Jataka Parijata · Chapter p17
krūragrahaiḥ subalibhirvibalaiśca saumyaiḥ catuṣṭayagateta davekṣaṇādvā /
candropagadvirasamāgasamānarūpaṃ sattvaṃ vadedyādi bhavetsa viyonisaṃjñaḥ
pāpā balinaḥ svabhāgagāḥ pārakye vibalāśca śobhanāḥ /
lagnaṃ ca viyonisaṃjñakaṃ dṛṣṭā'trāpi viyonimādiśet
kriyaḥ śiro vaktragalo vṛṣo'nye pādāṃsakaṃ pṛṣṭhomuro'tha pārśve /
kukṣistvapāno'ghnyatha medrabhuṣkau sphikpucchamityāha catuṣpadāṅge
lagnāṃśakādgrahayogekṣaṇādvā varṇān vadedbalayuktād viyonau /
dṛṣṭayā samānān pravadettu saṅkhyāṃ rekhāṃ vadetsmarasaṃsthaiśca pṛṣṭhe
dehāmbugau sukhāṅgeśau vatuṣpājjananaṃ bhavet /
deheśe sukhape vā'hiketuyukte paśorjaniḥ
atha grahaviśeṣakṣaṇādinā paśuviśeṣajaniḥ /
śkrekṣite gojananaṃ mahiṣyārkiyutekṣite /
rāhuketuyukte meṣaḥ pāpāḍhye'nyapaśojaniḥ
atha sthalāmbujaniyogakarī grahasthitiḥ /
khage dṛkaṇe balasaṃyutena vā graheṇa yukte carabhāṃśakodaye /
budhāṃśake vā vihagāḥ sthalāmbujāḥ śanaiścarendvīkṣaṇayogasambhavāḥ
horendusūriravibhirvibalaistarūṇāṃ teyasthale tarubhurvo'śakṛtaḥ prabhedaḥ /
lagnādgrahaḥ sthalajalarkṣapatistu yāvāṃstāvanta eva taravaḥ sthalatoyajātāḥ
atha ravyādīnāṃ vṛkṣaviśeṣajanikāraṇatā /
antaḥsārān janayati ravirdurbhugān sūryasūnuḥ
kṣīropetāṃstuhinakiraṇaḥ kaṇṭakāḍhyāṃśca bhaumaḥ /
vāgīśajñau saphalaviphalān puṣpavṛkṣāṃśca śukraḥ
snigdhāninduḥ kaṭukaviṭapān bhūmiputrastu bhūyaḥ
śubho'śubharkṣe ruciraṃ kubhūmijaṃ karoti vṛkṣaṃ viparītamanyathā /
parāṃśake thāvati vicyutaḥ svakād bhavanti tulyāstaravastathāvidhāḥ
atha niṣekadhidhiḥ /
kujenduhetu pratimāsamārtavaṃ gate tu pīḍarkṣamanuṣṇadīdhitau /
ato'nyathāsthe śubhapuṅgrahekṣite nareṇa saṃyogamupaiti kāminī
yathā'starāśirmithunaṃ sameti tathaiva vācyo mithunaprayogaḥ //
asadgrahālokitasaṃyute'ste saroṣa iṣṭaiḥ savilāmahāsaḥ
ravīnduśukrāvanijaiḥ svabhāvagaiḥ gurau trikoṇodayasaṃsthite'pi/ vā /
bhavatyapatyaṃ hi vibījināgine karā himāṃśorvidṛśāmivāphalāḥ
divākarendvoḥ smaragau kujarkajau gadapradau puṅgalayoṣitostadā /
vyayasvagau mṛtyukarau yutau tathā tadekadṛṣtyā maraṇāya kalpitau
vivā'rkaśukrau pitṛmātṛsaṃjñitau śanaiścarendū niśi tadviparyayāt /
pitṛvyamātṛṣvasṛsaṃjñitau ca tāvathaujayugmarkṣagatau tayoḥ śubhau
śītajyotiṣi jyoṣito'nupacayasthāne kujenekṣite /
jātaṃ garbhaphalapradaṃ khalu rajaḥ syādanyathā niṣphalam /
