Language

ENहिગુ
Scripture Library

Jātakamālā · Verses 1-20

1

1. Ajātaśatru
mahānti pāpāny abhibhūya yasmād ajātaśatrur guṇavān babhūva |
upetya sadbhiḥ saha saṃprayogam ato niṣevyā guṇavanta eva

2

aho vibhūtir guṇavistarāṇāṃ guṇābdhikair yat saha saṃprayujya |
guṇair abhūtair viguṇo 'bhyupeti guṇaprasiddhiṃ guṇabhūṣaneṣu

3

abhūtasaṃbhāvanayā tayā tu hato 'py asau kālavaśena bhūpaḥ |
tuṣāradagdhadrumavad vasante guṇaprabhāvojjvalatām upaiti

4

svabhāvasaṃsiddhir iyaṃ tathā hi janasya sadvṛttiniratyayasya |
vijihmabhāveṣv api yat prayāti guṇaprasiddheḥ khalu hetubhāvam

5

bravīmy ato 'haṃ narake 'pi vāso varaṃ sphuradvahniśikhākarāle |
na caiva sanmitranirākṛtasya sureśvarāṇāṃ sukhasaṃpado 'pi

6

tadyathānuśrūyate
rājā kilājātaśatrur vanadviradavaropagrahanimittaṃ svanagarād abhiniḥsṛtya dadarśa mahāntaṃ kuñjaravaraṃ vanābhimukham abhidravantam | dṛṣṭvā ca punas tam eva hastinam anujagāma | sa ca dantī
smṛtvā sarāṃsi kamalotpalamaṇḍitāni kādambapakṣapavanoddhataśīkarāṇi |
udbhinnakomalakaserulatāvanāni vegān mahīdharavanābhimukho jagāma

7

utkaṇṭhitaḥ kisalayojjvalapādapānāṃ vaiḍūryanīlaharitodgataśādvalānām |
uddhūtaśīkarakaro dvirado vanānāṃ tūrṇaṃ yayau pavananunna ivāmbugarbhaḥ

8

atha sa mahīpatiḥ pavanapaṭujavātiśayaturagavarādhirūḍho dūrād apasṛtabalasahāyo na cireṇa khadirabadarabilveṅgudādikaṇṭakadrumavanagahanāṃ śaravaṇakāśakuśavaṃśajālajaṭiladuḥsaṃcārapradeśāṃ jīrṇaśīrṇavikṣiptāsthikaṅkālaśakaladhavalabhūmibhāgāṃ pratibhayagambhīraśvabhraprapātasthalasthāṇuvalmīkadurnirgamapraveśām aṭavīṃ prapede | sa ca gajādhipatis tasya rājño darśanam apajagāma |
rājāsau vihataparākramāvakāśo grīṣmoṣmaklamaśithilākulaprayatnaḥ |
bhūreṇuvyatikaradhūsarāgrakeśaḥ saṃmohaṃ samupajagāma sādhvasena

9

tasmin khaḍgaviṣāṇakoṭikaṣṇa – – ⏑ – – ⏑ –
siṃhavyāghravarāha – ⏑ mahiṣavyālāvakīrṇe vane |
ekākī sa nṛpo bhraman ravikarajvālāpratāpāturas
tṛṣṇārtaḥ padavīṃ dadarśa sahasā śailendrasaṃprāpikām

10

tāṃ ca muhūrtam anugacchan dadarśa dūrād eva nīlavipulasnigdhapalāśanicitaviṭapataruvaragahanam acalasānupradeśam | dṛṣṭvā + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + yanaḥ(?) provāca ||
asmin nūnaṃ pradeśe navanalinavanacchannatoyaṃ saro vā
dhārā śailodarād vā patati maṇidalasvacchaśobhā jalasya |
vṛkṣās tatsaṃnikarṣād upacitavipulaśyāmaśākhāpraśākhā
yenaite śailam etaṃ jagad iva sakalaṃ sajjanāḥ śobhayanti

11

dūratvād a ⏑ – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – '; – – ⏑ – – ⏑ –
– – – ⏑ ⏑ – ⏑ bhāraguravo jīmūtapuñjā iva |
ete vṛddhim upāgatāḥ khalu parām āsādya toyāśayaṃ
sanmitraṃ samupetya sādhava iva pradhvasyamānārayaḥ

12

tad ito gacchāmīti saṃpradhāryopetya ca taṃ pradeśaṃ samantato vilokayan dadarśānyatamasmin taruvaragahanavivare + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + kopahārābhidarśane vipulaśilātalābhoganiṣaṇṇakṛtāhāraprayojanam upaśamanibhṛtendriyapracārasaumyavapuṣaṃ śākyabhikṣuṃ dṛṣṭvā samāśvāsaprāptaḥ prahlādita iva viśrānta iva ca vājinam ekānte nibadhya sapraśrayamaḥdhuro + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + kta iva ca vikacakamalavanareṇupiñjarasurabhiśiśirasamīraṇena taṃ bhikṣum abravīt | bhadanta salilāśayapradeśam upadeṣṭum arhatīti | tena copadiṣṭam | atha sa rājā tam upadiṣṭaṃ salilāśayam upagamya vigatapipāsāklamapari + + + + + + + + + + + + + + + + + + + ||
– – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – mayūkhaiḥ prasvedavārikaṇikārdralalāṭabhittiḥ |
pītvāpi vāri kamalotpalanālaśītaṃ tīvraklamāturamanā na dhṛtiṃ jagāma

