Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā · Verses 2-21

2

tadyathānuśrūyate |
dvau bhikṣū srotāpannau babhūvatus tābhyām ekenāśeṣasaṃyojanopakṣayād arhattvam adhigatam | taddvitīyas tanmātrasaṃtuṣṭa evāsīt | sa tenārhatocyate sma | bhadramukha śeṣakleśaviṣopaśamāya yatnam ārabhasveti | duḥkhaikarasā bhavā duṣṭapāpasiddhyupāyāni śreyāṃsi kṣaṇalavapariṇāmāviśvasanīyaṃ jīvitam apariniṣpannaprakṛtayo māyopamās tattvavirodhinaḥ kāmāḥ sabhayāḥ savairāḥ sopāyāsāḥ pāpakriyām evāṅgīkṛtya pravṛttāḥ paribhavāyatanam akṛtabuddhīnāṃ kṛtātmanām apy avahāsyatām āvahanti | leśenāpy anugamyamānā mahad duḥkham ākarṣanti | naitān anupatan kaś cid akṣato 'nupahato vā | hrīmanto 'py ebhir āviṣṭāḥ paśusahadharmatāṃ pratipadyante | naite tulayanti vayasāṃ pariṇāmavaikṛtam | yatijanam apy ete pragalbhā vyāmohayanty eva | śreyaso vadhakāḥ pratyamitrāś cāmī vyatītya vinayaniyamaśrībharām āryamaryādām anāryakam evodbhāvayanti | samuditakāntiśobham api kṣaṇena malinayanti puruṣasya śīlasauṣṭhavam | vipātite ca śīle sarvaviṣayāya dvārabhūte hatopaniṣatsamādhir nālaṃ prajñāsaṃpade | sakala eva ca saṃsāra eṣāṃ durantarāyāṇāṃ paryeṣaṇābhir atītaḥ | ye ca śvasūkarādīnām api sādhāraṇā ratiprasaṅgadohadāḥ kas tān sādhujano manasāpi prārthayet | sa tam arhantam abravīt | bhadramukha
bhavā duḥkhātmakāḥ santi śreyo durabhisaṃbhavam |
jīvitaṃ calam atyantaṃ kāmā doṣaśatākarāḥ

3

apāyā mama saṃkṣīṇāḥ kiñciccheṣo bhavārṇavaḥ |
anubhūya sukhaṃ divyaṃ nirvāsyāmi niyogataḥ

4

api cākṛtapuṇyānāṃ bhavebhyo jāyate bhayam |
puṇyasambhārayuktānām utsavātiśayo bhavaḥ

5

nānāvipattigahaneṣv anayaprapāteṣv andhān ivāśu pithite pathi saṃnipātya |
āryān api pratibhayena pathā harantaḥ prakhyāpayanty aśucayo viṣayāḥ svaśaktim

6

atha so 'rhan mandasaṃvegāpanno 'yam āyuṣmān iti viditvā tam āha |
āyuṣman sapratidvandvāḥ parīttāsvādadūṣitāḥ |
bhavā niśitanistriṃśadhārāsaṃpātadāruṇāḥ

7

nopādānakṣamās tāta bhavāḥ kruddhā ivoragāḥ |
viṣāgnikavalālokakarālamukhaśaktayaḥ

8

dagdhapravṛttyupādānavāsanāmalamānasaiḥ |
pravṛttayo jagannāthaiḥ sarvā eva vivarjitāḥ

9

bhavān pariharanty ārād ātmakāmāḥ parīkṣakāḥ |
paricchannataṭāgādhāñ śvabhrāpātabhayaṃkarān

10

ratīnāṃ sopatāpānāṃ mukhe sa parivartate |
abhinandaty anādeyān kṣaṇikān api yo bhavān

11

vicchinnāśeṣasaṃskārapravāhapratisaṃdhayaḥ |
pratisaṃdhim upāyāsamūlam āhus tathāgatāḥ

12

visaṃvādinya evaitā gatayo mahatām api |
vividhānarthanārācasaṃnipātakhalūrikāḥ

13

ādīptaḥ sarva evāyaṃ saṃsāraviṣapādapaḥ |
viṣvagvikāsiduḥkhāgner jvālāmālākadambakaiḥ

14

bhavopabhogaspṛhalālasāḥ svayaṃ praviśya saṃmohatamisradurdinān |
caranti mattā iva bhagnalocanā ghanāndhakāre viparītabuddhayaḥ