dṛṣṭe'smin guruṇā nijopacayage kuryānnivekaṃ pumān /
atyājye ca samūlabhe śubhaguṇe parvādikālojbhite
atha strīṇāmṛtukālaparimāṇam /
vibhāvarīṣoḍaśa bhāminīnāmṛtudramādyā ṛtukālamāhuḥ /
nādyāścatasro'tra niśekayogyāḥ parāśca yugmāḥ sutadāḥ praśastāḥ
atha turyādirātriṣu niṣeke satāne viśeṣaḥ /
putro'lpāyudārikā vaṃśakartā banhyā putraḥ sundarīśo virūpā /
śrīmān pāpā dharmaśīlastathā śrīḥsarvajñaḥ syāturyarātrāt krameṇa
atha sutādiyogakarī grahasthitiḥ /
aṣṭamāṣṭamage sūrye niṣekarkṣātsutodbhavāḥ /
athavā'dhānalagnāttu trikoṇasthe dineśvare
asminnādhanalagne tu śubhadṛṣṭiyute'thavā /
dīrghāyurbhāgyavān jātaḥ sarvavidyānnameṣyati
ojarkṣe puruṣāṃśakeṣu balibhirlagnārkagurvindubhiḥ
puṅjanma pravadetsamāṃśakagatairyugmeṣu tayorṣitaḥ /
gurvarkau viṣame naraṃ śaśisitau vakraśca yugme striyam
dvyāṅgasthā budhavīkṣaṇācca yamalau kurvanti pakṣe svake
vihāya lagnaṃ viṣamarkṣasaṃsthaḥ sauro'pi puñjanmakaro vilagnāt /
proktagrahāṇāvalokya vīryaṃ vācyaḥ prasūtau puruṣo'ṅganā vā
atha krīyatvakarā yogāḥ /
anyonyaṃ yadi paśyataḥ śaśiravī yadyārkisaumyāvapi
vakro vā samagaṃ dineśamasame candrodayau cetsthitau /
yugmaujarkṣagatāvapinduśaśijau bhūmyātmajenekṣitau
pumbhāge sitalagnaśītakiraṇāḥ ṣaṭ klībayogastvime
atha thamalādijanikarā yogāḥ /
yugme candrasitau tathaujabhavane syurjñārajīvodayāḥ
lagnendū nṛnarīkṣitau ca samagau yugmeṣu vā prāṇinaḥ /
kuryuste mithunaṃ gṛhodayagatāndvyaṅgāṃśakānpaśyati
svāṃśe jñe tritayaṃ jñagāṃśakavaśādyugmaṃ tvamiścaiḥ samam
atha vyadikajananayogaḥ /
dhanurdharasyāntyagate vilagne grahaistadaṃśopagatairbaliṣṭaiḥ /
jñenārkiṇā vīryayutena dṛṣṭe santi/prabhūtā āpi kośasaṃsthāḥ
dviśarīrāṃśasaṃyuktān grahān lagnaṃ ca paśyati /
kanyāṃśakagataścāndirgarbhasthaṃ tritayaṃ vadet
yugmāṃśakastu kanyaikā dvau pumāṃsau ca garbhajāḥ /
yugmāṃśagānvilagnaṃ ca garbhasthāḥ puruṣāstrayaḥ
kanyāyugmāṃśakopetāṃstayhā yugmāṃśago budhaḥ /
kanyānavāṃśakaḥ saumyastistro garbhagatāṅganāḥ
dvisvabhāvagatārkagurū budhanirīkṣitau /
puṃyugmaṃ kurutastadvat śaśiśukramahīsutāḥ
kurvanti strīyugaṃ tatra balābalaviśeṣataḥ // २९ १/२//
strīnapuṃsakadaścāndriḥ puṃnapuṃsakdo'rkajaḥ
niṣekakāle candrārkāvanyonyaṃ yadi paśyataḥ /
tathaiva candramandau vā klībajanmapradau tathā
niṣeke bhrātṛlagneśayoge yamalasambhavaḥ /
lagneśe bhrātṛpakṣasthe svocce vā yamalodbhavaḥ
ṣaṣṭheśo dehasambandhī budhaḥ ṣaṣṭhagato yadi /
budhakṣetre ca yasya sa strīnapuṃsakaḥ
budhasthānena śaninā puṃnapuṃsakatā bhavet // १/२//
niṣekalagneśatṛtīyanāthau lagnasthitau cedyamalodbhavaḥ syāt // १/२//
atha pādajātasvapradau yogau /
tṛtīnāthena yute niṣeke bhogīśayukte yadi pādajātaḥ
rāhūdaye lagnanāthe karmasthe pādapūrvajaḥ // १/२//
atha sarpaveṣṭitadehayadā yogāḥ /
sarāhau randhrape lagne jātaḥ syāt sarpaveṣṭitaḥ
randhreśvare pāpayute vilagne jāto nagorveṣṭidehavānsyāt /
kendre sarahau gulikena yukte lagneśvare vāvā nidhaneśayukte
krūragrahāṇāṃ ca dṛgāṇalgne jāto nagairveṣṭitadehavān syāt /
lagnatribhāge'ṇḍajasarpakolāsrannāthayuktastu tathā tribhāgaḥ /
śubhapradāṇāṃ ca dṛśā vihīne jāto nagairveṣṭitadehavān syāt
yaśāṅke pāpalgne vā vṛścikeśatribhāgage /
śubhaiḥ svāyasthitairjātaḥ sarpastadveṣṭito'pi vā
catuṣpādagate bhānau śeṣairvīryasamanvitaiḥ /
dvitanusthaiśca yamalau bhavataḥ kośaveṣṭitau
chāgasiṃhavṛṣe lagne tatsthe saure'thavā kuje /
rāśyaṃśasadṛśe gātre jatasthenālaveṣṭitaḥ
lagne sapāpe bahupāpadṛṣṭe rāhudhvajābhyāṃ sahite'thavā'tra /
pāpagrahāṇāṃ vilagnabhe vā jāto naro nālavideṣṭitāṅgaḥ
krūrāntare lanagate sarāhau lagne kuje vāsaranāthadṛṣṭe /
lagne śanu bhumisutena dṛṣṭe jāto naro nālaviveṣṭitāṅgaḥ
atha prasūtikālajñāpikā grahasthitiḥ /
tatkāla indusahito dvirasaṃśako yastatulyarāśisahite purataḥ śaśāṅke /
yāvānudeti dinarātrisamānabhāgastāvadrate dinaniśoḥ pravadanti janma
udayati mṛdubhāṃśe saptamasthe ca mande /
yadi bhavati niṣekaḥ sūtirabdatrayṇa /
śaśini tu vidhireṣa dvādaśābdaiḥ prakuryāt /
nigaditamiha cintyaṃ sūtikāle'pi yuktyā
atha saṃskāravihīnaputrajanmajñāpakā yogāḥ /
pitṛkarmeśvarau duḥsthau deheśe balasaṃyute /
vinā sīmantakamādi jātaḥ putro na saṃśayaḥ /
lābhe pāpe pāpagṛhe na sīmantayuto bhavet // ४५ १/२//
atha piturasannidhau janmayogāḥ /
piturjātaḥ parokṣasya lagnamindāvapaśyati /
videśasthasya carabhe madhyāddaṣṭe divākare
udayasthe'thavā mande vā'staṃ samāgate /
sthite vā'ntaḥ capānāthe śaśāṅkasutaśukrayoḥ
pitarayrasaḥ kṣetrajo veti jñapikā dyucarasthitiḥ /
lagne vā yadi śītāṃśau śubhakhecararāśige /
oraso'yaṃ bhavejjāto gururgasamanvite
jīvo na bhaumasandṛṣṭaḥ svavarge cārkacandramāḥ /
kṣetrajo'yaṃ bhavejjātaḥ sasaumyo vā balānvitaḥ
mandavargagate candre mandayukte tu paṅcame /
bhānubhārgavasandṛṣṭe putraḥ paunarbhavo bhavet
atha anūḍhāpatyatvsarādhako grahayogaḥ /
vyaye bhāskarasandṛṣṭe varge bhāskaracandrayoḥ /
candrasūryayute vā'pi kānīno'yaṃ bhavennaraḥ
atha dattaputratvasādhako yogaḥ /
candradṛṣṭiyuto māndirbhānuputrasamanvitaḥ
tadvīkṣaṇayuto vā'pi dattaputro bhavennaraḥ /
śanyaṅgārakasaṃyukte saptame vā'tha paṅcame
anyairavīkṣite kheṭaiḥ kṛtrimaṃ tu vinirdiśet
atha jārajatvasādhakā yogāḥ /
parasparakṣetragatau tu horārasātakeśau yadi janmalagnāt /
lagneśvaro vā hibukeśvaro vā dhvajāhiyukto jananaṃ pareṇa
lagnaṃ śaśāṅkaṃ surarājamantrī na vīkṣate naikagṛhasthitau vā /
na jīvavargageṇa yutau tadānīṃ jātaṃ vadedanyasamāgamena
svātīdvitīyā ravivārayuktā sasaptamī somajarevatī ca /
sadvādaśībhānusutaśraviṣṭhā caiteṣu jātaḥ parato vadanti
bhadrāṇyatithiyukteṣu tripādarkṣanviteṣu ca /
mandārkabhaumavāreṣu jātmanyodbhavaṃ viduḥ
na lagnamindu ca gurunirīkṣate na vā śaśāṅkaṃ raviṇā samāgatam /
sapāpako'rkeṇa yuto'thavā śaśī pareṇa jātaṃ pravadanti niścayāt
gurukṣetragate candre tadyukte cānyarāśige /
taddreṣkāṇe tadaṃśe vā na parairjāta iṣyate
atha janmani piturbaddhatvādi /
krūrarkṣagatāvaśobhanau sūryād dyūnanavātmajasthitau /
baddhastu pitā videśagaḥ sve vā rāśivaśāttathā pathi
atha janmadeśāḥ /
pūrṇe śaśini svarāśige saumye lagnagate śubhe sukhe /
lagne jalajo'stage'pi vā candre potagatā prasūyate
āoyodayamāpyagaḥ śaśī sampūrṇaḥ samavekṣate'thavā /
meṣūraṇabandhulagnagaḥ syāt sūtiḥ salile na saṃśayaḥ
udayoḍupayorvyayasthite guptyāṃ pāpanirīkṣite yame /
alikarkiyute vilagnage saure śītalarekṣite'vaṭe
mande'bjagate vilagnage budhasūryendinirīkṣite kramāt /
kīḍābhavane surālaye jananaṃ* coṣarabhūmiṣūdiśet
nṛlagnagaṃ prekṣya kujaḥ śmaśāne ramye sitendū gururagnihotre /
ravirnarendrāmaragokuleṣu śilpālayo jñaḥ prasavaṃ karoti
rāśyaṃśasamānagocare mārge janma care sthire gṛhe /
svarkṣāśagate svamandire balayogātphalamaśakarkṣayoḥ
atha mātrā syaktasya dīrghayuṣṭam /
ārārkajayāstrikoṇage candro'ste ca visṛjyate'mbayā /
dṛṣṭe'mararājamantriṇā dīrghayuḥ sukhabhāk ca sa smṛtaḥ
atha mātrā syaktasya vināśayogaḥ /
pāpekṣite tuhinagābudaye kuje'ste syakto vinaśyati kujārkajayostathā'ye /
saumye'pi paśyati tathāvidhahastameti saumye tareṣu parahastagato'pyanāyuḥ
atha prasavasthānam /
pitṛmātṛgṛheṣu tadbalāttaruśālāiṣu nīcagataiḥ śubhaiḥ /
yadi naikagataiśca vīkṣitau lagnendū vijane prasūyate
mandarkṣāśe śaśini hibuke mandadṛṣṭe'bjage vā
tadyukte vā tamasi śayanaṃ nīcasaṃsthaiśca bhūmau /
yadbhadrāśirbrajati harijaṃ garbhamokṣastu tadvat
atha sūtīgṛhe dīpajñānaṃ dvārajñānaṃ ca /
snehaḥ śaśāṅkādudayācca vartī dīpo'rkayuktarkṣavaśāṇarādyaḥ /
dvāraṃ ca tadvāstuni kendrasaṃsthairkṣyaṃ grahairvīryasamanivtairvā
atha sūtīgṛhasvarūpam /
jīrṇa saṃskṛtamarkaje kṣitisute dagdhaṃ navaṃ śītagau
kāṣṭhāḍhyaṃ sudṛḍhaṃ ravau śaśisute cānekaśilpyudbhavam /
ramyaṃ citrayutaṃ navaṃ ca bhṛguje jīve dṛḍhaṃ mandiraṃ
cakrasthaistu yathopadeśaracanāṃ sāmantapūrvāṃ vadet
atha sutīgṛhadiśā /
meṣakulīratulālighataiḥ praguttarate gurusaumyagṛheṣu /
paścimataśca vṛṣeṇa nivāso dakṣiṇabhāgakarau mṛgasiṃhau
atha sūtīgṛhe janmasthānam /
prācyādigṛhe kriyādayo dvau dvau koṇagatā dvimūrttayaḥ /
śayyāsvapi vāstuvadvadet pātaiḥ ṣaṭtrinavāntyasaṃsthitaiḥ
atha upasutikājñānam /
lagnacandrānragatairgrahaiḥ syurupasūtikāḥ /
bahirantaśca cakrārddhe dṛśādaśye'nṣavā pare
atha jātakasya svarūpādijñānam /
lagnanavāṃśapatulyatanuḥ syādvīryayutagrahatulyatanurvā /
candrasametanavāṃśaparvaṇaḥ kādivilagnavibhaktabhagātraḥ
kandṛkṣrotranasākapolahanavo vaktraṃ ca horādaya-
ste kaṇṭhāṃsakabāhupāśvahṛdayakroḍāni nābhistataḥ /
bastiḥ śiśnagude tataśca vṛṣaṇāvūrū tato jānunī
jaḍāṅdhrītyunjayatra vāmamuditairdrekkāṇabhāgairstradhā
atha jātāṅge cihvajñānam /
tasminpāpayute vraṇaṃ śubhayute dṛṣṭe ca lakṣmādiśet
svarkṣaṃśe sthirasaṃyute ca sahajaḥ syādanyathā'gantukaḥ /
mande'śmānilajo'gniśastraviṣajo bhaume budhe bhūbhavaḥ
sūrye kāṣṭhacatuṣpadena himagau śṛṅgyabjajo'nyaiḥ śubham
samanupatitā yasmin bhāge trayaḥ sabudhā grahā
bhavati niyamātasyāvāptiḥ śubheṣvaśubheṣu vā /
vraṇakṛdaśubhaḥ ṣaṣṭhe dehe tanorbhasamāśrite
tilakamaśakṛddṛṣṭaḥ saumyairyutaśca sa lakṣmavān
viyonijanmavijñānaṃ niṣekodayajaṃ phalam /
janmakālaprijñānaṃ yattadācāryabhāṣitam
iti navagrahakṛpayā vaidyanāthaviracite jātakapārijāte
ādhānajanmādhyāyastṛtīyaḥ
Original text: jātakapārijātaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0