Īśvarapratyabhijñāvimarśinī · Chapter 3.2

tatraitanmātṛtāmātrasthitau rudro'dhidaivatam /
bhinnaprameyaprasare brahmaviṣṇū vyavasthitau //

eṣa pramātā māyāndhaḥ saṃsārī karmabandhanaḥ /
vidyābhijñāpitaiśvaryaścidghano mukta ucyate //

svāṅgarūpeṣu bhāveṣu pramātā kathyate patiḥ /
māyāto bhediṣu kleśakarmādikaluṣaḥ paśuḥ //

svātantryahānirbodhasya svātantryasyāpyabodhatā /
dvidhāṇavaṃ malamidaṃ svasvarūpāpahānitaḥ //

bhinnavedyaprathātraiva māyākhyaṃ janmabhogadam /
kartaryabodhe kārmaṃ tu māyāśaktyaiva tattrayam //

śuddhabodhātmakatve'pi yeṣāṃ nottamakartṛtā /
nirmitāḥ svātmano bhinnā bhartrā te kartṛtātyayāt //

bodhaikalakṣaṇaikye'pi teṣāmanyonyabhinnatā /
tatheśvarecchābhedena te ca vijñānakevalāḥ //

śūnyādyabodharūpāstu kartāraḥ pralayākalāḥ /
teṣāṃ kārmo malo'pyasti māyīyastu vikalpitaḥ //

bodhānāmapi kartṛtvajuṣāṃ kārmamalakṣatau /
bhinnavedyajuṣāṃ māyāmalo vidyeśvarāśca te //

devādīnāṃ ca sarveṣāṃ bhavināṃ trividhaṃ malam /
tatrāpi kārmamevaikam mukhyaṃ saṃsārakāraṇam //

kalodbalitametacca cittattvaṃ kartṛtāmayam /
acidrūpasya śūnyādermitaṃ guṇatayā sthitam //

mukhyatvaṃ kartṛtāyāśca bodhasya ca cidātmanaḥ /
śūnyādau tadguṇe jñānaṃ tatsamāveśalakṣaṇam //

śūnye buddhyādyabhāvātmanyahantākartṛtāpade /
asphuṭārūpasaṃskāramātriṇi jñeyaśūnyatā //

sākṣāṇāmāntarī vṛttiḥ prāṇādiprerikā matā /
jīvanākhyāthavā prāṇe'hantā puryaṣṭakātmikā //

tāvanmātrasthitau proktaṃ sauṣuptaṃ pralayopamam /
savedyamapavedyaṃ ca māyāmalayutāyutam //

manomātrapathe'pyakṣaviṣayatvena vibhramāt /
spaṣṭāvabhāsā bhāvānāṃ sṛṣṭiḥ svapnapadaṃ matam //

sarvākṣagocaratvena yā tu bāhyatayā sthirā /
sṛṣṭiḥ sādhāraṇī sarvapramātḥṇāṃ sa jāgaraḥ //

heyā trayīyaṃ prāṇādeḥ prādhānyātkartṛtāguṇe /
taddhānopacayaprāyasukhaduḥkhādiyogataḥ //

prāṇāpānamayaḥ prāṇaḥ pratyekaṃ suptajāgratoḥ /
tacchedātmā samānākhyaḥ sauṣupte viṣuvatsv iva //

madhyordhvagāmyudānākhyasturyago hutabhuṅmayaḥ /
vijñānākalamantreśo vyāno viśvātmakaḥ paraḥ //