15

hitodyatānām avakīrya bhāratīṃ nipātarūkṣāṃ pariṇāmapeśalām |
anarthapaṅkaughanimagnaśaktayo bhavanti niśvāsaparāyaṇā narāḥ

16

latāṃ dvirephā iva puṣpahāsinīm upāsate ye tu satāṃ sarasvatīm |
akāryanirmokam apāsya te kaler mukhaṃ na paśyanti punar vibhīṣaṇam

17

sa tam arhantam abravīt | niruttarāṇy amūni vo vacanakusumāni | kiṃ tu
āpāyikāni vyasanāni yāni mayānubhūtāny atidāruṇāni |
teṣāṃ pratīkāranimittabhūtaṃ sukhaṃ bhadantānubhavāmi tāvat

18

atha sa mahātmā tena tasya vacasā sutarām upajanitasaṃvego 'bravīt |
na varṇayanti kṣaṇikām apīśvarā bhavābhinirvṛttim avandhyavādinaḥ |
tathā hy ayaṃ skandhakadambakodbhavaḥ samudbhavo naikavidhasya pāpmanaḥ

19

bhavaprabandhapraṇayo manasvino jagaddhitādhānaparasya yujyate |
anuttarajñānanibaddhacetasāṃ bhavodbhavo bhāvasukhād api priyaḥ

20

punarbhavāsvādalavākulāśayaḥ pravṛttim anvicchati yas tu mohanāt |
mudhā sa sarvāyatanopatāpinīṃ vipattim anvicchati sarvatomukhīm

21

bhavāḥ saśokāḥ sabhayāḥ savigrahā vivarjitāḥ sadbhir udāramānasaiḥ |
narair maruddhūtaśikhā viṣadrumā bhujaṅgamādhiṣṭhitakoṭarā iva

2

tadyathānuśrūyate |
bodhisattvaḥ kila lokābhimataguṇābhilakṣite mahati brāhmaṇakule janma pratijagrāha |
kiraṇair iva śuklapakṣacandraḥ svaguṇair eva sahābhivardhamānaḥ |
paramāṃ svakulasya cihnaśobhāṃ prathimānaṃ gamayāṃ babhūva sādhuḥ

3

vayasi prathame 'pi vartamāno viṣayeṣv atibaddhamānaso 'sau |
atimānuṣaceṣṭitasvabhāvo jagatāṃ smayabhājanaṃ babhūva

4

so 'paryavasitakukāryaparyākulam upaśamavirodhiprakṛṣṭopāyāsam arthopārjanapradhānakāmarativyavahārāsārakarmadharmabhūyiṣṭham avinayakalahavairavigrahāyatanam īrṣyāmātsaryacauryādiniketabhūtaṃ śokaparidevaduḥkhadaurmanasyopāyāsabahulaṃ māyāśāṭhyamadamānagahanaṃ sāhasāvalepādhiṣṭhitam anāryavyavahārānupravṛttijihmasattvabhāvaṃ pramādapadasthānam anekarūpaparibhavopasṛṣṭaṃ saṃnihitadainyam anabhibhūtaviṣādaṃ pratyāsannavighātabhayadaurgatyam aviṣahyopadravasamudraṃ kaṇṭakagarbhādabhraśvabhrapratibhayākaram apāsya gārhasthyam anyatamam aśramapadam abhyalaṃcakāra |
bahucchalaṃ so 'tha bahuvyalīkaṃ bahūpasargaṃ bahudoṣaduṣṭam |
apāsya gārhasthyam anarthamūlaṃ tapovanaṃ śāntam alaṃcakāra

5

sarobhir unnidrapalāśakoṣakuśeśayendīvaracitratoyaiḥ |
alaṃkṛtaṃ bālakaśerunīlapratīrasaṃsuptaśarārihaṃsaiḥ

6

mīnāvalīraśanayā saritopagūḍhaṃ snehād iva praṇayinaṃ priyayā prakāmam |
sarvartupuṣpaphaladaiḥ svajanair ivāntar bālapravālaharitais tarubhir niruddham

7

vyālais tapasvibhir ivākṛtimātrarūkṣaiḥ paryākulam jalatṛṇāṅkuratuṣṭacittaiḥ |
taṃ kānanāntam upagamya sa bodhisattvo dharmo 'vatīrṇa iva vigrahavān vyarājat

8

gṛhasthabhāve 'pe sa vartamāno janmāntarābhyastavivekavāsaḥ |
āgāradoṣair aparikṣatātmā viśeṣayām āsa tapovanasthān

9

– – ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – – pramādināṃ kāpuruṣāśrayāṇām |
utkaṇṭhayanti pravivekayogyās ta eva śāntāḥ satataṃ vanāntāḥ

10

abhyastanaiṣkramyasukhotsavānāṃ satāṃ pravāsā iva gehavāsāḥ |
mṛgāṅganākuñcitapallavāni vanāni teṣāṃ bhavanottamāni

11

parigraheṣv eva vighātabuddhiḥ saṃtoṣa eva svadhanānurāgaḥ |
yeṣāṃ gṛhe cārakavāsasaṃjñā teṣāṃ na citro vanasaṃnivāsaḥ

12

tasya pūrvajanmaparamparābhyāsavāsanāghanasnehagauravaniratyayāś catvāraḥ sahāyā babhūvuḥ vāyasaḥ pārāvato bhujago mṛgaś ca | te tadājñāsaṃpādanaikatānamanasaḥ svayonividhinā dharmakriyāsauṣṭhavena jagaty abhilakṣitā babhūvuḥ |
chandopaghātavihateṣv aparāyaṇeṣu tiryakṣu mohabahuleṣv adhikaṃ vihbānti |
dharmānurāgaviśadāḥ pratipattiśobhās tāmisrapakṣarajanīṣv iva dīpamālāḥ

13

vismāpayanti sutarāṃ viguṇāśrayiṇyo dharmakriyāḥ karaṇapāṭavayogaramyāḥ |
grīṣmoṣmadurgamatarāsu vanasthalīṣu prodbhidyamānakamalā iva paṅkajinyaḥ

14

teṣām ekadā snehaniryantraṇaramaṇīyāvasthānapravṛttasaṃkathānām ayaṃ viniścayo babhūva | kiṃ nu khalu bhavanto 'tiśayena duḥkhaṃ manyante | teṣāṃ dakṣatām ivodbhāvayan prathamataraṃ vāyasaḥ provāca | nehāsti kṣudho 'nyat paramaṃ duḥkham | kutaḥ
na vyādhayo na ca jarā na suḥrdviyogo nāniṣṭasaṃgamamayā vyasanaprakārāḥ |
duḥkhāni tāny upaharanti janasya yāni hrī vipravāsaparitāpakarī jighatsoḥ

15

duruttarakṣārataraṅgamālinīm upāgatā vaitaraṇīṃ pramādinaḥ |
bubhukṣayā yan nigiranty ayoguḍān tato 'sti na kṣutsadṛśo 'paraḥ kaliḥ

16

kaḍevarāvaskaranirjharasravanmalopalepākamanīyadarśanaḥ |
rujā parīto 'pi pipāsati stanaṃ yad arbhakaḥ kṣudvyasanaṃ tato mahat

17

vinākṛtaḥ prāṇasamair api priyair gato 'pi śokasya vaśaṃ vidāhinaḥ |
yad aśrumiśrān kavaḍān niṣevate tato bhayaṃ kṣut paramaṃ jino 'bravīt

18

api ca bhadantāḥ
jātaḥ kule mahati mānamadāvalipte kṣudvikṣato 'bhyudayakāla iva praharṣāt |
uccheṣapiṇḍam api nāma nṛpasya bhuṅkte yat sārameya iva kaṣṭataraṃ kim anyat

19

pratyantavāsaratayas tṛṇamātratuṣṭā yat tāpasā iva paravyasanānabhijñāḥ |
lakṣyībhavanti hariṇāḥ paritaḥ śarāṇāṃ kṣudduḥkham atra niyamena paraimi hetum

20

marmacchidāpi pavanena viśasyamānā hikkāsphuradgala ka kaṇṭhavikāradehāḥ |
āhārayanti picunā pi yad annaleśān na kṣutsamaṃ vyasanam asti tataḥ prajānām

21

api ca sādhavaḥ
āsannānnabhujo nabhastalacarā devā ivābhāsvarāḥ
sattvāḥ prāthamakalpikāḥ svakiraṇajvālāvalīmālinaḥ |
āhārapraṇayaprasaṅgavihatās te tām avasthāṃ gatāḥ
yat pretā iva vartayanti kṛpaṇāḥ kṛcchropalabdhāśanāḥ

Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc