṇalakṣitam

13.43

śaṅkhodare'thavā lekhyaṃ paṅkajaṃ sumanoharam/
kaumodakyāṃ puro vā'pi bimbe vā kaustubhopame

13.44

puṣpamālākṛtau vā'tha yathākāmāptaye mune/
svalāṃchanākṛtau yāge dadātyabhimataṃ viduḥ

13.45

navanābhau parāṃ siddhimaihikāmuṣmikīṃ labhet/
padmodare kṛte yāge sadā lakṣmīḥ pravardhate

13.46

cakramadhye bhavedrājyaṃ śatrupakṣakṣayaṅkaram/
śāntikarmaṇi vai śaṅkhe gadāyāṃ subhago bhavet

13.47

kaustubhe rājyalābhastu puṣṭirvai puṣpamaṇḍale/
eṣa padmodaro yāgaḥ padmādermadhyagaḥ smṛtaḥ

13.48

[maṇḍalasyeva kumbha puṣpamaṇḍala sthaṇḍila pratimādīnāmapi bāhyayāga pradeśatvavidhānam] 13-5
nānāvarṇakasaṃyuktastvanyaḥ kumbhodare śruṇu/
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ mṛṇmayaṃ vā ghaṭaṃ dṛḍham

13.49

kāḻamūlaistu rahitaṃ trāsaprāṇavivarjitam/ ()
kṣīrapūrṇaṃ tu taṃ kuryāddadhnā vā gandhavāriṇā

13.50

sarvaratnauṣadhīgāḍhaṃ kuśadūrvāphalodaram/
siddhārthakākṣatopetaṃ kuṅkumodakabhāvitam

13.51

praśastataruśākhābhiḥ komalābhiralaṅkṛtam/
śaṅkhasvastikapadmaiśca carcitaṃ candanena ca

13.52

śobhitaṃ ca sitairvastraiḥ paṭṭaiścaiva sragādibhiḥ/
tanmadhye cāsanaṃ padmaṃ tanmadhye tu janārdanaḥ

13.53

vainateyoparisthastu lakṣmādyāḥ pūrvavatsthitāḥ/
saṃkṣepapūjanārthaṃ tu kumbhe yāgaḥ prakīrtitaḥ

13.54

upalipya sthalaṃ vātha gomayena mṛdāmbhasā/
varttuḻaṃ pīyāttatra dadyādvā caturaśrakam

13.55

yathā kālodbhavaiḥ puṣpaiḥ pavitraiḥ (1)kaṭamuktaye/
tatra saṃpūjayeddevamathavā munisattama

13.56

(1. kūṭa A.)
ahataṃ susitaṃ vastraṃ dhūpagandhādivāsitam/
pṛṣṭhatastu sthale datvā tatropari yajeddharim

13.57

pratimāṃ kārayedvā'tha ghātumṛcchailadārujām/
sapadmaṃ kevalaṃ vā'tha bhadrapīṭhaṃ prakalpayet

13.58

kevale toyamadhye vā dīpthe'gnau dhūmavarjite/
sthitamāyatane vā'tha sākāraṃ parameśvaram

13.59

śaṅkhacakradharaṃ viṣṇuṃ surasiddhāvadhāritam/
ṛṣibhirmanujairvā'tha bhaktiyuktaiḥ pratiṣṭhitam

13.60

tanmūrttau ca svamantreṇa yajedāvāhanaṃ vinā/
bhūmiṣṭhe hyacale vipra pāṣāṇe cakralāṃcchite

13.61

cale vā śaṅkhapadmākhyamudrābhirvipra mudrite/
tatropari yathāpūrvaṃ tathā saṃpūjayetprabhum

13.62

ebhiryāgaparairmadhyādekaṃ niṣpādya yatnataḥ/
karmaṇā bhaktiyuktena pūjayetsarvakāmadam

13.63

yathāśaktyupacāreṇa vibhavena tu vā mune/
[atha maṇḍale bāhyayāgaprakāraḥ]
arghyapātraṃ samādāya suvarṇarajatādijam

13.64

śailaṃ mṛddārujaṃ vā'tha palāśāṃbujaparṇajam/
astrodakena prakṣālya lepayetkuṅkumādibhiḥ

13.65

anekāṅgaṃ ca tatrārghyaṃ yojayedastrasaṃskṛtam/
[ardhyadravyāṇi] 13-6
siddhārthakāstilādūrvāssayavāssitataṇḍulāḥ

13.66

toyakṣīraphalopetā idamarghyamudāhṛtam/
āpyāyya mūlamantreṇa sudhāsandohamūrtinā

13.67

[ardhyasya viniyogaḥ] 13-7
pātradvayasthitaṃ tena kṛtvā bhāgadvayaṃ mune/
ekasminniṣkalādhāre saṃsthitaṃ niṣkaḻātmakam

13.68

mantracakraṃ svavīryeṇa prasphurattacca vinyaset/
saṃsthāpya maṇḍalāgre tu pūjyaṃ puṣpādinā purā

13.69

dhāraṇādvitayenaiva agnīṣomamayena ca/
samyagdvitīyaṃ saṃskuryādyathāvadavadhāraya

13.70

pracaṇḍakiraṇavrātairbhāskarīyairdahetpurā/
saṃcintya bhasmabhūtaṃ tu tataḥ pūrṇenduraśmibhiḥ

13.71

āpūryāmṛtakalloladhārāpātena nārada/
kāntimaccintayedbhūyo yaddagdhaṃ bhānunā tu vai

13.72

mūlamantrādibhirmukhyairmantraistadabhimantrya ca/
badhvākāmadudhāṃ mudrāṃ sravantīṃ (1)mantrasaṃyutām

13.73

(1. padma A.)
gorūpāṃ himaśailābhāṃ nirādhārapathasthitām/
gandhadigdhau karau katvā ardhyapātroddhṛtena ca

13.74

maṇḍalaṃ maṇṭapaṃ prokṣya yāgadravyāṇyaśeṣataḥ/
dāhayedastramantreṇa mūlena plāvayettataḥ

13.75

nirmalo dravyasaṅghaśca yāgayogyo bhavettadā/
namaskṛtya tato viṣṇuṃ mūlamantraṃ samuccaret

13.76

[dvārapūjā] 13-8
svamūrtisaṃsthitaḥ pūjyaḥ puṣpairañjalisaṃsthitaiḥ/
ardhyapātraṃ samādāya puṣpaṃ dhūpaṃ vilepanam

13.77

dīpanaivedyaparyantaṃ dvāraṃ bāhyaṃ tato yajet/
[dvāradevatāpūjā] 13-9
udumbarasya mūle tu bahirdvārasya madhyataḥ

13.78

bhūmiṣṭhaṃ kṣetrapālaṃ ca pūjayettadanantaram/
dvāropari sthitāṃ lakṣmīmūrdhvasaṃstha udumbare

13.79

dakṣiṇottaraśākhābhyāṃ mūle caṇḍapracaṇḍakau/
tadvajjayaṃ ca vijayaṃ bāhye dvārasya cāntare

13.80

śākhādvayasya madhye tu vāmadakṣiṇataḥ kramāt/
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva pūjayettadanantaram

13.81

tenaiva kramayogena dvārasyābhyantarasthitau/
nidhīśau śaṅkhapadmākhyāvarghyapuṣpādibhiryajet

13.82

[yāgamaṃdirapraveśavidhiḥ] 13-10
kṛtvaiva dvārayāgaṃ tu tataḥ puṣpaṃ ca sammukham/
gṛhītvā'ṅguṣṭhapūrveṇa aḍgulītritayena tu

13.83

abhimantrya tadastreṇa cakraṃ tadupari smaret/
niśitāraṃ jvaladrūpaṃ varṣantamanalāśanim

13.84

kṣayakṛdvighnajālānāṃ kṣipedyāgagṛhāntare/
dakṣiṇāṃ tarjanīṃ vipra kuryādūrdhvamukhīṃ tataḥ

13.85

śikhāmantreṇa saṃyuktāṃ vidyudvilasitaprabhām/
smṛtvā bhrāmayamāṇastāṃ saṃviśedyāgamandiram

13.86

[upaveśanaśeṣabhūtamāsanaprokṣaṇādi]
svāsanaṃ ca tataḥ prokṣya ardhyapātrodakena ca/
sāstreṇa tāḍya puṣpeṇa tatpṛṣṭhe kramaśo dvija

13.87

ādhāraśaktipūrvaṃ tu mantrasaṅghaṃ prapūjayet/
upaviśya tataḥ paścāt
[pūjanāṅgabhūtāvekṣaṇaprokṣaṇaviśeṣau] 13-11
hṛdayasthaṃ ca tatparam

13.88

tejo nārāyaṇākhyaṃ tu tatkuryānnetramadhyagam/
vāsudevābhidhānaṃ tu prāguktaṃ ca samāśrayet

13.89

nirīkṣya sakalaṃ samyakstabdhanetrayugena ca/
maṇḍalañcārghyapātraṃ tu punaḥ prokṣya kuśāmbhasā

13.90

[ādhāraśaktyādyāsanakalpanatatpūjanakramaḥ] 13-12
pūjanaṃ prārabhetpaścātsārdhyaiḥ puṣpaiḥ krameṇa tu/
ādhāraśaktorārabhyaanusandhānapūrvakam

13.91

yugāvasānaṃ prāk datvā sthūlaṃ mantrāsanāsanam/
tatrordhve madyadeśe'pi prāguktavidhinā nyaset

13.92

dviraṣṭakaṃ tu dharmādyaṃ kāntimatpararūpadhṛt/
tacca ṣoḍaśakaṃ nyasya bhūyo bhūyo digaṣṭake

13.93

sūkṣmarūpadharaṃ vipra prākpadādīśagocaram/
padmādivanhiveśmāntamekaikasmin‌nyasettataḥ

13.94

tadeva garbhadeśasthaṃ hyanusandhāya vinayset/
bhāvāsanāvasānāntaṃ (naṃ tat ) mantraiḥ svaissvairathārcayet

13.95

uparyupari yogena puṣpadhūpānulepanaiḥ/
[caturasrāyatamaṇḍalakalpanam]
yugāvasāne pīṭhasya pṛṣṭhe vidhisamīpataḥ

13.96

kalpanājanitaṃ kuryāccaturasrāyataṃ tataḥ/
maṇḍalaṃ devadevasya dakṣiṇe maṇḍalopari

13.97

vāyavyakoṇādārabhya yāvadīśānagocaram/
[gaṇeśādipūjanam] 13-13
tatrādau tu svamantreṇa gaṇeśaṃ pūjayet‌dvijaḥ

13.98

tato vāgīśvarīṃ devīṃ tadante garuḍaṃ yajet/
pūjayecca tato bhaktyā guruṃ paramasaṃjñitat

13.99

parameṣṭhī tataḥ pūjyastataḥ pitṛgaṇaṃ yajet/
ādisiddhasamūhaṃ ca bhagavaddhyānatatparam

13.100

anujñāṃ prārthayettebhyo yathānukramameva ca/
[hṛdayakamalādbhagavata āvāhana pūjanaprakāraḥ] 13-14
gṛhītvā śirasā tāṃ ca tata āvāhayetprabhum

13.101

āvāhya mantreṇa mune mudrāyuktena bhaktitaḥ/
proccārya mūlamantraṃ tu hṛdayasthaṃ ca sarvagam

13.102

avatārya krameṇaiva recakena śanaiśśanaiḥ/
nāḍībhyāṃ sandhideśena nīrūpeṇāmalena ca

13.103

kalpanārahitenaiva cidbhāvābhāsitena ca/
sarvagasya tato vipra sārghyaṃ puṣpāñjaliṃ vibhoḥ

13.104

nikṣiṇyāthomukhenaiva pāṇiyugmena mūrdhani/
layayāgoktavidhinā pūjayetprathamaṃ tataḥ

13.105

puṣpārghyalepanairdhūpairmūlamantrādibhiḥ kramāt/
[lakṣmyādīnāṃ dhyānapūrvako kramāt/]
tato bhagavato viṣṇorbhāsā bhāsvaravigrahāt

13.106

lakṣmyādīrnissṛtā dhyāyetsphuliṅganicayā yathā/
bhogasthāne yathāyogamekaikaṃ vinyasettataḥ

13.107

[maṇḍale mantranyāsakramaḥ] 13-15
maṇḍalopari mantraṃ ca yathā tadavadhāraya/
ūrdhvataḥ padmamadye tu yathā bhūtaṃ tathā nyaset

13.108

mūlamantraṃ dvijaśreṣṭha mūrtiyuktaṃ tu pūrvavat/
tadagrasaṃsthite padme lakṣmīṃ vai karṇikāntare

13.109

kīrtiṃ dakṣiṇabhāgasthe pṛṣṭhage tu jayāṃ nyaset/
māyāṃ cottarapadme tu karṇikānte'tha(1) vinyaset

13.110

(1. ntetu Y)
āgneye hṛdayaṃ madhye śirastvīśānapaṅkaje/
śikhāṃ rākṣasadiṅbhadhye kavacaṃ vāyugocare

13.111

atha madhyasthite padme devasya purato daḻe/
netramantraṃ vinyasettu vidikpatreṣu cāstrarāṭ

13.112

atraiva nārasihmākhyaṃ( dyaṃ ) varāhāntatrayaṃ kramāt/
dikṣu patratrayaṃ (ye ) viṣṇoryāmye pratyaktathottare

13.113

lakṣmīkamalayantrā (patrā )ṇāṃ sarveṣāṃ kaustubhaṃ nyaset/
tadvaddhṛtpaṅkajīyānāṃ vanamālāṃ niveśya ca

13.114

kīrtipaṅkajapatrāṇāṃ padmamāhūya vinyaset/
śaṅkhaṃ śikhābjapatrāṇāṃ jayābje cakrameva ca

13.115

tatastu tatra padme tu (2)patrasthāṃ vinaysedgadām/
māyāmbujacchade vipra nyasetpāśaṃ tato dvija

13.116

(2. padma Y.)
śīrṣādhāre tu vai padme patrāṇāmaṅkusaṃ tataḥ/
nyaseddvāracatuṣke tu samāhūya khageśvaram

13.117

karṇikāyāṃ nyasetsatyaṃ hṛnmantrasya tato(tho )pari/
āśritya dakṣiṇaṃ bhāgamatha brahmāmbujopari

13.118

(1)mūrtaṃ mūrtavyapekṣāyāṃ nyastaṃ mantreṣu nārada/
śirasyūrdhve tu vinyasya vāsudevaṃ tathaiva ca

13.119

śikhāyāmupari nyāsaṃ kuryātsaṅkarṣaṇasya tu/
athordhve karṇikāyāstu pradyumnaṃ kavacopari

13.120

lakṣmyādiṣvaniruddhaṃ ca ādheyatvena copari/
tatassaptākṣaraṃ mantraṃ mūlamantropari nyaset

13.121

prācyādāvīśaparyantamindrādyaṃ cāṣṭakaṃ bahiḥ/
nāgeśaṃ vinyaseccheṣamadhaḥsthamatha cordhvagam

13.122

brahmāṇaṃ ca sureśānamevaṃ lokeśasantatim/
nyasettadanu cāstrāṇi bahisteṣāṃ tu vinyaset

13.123

pūrvādikramayogena yāvadīśānagocaram/
adho nāgeśvarāstraṃ ca brahmāstramupari nyaset

13.124

tryambakottaradigbhyāṃ tu madyataḥ khasthitaṃ smaret/
viṣvaksenaṃ dvijaśreṣṭha āyāntaṃ gaganāntarāt

13.125

evaṃ nyāsaṃ purā kṛtvā mantrāṇāṃ maṇḍalāntare/
[atha mantrāṇāṃ yathānyāsaṃ dhyānavidhiḥ]
tatassaṃcintayeddhyānamekaikasya yathāsthitam

13.126

mūlamantrasya devā(vī )nāṃ purā proktaṃya mayā mune/
noktaṃ yaddhṛdayādīnāṃ tadekāgramanāḥ śruṇu

13.127

[hṛdayamantradhyānaprakāraḥ] 13-16
sitaśoṇitavarṇābhamekavaktraṃ caturbhujam/
garuḍāsanasaṃsthaṃ ca padmaśaṅkhakarānvitam

13.128

mudrālaṅkhṛtimat dhyāyeddakṣiṇaṃ cāparaṃ karam/
vāmapāṇiṃ dvitīyaṃ ca saṃyuktamabhayena tu

13.129

sitābharaṇamālyaiśca karpūrāliptavigraham/
sammukhaṃ devadevasya hṛnmantraṃ saṃsmaretsadā

13.130

[śiromantradhyāna prakāraḥ] 13-17
bandhujīvopamaṃ raktaṃ padmacakrodyataṃdvija/
svamudrāsaṃyutaṃ dhyāyetpāṇinā varadena ca

13.131

kuṅkumena viliptāṅgaṃ raktabhāsaṃ manoharam/
raktābharaṇasaṃyuktaṃ raktapuṣpavibhūṣitam

13.132

sammukhaṃ mantranāthasya śiromantraṃ ca saṃsmaret/
[śikhāmantradhyānaprakāraḥ] 13-18
calāḻipaṭalābhaṃ tu padmakaumodakīdharam

13.133

ātmīyamudrāṃ dharttāraṃ yuktaṃ cābhayapāṇinā/
yuktaṃ mṛgamadenaiva puṣpādyairasitaiśca tam

13.134

īṣatsmitānanaṃ dhyāyecchikhāmantraṃ ca nārada/
[kavacamantradhyānaprakāraḥ] 13-19
madhupiṅgaḻavarṇābhaṃ śaṅkhacakradharaṃ tathā

13.135

svamudrāvyagritaṃ dhyāyetpāṇiyugmayuto(taṃ) param/
miśrairvilepanairliptaṃ miśraiḥ puṣpādibhistathā

13.136

nirīkṣya(kṣa )māṇaṃ ca vibhoḥ kavacaṃ saṃsmareddvija/
[netramantradhyānaprakāraḥ] 13-20
raktapītaprabhaṃ caiva gadāpadmodyataṃ kramāt

13.137

dakṣiṇāparahastābhyāṃ yuktaṃ caiva svamudrayā/
sakāśmīreṇa liptāṅgaṃ candanena sitena ca

13.138

puṣpābharaṇavāsobhiḥ pītairmaṇḍitavigraham/
saṃsmarennetramantraṃ tu sunetraṃ ca smitānanam

13.139

[astramantradhyānaprakāraḥ] 13-21
rājopaladyutimuṣaṃ gadācakrodyataṃ gahat/
yuktaṃ caiva svamudrābhyāṃ suvarṇasadṛśaiḥ śubhaiḥ

13.140

yuktamābharaṇādyaiśca praḻayānalavikramam/
astramantraṃ vibhordhyāyetsammukhaṃ svāminaḥ sadā

13.141

ekavaktrāḥ smṛtāḥ sarve sarve ca garuḍā(1)sanāḥ/
itīdamuktamaṅgānāṃ ghyānaṃ pāpaharaṃ śubham

13.142

(1. nanāḥ Y.)
nṛsiṃhapūrvamantrāṇāṃ trayāṇāmavadhāraya/
[nṛsihmamantradhyānaprakāraḥ] 13-22
praḻayāmbudanirghoṣaṃ (1)prodvamantaṃ ca pāvakam

13.143

(1. dvaha Y.)
padmaśaṅkhagadācakradharttāraṃ parameśvaram/
dravaccāmīkarābhāsaṃ nānābharaṇabhūṣitam

13.144

nānāvilepanāḍgaṃ ca prabhūtasragdharaṃ dvija/
raktakauśeyavasanaṃ nṛsihmaṃ saṃsmaredvibhum

13.145

[kapilamantradhyānaprakāraḥ] 13-23
udayādityasaṅkāśaṃ piṅgalaśmaśrulocanam/
caturbhujamudārāṅgaṃ padmādyairupaśobhitam

13.146

sitavastrottarīyaṃ ca muktābharaṇabhūṣitam/
sitamālyadharaṃ dhyāyetkāpilaṃ mantranāyakam

13.147

[vārāhadhyānaprakāraḥ] 13-24
rājāśmarāśivarṇābhaṃ pītābharaṇabhūṣitam/
mahādyutidharaṃ dhyāyeccaturhastaṃ ca nārada

13.148

prāgvallāñchanasaṅghena kamalādyena maṇḍit/
(2)varāhamantranāthaṃ ca madhupiṅgaḻalocanam

13.149

(2. vārāhaṃ A.)
caladvidyud‌bhuvaṃ raudraṃ jvālāśmaśrusaṭaṃ(3) smaret/
bālacandrāgratulyena yuktaṃ daṃṣṭrādvayena tu

13.150

(3. jeṭaṃ Y)
padmāsanopaviṣṭāsca cintayantaḥ svakāraṇam/
sammukhāḥ (4)karṇikādhaḥsthāḥ smartavyāḥ sarvadā mune

13.151

(4. kāstasya Y.)
[kaustubhādidhyānaprakāraḥ] 13-25
kaustubhaṃ dvibhujaṃ dhyāyetsahasrārkasamaprabham/
nānāvarṇadharāṃ devīṃ vanamālāṃ tathaiva ca

13.152

kāntāṃ kamalapatrākṣīṃ prauḍhastrīsadṛśīṃ dvija/
puṇḍarīkaprabaṃ padmaṃ śaṅkhaṃ kundendusannibham

13.153

rājopalaprabhaṃ cakraṃ hemābhāṃ saṃsmaredgadām/
dviraṣṭavarṣavatkāntāṃ kumārīṃ navayauvanām

13.154

[garuḍadhyānaprakāraḥ] 13-26
raktatuṇḍaṃ mahāprāṇaṃ bhīmabhukuṭilocanam/
dravaccāmīkarākāraṃ pakṣmaṇḍalamaṇḍitam

13.155

saṃsmaredgaruḍaṃ vipra gṛdhravakraṃ pṛthūdaram/
[pāśāṅkuśayordhyānaprakāraḥ] 13-27
navadūrvāṅkuraśyāmaṃ pāśeśaṃ pannagānanam

13.156

saṃsmaredaṅkuśaṃ kṛṣṇaṃ dīrghanāsaṃ bhayānakam/
svamudrālaṅkṛtāḥ sarve dvibhujāścārukuṇṭalāḥ

13.157

dhyātavyāḥ puruṣākārāḥ svaprabhābhirvirājitāḥ/
etallāñchanamantrāṇāṃ dhyānamuktaṃ mayā mune

13.158

[satyādipañcakadhyānaprakārāḥ] 13-28
satyādīnāmatha dhyānaṃ samāsādavadhāraya/
dvibhujaṃ saṃsmaretsatyaṃ sitaminduśatākṛtim

13.159

varadābhayahastaṃ ca dhyānonmīlitalocanam/
sitakauśeyavasanaṃ muktādāmādyalataṅkṛm

13.160

sitacandanaliptāṅgaṃ sitapuṣpavibhūṣitam/
ūrdhvasthaṃ mantranāthasya brahmapu(pa )trasthitaṃ smaret

13.161

padmāsanenopaviṣṭaṃ prasannavadanaṃ dvija/
evaṃ vidhaṃ tato dhyāyedvāsudevaṃ caturbhujam

13.162

śaṅkhapadmadharaṃ caiva varadābhayadaṃ vibhum/
praśāntahutabhūgrūpaṃ na sitaṃ nāticāruṇam

13.163

dhyāyetsaṅkarṣaṇaṃ devaṃ pradyumnaṃ saṃsmarettataḥ/
pītacampakavarṇābhaṃ kamalāyatalocanam

13.164

śaradgaganasaṅkāśamaniruddhaṃ smarettataḥ/
vāsudevasamāḥ sarve bhujā(1)bharaṇalāñchanaiḥ

13.165

(1. bhūṣaṇa Y.)
upaviṣṭāstathaivete brahmarandhrāmbujeṣu ca/
[saptākṣaramantradhyānaprakāraḥ] 13-29
suśuddhasphaṭikaprakhyaṃ nīrūpamiva (mapi )rūpiṇam

13.166

sarvākāradharaṃ caiva sarvākāravivarjitam/
sarvataḥ pāṇipādaṃ ca sarvato'kṣiśiromukham

13.168

prasannaraśmijālena sphaṭikāmalarūpiṇā/
svadehanissṛtenaiva bhāsitaṃ paritaḥ prabhum // 167 /
pratibimbati vai yasminmantracakraṃ yathāsthitam/
dhyāyetsaptākṣaraṃ mantraṃ bhogasthānagataṃ mune

13.169

evaṃ dhyātvā samabhyarcya yathānyāsakrameṇa ca/
[ghyānānānantaraṃ nyāsakrameṇa mantragaṇasya bāhyayāgaprakāraḥ] 13-30
arghaiḥ pādyaistathā puṣpaiḥ sugandhairanulepanaiḥ

13.170

śālipūrṇotthitāgārapṛṣṭhasaṃsthairanekaśaḥ/
sugandhaghṛtadīpaiśca puṣpālambanacarcitaiḥ

13.171

mahāmodaiśśubhoddīpairacchinnairguggulānvitaiḥ/
bhakṣyairbhojyaistathā lehyaiḥ peyairanyairanekadhā

13.172

madhuparkaiśca mātrābhiḥ phalamūlairanekaśaḥ/
pāyasairvividhairdivyaiḥ modakaiḥ kṛsarādibhiḥ

13.173

susaṃskṛtaiśca bahubhirmadhvājyādipariplutaiḥ/
ekaikasmiṃstu vai bhoge mudrāṃ kāmadughāṃ purā

13.174

samantrāṃ pūrvavaddhyāyetprokṣayerdarghyavāriṇā/
datvā puṣpārghyamupari saṃspṛśedviṣṇupāṇinā

13.175

nivedayettato vipra śirasā'vanatena ca/
yatkiṃñcanmānase yāge purā proktaṃ mayā cate

13.176

tatsarvaṃ devadevasya bahumūrtaṃ nivedayet/
asannidhiśca yo bhogo hyaṅgabhāvamanuvrajet

13.177

tattaddhyātvā tu manasā bhaktyā viṣṇornivedayet/
yathānukramato hyevaṃ sarvamantragaṇaṃ mune

13.178

iṣṭvā pūrvaṃ vidhānena bhūyaḥ saṃpūjya keśavam/
[puṣpāñjaliprakāraḥ] 13-31
mūlamantraṃ samuccārya puṣpairāpūrya cāñjalim

13.179

tanmadye paramātmānaṃ mantraṃ māṇikyadīdhitim/
samastamantrasaṃlīnaṃ dhyāyeduddhārayogataḥ

13.180

pūrakādivibhāgena śabdenātiplutātmanā/
yāvacchabdāvasānastho vyajyate'sāvanekadhā

13.181

tantrīśabdātmanā vipra tato bhāsātmanā tu vai/
hlādātmanā ca tadanu ānandavibhavātmanā

13.182

tasmātsarvapadātītaḥ sarvatra vibhavātmanā/
sacciddhanorminirmuktaśāntabodhāntarātmanā

13.183

evaṃ ṣaḍūrminirmuktaṃ vikalpātītagocaram/
avagāhya krameṇātha punaretya padātpadam

13.184

ghyātvā mantraṃ sahastrāṃśuṃ sahasrakarajāmṛtam/
recakena vinikṣipya devadevasya mūrdhani

13.185

tato'chinnaṃ kare kṛtvā dhūpapātraṃ tu dakṣiṇe/
[dhūpapātravidhiḥ] 13-32
padmacakrāṅkitaṃ divyamādhāraṃ kañjarūpiṇam

13.186

ekanāḻaṃ ca kartavyaṃ (kurvīta ) śeṣaṃ saptaphaṇaṃ vibhum/
baddhāñjalipuṭaṃ nityaṃ dhyāyantaṃ kāraṇaṃ param

13.187

cakralāṅgalahastaṃ ca padmāsanagataṃ vibhum/
kartavyaṃ (kurvīta ) dhūpagharttāraṃ kiṅkiṇījālaśobhitam

13.188

cakraṃ taccakrahṛdayaṃ padmaṃ hṛtkoṭaraṃ viduḥ/
cakre yā yā (ye ye ) arākhyā (ssyu )stā nāḍyo vai dvādaśa smṛtāḥ

13.189

kiṅkiṇyo yāḥ smṛtā vipra jñeyāstāḥ sūkṣmanāḍayaḥ/
yāsāṃ vai madhyamā śaktirbhujaṅgakuṭilopam

13.190

dhūmadhūsaravarṇābhā aṇḍaṃ bhitvā vinirgatā/
kālāgnihṛdayotthā sā satyānte tu layaṃ gatā

13.191

tayā saṃbodhito hyātmā mantramūrtidharaḥ prabhuḥ/
sannidhau bhavati, kṣipramanyucchinnaṃ dahettathā

13.192

[dhūpapātramantravidhānam] 13-33
mantreṇānena viprarṣe tanmantramavadhāraya/
oṅkāraṃ pūrvamuddhṛtya paramātmā tataḥ punaḥ

13.193

vyomānandena saṃyuktamanantāya padaṃ tataḥ/
kālāgnirūpāya padaṃ jagaddhūmapadaṃ tathā

13.194

sugandhine padaṃ kuryātsarvagandhavahāya ca/
namaḥ svāhāsamāyuktamekatriṃśākṣaraṃ param

13.195

mantraṃ dvija samākhyātaṃ dhūpapātrasya nārada/
mudrādyānasamāyuktaṃ (ktāṃ) sarvasiddhikaraṃ (rīṃ)param (rām)

13.196

pūjitāṃ dhūpitāṃ liptāṃ mantravinaystavigrahām/
ekīkṛtya svaśabdena hṛdgatenāntarātmanā

13.197

[ghaṇṭācālanavidhānam] 13-34
sañcālayettatassamyaksaśabdāṃ cakracinhitām/
trailokyadrāviṇīṃ ghaṇṭāṃ sarvadu(1)ṣṭanibarhiṇīm

13.198

[ghaṇṭānādaprabhāvavarṇanam] 13-35
eṣā dūtī hi mantrāṇāṃ suptānāṃ ca prabodhinī/
vāraṇī sarvavighnānāṃ sarvamantraprasādinī

13.199

[mantraśabdaniruktiḥ] 13-36
praṇavānte dhvanirhyeṣa śabdaśaktau layaṃ gataḥ/
varṇadehāḥ smṛtā mantrā mantradehāśca devatāḥ

13.200

ghaṇṭāstanitamūlāste prabuddhāḥ karmasiddhidāḥ/
paraśabdotthitā śaktirghaṇṭāstanitarūpiṇī

13.201

varṇatvaṃ samanuprāptā tairvarṇairmunisattama/
mantrāṇāṃ kalpanādehā nānākārāḥ sahasraśaḥ

13.202

svecchayā tvanayā śaktyā sāmarthyātsvātmanassvayam/
anugrahārthamiha hi bhaktānāṃ bhāvitātmanām

13.203

mananānmuniśārdūla trāṇaṃ kurvanti vai tataḥ/
dadate padamātmīyaṃ tasmānmantrāḥ prakīrtitāḥ

13.204

anabhivyaktaśadbāste nirākārāstathaiva ca/
ghaṇṭāyāṃ cālyamānāyāṃ niryānti ca sahasraśaḥ

13.205

[āvāhanādyupacāreṣu ghaṇṭācālanasya kartavyatā] 13-37
ata eva muniśreṣṭha mantramātā prakīrtitā/
eṣā ghaṇṭābhidhā śaktirvāgīśī ca sarsvatī

13.206

vāci mantrāḥ sthitāssarve vācyā mantre pratiṣṭhitā/
mantrarūpātmakaṃ viśvaṃ sa bāhyābhyantaraṃ tataḥ

13.207

vaṇṭāśabdagataṃ sarvaṃ tasmāttāṃ cālayetpurā/
āvāhane'rghye dhūpe ca dīpe naivedyajoṣaṇe

13.208

nityameva prayuñjīta samyaṅmantrārthasiddhaye/
[pūjākālādanyatra ghaṇṭācālanapratiṣedhaḥ] 13-38
pūjākālaṃ vinā'nyatra hitaṃ nāsyāḥ pracālanam

13.209

nānayā tu vinā kāryaṃ pūjanaṃ siddhimicchatā/
yasmāttasmātparaṃ mantrametadīyamidaṃ śṛṇu

13.210

[ghaṇṭāmantranirūpaṇam] 13-39
ādāya praṇavaṃ pūrvamananteśaṃ tataḥ param/
taccānalena saṃbhinnamūrdhvādho munisattama

13.211

trailokyaiśvaryadenātha lāñchayetpañcabindunā/
dadyādasyāvasāne tu jagaddhvanipadaṃ tataḥ

13.212

mantrāmātre padaṃ cānyatsvāhākṣarasamanvitam/
tadante paramātmānaṃ prajñādhāropari sthitam

13.213

bhūdhareṇa yutaṃ mūrdhnā bhūdharopari vinyaset/
viśvāpyāyakarāntasthaṃ trailokyaiśvaryadaṃ mune

13.214

trayodaśākṣaro mantro ghaṇṭākhyassarvasiddhikṛt/
vinyāsakāle yasyā vai plutamuccārayettataḥ

13.215

[ghaṇṭādhyānaprakāraḥ] 13-40
dhyānayuktaṃ dvijaśreṣṭha taddhyānamavadhāraya/
adhomukhaṃ tu brahmāṇḍaṃ dhyāyejjanaravākulam

13.216

sanāḻaṃ ca tadūrdhve tu padmamaṣṭadaḻaṃ tathā/
prakīrṇapatraṃ susitaṃ (ta) kesarāḻaṃ (ḻiṃ) sukarṇikam

13.217

tanmadhye cintayeddevīṃ vargāṣṭaka bhujānvitām/
mukhyahastacatuṣke tu lāñchanaṃ kamalādikam

13.218

kamalaṃ ca tataḥ śaṅkhaṃ pāśaṃ caivāṅkuśaṃ kramāt/
sphaṭikaṃ cākṣasūtraṃ ca tathā vijñānapustakam

13.219

abhayaṃ varadaṃ caiva hastadvidvitaye pare/
padmāsane copaviṣṭhāṃ padmapatrāyatekṣaṇām

13.220

padmagarbhapratīkāśāṃ padmālāvibhūṣitām/
vidyābharaṇasaṃchannāṃ pītavastraviveṣṭitām

13.221

darśayeddevadevasya mudrāṃ nārāyaṇātmanaḥ/
[lakṣmyādimantrāṇāmabhyarcanam] 13-41
lakṣmyādīnāṃ tato bhaktyā mantrāṇāṃca mahāmune

13.222

bhūyo'rghyapuṣpagandhena dhūpāntena samarcayet/
[atha stutiḥ] 13-42
tataḥ stuvīta deveśaṃ stotreṇānena nārada

13.223

samyakpraṇavapūrveṇa namo'ntena tu vai tridhā/
jitante puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana

13.224

namaste'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣapūrvaja/
[madhuparkādisamarpaṇaprakāraḥ] 13-43
japanvai dadhisaṃpūrṇaṃ madhunā sarpiṣā'nvitam

13.225

pātraṃ karatale kṛtvā tanmadhyasthaṃ prabhuṃ smaret/
mūlamantreṇa tadvastu svarūpāduditena ca

13.226

lasatpīyūṣakallolasattaraṅgeṇa nārada/
tannivedya punarbhaktyā bhūyaḥ puṣpāñjaliṃ kṣipet

13.227

tato nivedayedviṣṇorhiraṇyakaṭakādikam/
anantaraṃ nimittārthaṃ tāmbulaṃ tadanantaram

13.228

prakṣālya gandhatoyena arghyapātroddhṛtena vai/
pāṇiyugmaṃ yathā vai syātsārdhamatyantanirmalam

13.229

naivedyadhūpapātrādyaiḥ pātraiśca nirmalīkṛtam/
kṛtvā tadgandhadigdhau dau arghyeṇārcya parasparam

13.230

tannivedya vibhoḥ paścādvākkarmamanasā'nvitaḥ/
[bāhyayāgaparisamāpanakramaḥ] 13-44
puṇḍarīkākṣa viśvātmanmantramūrte janārdana

13.231

gṛhāṇedaṃ jagannātha mama dīnasya śāśvata/
ityuktvā sodakaṃ puṣpaṃ kṛtvā dakṣiṇapāṇigam

13.232

agrato nikṣipedviṣṇormūlamantreṇa nārada/
bhāvayecca tatassamyaksphurantīṃ tārakāvalīm

13.233

praviṣṭāṃ bhavagadvakre vakrāntāddhṛdgatāṃ punaḥ/
hṛdayāddvijaśārdūla saṃhārākhyakrameṇa tu

13.234

pūrvavadbrahmarandhreṇa pareṇa saha yojayet/
bhagavantaṃ tato nattvā aṣṭāṃgena tu bhaktitaḥ

13.235

samutthāyāsanāttasminnarghyapuṣpe vinikṣipet/
yasmāttatkṣaṇamantraṃ() tuna śūnyaṃ saṃparityajet

13.236

ajñānāt‌jñānato vā'pi yātamūnādhikaṃ ca yat/
dāsasya mama dīnasya kṣantavyaṃ lokalocana

iti śrīpāñcarātre jayākhyaṃsahitāyāṃ bāhyayāgākhyānaṃ nāma trayodaśaḥ paṭalaḥ//
* * * * *

Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc