Jaiminīyagṛhyasūtra · Chapter 2

// iti jaiminisūtraṃ pūrvam //
JaimGS 2.1:
śrāddhaṃ kariṣyantaḥ snātāḥ śucivāsasastilairvāstvavakīrya savyamācaranto 'nnamupasādhayeranhaviṣyairupasicyaivaivaṃ dadyādyadyaddadyāttattaddhaviṣyairupasicyaiva haviṣyā iti tilānāmākhyā dantadhāvanaṃ snānīyāni pādyamānīya prathamoddhṛtaṃ brāhmaṇāṃstryavadātānupaveśayatyā me gacchantu pitaro bhāgadheyaṃ virājāhūtāḥ salilātsamudriyāt /
akṣīyamāṇamupajīvatainanmayā prattaṃ svadhayā madadhvamityupamūlalūnāndarbhānviṣṭarānprasavyānkṛtvā brāhmaṇebhyaḥ pradadyādetatte pitarāsanamasau ye ca tvātrānu tebhyaścāsanamityevaṃ pitāmahāyaivaṃ prapitāmahāya haviṣyodakaṃ tiraḥ pavitraṃ gandhānsumanasaśca dadyādannamavattvā ghṛtenābhidhārya darbhānparistaraṇīyāniti tadādāyāgnau kariṣyāmīti brāhmaṇānanujñāpya prāgdakṣiṇāmukho 'gniṃ praṇayitvā trirdhūnvanpradakṣiṇamagniṃ paristṛṇāti prācīnāvīti triḥ prasavyaṃ triḥ paryukṣetpradakṣiṇaṃ prācīnāvīti triḥ prasavyamaudumbara idhmaḥ paridhayo bhavanti mekṣaṇaṃ ca pavitraṃ saṃskṛtyānnamutpūyāgnau pavitraṃ prāsya mekṣaṇena juhotyagnaye kavyavāhanāya svadhā namaḥ svāhā somāya pitṛmate svadhā nama svāheti yajñopavīti bhūtvāpa upaspṛśya yamāyāṅgiḥsvate svāheti mekṣaṇamagrāvanupraharati namaskārānkṛtvā yathādaivataṃ triḥ paryukṣetpradakṣiṇaṃ prācīnāvīti triḥ prasavyaṃ savyañjanamannaṃ pātreṣu vardhayitvāmāsu pakvamiti kṣīraṃ ghṛtaṃ vā siñcatyāmāsu pakvamamṛtaṃ niviṣṭaṃ mayā prattaṃ svadhayā madadhvamiti vardhitānyādiśatyetadvaḥ pitaro bhāgadheyaṃ pātreṣu dattamamṛtaṃ svadhāvat /
akṣīyamāṇamupajīvatainanmayā prattaṃ svadhayā madadhvam //
amṛtā vāgamṛtā vāco agne vāco 'mṛtaḥ tvaṃ trivṛtaikadhāmā /
ebhirmatprattaiḥ svadhayā madadhvamihāsmabhyaṃ vasīyo 'stu devāḥ //
ayaṃ yajñaḥ paramo yaḥ pitṛṇāṃ pātradeyaṃ pitṛdaivatyamagne /
vākca manaśca pitaro naḥ prajānīmāśvibhyāṃ prattaṃ svadhayā madadhvam //
ya iha pitaraḥ pārthivāso ya antarikṣa uta ye samudriyāḥ /
ye vācamāptvā amṛtā babhūvuste 'sminsarve haviṣi mādayantām //
eṣā va ūrgeṣā vaḥ svadhā cāmatta ca pibata ca mā ca vaḥ kṣeṣṭa /
svadhāṃ vahadhvamamṛtasya yoniṃ yātra svadhā pitarastāṃ bhajadhvam //
yeha pitara ūrgdevatā ca tasyai jīvema śaradaḥ śataṃ vayam /
jyotiṣmaddhattājaraṃ ma āyurityathaitāni brāhmaṇebhya upanikṣipya svāṅguṣṭhenānuśatyamuṣmai svadhāmuṣmai svadheti yanme 'prakāmā iti bhuñjato 'numantrayate yanme 'prakāmā uta vā prakāmā samṛddhe brāhmaṇe 'brāhmaṇe vā /
ya skandati nirṛtiṃ vāta ugrāṃ yena naḥ prīyante pitaro devatāśca /
vāyuṣṭatsarvaṃ śundhatu tena śuddhena devatā mādayantāṃ tasmiñchuddhe pitaro mādayantāmityakrānsamudra ityāśvaṃ gītvā saṃpannaṃ pṛṣṭāthācāmayedyajñopavītī bhūtvābhiramantāṃ bhavanta ityutkā pridakṣiṇaṃ kṛtvā yanme rāmeti gacchanto 'numantrayate yanme rāmā śakuniḥ śvāpadaśca yanme 'śucirmantrakṛtasya prāśat /
vaiśvānaraḥ savitā tatpunātu tena pūtena devatā mādayantāṃ tasminpūte pitaro mādayantāmiti

JaimGS 2.2:
śeṣamanujñāpya pratyetya prāgdakṣiṇāyataṃ caturaśraṃ gomayenopalipyāpahatā asurā rakṣāṃsi piśācāḥ pitṛṣada iti madhye rekhāṃ kāṣṭhenollikhya ye rūpāṇi pratimuñcamānā asurāḥ santaḥ svadhayā caranti parāpuro nipuro ye bharantyagriṣṭāṃllokātpraṇunottvasmādityulmukaṃ dakṣiṇato nidadhātyanulekhaṃ darbhānāstīryodapātreṇācāmayatyācāma pitarasau ye ca tvātrānu te cācāmantvityevaṃ pitāmahāyaivaṃ prāpitāmahāya teṣu piṇḍānnidadhātyanunāmāpahastenaitatte pitarasau ye ca tvātrānu tebhyaśca svadhā nama ityevaṃ pitāmahāyaivaṃ prāpitāmāhaya nāmānyajānataḥ pitaretate pitāmahaitatte prapitāmahaitatta iti bandhvajānata idaṃ pitṛbhyaḥ pṛthivīṣadbhya idaṃ pitāmahebhyo 'ntarikṣasadbhya idaṃ prāpitāmahebhyo divipadbhya ityatra pitaro mādayadhvaṃ yathābhāgamāvṛṣāyadhvamityudagāvṛtyā tamitorāsītāmīmadanta pitaro yathābhāgamāvṛṣāyipateti japitvā pūrvavadācāmayya nīvīṃ visraṃsya nāmaskārānkṛtvā yathādaivatametaddhaḥ pitara iti vasrāṇyādiśatyūrṇāstukāṃ daśāmbaraṃ vā etaddhaḥ pitaro vāso gṛhānnaḥ pitaro dattādhatta pitaro garbhaṃ kumāraṃ puṣkarasrajaṃ yatheha puruṣo 'sadityañjanābhyañjane dadātyāṅkṣyāsāvityabhyaṅkṣyāsāviti gandhānsumanasaśca dadyānnamo vaḥ pitara iti ṣaḍibharnamaskārairupatiṣṭhate namo vaḥ pitaro mano vaḥ pitaraḥ śuṣmāya namo vaḥ pitaro jīvāya namo vaḥ pitaro ghorāya namo vaḥ pitaro balāya namo vaḥ pitaro manyave svadhāyai ca pitaro namo va ityūrjaṃ vahantīramṛtaṃ ghṛtaṃ payaḥ kīlālaṃ parisrutaṃ svadhā stha tarpayata me pitṛnityapaḥ prasicya mā me kṣeṣṭetyabhimantrya mā me kṣeṣṭa bahu me pūrtamastu brahmāṇo me juṣantāmannamannam /
sahasradhāramamṛtodakaṃ me pūrtamastvetatparame vyoman //
devāśca pitaraścaitatpūrtaṃ me atropajīvantām /
akṣīyamāṇamupajīvatainanmayā prattaṃ svadhayā madadhvamiti ye samānāḥ sumanasa iti pradakṣiṇaṃ kṛtvā ye samānāḥ sumanaso jīvā jīveṣu māmakāḥ /
teṣāṃ śrīrmayi kalpatāmasmiṃlloke śataṃ samā ityāmayāvī piṇḍānprāśnīyādannādyakāmo vāgnau vā saṃkṣepayedapsu vābhyamahareyurajaṃ gāṃ brāhmaṇaṃ vā prāśayeyuḥ śeṣasya prāśnīyānna cānnatṛptiṃ gacchet

JaimGS 2.3:
ūrdhvamāgrahāyaṇyāstrayo 'parapakṣāsteṣāmekaikasminnekaikāṣṭakā bhavati śākāṣṭakā māṃsāṣṭakāpūpāṣṭaketi tatra śākamāṃsāpūpāni havīṃṣyodanaṃ ca teṣāṃ haviṣāṃ sthālīpākāvṛtāgnau juhuyādaṣṭakāyai svāhā ekāṣṭakārye svāhā aṣṭakāyai surādhase svāhā saṃvatsarāya parivatsarāyedāvatsarāyedvatsarāya kṛṇutā nāmobhiḥ /
tvayā vayaṃ sumatau yajñiyānāṃ jyogajītā ahatāḥ syāma svāheti hutvopatiṣṭhata ehi bhagaihi bhagaihi bhageti madhyamāyāṃ gāṃ kārayettāmaṣṭakāyai prokṣettasyāstrīṇi savyānyupoddharati pārśvamapaghanīṃ śroṇīmiti śvobhūte śrāddhamanvaṣṭakyaṃ tadaharvā brāhmaṇānhavirarhānupaveśya tāṃstarpayitvā tasmādagrerdakṣiṇataḥ ṣaḍagrīnpraṇīya teṣāmekaikasminnekaikāṃ karṣūkhānayedāyāmena prādeśamātrīṃ pārthivena tryaṅgulāmavāgvaikāṅgulāmiti tāsu piṇḍānnidadhātyanunāmāpahastena mañjāḥ pitṛbhya upakarṣati pārśvāni strīṇāṃ tatrādhvaryavaḥ kecidadhīyate madhyamaṃ piṇḍaṃ patnī prāśnīyātprajākāmasya tathā śrāddhasya sthālīpākaṃ vā śrāddhasya sthālīpākaṃ vā

JaimGS 2.4:
āhitāgneḥ śarīranāśe trīṇi ṣaṣṭiśatāni palāśatsarūṇāmāhṛtya taiḥ pratikṛtiṃ kuryātkṛṣṇājine 'śītyardhaṃ śirasi dadhyādgrīvāyāṃ tu daśaiva tu bāhvoścaiva śataṃ dadhyātaṅguliṣu punardaśā urasi triṃśataṃ dadhyājjaṭhare viṃśatīṃ tathorvoścaiva śataṃ dadhyāt meḍhre cāpi daśaiva tu jānujaṃghayostriṃśata dadhyāt daśa pādāṅgulīṣvapi ityetāvantīha puruṣasya śarīrāṇi bhavantīti vijñāyate madhye śarīraṃ satīśarīramuptakeśaṃ nikṛttanakhaṃ prakṣālitaṃ citāmāropayantyatra pātrāṇyapi cinoti tasyāmenamādadhati tasya nāsikayoḥ sruvau nidadhyādityetenānuvākena ya evaṃvitsyātsa yadopatāpī syāditi pūrvameva caturgṛhītaṃ gṛhītvānyaṃ yathāsaṃbhavamāsye hiraṇyaśakalamamādhāyāgnīnupohya sāmabhirupatiṣṭhate nāke suparṇamiti grāmyaṃ geyamudite dhūme tveṣaste dhūma ṛṇvatītyagnau samārūḍhe 'gne mṛḍa mahaṃ asītyetayoranyatareṇa parāk parāgvā asau loka iti brāhmaṇam

JaimGS 2.5:
āhitāgneśvetpūrvaṃ jāyā mriyeta tāṃ nirmanthyena dahetsāṃtapanena vā śmaśānakṛtaṃ svakṛtamaniriṇamapasalavakrodakaṃ kṛtvā yatra vauṣadhayo jāyante tatra śarīraṃ dagdhvodakakaraṇāya yāntyanavekṣamāṇā na vāhinīṣu kurvanti teṣāṃ yoyaḥ paścāñjātaḥ saso 'graṃ kuryādupakūlamakūle kūpaṃ khātvā savyahastasyānāmikayā sakṛdudakaṃ prohati pretasya nāmakaraṇena vāhinīṣu cedudgrathya keśānnimajyaikāñjaliṃ dattvopasaṃgṛhya keśānulmukasyāgnimārabhetāgre śūkāhe pāpaṃ me 'pahateti śamīmārabheta śamyasi śamaya me pāpamityaśmānamārabhetāśmāsi sthiro 'syahaṃ sthiro bhūyāsamiti tūṣṇīṃ gomayaṃ kṛtodakaṃ dakṣiṇāmukhamāsīnaṃ tamanugantāra upaviśanti tānitaraḥ kalyāṇībhirvāgbhiḥ pratyāhopāstamanavelāyāṃ grāmaṃ praviśanti tāṃ rātrimekamāṣeṇa vasanti śāntyā vā śvo bhūte kṣīrodake saṃsṛjya śarīrāṇyavasiñcatyajaśṛṅgeṇa gośṛṅgena mṛṇamayena kośena vā tṛtīyāyāṃ gandhauṣadhībhiḥ saṃsṛjya śamīśākhayā palāśaśākhayā vāsaṃhlādayankumbhyāmavadadhyātstrī cedvaṭa eva dadhyāccatuṣpathamatītya mahāvṛkṣaṃ nadīṃ vā tīrtheṣu nikhanet pretasya tṛtīyāyāṃ snāpayantyapāmārgeṇa mṛdā gomayena ca vāsāṃsi prakṣālya daśarātramāsate caturthyāṃ bhikṣāmāvartayerantasya siddhamagnaukaraṇaṃ kālaṃ ca yāvadākāṃkṣeyurbhikṣayānusaṃtareyurūrdhvaṃ daśarātrācchrāddhaṃ dadyurna dadyurā śrāddhasya pradānānnakṣatreṣu niyamo madhāsvekatāreṣu bharaṇīṣu ca pūrvasamayeṣu na rehiṇayamuttareṣu dhruveṣu brāhmaṇānhavirarhānupaveśya tāṃstarpayitvaikavatpiṇḍaṃ dadyānna cānviti brūyātsarvaiḥ karmaistarpayedanugamanaṃ kṛtvā śeṣamanujñāpya pratyetya śeṣaṃ na prāśnīyādbrāhmaṇānsvasti vācya prāśnīyāt

JaimGS 2.6:
athāto gṛhakarmaṇo gṛhavṛddhimicchanmāsimāsyūtāvṛtau saṃvatsare saṃvatsare vā pūrvapakṣe puṇye nakṣatre gṛhaśāntimārabhetāpāmārgapalāśaśirīpākāraidumbaralasadābhadrāmṛtatṛṇamindravallībhirbaddhvā gṛhānparimārjya parisamūhyāpo 'bhyukṣya pañcagavyairdarbhamuṣṭinā saṃprokṣya siddhārthakānsaṃprakīrya vāstubaliṃ kṛtvā vāstormadhye vāstoṣpattiṃ hutvā sāvitryā sahasraṃ juhuyāttato dakṣiṇapurastāttato dakṣiṇāpaścāttata uttarapurastāttata uttarapaścānmadhye vā gaurvāso hiraṇyaṃ dakṣiṇā brāhmaṇānannena pariviṣyaṃ puṇyāhaṃ svastyuddhimiti vācayitvaivaṃ prayuñjāno 'nantaṃ mahāntaṃ poṣaṃ puṣyati bahavaḥ putrā bhavanti na ca bālāḥ pramīyante nāgnirdahati na daṃṣṭriṇaḥ khādayeyurna taskarāḥ sapatnā rakṣāṃsi piśācā api bādhante yadi gāvaḥ pratapyerangavāṃ madhya āhutisahasraṃ juhuyādityetenaiva kalpenāścoṣṭrakharājāvikamahiṣahastikulamanyataraddvipadāṃ catuṣpadāṃ ca vyākhyātam

JaimGS 2.7:
athāto 'dbhutaśāntiṃ vyākhyāsyāmo 'tha yadyagāre sthūṇā virohet kapoto vāgāraṃ gacchedgaurvā gāṃ dhayedanahvānvā divamullikhedanagnau vā dhūmo jāyetānagnau vā dīpyeta madhu vā jāyeta valmīkaṃ vopajāyeta maṇḍūko vāmbhṛṇe vāśyecchvāno vā gṛhe paryaṭeyurityetānanyāṃśca yata indra bhayāmahe /
sadasaspatimadbhutam /
adhāyāmutesumudasya /
sanādagre /
yadvā u viśpatiḥ śitaḥ /
pratyagre /
yaṃ rakṣanti /
prajāpatyayarcā purastāccopariṣṭācca mahāvyāhṛtibhirjuhoti etānyṛksāmāni gāyeti

JaimGS 2.8:
athāto 'naśnatsaṃhitāyāḥ kalpaṃ vyākhyāsyāmaḥ śucivāsāḥ syāccīravāsā vā haviṣyamannamaśanamicchedapaḥ phalāni vā brāhmaṇastveva pratyāharetprāṅ vodaṅ vā grāmānniṣkramya śucau deśa udakānte vā gomayena gocarmamātraṃ sthaṇḍilamupalipya prokṣya lakṣaṇamullikhyādbhirabhyukṣyāgnimupasamādhāyāghārāvājyabhāgau hutvājyāhutīrjuhotyagnaye somāya rudrāyendrāya brahmaṇe prajāpataye bṛhaspataye viśvebhyo devebhya ṛṣibhya ṛgbhyo yajurbhyaḥ sāmabhyaḥ śraddhāyai prajñāyai medhāyai sāvitryai sadasaspataye 'numataye ca hutvā durbheṣvāsīnaḥ prāktūleṣūdaktūleṣu vā dakṣiṇena pāṇinā darbhāndhārayannopūrvā vyāhṛtīḥ sāvitrīṃ ca caturanudrutya manasā sāmasāvitrīṃ ca somaṃ rājānaṃ brahmajajñānīye cobhe vedādimārabheta saṃtatamadhīyīta maunī na cāntarā viramet athāntaraḥ vyāharedathāntarā viramet trīnprāṇānāyamyatamyācamya vṛttāntādevārabhetāpratibhāyāṃ yāvatā kālena vedamadhīyīta tāvatkālamadhīyīta yajjānīyādṛkto yajuṣṭaḥ sāmatastadavāpnuyāttadbrāhmaṇaṃ tacchāndasaṃ taddaivataṃ sāma vā akānityetadeva vābhyasyettiṣṭhānnāsīnaḥ śayānaścaṅkramyamāṇo vā saṃhitāṃ prayuñjyātsamṛddhirevāsya bhavatyādyaṃ trivargaṃ vā sahasrakṛtva iti jaiminiśca vāryamantaṃ vā yathākāmī vā dvādaśa saṃhitā adhītya yadanenānadhyāyeṣvadhītaṃ yadguravaḥ kopitā yānyakāryāṇi kṛtāni tābhiḥ pavate śuddhamasya pūtaṃ brahma bhavatyathāparā dvādaśa saṃhitā adhītya tābhiḥ prajāpaterlokamavāpnotyanaśnatsaṃhitāsahasramadhītya brahmabhūto virajo bhavati kāmacārī sarvānkāmānavāpnoti saṃvatsaraṃ bhaikṣabhakṣaḥ prayuñjānaścakṣurlabhate ṣaṇmāsānyāvakabhakṣaścaturo māsānudakasaktubhakṣo dvau māsau phalabhakṣo māsamabbhakṣo dvādaśarātraṃ vānaśnan kṣipramantardhīyate jñātīnpunāti saptātītānsaptānāgatānātmānaṃ ca pañcadaśaṃ tārayate tāmetāṃ devaniśreṇītyācakṣata etayā vai devā devatvamagacchannṛṣaya ṛṣitvaṃ tasya ha vā etasyā brahmasatrasya trividha evārabhyo bhavati prātaḥsavane mādhyaṃdine savane brāhme vāpararātre tasya ha vai etasya dvāvevānadhyāyau yadātmāśuciryaddeśastadvā etatprajāpatiḥ saptaṛṣibhyaḥ provāca saptaṛṣayo mahājahnave mahājahnurbrāhmaṇebhyo brāhmaṇebhyaḥ

JaimGS 2.9:
atha grahāṇamātithyaṃ balikarmopurataṃ vyākhyāsyāmaḥ aśraddadhānamaśucikaraṇamajāpyaṃ tyaktamaṅgalaṃ /
suvyaktaṃ grahā nayanti /
puruṣaṃ yamasādanam /
grahāṇāṃ dīpraceṣṭānāṃ nakṣatrapathacāriṇām /
grahātithyaṃ pravakṣyāmi śāntikarmaṇi kārayet /
bhāskarāṅgārakau raktau śvetau śukaniśākarau /
somaputro guruścaiva tāvubhau pītako smṛtau /
kṛṣṇaṃ śanaiśvaraṃ vidyādrāhuṃ kretuṃ tathaiva ca /
grahavarṇāni puṣpāṇi prājñastatropakalpayet /
gomayena gocarmamātraṃ sthaṇḍilamupalipya prokṣya lakṣaṇamullikhyādbhirabhyukṣyāgnimupasamādhāyāṅārāvājyabhāgau hutvā grahānāvāhantyādityaṃ madhye lohitaṃ pūrvadakṣiṇataḥ somam /
pūrvottarato budhamuttareṇa guruṃ pūrveṇa bhārgavam /
paścime śanaiścaraṃ vidyādrāhuṃ dakṣiṇapaścime paścimottarataḥ ketuṃ vṛttamādityāya trikoṇamaṅgārakasya caturaśraṃ somāya bāṇaṃ budhāya dīrghacaturaśraṃ bṛhaspataye pañcakoṇaṃ śukrāya dhanuḥ śanaiścarāya rāhoḥ śūrpaṃ ketordhvajamiti īśvaraṃ bhāskaraṃ vidyāta umāṃ somaṃ tathaiva ca /
skandamaṅgārakaṃ caiva budho nārāyaṇaḥ sthitaḥ /
bṛhaspatiḥ svayaṃ brahma śukraḥ śakrastathaiva ca /
yamaṃ śanaiścaraṃ vidyādrāhoḥ kāladūtinaḥ ketościtraguptaścetyete grahadevatāḥ agnirāpo bhūmirviṣṇurindrāṇī prajāpatiḥ sarpo brahmetyete pratyadhidevatāḥ jātamarka kaliṅgeṣu yāmuneṣu ca candramāḥ /
vindhya aṅgārakadeśo madhyadeśo budhaḥ smṛtaḥ /
bṛhaspatiḥ sindhudeśaḥ śakradeśo ghaṭeṣu ca /
śanaiścarastu saurāṣṭro rāhustu pūrvadeśikaḥ ketuḥ parvata ityete deśānāṃ grahajāta iti arkasamidhamādityāya prādeśamātrābhidhāritānāmyādibhirjuhuyāt khādiramaṅgārakāya pālāśaṃ somāyāpāmārgaṃ budhāyāśvatthaṃ bṛhaspataya audumbaraṃ śukrāya śamīṃ śanaiścarāya rāhordūrvāḥ ketoḥ kuśāgramityaṣṭāviṃśatimājyāhutīrjuhotyetābhiḥ pakvāgnerjuhotyādityāya ilodanaṃ haviṣyamannamaṅgārakāya somāya ghṛtapāyasaṃ payodanaṃ bṛhaspataye kṣīrodanaṃ śukrāya dadhyodanaṃ budhāya tilapiṣṭamāṣodanaṃ śanaiścarāya rāhormāṃsodanaṃ ketościtrodanamiti ā satyenetyādityāya agnirmūrdhā diva ityaṅgārakāya āpyāyasva sametu iti somāya brahma jajñānamiti budhāya bṛhaspate ati yadarya iti bṛhaspataye asya pratnāmanu dyutamiti śukrāya śaṃ no devīrabhiṣṭaya iti śanaiścarāya kayā naścitra ābhuvaditi rāhoḥ ketuṃ kṛṇavannaketava ithi ketoḥ raktaṃ dhenumādityāya raktamanaḍvāhamaṅgārakāya somāya śaṅkhaṃ budhāya kāñcanaṃ bṛhaspataye vāsaḥ śukrāya hayaṃ nīlāṃ gāṃ śanaiścarāya rāhoḥ kṛṣṇāyasaṃ ketoḥ kuñjaramiti sarveṣāmapi hiraṇyaṃ vā yena vā tuṣyatyācāryastaddadāti yathā samutthitaṃ yantraṃ yantreṇa pratihanyate /
tathā grahopaspṛṣṭānāṃ śāntirbhavati dāruṇam //
nādiśettapasā yuktaṃ nādiśeddivamāśritam /
na ca vedāntakaṃ vipraṃ vṛttāntāṃ nārīṃ parivṛtām //
ahiṃsakasya dāntasya dharmajighanasya ca /
nityaṃ ca niyamasthasya sadānugrahā grahāḥ //
grahā gāvo narendrāśca brāhmaṇāśca viśeṣataḥ /
pūjitāḥ pūjayantyete nirdahantyavamānitā