Jayakhya Samhita · Chapter 13
paṭalaḥ - 13
atha bāhyayāgākhyānaṃ nāma trayodaśaḥ paṭalaḥ/ 13-1
śrībhagavān
purā'ne(1)na vidhānena kṛtvā yāgaṃ tu mānasam/
karmaṇā bhaktiyuktena maṇḍalasthaṃ yajettataḥ
(1. tena S.)
hṛtpuṇḍarīkamadhye ya iṣṭo mantragaṇaḥ purā/
prasphurantaṃ tamatraiva prāṇāpānagataṃ smaret
visarjayenna taṃ yāvanna kṛtā bāhyataḥ kriyāḥ/
nyasanīyo hyayaṃ(2) yasmādarghyapātre dvijottama
(2. sau C. L.)
maṇḍale hyakṣasūtre ca kuṇḍamadhyagate'nale/
[praśnaprativacanamukhena bāhyayāgasyāvaśyakatvanirūpaṇam] 13-2
[nāradaḥ]
bhagavaṃstvatprasādena jñāto hyajñānanāśanaḥ
jñānavijñānasahito hṛdyāgassarvasiddhidaḥ/
kimarthaṃ bāhyataḥ pūjā kāryā vai maṇḍalāntare
etadācakṣva bhagavaṃstatra me saṃśayo mahān/
śrībhagavān ---
bāhyotthā bāsanā vipra bahujanmārjitā dṛḍhā
lolīkṛto'nayā hyātmā śuddho'śuddhasvarūpayā/
yā mantraviṣayā śuddhā kriyā śāntasvarūpadā
samutthānavināśārthamasyāssā saṃprakīrtitā/
sa bāhyābhyantarābyāṃ ca kriyābhyāṃ tanmayo bhavet
dṛḍhotthavāsanānāṃ ca tānavaṃ syācchanaiśśanaiḥ/
yanmayassādhako vipra dehasthassāṃprato bhavet
tanmayo dehapātātsyādityetatkathitaṃ mayā/
nāradaḥ ---
brūhi me devadeveśa maṇḍale yajanaṃ yathā
svarūpaṃ maṇḍalasyāpi yadi sānugraho'si me/
śrī bhagāvān
[maṇḍala vinyāsaḥ] 13-3
śṛṇu maṇḍalavinyāsaṃ viṣṇoradbhutatejasaḥ
pravakṣyāmi samāsena yena śroyo hyavāpsyasi/
parīkṣya vividhāmurvīṃ gandhavarṇassānvitām
lāṅgalādyaiḥ purā yatnāskṛtvā tu pariśodhitām/
duṣṭaśalyavinirmuktāṃ hastibhāravatīṃ dṛḍhām
tatpṛṣṭhe maṇḍapaṃ kuryātsudhādhavalitaṃ śubham/
vitānakapatākābhirvastraiśca supariṣkṛtam
tatrādau lakṣayedbudhyā brahmasthānaṃ prayatnataḥ/
vṛkṣajām()unnatāṃ kuryādvediṃ yāga(ge)dvijādhikā(yatā)m
astrābhimantritaṃ kṛtvā pañcagavyaṃ tu tejasā/
upalipyāgratassūtraṃ vedikāmabhimantrya ca
dadyātpū(1)rvaparaṃ sūtraṃ tatra madhye ca nārada/
aṣṭahastaṃ tadarddhaṃ vā caturasraṃ tu sādhayet
(1. pūrvā A.)
mānādardhārdhasūtreṇa brahmasthānasthitena ca/
digdvayānmadhyasūtraṃ tu cinhīkṛtya samaṃ yathā
cinhācinhagataṃ(2) sūtraṃ kṛtvā tadanu nārada/
ullaṅghyollaṅghya vai kuryāllāṃchane saumyayāmyage
(2. ci C. L.)
evamevāpare cinhe tadvattasmiṃśca digdvaye/
kuryāttenaiva sūtreṇa cinhā(3)ccinhagatena ca
(3. ci C. L.)
prasāryorddhasthitaṃ sūtraṃ matsyasandhidvaye dvija/
dakṣiṇottaradigyātaṃ prākpūrvāparasaṃsthitam
tato mānārdhasūtreṇa cinhayeddikcatuṣṭayam/
teṣu cinheṣu vai pṛṣṭhe kṛtvā taccātha sūtrakam
sallāṃchya koṇabhāgānvai pūrvatulyaistu lāṃchitaiḥ/
didgaḻasthena sūtreṇa tatassūtracatuṣṭayam
dadyādvai kṣetrasidhyarthaṃ koṇātkoṇe ca nārada/
samaiḥ padaistu tatkṣetraṃ kṛtvā ṣoḍaśadhā tataḥ
caturbhistu padairmadhye padmamaṣṭadaḻaṃ likhet/
tadvadaṣṭāsu vai kuryādāśāsu kamalāṣṭakam
dikṣu padmacatuṣkaṃ tu devīnāṃ pūjanāya ca/
vidukṣvanyāni catvāri satyāntā yeṣvavasthitāḥ
teṣāṃ madhye tu navamaṃ pūjyate yatra keśavaḥ/
madhyamaṃ kamalaṃ kṣetraṃ caturddhā bhrāmayenmune
varjayitvā'ṣṭamāṃśaṃ tu vyoma tenārdhato bahiḥ/
bhramaṇenāntarasthena bhavati dvija karṇikā
kesarāṇi dvitīyena tṛtīye patrasandhayaḥ/
patrāgrāṇi caturthena bhramaṇopari kalpayet
koṇātkoṇagataṃ tasminpadme sūtradvayaṃ kṣipet/
sūtrāṇāmantare bhūyaḥ kṣipetsūtrāṣṭhakaṃ tathā
padmasandhisthasūtreṇa dikkrameṇa daḻāṣṭakam/
bhrāmya vṛttārthayogena evamanye bahisthitāḥ
padmāḥ kāryāḥ prayatnena (1)susamāśca parasparam/
caturdhā keśarāṃśaṃ tu patre patre vibhajya ca
(1. samṛddhā A.)
kesaratritayaṃ madye ekaikena yathā bhavet/
saṃsaktanavapadme tu garbhasyārdhena vīdhikāḥ
ādhāya vīdhivistārān ṣaḍaṃśaṃ vā'tha pañcakam/
tena padmasamūhasya caturaśraṃ likhedbahiḥ
tatrridhā vibhajeddikṣu pīṭhaḥ syātpādagātrabhṛt/
digpadmaṃ parito dvāraṃ kuryāddikṣu caturṣvapi
tasminbhāgadvayenaiva karṇaṃ kuryāddvijottama/
caturbhirupakarṇaṃ tu koṇaṃ koṇaṃ bhavettataḥ
dvāviṃśatipadaiḥ pūrṇamekīkṛtya viśodhya ca/
viviktaṃ paścimadvāraṃ kuryādrekhāvivarjitam
kaṇiṃkāṃ pītavarṇena pītaraktena kesarān/
patrāṣṭakaṃ sitaṃ kuryādantarāḻaṃ nabhassamam
pītena pīṭhakoṇādi gātrakāṇyaruṇena tu/
sitaṃ dvāracatuṣkaṃ tu koṇānraktena bhūṣayet
bāhye rekhātrayaṃ dadyādraktapītāsitāntimam/
antaḥśaktigatenaiva svaraṣoḍaśakena ca
[maṇḍale prakārabhedāḥ phalabhedāśca] 13-4
athavā dvādaśāraṃ tu dvādaśasvarabhāvitam/
aṣṭāraṃ vilikhennityaṃ nābhinemisamanvitam
vargāṣṭakena vai vyāptā arā ṛjhvassuśobhanāḥ/
cakranābhau likhetpadmaṃ pūrvalakṣaṇalakṣitam
śaṅkhodare'thavā lekhyaṃ paṅkajaṃ sumanoharam/
kaumodakyāṃ puro vā'pi bimbe vā kaustubhopame
puṣpamālākṛtau vā'tha yathākāmāptaye mune/
svalāṃchanākṛtau yāge dadātyabhimataṃ viduḥ
navanābhau parāṃ siddhimaihikāmuṣmikīṃ labhet/
padmodare kṛte yāge sadā lakṣmīḥ pravardhate
cakramadhye bhavedrājyaṃ śatrupakṣakṣayaṅkaram/
śāntikarmaṇi vai śaṅkhe gadāyāṃ subhago bhavet
kaustubhe rājyalābhastu puṣṭirvai puṣpamaṇḍale/
eṣa padmodaro yāgaḥ padmādermadhyagaḥ smṛtaḥ
[maṇḍalasyeva kumbha puṣpamaṇḍala sthaṇḍila pratimādīnāmapi bāhyayāga pradeśatvavidhānam] 13-5
nānāvarṇakasaṃyuktastvanyaḥ kumbhodare śruṇu/
sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ mṛṇmayaṃ vā ghaṭaṃ dṛḍham
kāḻamūlaistu rahitaṃ trāsaprāṇavivarjitam/ ()
kṣīrapūrṇaṃ tu taṃ kuryāddadhnā vā gandhavāriṇā
sarvaratnauṣadhīgāḍhaṃ kuśadūrvāphalodaram/
siddhārthakākṣatopetaṃ kuṅkumodakabhāvitam
praśastataruśākhābhiḥ komalābhiralaṅkṛtam/
śaṅkhasvastikapadmaiśca carcitaṃ candanena ca
śobhitaṃ ca sitairvastraiḥ paṭṭaiścaiva sragādibhiḥ/
tanmadhye cāsanaṃ padmaṃ tanmadhye tu janārdanaḥ
vainateyoparisthastu lakṣmādyāḥ pūrvavatsthitāḥ/
saṃkṣepapūjanārthaṃ tu kumbhe yāgaḥ prakīrtitaḥ
upalipya sthalaṃ vātha gomayena mṛdāmbhasā/
varttuḻaṃ pīyāttatra dadyādvā caturaśrakam
yathā kālodbhavaiḥ puṣpaiḥ pavitraiḥ (1)kaṭamuktaye/
tatra saṃpūjayeddevamathavā munisattama
(1. kūṭa A.)
ahataṃ susitaṃ vastraṃ dhūpagandhādivāsitam/
pṛṣṭhatastu sthale datvā tatropari yajeddharim
pratimāṃ kārayedvā'tha ghātumṛcchailadārujām/
sapadmaṃ kevalaṃ vā'tha bhadrapīṭhaṃ prakalpayet
kevale toyamadhye vā dīpthe'gnau dhūmavarjite/
sthitamāyatane vā'tha sākāraṃ parameśvaram
śaṅkhacakradharaṃ viṣṇuṃ surasiddhāvadhāritam/
ṛṣibhirmanujairvā'tha bhaktiyuktaiḥ pratiṣṭhitam
tanmūrttau ca svamantreṇa yajedāvāhanaṃ vinā/
bhūmiṣṭhe hyacale vipra pāṣāṇe cakralāṃcchite
cale vā śaṅkhapadmākhyamudrābhirvipra mudrite/
tatropari yathāpūrvaṃ tathā saṃpūjayetprabhum
ebhiryāgaparairmadhyādekaṃ niṣpādya yatnataḥ/
karmaṇā bhaktiyuktena pūjayetsarvakāmadam
yathāśaktyupacāreṇa vibhavena tu vā mune/
[atha maṇḍale bāhyayāgaprakāraḥ]
arghyapātraṃ samādāya suvarṇarajatādijam
śailaṃ mṛddārujaṃ vā'tha palāśāṃbujaparṇajam/
astrodakena prakṣālya lepayetkuṅkumādibhiḥ
anekāṅgaṃ ca tatrārghyaṃ yojayedastrasaṃskṛtam/
[ardhyadravyāṇi] 13-6
siddhārthakāstilādūrvāssayavāssitataṇḍulāḥ
toyakṣīraphalopetā idamarghyamudāhṛtam/
āpyāyya mūlamantreṇa sudhāsandohamūrtinā
[ardhyasya viniyogaḥ] 13-7
pātradvayasthitaṃ tena kṛtvā bhāgadvayaṃ mune/
ekasminniṣkalādhāre saṃsthitaṃ niṣkaḻātmakam
mantracakraṃ svavīryeṇa prasphurattacca vinyaset/
saṃsthāpya maṇḍalāgre tu pūjyaṃ puṣpādinā purā
dhāraṇādvitayenaiva agnīṣomamayena ca/
samyagdvitīyaṃ saṃskuryādyathāvadavadhāraya
pracaṇḍakiraṇavrātairbhāskarīyairdahetpurā/
saṃcintya bhasmabhūtaṃ tu tataḥ pūrṇenduraśmibhiḥ
āpūryāmṛtakalloladhārāpātena nārada/
kāntimaccintayedbhūyo yaddagdhaṃ bhānunā tu vai
mūlamantrādibhirmukhyairmantraistadabhimantrya ca/
badhvākāmadudhāṃ mudrāṃ sravantīṃ (1)mantrasaṃyutām
(1. padma A.)
gorūpāṃ himaśailābhāṃ nirādhārapathasthitām/
gandhadigdhau karau katvā ardhyapātroddhṛtena ca
maṇḍalaṃ maṇṭapaṃ prokṣya yāgadravyāṇyaśeṣataḥ/
dāhayedastramantreṇa mūlena plāvayettataḥ
nirmalo dravyasaṅghaśca yāgayogyo bhavettadā/
namaskṛtya tato viṣṇuṃ mūlamantraṃ samuccaret
[dvārapūjā] 13-8
svamūrtisaṃsthitaḥ pūjyaḥ puṣpairañjalisaṃsthitaiḥ/
ardhyapātraṃ samādāya puṣpaṃ dhūpaṃ vilepanam
dīpanaivedyaparyantaṃ dvāraṃ bāhyaṃ tato yajet/
[dvāradevatāpūjā] 13-9
udumbarasya mūle tu bahirdvārasya madhyataḥ
bhūmiṣṭhaṃ kṣetrapālaṃ ca pūjayettadanantaram/
dvāropari sthitāṃ lakṣmīmūrdhvasaṃstha udumbare
dakṣiṇottaraśākhābhyāṃ mūle caṇḍapracaṇḍakau/
tadvajjayaṃ ca vijayaṃ bāhye dvārasya cāntare
śākhādvayasya madhye tu vāmadakṣiṇataḥ kramāt/
gaṅgāṃ ca yamunāṃ caiva pūjayettadanantaram
tenaiva kramayogena dvārasyābhyantarasthitau/
nidhīśau śaṅkhapadmākhyāvarghyapuṣpādibhiryajet
[yāgamaṃdirapraveśavidhiḥ] 13-10
kṛtvaiva dvārayāgaṃ tu tataḥ puṣpaṃ ca sammukham/
gṛhītvā'ṅguṣṭhapūrveṇa aḍgulītritayena tu
abhimantrya tadastreṇa cakraṃ tadupari smaret/
niśitāraṃ jvaladrūpaṃ varṣantamanalāśanim
kṣayakṛdvighnajālānāṃ kṣipedyāgagṛhāntare/
dakṣiṇāṃ tarjanīṃ vipra kuryādūrdhvamukhīṃ tataḥ
śikhāmantreṇa saṃyuktāṃ vidyudvilasitaprabhām/
smṛtvā bhrāmayamāṇastāṃ saṃviśedyāgamandiram
[upaveśanaśeṣabhūtamāsanaprokṣaṇādi]
svāsanaṃ ca tataḥ prokṣya ardhyapātrodakena ca/
sāstreṇa tāḍya puṣpeṇa tatpṛṣṭhe kramaśo dvija
ādhāraśaktipūrvaṃ tu mantrasaṅghaṃ prapūjayet/
upaviśya tataḥ paścāt
[pūjanāṅgabhūtāvekṣaṇaprokṣaṇaviśeṣau] 13-11
hṛdayasthaṃ ca tatparam
tejo nārāyaṇākhyaṃ tu tatkuryānnetramadhyagam/
vāsudevābhidhānaṃ tu prāguktaṃ ca samāśrayet
nirīkṣya sakalaṃ samyakstabdhanetrayugena ca/
maṇḍalañcārghyapātraṃ tu punaḥ prokṣya kuśāmbhasā
[ādhāraśaktyādyāsanakalpanatatpūjanakramaḥ] 13-12
pūjanaṃ prārabhetpaścātsārdhyaiḥ puṣpaiḥ krameṇa tu/
ādhāraśaktorārabhyaanusandhānapūrvakam
yugāvasānaṃ prāk datvā sthūlaṃ mantrāsanāsanam/
tatrordhve madyadeśe'pi prāguktavidhinā nyaset
dviraṣṭakaṃ tu dharmādyaṃ kāntimatpararūpadhṛt/
tacca ṣoḍaśakaṃ nyasya bhūyo bhūyo digaṣṭake
sūkṣmarūpadharaṃ vipra prākpadādīśagocaram/
padmādivanhiveśmāntamekaikasminnyasettataḥ
tadeva garbhadeśasthaṃ hyanusandhāya vinayset/
bhāvāsanāvasānāntaṃ (naṃ tat ) mantraiḥ svaissvairathārcayet
uparyupari yogena puṣpadhūpānulepanaiḥ/
[caturasrāyatamaṇḍalakalpanam]
yugāvasāne pīṭhasya pṛṣṭhe vidhisamīpataḥ
kalpanājanitaṃ kuryāccaturasrāyataṃ tataḥ/
maṇḍalaṃ devadevasya dakṣiṇe maṇḍalopari
vāyavyakoṇādārabhya yāvadīśānagocaram/
[gaṇeśādipūjanam] 13-13
tatrādau tu svamantreṇa gaṇeśaṃ pūjayetdvijaḥ
tato vāgīśvarīṃ devīṃ tadante garuḍaṃ yajet/
pūjayecca tato bhaktyā guruṃ paramasaṃjñitat
parameṣṭhī tataḥ pūjyastataḥ pitṛgaṇaṃ yajet/
ādisiddhasamūhaṃ ca bhagavaddhyānatatparam
anujñāṃ prārthayettebhyo yathānukramameva ca/
[hṛdayakamalādbhagavata āvāhana pūjanaprakāraḥ] 13-14
gṛhītvā śirasā tāṃ ca tata āvāhayetprabhum
āvāhya mantreṇa mune mudrāyuktena bhaktitaḥ/
proccārya mūlamantraṃ tu hṛdayasthaṃ ca sarvagam
avatārya krameṇaiva recakena śanaiśśanaiḥ/
nāḍībhyāṃ sandhideśena nīrūpeṇāmalena ca
kalpanārahitenaiva cidbhāvābhāsitena ca/
sarvagasya tato vipra sārghyaṃ puṣpāñjaliṃ vibhoḥ
nikṣiṇyāthomukhenaiva pāṇiyugmena mūrdhani/
layayāgoktavidhinā pūjayetprathamaṃ tataḥ
puṣpārghyalepanairdhūpairmūlamantrādibhiḥ kramāt/
[lakṣmyādīnāṃ dhyānapūrvako kramāt/]
tato bhagavato viṣṇorbhāsā bhāsvaravigrahāt
lakṣmyādīrnissṛtā dhyāyetsphuliṅganicayā yathā/
bhogasthāne yathāyogamekaikaṃ vinyasettataḥ
[maṇḍale mantranyāsakramaḥ] 13-15
maṇḍalopari mantraṃ ca yathā tadavadhāraya/
ūrdhvataḥ padmamadye tu yathā bhūtaṃ tathā nyaset
mūlamantraṃ dvijaśreṣṭha mūrtiyuktaṃ tu pūrvavat/
tadagrasaṃsthite padme lakṣmīṃ vai karṇikāntare
kīrtiṃ dakṣiṇabhāgasthe pṛṣṭhage tu jayāṃ nyaset/
māyāṃ cottarapadme tu karṇikānte'tha(1) vinyaset
(1. ntetu Y)
āgneye hṛdayaṃ madhye śirastvīśānapaṅkaje/
śikhāṃ rākṣasadiṅbhadhye kavacaṃ vāyugocare
atha madhyasthite padme devasya purato daḻe/
netramantraṃ vinyasettu vidikpatreṣu cāstrarāṭ
atraiva nārasihmākhyaṃ( dyaṃ ) varāhāntatrayaṃ kramāt/
dikṣu patratrayaṃ (ye ) viṣṇoryāmye pratyaktathottare
lakṣmīkamalayantrā (patrā )ṇāṃ sarveṣāṃ kaustubhaṃ nyaset/
tadvaddhṛtpaṅkajīyānāṃ vanamālāṃ niveśya ca
kīrtipaṅkajapatrāṇāṃ padmamāhūya vinyaset/
śaṅkhaṃ śikhābjapatrāṇāṃ jayābje cakrameva ca
tatastu tatra padme tu (2)patrasthāṃ vinaysedgadām/
māyāmbujacchade vipra nyasetpāśaṃ tato dvija
(2. padma Y.)
śīrṣādhāre tu vai padme patrāṇāmaṅkusaṃ tataḥ/
nyaseddvāracatuṣke tu samāhūya khageśvaram
karṇikāyāṃ nyasetsatyaṃ hṛnmantrasya tato(tho )pari/
āśritya dakṣiṇaṃ bhāgamatha brahmāmbujopari
(1)mūrtaṃ mūrtavyapekṣāyāṃ nyastaṃ mantreṣu nārada/
śirasyūrdhve tu vinyasya vāsudevaṃ tathaiva ca
śikhāyāmupari nyāsaṃ kuryātsaṅkarṣaṇasya tu/
athordhve karṇikāyāstu pradyumnaṃ kavacopari
lakṣmyādiṣvaniruddhaṃ ca ādheyatvena copari/
tatassaptākṣaraṃ mantraṃ mūlamantropari nyaset
prācyādāvīśaparyantamindrādyaṃ cāṣṭakaṃ bahiḥ/
nāgeśaṃ vinyaseccheṣamadhaḥsthamatha cordhvagam
brahmāṇaṃ ca sureśānamevaṃ lokeśasantatim/
nyasettadanu cāstrāṇi bahisteṣāṃ tu vinyaset
pūrvādikramayogena yāvadīśānagocaram/
adho nāgeśvarāstraṃ ca brahmāstramupari nyaset
tryambakottaradigbhyāṃ tu madyataḥ khasthitaṃ smaret/
viṣvaksenaṃ dvijaśreṣṭha āyāntaṃ gaganāntarāt
evaṃ nyāsaṃ purā kṛtvā mantrāṇāṃ maṇḍalāntare/
[atha mantrāṇāṃ yathānyāsaṃ dhyānavidhiḥ]
tatassaṃcintayeddhyānamekaikasya yathāsthitam
mūlamantrasya devā(vī )nāṃ purā proktaṃya mayā mune/
noktaṃ yaddhṛdayādīnāṃ tadekāgramanāḥ śruṇu
[hṛdayamantradhyānaprakāraḥ] 13-16
sitaśoṇitavarṇābhamekavaktraṃ caturbhujam/
garuḍāsanasaṃsthaṃ ca padmaśaṅkhakarānvitam
mudrālaṅkhṛtimat dhyāyeddakṣiṇaṃ cāparaṃ karam/
vāmapāṇiṃ dvitīyaṃ ca saṃyuktamabhayena tu
sitābharaṇamālyaiśca karpūrāliptavigraham/
sammukhaṃ devadevasya hṛnmantraṃ saṃsmaretsadā
[śiromantradhyāna prakāraḥ] 13-17
bandhujīvopamaṃ raktaṃ padmacakrodyataṃdvija/
svamudrāsaṃyutaṃ dhyāyetpāṇinā varadena ca
kuṅkumena viliptāṅgaṃ raktabhāsaṃ manoharam/
raktābharaṇasaṃyuktaṃ raktapuṣpavibhūṣitam
sammukhaṃ mantranāthasya śiromantraṃ ca saṃsmaret/
[śikhāmantradhyānaprakāraḥ] 13-18
calāḻipaṭalābhaṃ tu padmakaumodakīdharam
ātmīyamudrāṃ dharttāraṃ yuktaṃ cābhayapāṇinā/
yuktaṃ mṛgamadenaiva puṣpādyairasitaiśca tam
īṣatsmitānanaṃ dhyāyecchikhāmantraṃ ca nārada/
[kavacamantradhyānaprakāraḥ] 13-19
madhupiṅgaḻavarṇābhaṃ śaṅkhacakradharaṃ tathā
svamudrāvyagritaṃ dhyāyetpāṇiyugmayuto(taṃ) param/
miśrairvilepanairliptaṃ miśraiḥ puṣpādibhistathā
nirīkṣya(kṣa )māṇaṃ ca vibhoḥ kavacaṃ saṃsmareddvija/
[netramantradhyānaprakāraḥ] 13-20
raktapītaprabhaṃ caiva gadāpadmodyataṃ kramāt
dakṣiṇāparahastābhyāṃ yuktaṃ caiva svamudrayā/
sakāśmīreṇa liptāṅgaṃ candanena sitena ca
puṣpābharaṇavāsobhiḥ pītairmaṇḍitavigraham/
saṃsmarennetramantraṃ tu sunetraṃ ca smitānanam
[astramantradhyānaprakāraḥ] 13-21
rājopaladyutimuṣaṃ gadācakrodyataṃ gahat/
yuktaṃ caiva svamudrābhyāṃ suvarṇasadṛśaiḥ śubhaiḥ
yuktamābharaṇādyaiśca praḻayānalavikramam/
astramantraṃ vibhordhyāyetsammukhaṃ svāminaḥ sadā
ekavaktrāḥ smṛtāḥ sarve sarve ca garuḍā(1)sanāḥ/
itīdamuktamaṅgānāṃ ghyānaṃ pāpaharaṃ śubham
(1. nanāḥ Y.)
nṛsiṃhapūrvamantrāṇāṃ trayāṇāmavadhāraya/
[nṛsihmamantradhyānaprakāraḥ] 13-22
praḻayāmbudanirghoṣaṃ (1)prodvamantaṃ ca pāvakam
(1. dvaha Y.)
padmaśaṅkhagadācakradharttāraṃ parameśvaram/
dravaccāmīkarābhāsaṃ nānābharaṇabhūṣitam
nānāvilepanāḍgaṃ ca prabhūtasragdharaṃ dvija/
raktakauśeyavasanaṃ nṛsihmaṃ saṃsmaredvibhum
[kapilamantradhyānaprakāraḥ] 13-23
udayādityasaṅkāśaṃ piṅgalaśmaśrulocanam/
caturbhujamudārāṅgaṃ padmādyairupaśobhitam
sitavastrottarīyaṃ ca muktābharaṇabhūṣitam/
sitamālyadharaṃ dhyāyetkāpilaṃ mantranāyakam
[vārāhadhyānaprakāraḥ] 13-24
rājāśmarāśivarṇābhaṃ pītābharaṇabhūṣitam/
mahādyutidharaṃ dhyāyeccaturhastaṃ ca nārada
prāgvallāñchanasaṅghena kamalādyena maṇḍit/
(2)varāhamantranāthaṃ ca madhupiṅgaḻalocanam
(2. vārāhaṃ A.)
caladvidyudbhuvaṃ raudraṃ jvālāśmaśrusaṭaṃ(3) smaret/
bālacandrāgratulyena yuktaṃ daṃṣṭrādvayena tu
(3. jeṭaṃ Y)
padmāsanopaviṣṭāsca cintayantaḥ svakāraṇam/
sammukhāḥ (4)karṇikādhaḥsthāḥ smartavyāḥ sarvadā mune
(4. kāstasya Y.)
[kaustubhādidhyānaprakāraḥ] 13-25
kaustubhaṃ dvibhujaṃ dhyāyetsahasrārkasamaprabham/
nānāvarṇadharāṃ devīṃ vanamālāṃ tathaiva ca
kāntāṃ kamalapatrākṣīṃ prauḍhastrīsadṛśīṃ dvija/
puṇḍarīkaprabaṃ padmaṃ śaṅkhaṃ kundendusannibham
rājopalaprabhaṃ cakraṃ hemābhāṃ saṃsmaredgadām/
dviraṣṭavarṣavatkāntāṃ kumārīṃ navayauvanām
[garuḍadhyānaprakāraḥ] 13-26
raktatuṇḍaṃ mahāprāṇaṃ bhīmabhukuṭilocanam/
dravaccāmīkarākāraṃ pakṣmaṇḍalamaṇḍitam
saṃsmaredgaruḍaṃ vipra gṛdhravakraṃ pṛthūdaram/
[pāśāṅkuśayordhyānaprakāraḥ] 13-27
navadūrvāṅkuraśyāmaṃ pāśeśaṃ pannagānanam
saṃsmaredaṅkuśaṃ kṛṣṇaṃ dīrghanāsaṃ bhayānakam/
svamudrālaṅkṛtāḥ sarve dvibhujāścārukuṇṭalāḥ
dhyātavyāḥ puruṣākārāḥ svaprabhābhirvirājitāḥ/
etallāñchanamantrāṇāṃ dhyānamuktaṃ mayā mune
[satyādipañcakadhyānaprakārāḥ] 13-28
satyādīnāmatha dhyānaṃ samāsādavadhāraya/
dvibhujaṃ saṃsmaretsatyaṃ sitaminduśatākṛtim
varadābhayahastaṃ ca dhyānonmīlitalocanam/
sitakauśeyavasanaṃ muktādāmādyalataṅkṛm
sitacandanaliptāṅgaṃ sitapuṣpavibhūṣitam/
ūrdhvasthaṃ mantranāthasya brahmapu(pa )trasthitaṃ smaret
padmāsanenopaviṣṭaṃ prasannavadanaṃ dvija/
evaṃ vidhaṃ tato dhyāyedvāsudevaṃ caturbhujam
śaṅkhapadmadharaṃ caiva varadābhayadaṃ vibhum/
praśāntahutabhūgrūpaṃ na sitaṃ nāticāruṇam
dhyāyetsaṅkarṣaṇaṃ devaṃ pradyumnaṃ saṃsmarettataḥ/
pītacampakavarṇābhaṃ kamalāyatalocanam
śaradgaganasaṅkāśamaniruddhaṃ smarettataḥ/
vāsudevasamāḥ sarve bhujā(1)bharaṇalāñchanaiḥ
(1. bhūṣaṇa Y.)
upaviṣṭāstathaivete brahmarandhrāmbujeṣu ca/
[saptākṣaramantradhyānaprakāraḥ] 13-29
suśuddhasphaṭikaprakhyaṃ nīrūpamiva (mapi )rūpiṇam
sarvākāradharaṃ caiva sarvākāravivarjitam/
sarvataḥ pāṇipādaṃ ca sarvato'kṣiśiromukham
prasannaraśmijālena sphaṭikāmalarūpiṇā/
svadehanissṛtenaiva bhāsitaṃ paritaḥ prabhum // 167 /
pratibimbati vai yasminmantracakraṃ yathāsthitam/
dhyāyetsaptākṣaraṃ mantraṃ bhogasthānagataṃ mune
evaṃ dhyātvā samabhyarcya yathānyāsakrameṇa ca/
[ghyānānānantaraṃ nyāsakrameṇa mantragaṇasya bāhyayāgaprakāraḥ] 13-30
arghaiḥ pādyaistathā puṣpaiḥ sugandhairanulepanaiḥ
śālipūrṇotthitāgārapṛṣṭhasaṃsthairanekaśaḥ/
sugandhaghṛtadīpaiśca puṣpālambanacarcitaiḥ
mahāmodaiśśubhoddīpairacchinnairguggulānvitaiḥ/
bhakṣyairbhojyaistathā lehyaiḥ peyairanyairanekadhā
madhuparkaiśca mātrābhiḥ phalamūlairanekaśaḥ/
pāyasairvividhairdivyaiḥ modakaiḥ kṛsarādibhiḥ
susaṃskṛtaiśca bahubhirmadhvājyādipariplutaiḥ/
ekaikasmiṃstu vai bhoge mudrāṃ kāmadughāṃ purā
samantrāṃ pūrvavaddhyāyetprokṣayerdarghyavāriṇā/
datvā puṣpārghyamupari saṃspṛśedviṣṇupāṇinā
nivedayettato vipra śirasā'vanatena ca/
yatkiṃñcanmānase yāge purā proktaṃ mayā cate
tatsarvaṃ devadevasya bahumūrtaṃ nivedayet/
asannidhiśca yo bhogo hyaṅgabhāvamanuvrajet
tattaddhyātvā tu manasā bhaktyā viṣṇornivedayet/
yathānukramato hyevaṃ sarvamantragaṇaṃ mune
iṣṭvā pūrvaṃ vidhānena bhūyaḥ saṃpūjya keśavam/
[puṣpāñjaliprakāraḥ] 13-31
mūlamantraṃ samuccārya puṣpairāpūrya cāñjalim
tanmadye paramātmānaṃ mantraṃ māṇikyadīdhitim/
samastamantrasaṃlīnaṃ dhyāyeduddhārayogataḥ
pūrakādivibhāgena śabdenātiplutātmanā/
yāvacchabdāvasānastho vyajyate'sāvanekadhā
tantrīśabdātmanā vipra tato bhāsātmanā tu vai/
hlādātmanā ca tadanu ānandavibhavātmanā
tasmātsarvapadātītaḥ sarvatra vibhavātmanā/
sacciddhanorminirmuktaśāntabodhāntarātmanā
evaṃ ṣaḍūrminirmuktaṃ vikalpātītagocaram/
avagāhya krameṇātha punaretya padātpadam
ghyātvā mantraṃ sahastrāṃśuṃ sahasrakarajāmṛtam/
recakena vinikṣipya devadevasya mūrdhani
tato'chinnaṃ kare kṛtvā dhūpapātraṃ tu dakṣiṇe/
[dhūpapātravidhiḥ] 13-32
padmacakrāṅkitaṃ divyamādhāraṃ kañjarūpiṇam
ekanāḻaṃ ca kartavyaṃ (kurvīta ) śeṣaṃ saptaphaṇaṃ vibhum/
baddhāñjalipuṭaṃ nityaṃ dhyāyantaṃ kāraṇaṃ param
cakralāṅgalahastaṃ ca padmāsanagataṃ vibhum/
kartavyaṃ (kurvīta ) dhūpagharttāraṃ kiṅkiṇījālaśobhitam
cakraṃ taccakrahṛdayaṃ padmaṃ hṛtkoṭaraṃ viduḥ/
cakre yā yā (ye ye ) arākhyā (ssyu )stā nāḍyo vai dvādaśa smṛtāḥ
kiṅkiṇyo yāḥ smṛtā vipra jñeyāstāḥ sūkṣmanāḍayaḥ/
yāsāṃ vai madhyamā śaktirbhujaṅgakuṭilopam
dhūmadhūsaravarṇābhā aṇḍaṃ bhitvā vinirgatā/
kālāgnihṛdayotthā sā satyānte tu layaṃ gatā
tayā saṃbodhito hyātmā mantramūrtidharaḥ prabhuḥ/
sannidhau bhavati, kṣipramanyucchinnaṃ dahettathā
[dhūpapātramantravidhānam] 13-33
mantreṇānena viprarṣe tanmantramavadhāraya/
oṅkāraṃ pūrvamuddhṛtya paramātmā tataḥ punaḥ
vyomānandena saṃyuktamanantāya padaṃ tataḥ/
kālāgnirūpāya padaṃ jagaddhūmapadaṃ tathā
sugandhine padaṃ kuryātsarvagandhavahāya ca/
namaḥ svāhāsamāyuktamekatriṃśākṣaraṃ param
mantraṃ dvija samākhyātaṃ dhūpapātrasya nārada/
mudrādyānasamāyuktaṃ (ktāṃ) sarvasiddhikaraṃ (rīṃ)param (rām)
pūjitāṃ dhūpitāṃ liptāṃ mantravinaystavigrahām/
ekīkṛtya svaśabdena hṛdgatenāntarātmanā
[ghaṇṭācālanavidhānam] 13-34
sañcālayettatassamyaksaśabdāṃ cakracinhitām/
trailokyadrāviṇīṃ ghaṇṭāṃ sarvadu(1)ṣṭanibarhiṇīm
[ghaṇṭānādaprabhāvavarṇanam] 13-35
eṣā dūtī hi mantrāṇāṃ suptānāṃ ca prabodhinī/
vāraṇī sarvavighnānāṃ sarvamantraprasādinī
[mantraśabdaniruktiḥ] 13-36
praṇavānte dhvanirhyeṣa śabdaśaktau layaṃ gataḥ/
varṇadehāḥ smṛtā mantrā mantradehāśca devatāḥ
ghaṇṭāstanitamūlāste prabuddhāḥ karmasiddhidāḥ/
paraśabdotthitā śaktirghaṇṭāstanitarūpiṇī
varṇatvaṃ samanuprāptā tairvarṇairmunisattama/
mantrāṇāṃ kalpanādehā nānākārāḥ sahasraśaḥ
svecchayā tvanayā śaktyā sāmarthyātsvātmanassvayam/
anugrahārthamiha hi bhaktānāṃ bhāvitātmanām
mananānmuniśārdūla trāṇaṃ kurvanti vai tataḥ/
dadate padamātmīyaṃ tasmānmantrāḥ prakīrtitāḥ
anabhivyaktaśadbāste nirākārāstathaiva ca/
ghaṇṭāyāṃ cālyamānāyāṃ niryānti ca sahasraśaḥ
[āvāhanādyupacāreṣu ghaṇṭācālanasya kartavyatā] 13-37
ata eva muniśreṣṭha mantramātā prakīrtitā/
eṣā ghaṇṭābhidhā śaktirvāgīśī ca sarsvatī
vāci mantrāḥ sthitāssarve vācyā mantre pratiṣṭhitā/
mantrarūpātmakaṃ viśvaṃ sa bāhyābhyantaraṃ tataḥ
vaṇṭāśabdagataṃ sarvaṃ tasmāttāṃ cālayetpurā/
āvāhane'rghye dhūpe ca dīpe naivedyajoṣaṇe
nityameva prayuñjīta samyaṅmantrārthasiddhaye/
[pūjākālādanyatra ghaṇṭācālanapratiṣedhaḥ] 13-38
pūjākālaṃ vinā'nyatra hitaṃ nāsyāḥ pracālanam
nānayā tu vinā kāryaṃ pūjanaṃ siddhimicchatā/
yasmāttasmātparaṃ mantrametadīyamidaṃ śṛṇu
[ghaṇṭāmantranirūpaṇam] 13-39
ādāya praṇavaṃ pūrvamananteśaṃ tataḥ param/
taccānalena saṃbhinnamūrdhvādho munisattama
trailokyaiśvaryadenātha lāñchayetpañcabindunā/
dadyādasyāvasāne tu jagaddhvanipadaṃ tataḥ
mantrāmātre padaṃ cānyatsvāhākṣarasamanvitam/
tadante paramātmānaṃ prajñādhāropari sthitam
bhūdhareṇa yutaṃ mūrdhnā bhūdharopari vinyaset/
viśvāpyāyakarāntasthaṃ trailokyaiśvaryadaṃ mune
trayodaśākṣaro mantro ghaṇṭākhyassarvasiddhikṛt/
vinyāsakāle yasyā vai plutamuccārayettataḥ
[ghaṇṭādhyānaprakāraḥ] 13-40
dhyānayuktaṃ dvijaśreṣṭha taddhyānamavadhāraya/
adhomukhaṃ tu brahmāṇḍaṃ dhyāyejjanaravākulam
sanāḻaṃ ca tadūrdhve tu padmamaṣṭadaḻaṃ tathā/
prakīrṇapatraṃ susitaṃ (ta) kesarāḻaṃ (ḻiṃ) sukarṇikam
tanmadhye cintayeddevīṃ vargāṣṭaka bhujānvitām/
mukhyahastacatuṣke tu lāñchanaṃ kamalādikam
kamalaṃ ca tataḥ śaṅkhaṃ pāśaṃ caivāṅkuśaṃ kramāt/
sphaṭikaṃ cākṣasūtraṃ ca tathā vijñānapustakam
abhayaṃ varadaṃ caiva hastadvidvitaye pare/
padmāsane copaviṣṭhāṃ padmapatrāyatekṣaṇām
padmagarbhapratīkāśāṃ padmālāvibhūṣitām/
vidyābharaṇasaṃchannāṃ pītavastraviveṣṭitām
darśayeddevadevasya mudrāṃ nārāyaṇātmanaḥ/
[lakṣmyādimantrāṇāmabhyarcanam] 13-41
lakṣmyādīnāṃ tato bhaktyā mantrāṇāṃca mahāmune
bhūyo'rghyapuṣpagandhena dhūpāntena samarcayet/
[atha stutiḥ] 13-42
tataḥ stuvīta deveśaṃ stotreṇānena nārada
samyakpraṇavapūrveṇa namo'ntena tu vai tridhā/
jitante puṇḍarīkākṣa namaste viśvabhāvana
namaste'stu hṛṣīkeśa mahāpuruṣapūrvaja/
[madhuparkādisamarpaṇaprakāraḥ] 13-43
japanvai dadhisaṃpūrṇaṃ madhunā sarpiṣā'nvitam
pātraṃ karatale kṛtvā tanmadhyasthaṃ prabhuṃ smaret/
mūlamantreṇa tadvastu svarūpāduditena ca
lasatpīyūṣakallolasattaraṅgeṇa nārada/
tannivedya punarbhaktyā bhūyaḥ puṣpāñjaliṃ kṣipet
tato nivedayedviṣṇorhiraṇyakaṭakādikam/
anantaraṃ nimittārthaṃ tāmbulaṃ tadanantaram
prakṣālya gandhatoyena arghyapātroddhṛtena vai/
pāṇiyugmaṃ yathā vai syātsārdhamatyantanirmalam
naivedyadhūpapātrādyaiḥ pātraiśca nirmalīkṛtam/
kṛtvā tadgandhadigdhau dau arghyeṇārcya parasparam
tannivedya vibhoḥ paścādvākkarmamanasā'nvitaḥ/
[bāhyayāgaparisamāpanakramaḥ] 13-44
puṇḍarīkākṣa viśvātmanmantramūrte janārdana
gṛhāṇedaṃ jagannātha mama dīnasya śāśvata/
ityuktvā sodakaṃ puṣpaṃ kṛtvā dakṣiṇapāṇigam
agrato nikṣipedviṣṇormūlamantreṇa nārada/
bhāvayecca tatassamyaksphurantīṃ tārakāvalīm
praviṣṭāṃ bhavagadvakre vakrāntāddhṛdgatāṃ punaḥ/
hṛdayāddvijaśārdūla saṃhārākhyakrameṇa tu
pūrvavadbrahmarandhreṇa pareṇa saha yojayet/
bhagavantaṃ tato nattvā aṣṭāṃgena tu bhaktitaḥ
samutthāyāsanāttasminnarghyapuṣpe vinikṣipet/
yasmāttatkṣaṇamantraṃ() tuna śūnyaṃ saṃparityajet
ajñānātjñānato vā'pi yātamūnādhikaṃ ca yat/
dāsasya mama dīnasya kṣantavyaṃ lokalocana
iti śrīpāñcarātre jayākhyaṃsahitāyāṃ bāhyayāgākhyānaṃ nāma trayodaśaḥ paṭalaḥ//
* * * * *
Original text: jayākhyasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0