13

atha sa bhikṣuḥ sāndrakaruṇāmṛtarasārdraśītalena cakṣuṣā taṃ rājānam abhisamīkṣyābravīt | klībasattvam iva vyā + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + pra vādo lokavṛttātivṛttaprabhāveṣv apy upalakṣyate | na khalu sukhocitāḥ paraduḥkhāni jānantīti | nanu bhadantāvaiṣi ||
dagdhāpi bhū ravikaraiḥ sphuṭadīptimadbhir dandahyate gataghṛṇena davānalena |
bhartuḥ pravāsavirahe vaniteva duḥkhais ta – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – ⏑ – –

14

– – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – ⏑ ⏑ – ⏑ – – ḥ saṃtāpitā ravikaraiḥ sutarāṃ pracaṇḍaiḥ |
kalyāṇamitravikalās tu vicāraśūnyā rāgātmakā iva narāḥ pramadāvilāsaiḥ

15

gharmāturo bhayam anāgatam apradhārya cchāyāṃ samāśrayati bhogiphaṇasya bhekaḥ |
āpātamātrasukha – ⏑ ⏑ – ⏑ – – – – ⏑ – ⏑ ⏑ ⏑ – m iva rājalakṣmīm

16

saṃśuṣkasālatarukoṭarasaṃnilīno vyarthaṃ virauti pariśuṣkagalaḥ kapotaḥ |
ajñānagahvaraniruddha ivātmavādī bālaḥ punarbhavatṛṣāviṣamūrchitātmā

17

ete gajā ravikarotkaratāpiteṣu naiva sthaleṣu na jaleṣu dhṛtiṃ labhante |
grāmeṣu puṣpavikaceṣu ca kānaneṣu pāriplavālpamatayo yatayo yathaiva

18

ambv eva (?) palvalajalaṃ kṣayam abhyupaiti saṃśuṣkaśaivalarajo'ruṇapaṅkaleśam |
mandāgamasya sadasīva vijṛmbhamāṇaṃ vākkauśalaṃ svamatiśaktinirākṛtasya

19

ete khagā vanatarūn parivarjayanti saṃśīrṇaparṇanicayordhvaviśuṣkaśākhān |
vismṛtya pūrvaparibhogasukhāny anāryā veśyā viluptadhanasāram ivālpasattvam

20

dāvāgnibhasmaparuṣaiḥ pavanair udastam etad bhramaty avirataṃ taruparṇacakram |
utpīḍyamānam aniśaṃ niravagraheṇa saṃsāracakram iva karmasamīraṇena

1

|| iti śrīsaptakumārikāvadānaṃ samāptam ||
|| kṛtir ācāryabhadantagopadattasya ||
13. Sārthavāha
jarattṛṇānīva śarīrakāṇy api tyajanti santo na ca līnamānasāḥ |
kṛpājalakṣālitadehamatsarā jagadvipattijvalanopaśāntaye

2

tadyathānuśrūyate |
bodhisattvabhūtaḥ kila bhagavān saṃtoṣābhyāsād apagatabhavopabhogaviśeṣābhilāṣaḥ suparijñātasaṃskārasvabhāvatvāt svadehe 'py astamitasnehānubandhas tṛṣṇādoṣapratyakṣajñānatayā tadabhidheyamānaso janmāntarābhyastavividhalābhakuśalatvād upāyāntareṇāpi dhanārjanasamarthaḥ samupacitapuṇyasambhāratayā cābhiprāyamātreṇāpi draviṇavibhūtyākarṣaṇaprabhuḥ prabhūtavittopakaraṇo 'pi san kevalam udadhigatajagadvyasanoparitrāṇāyavia saṃketapracārasāṃyātrikaparivṛto mahāsamudram upajagāma |
athāvagāḍhāḥ payasāṃ nidhānaṃ gambhīrabhīmāyatapaṅktirandhram |
velācalopaghnaviśīrṇaphenasitāntalekhaṃ vaṇijaḥ krameṇa

3

tatkarmabhir vā pariṇāmaraudraiḥ svabhāvato vāmbunidhiḥ kṣaṇena |
paryādadāno hṛdayāni teṣāṃ saṃvartakālādhikadāruṇo 'bhūt

4

kharamakarakarāgracchinnabālapravāladrumarasaparibhogāpāṭalāvartacakram |
viyad iva navasaṃdhyārañjitāmbhodajālaṃ salilanidhim udīkṣya trāsamūkās ta āsan

5

vanam iva kumudānāṃ dhautam indor mayūkhair viṣamitasitaphenacchedavinyāsacitram |
lavaṇasalilarāśiṃ vīkṣamāṇāḥ samantān na ratim upayayus te prāṇasaṃdehakāle

6

vivṛtadaśanaśaṅkhadhvānavitrastamīno bhujagabhuvanaśṛṅgaprāntabhinnormijālaḥ |
hṛdayam udadhir alpasthāma teṣāṃ bibheda sphuritavikṛtanakrākrāntavistīrṇakukṣiḥ

7

anilabalavibhaktaiḥ śailatuṅgais taraṅgair nabha iva nigirantaṃ sārkanakṣatracandram |
tam udadhim avalokya prāṇasaṃdehadolāṃ kṛpaṇakamanasas te sarva evādhirūḍhāḥ

8

bhujagam iva viṣāgnicchedamālākarālaṃ śvasanavikacabhogaṃ kruddham udvīkṣamāṇāḥ | lavaṇajalaniketaṃ taṃ durālokapāraṃ maraṇabhayaviṣaṇṇās te paraṃ moham īyuḥ

9

nicayam iva ghanānāṃ vāribhārālasānāṃ timiram iva vamantaṃ vīcicūrṇapravegaiḥ |
jalanidhim avagāḍhās te nirākrandabhīmaṃ muṣitavadanaśobhā bodhisattvaṃ praṇemuḥ

10

adṛṣṭapūrvair atha tannimittair bhayaṃkarair ākulitā vicitraiḥ |
ity ūcur āgadgadadīnakaṇṭhās taṃ bodhisattvaṃ samudīkṣamāṇāḥ

11

ayaṃ janas tvatpratibaddhasarvaprayojanāśāvinivṛttaceṣṭaḥ |
yad atra kṛtyaṃ kriyatāṃ tad āśu prāṇātyayaḥ saṃprati vartate naḥ

12

nirīkṣamāṇasya puro janas te nirudyamo majjati toyarāśau |
kālātipāto 'tra na yuktarūpaḥ parākramasva svabalena tasmāt

13

tvatpādamūlānucaro na kaś cit saṃspṛṣṭapūrvo vyasanaiḥ kadā cit |
trāyasva tasmād vipadāṃ mukheṣu bhramantam enaṃ naravīra lokam

14

piteva putrān anukampamānas tan no bhayān mṛtyukarodarasthān |
vimocayāsmān paramāryasattva tvaṃ naḥ paritrāṇam upadravebhyaḥ

15

na devatānām api bhūmayas tās tava prabhāvā na caranti yāsu |
tad eṣa kālaḥ kṛpaṇān anāthān asmān paritrātum avandhyaśakte

16

manyāmahe tvaṃ samanusmṛto 'pi trāṇaṃ paraṃ sarvajagadbhayebhyaḥ |
prāg eva sākṣād abhivīkṣyamāṇas tat pauruṣaṃ darśaya lokabandho

17

amī daṃṣṭrācakrakrakacakalilavyāttavadanā
jighāṃsanti krūrāḥ pṛthuvivaravistīrṇajaṭharāḥ |
purāsmān atrāṇāṃs timimakaracakrā bhayamayāḥ
paritrāyasvemaṃ nikaṭavinipātaṃ janam ataḥ

18

svapucchavicchinnataraṅgasaṃkalā niśātadantāntavilagnaśuktayaḥ |
abhidravanty ārya purā timiṅgilā janān imāṃs tvaccaraṇāśritān api

19

vilambituṃ nātha na yujyate 'dhunā viśīryate naur iyam ambutāḍitā |
sphuranty amī vīra samantato jhaṣāḥ pramṛṣṭaguñjāphalaraktalocanāḥ

20

atha sa mahātmā tena durviṣaheṇa paravyasanenopataptamānasaḥ svaprāṇātyayam avigaṇayya niṣpratikāradāruṇāṃ tāṃ mahājanavyāpattim avetya kṛpāparigatātmā prakṛtidhīratayā tadavastho 'py asaṃbhrāntacetās tatkālātiśayadhyāyinā vacasā tān sahāyān āśvāsayann abravīt |
mṛtena sārdhaṃ na vasanti sāgarāḥ prasiddhir eṣām iyam eva śāśvatī |
ato mamāśritya mṛtaṃ kaḍevaraṃ tarantu santo 'mbunidhiṃ sudustaram

Original text: Jātakamālā · Edition: Ajātaśatrvavadāna = GoAś: edition by Michael Hahn. "Ajātaśatrvavadāna: A Gopadatta Story from Tibet", K.P. Jayaswal Commemoration Volume, Patna 1981, pp. 242-276. [von Hahn nach der Publ. von 1981 noch verbessert]; Bhavalubdhaka = GoBhl: edition by Ratna Handurukande. Five Buddhist Legends in the Campū Style - From a collection named Avadānasārasamuccaya. Bonn 1984 (Indica et Tibetica, 4); Kapīśva · Data entry Michael Hahn · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc