Jātakamālā · Verses 82-101
matihutabhujā dagdhvā skandhapravṛttiviṣadrumaṃ
sthitiṣu vaśitāṃ saṃprāpyāpi prakāśayaśotsavāḥ |
sakalabhuvanaśreyaḥ kṛtvā gatāḥ sugatāḥ śamaṃ
viṣayakṛpaṇāḥ kaṣṭaṃ naṣṭā vayaṃ bhavalubdhakāḥ
sthānāsthānavivekayogaviduṣā sthānena saṃvarṇitā
skandhānāṃ kṣaṇikāpy anuttaragirā nirvṛttir āyāsinī |
sthāne prajvalitāṃs tarūn iva khagās tyaktvā bhavān bhaṅgurān
nirvānti jvalanā ivāmbuvihatāś citteśvarā yoginaḥ
kṛtvābhiyogam api cāgamagahvareṣu svairapracāram anugṛhya mano manuṣyāḥ |
alpaśrutā iti jagaty upayānti saṃkhyāṃ cetovinigrahaphalaṃ śrutam āhur āryāḥ
sa sūcikāgrair iva tudyamānaḥ pipīlikair bhugnakarāladaṃṣṭraiḥ |
mahīrajodhūsarakomalāṅgo muhur muhuḥ saṃparivartate sma
sa makṣikāṇāṃ nayutaiḥ parīto mṛduḥ prayatnākulapāṇipādaḥ |
viceṣṭamānaḥ karuṇaṃ kathaṃ cid bhavān jagarhe manasānutāpī
krūrārāvaiḥ purabalibhujāṃ maṇḍalaiḥ saṃpatadbhir
vyādhūtāsyo vipadam aśivāṃ yo 'svatantraḥ prapede |
gomāyūnāṃ viṣamavirutair agnimālākarālair
āryasyāpi prakṛtimṛdukaṃ tasya cetaś cakampe
kravyāśināṃ paravadhapraṇayapragalbhaiḥ pūgair asau parivṛto vigatāsukalpaḥ |
prākhyāpayat sa bhavabhogalavābhilāṣaduḥkhāni tasya ca vaco vigatasravasya
tasya tathā kṛcchragatasya puradvāri parivartamānasya gavāṃ nirgacchantīnāṃ puraḥsaro vṛṣabhas tam āyuṣmantaṃ dṛṣṭvā vidhiyogasāmarthyāt pitevopagu tāvad avatasthe yāvad atikrāntaḥ sarvo gaugaṇaḥ | so 'titīvravedanāturatanur alpasthāmatayā kaṇṭhagataprāṇaḥ punar api mayā vyasanam evānubhavanīyaṃ maraṇād ūrdhvam ity abhiviṣādo 'pi mṛtyur eva tatkāladuḥkhapratīkāram ākārayatu | vanavihagapakṣapātoddhṛtadharaṇitalarajo'vakīrṇadeho nirākrando mandam aparispandakaracaraṇavadanakamala idānīṃ na bhaviṣyāmīti buddham eva bhagavantaṃ namaskartum ārabdhaḥ | tadbhāgyaśeṣopakṛṣṭā iva copāsakā buddhadharmasaṃghānuvādāśrayāḥ saṃkathāḥ kathayantas taṃ pradeśam upajagmuḥ | sa tān avalokya pratyujjīvita iva mṛdusphuṭakalena vacasā kamalapalāśakomalaṃ pāṇim abhiprasāryābravīt | bho bhoḥ satpuruṣā muhūrtakaṃ tāvad asmadanukampayāvatiṣṭhadhvam iti | atha te sahasā tacchabdaśravaṇasaṃbhrāntāḥ kim idaṃ kathaṃ cety utpannavimarśāḥ sthitā vayaṃ bhadramukhete taṃ mahāsattvam āśvāsayāṃ babhūvuḥ | kautūhalākulasamāsāś ca punar evam ūcuḥ |
avasthāṃś ca vayaś cedaṃ vāksauṣṭhavam idaṃ ca te |
matvā calati no buddhiḥ kautūhalasamākulā
tat saumya vada ko nāma tvaṃ devo 'py atha dānavaḥ |
kathaṃ cemāṃ daśāṃ prāptaḥ sajjanāyāsakāriṇīm
sa tān āha |
mānuṣo 'smi mahāsattvā nāhaṃ devo na dānavaḥ |
bhavasaṃbhogatarṣeṇa prāptas tv aham imāṃ daśām
atha te tadvacaḥ śrutvā saṃvignoddhatamānasāḥ |
anukampāmṛtasnigdhaṃ pratyabhāṣanta taṃ punaḥ
upāsakā vayaṃ sādho nityaṃ kiṃkuśalaiṣiṇaḥ |
vistaraṃ śrotum icchāmaḥ sa cet khedaṃ na manyase
sa tān ity avadad yūyaṃ dharmabhrātara eva me |
duḥkhāni tāvad vāryantāṃ paścād vakṣyāmi vistaram
tatheti ca pratiśrutya gṛhītvā pāṇibhiḥ śanaiḥ |
pramṛjyāstīrya vastrāṇi svāni teṣu nyaveśayan
prasvasthakāyaḥ sa samāhitātmā catvāri satyāni yathekṣitāni |
parīkṣamāṇo na cireṇa sādhur malān yathāsthūlamayāṃś cakāra
⏑ anuśayaviśeṣaṃ bhāvanāmārgaheyaṃ ⏑ ravir iva niśāntadhvāntam ullikhya bhābhiḥ |
svatanum atanupuṇyāpyāyitāntarviśeṣāṃ apahṛtagurubhārāyāsalaghvīṃ babhāra
atha sa mahātmā kṛtakaraṇīyaḥ kṣaṇam apy avasthāṃ tāṃ parityajya sabahumānaḥ kevalaṃ teṣām upāsakānāṃ kṛtajñatām anurakṣan paryaṅkaṃ gaganatale baddhvā taiḥ sabahumānam udīkṣyamāṇo vistareṇa tebhyo yathāvṛttaṃ vyāhṛtya punar api tān ābabhāṣe |
abhinandati yo janma sa duḥkham abhinandati |
duḥkhābhinandī duḥkhebhyo na jātu parimucyate
pakvagaṇḍāyamānasya yaḥ kāyasyāsya saṃbhavaḥ |
ītyupāyāsaduḥkhānām utpādaḥ sa vidāhinām
saṃsārāvacaraṃ kṛtsnaṃ sukham ekaghanīkṛtam |
narāṇāṃ janmaduḥkhena kṣaṇikenābhibhūyate
viṣopadigdhā niśitā ivāyasāḥ śikhā ivāgneḥ prabalānilākulāḥ |
sabhīmanādā iva cāśmavṛṣṭayaḥ pravṛttayo duṣprasahāḥ śarīriṇām
Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0