īśānaśivagurudevapaddhatiḥ · Chapter 1

śrīḥ
īśānaśivagurudevapaddhatiḥ
śrīmadīśānaśivagurudevamiśraviracitā /
(prathamaḥ sāmānyapādaḥ)
atha prathamaḥ paṭala:
vāgīśvaraṃ taṃ giriśaṃ giraṃ tāṃ gaurīṃ gaṇeśaṃ ca mataṅgajāsyam /
dūrgāṃ ca durgārtiharāṃ viriñcaṃ lakṣmīṃ ca lakṣmīśamapi prapadye // १-

gurūnalaṃ gauravato garīyasaḥ samāhitaḥ sarvasamān mahīyasaḥ /
mahāmahimnā mihirānivoditāṃstamomahāmohaharān nato'smyaham // १-

vistṛtāni viśiṣṭāni tantrāṇi vividhānyaham /
yāvatsāmarthyamālocya kariṣye tantrapaddhatim // १-

ananyatantrasāpekṣasvārthasandohasaṅgatim /
ṛddhairvidhānamantrārthairvedyāṃ śrutimivāparām // १-

prasannāṃ nātikuṭilāṃ nātisaṃkṣepavistarām /
citrāṃ bahuguṇāṃ viṣṇoḥ śayayāṃ bhogavatīmiva // १-

vividhacchandasaṃ nānāvṛttālaṅkāravarṇakām /
sevyāṃ kāmijanasyeṣṭāṃ lalitāṃ pramadāmiva // १-

viṣagrahāmayādīnāṃ praśamopāyadarśinīm /
mantrabimbauṣadhidhyānairvidyāṃ sañjīvinīmiva // १-

asuhṛnnigrahoccāṭavidveṣastambhamohanaiḥ /
utsādamāraṇopāyairdaṇḍanītimivāparām // १-

pūtanānarakāriṣṭadamanādau vicakṣaṇām /
satyabhāmāsamāśliṣṭāṃ yathā mūrtiṃ muradviṣaḥ // १-

manubhirbahubhiryuktāṃ daivataiścāpi tatsamam /
kṛtatretādikalpaiśca śaradaṃ brahmaṇo yathā // १-

nijasaṅketamārgajñairadhigamyāṃ pṛthagvidhaiḥ /
yantrairdūrīkṛtānarthāṃ durgabhūmimivāparām // १-

nirgatadvāparāṃ dharmatanayasvargayogataḥ /
kaliprasaṅgakaṭukāṃ kālasyeha gatiryathā // १-

pādaiścaturbhirnātyarthaṃ bhinnārthaprasavairyutām /
caturyugakramāyattāṃ vaidhasīmiva kalpanām // १-

ekāmapi pṛthaglakṣyapūrvārdhāparalakṣaṇām /
mūrtiṃ vināyakasyeva gajavaktrāṃ narākṛtim // १-

mahendrajālavijñānaprapañcajananīṃ yathā /
tadvidāṃ pratyayāvedyāṃ muktidāṃ śaktimaiśvarīm // १-

* * * * * ka * * * ma * vibhāgataḥ /
mokṣaprasādhanīṃ tattatkramāvedyāṃ trayīmiva // १-

saprayogā hi manavaḥ sāṅgadaivapuraskriyāḥ /
sacchandomunidigbandhāḥ sadhyānāḥ saprayojanāḥ // १-

savidhānāśca lakṣyante mantrāste syuścaturvidhāḥ /
bījāni bījamantrāśca mantrā mālākhyamantrakāḥ // १-

nānākṣarāṇāṃ saṃyogād bījaṃ syādvaikamakṣaram /
bījamantrā daśārṇādho mantrāḥ syurviṃśateradhaḥ // १-

viṃśatyarṇādhikā ye tu mālāmantrā bhavanti te /
prāyeṇa bālye bījāni siddhiṃ yacchanti bhūyasīm // १-

bījamantrāstu kaumāre mantrā yauvanasiddhidāḥ /
vārddhake'pi ca sidhyanti mālāmantrāḥ sadaiva hi // १-

śraddhābhaktisamabhyāsāt sarve sidhyanti sarvadā /
mananatrāṇadharmitvaṃ vācake daivatasya tu // १-

yatra tanmantrasaṃjñaṃ syānna tad bījeṣu vā bhavet /
atra ratnatraye -
mananāt sarvabhūtānāṃ trāṇāt saṃsārasāgarāt /
mantrarūpā hi tacchaktirmananatrāṇadharmiṇī // iti //
vācyavācakayoraikyamadhigamya gurāvapi // १-

tad daivatasamāṃ bhaktiṃ vidadhītātmasiddhaye /
lipirvai sarvamantrāṇāṃ śabdānāṃ caiva mātṛkā // १-

sā tu śakteḥ samutpannā śaktibījātmikā matā /
nirvikalpātmakaṃ bra(hma) yannityānandavigraham // १-

śivaṃ tadacalaṃ viśvasvabhāvaṃ bhāsakaṃ param /
susūkṣmaṃ cirddhanaṃ vyāpi sarvagaṃ tadaṇoraṇu // १-

mahato'pi mahacchuddhamicchājñānakriyodayam /
ādisargamukhe jñānacikīrṣāyatnadhāraṇāt // १-

svaśaktivyaktimādhatte pradīpaḥ svaprabhāmiva /
sattvaṃ rajastamaścaitacchuklaraktāsitaprabham // १-

śaktirbhavatyajā hyekā viśvodbhavavidhāyinī /
sā śaktirbindutāmeti binduḥ so'pi tridhā bhavet // १-

bindurnādo ravaśceti sa ravo'vyaktamiṣyate /
avyaktāduditaṃ tattvaṃ mahānnāma tribhedakam // १-

mahataścāpyahaṅkārastredhā sa ca nigadyate /
vaikārikastaijasaśca bhūtādiriti cāparaḥ // १-

tasmācchāktādahaṅkārāddhakāro ghoṣavānabhūt /
atra śrīkālottare -
nādākhyaṃ yat paraṃ bījaṃ sarvabhūteṣvavasthitam /
muktidaṃ paramaṃ divyaṃ sarvasiddhipradāyakam //
sāntaṃ sarvagataṃ śūnyaṃ mātrādvādaśabhiḥ sthitam /
hrasvā brahma samākhyātā dīrghā hyaṅgāni ṣaṇmukha // iti //
ratnatraye'pi -
sa tu śabdaścaturdhā vāgvaikharyādivibhedataḥ /
jāyate bindusaṃkṣobhādanantasyārthasiddhaye // iti /
śaktirnādo mahāmāyā vyometi ca caturvidham // १-

bindorevāsya tu punaścatasro vṛttayaḥ smṛtāḥ /
vaikharī madhyamā caiva paśyantī cāpi sūkṣmayā // १-

vyutkrameṇa bhavantyetāḥ kuṇḍalinyāditaḥ kramāt /
sūkṣmā kuṇḍalinīmadhye jyotirmātrātyaṇīyasī // १-

aśrotraviṣayā tasmādudgacchantyūrdhvagāminī /
svayaṃ prakāśā paśyantī suṣumnāmāśritā bhavet // १-

saiva hṛtpaṅkajaṃ prāpya madhyamā nādarūpiṇī /
antaḥsañjalpamātrā syādavibhaktordhvagāminī // १-

saivoraḥkaṇṭhatālusthā śiroghrāṇadvijopagā /
jihvāmūloṣṭhaniṣṭyūtā kṛtavarṇaparigrahā // १-

śabdaprapañcajananī śrotragrāhyā tu vaikharī /
hakāraḥ savikāro'tha repheṇa samayujyata // १-

īkāramabhajat tasmād bindunādavibhūṣitaḥ /
śaktibījaṃ hi tadyogāt prapañcotpattikāraṇam // १-

haratvācca haritvācca puṃprakṛtyostu yuktayoḥ /
śliṣṭoccāritayoḥ śābdaṃ rūpaṃ tadbījamīritam // १-

hakārastu bhavet prāṇo repho vahnirudāhṛtaḥ /
īkārastu bhavenmāyā bindurīśvara ucyate // १-

nādaḥ sadāśivo jñeyo nādāntastu śivaḥ svayam /
hakāro vyaktimāpanno hārdaghoṣavivakṣitaḥ // १-

akāratāṃ gatastasya bhedo hyakṣarasaṅgatiḥ /
ūkārāntānyakārādīnyakṣarāṇi ṣaḍasya tu // १-

vikṛtiḥ syād viśeṣeṇa rephasya tu ṛ ṝ ḷ ḹ /
īkārabhedatastvāsannekārādyakṣarāṇi ṣaṭ // १-

itthaṃ ṣoḍaśadhotpannāḥ svarākhyāḥ śaktibījataḥ /
śaktyaṅgatvāt kalāste syuramṛtāṃśukalātmakāḥ // १-

hrasvāḥ svarā binduyutāḥ pumāṃso'gnyarkarūpiṇaḥ /
dīrghasvarā visargāntāḥ strīliṅgāḥ somarūpiṇaḥ // १-

ṝṛḷḹcatuṣkaṃ tu saumyāgneyaṃ napuṃsakam /
svarāṇāmudayādyaṃ tu purastādiha likhyate // १-

iti svarādhikāraḥ /
hakāraḥ śabdaguṇavānakāramasṛjat puraḥ /
vyomnaḥ sparśaguṇo vāyuḥ sparśākhyāḥ kādayo'bhavan // १-

pañcapañcākṣarāste syuḥ pañcavargāstvinātmakāḥ /
yādyakṣaracatuṣkaṃ tu vāyavagnikṣmāmbhasāṃ tanuḥ // १-

sparśo rūpaṃ tathā gandho rasākhyastadguṇāḥ kramāt /
śeṣāstu vyāpakāḥ śādyāḥ sāgnīṣomāḥ svaraspṛśaḥ // १-

itthaṃ pañcāśadutpannā varṇāḥ śaktiprabhedataḥ /
kādayaḥ pañcaviṃśārṇā yādayaḥ śādayastathā // १-

sthānaprayatnabhedena jāyante khalvakārataḥ /
akārādisvarairyuktahalāṃ yogānmitho'pi ca // १-

śabdaprapañcaḥ sarvo'pi vicitraṃ jāyate sphuṭam /
halāmadhikāraḥ /
saiva śaktirdvidhā bhūtā tāro vāgbhavamityapi // १-

akāraścāpyukāro'tha makāro bindunādavān /
tārākhyaḥ praṇavo hyeṣa śabdabrahmātmako mataḥ // १-

a-īmabindunādāḍhyaṃ vāgbhavaṃ bījamīritam /
viśvavāgbhūtidaṃ tattu vāgīśvaryāstanurbhavet // १-

praṇavastu śivaḥ sākṣād vāgbhavaṃ śaktiraiśvarī /
śaktibījaṃ tathā tāro vāgbhavaṃ ca tataḥ param // १-

akārādīni pañcāśadakṣarāṇyanupūrvaśaḥ /
tadbhedajāśca yā vāco deśabhājā vilakṣaṇāḥ // १-

vedāḥ sāṅgāḥ purāṇāni śāstrāṇi vividhāni ca /
ākāśādīni bhūtāni tanmātrāṇīndriyāṇi ca // १-

mano buddhirahaṅkāro rāgaḥ kālaḥ kalāstathā /
bahunā kiṃ pralāpena yaḥ śabdārthātmako'khilaḥ // १-

prapañcaḥ śaktijo hyeṣa śaktistasmāttu mātṛkā /
asyāṃ tu mātṛkākhyāyāṃ lipitvaṃ likhyate yataḥ // १-

akṣaratvaṃ kṣarābhāvād varṇatvaṃ varṇasaṅgrahāt /
arṇatvamamṛtātmatvādarṇo'mbhaḥ kathyate yataḥ // १-

khānilāgnyabdharitryākhyā hayarephā valāvapi /
upādānāni viśvātmamātṛkāyāstu pañca vai // १-

avargo'syā mukhaṃ sāṅgaṃ kacavargau bhujadvayam /
ṭatavargau tathā pādau pārśvayugmaṃ paphau matau // १-

pṛṣṭhaṃ bakāro nābhistu bhakāro hṛnmakārataḥ /
tvagasṛṅmāṃsamedosthimajjāśuklāni yādayaḥ // १-

dhātavaḥ sapta varṇāḥ syurhakāraḥ prāṇa iṣyate /
sphūrtiḥ kṣakāraḥ sakrodho viśvalokamayī tanuḥ // १-

bhūrādyāḥ sapta ye lokāḥ pātālāni ca sapta vai /
brahmādistambaparyantaṃ mātṛkāyāṃ vyavasthitam // १-

sūryādyāstu grahāḥ sapta vargebhyaḥ pṛthagudgatāḥ /
avargādudgataḥ sūryaḥ kavargādapi bhūsutaḥ // १-

cavargād bhārgavo jñastu ṭavargād tā(li?di)kād guruḥ /
pavargācca śaniścandro yavargādabhavad vibhuḥ // १-

nakṣatrāṇyāśvinādīni meṣādyā rāśayastathā /
mātṛkākṣarasambhedāt kathyante parato'tra vai // १-

pañcāśadakṣarebhyastu pañcāśad rudramūrtayaḥ /
samudgatāstathā rudraśaktayastatprasaṃkhyayā // १-

viṣṇumūrtiviśeṣāśca tāvatyo viṣṇuśaktayaḥ /
oṣadhyaścāpi pañcāśadaṣṭatriṃśat kalāstathā // १-

tārāt pañcaprabhedāt tu pañcāśadabhavan kalāḥ /
evaṃ hi mātṛkotpattirāgamoktā pradarśitā // १-

prapañcasārakathitā yathāvadiha saṅgrahāt /
atroddhriyante bījāni bījamantrāḥ samantrakāḥ // १-

uddhāravyatyayādi syānmālāmantreṣu kalpanā /
tataḥ paraṃ yathāpāṭhaṃ vijñeyā nipuṇaiḥ sphuṭam // १-

huṃphaṭ vaṣaṭ namo vauṣaḍaṅgāni parivārakāḥ /
yathāvadatra likhyante bhagavacchabdasaṃyutāḥ // १-

yuktākṣarāṇi ca spaṣṭaṃ svāhākāre ca ṭhadvayam /
daṇḍārdhendurbhaved binduḥ sargo bindudvaye mataḥ // १-

mantrāstu mānavaḥ khyātāḥ vakāro brahmasaṃjñitaḥ /
viṣakālau makāraḥ syād dhātavo yādayo matāḥ // १-

ta eva marudagnīlāmbhāṃsi vāntā bhavanti hi /
khaḥ prāṇabhuvaneśākhyo hakāraḥ śivasaṃjñitaḥ // १-

kacavargau ṭatau tadvad vyatyastau hi parasparam /
paphabāśca bhamakṣāśca vyatyayaṃ te trayastrayaḥ // १-

yaśavargau mithastadvad vedyau vyatyastavarṇakau /
svareṣu vyatyayo neṣṭastadvad yuktākṣareṣvapi // १-

śrīkaṇṭhādyāśca ye rudrā nyāsasthānāni vā lipeḥ /
tattadakṣaravijñaptyai saṅketāya bhavanti hi // १-

saṃkhyāstṛtagaṇo devā bhūtāni bhuvanāni ca /
yathāsaṅkhyaṃ tathā vidyāt svarāḥ sapta diśo daśa // १-

bāṇāstu pañca vai sapta samudrā munayastathā /
vedāścatvāra eva syustrayo rāmāśtrayo'gnayaḥ // १-

nandāstu nava catvāro yugā vedyā rasāśca ṣaṭ /
uktātyuktā tathā madhyā pratiṣṭhā supratiṣṭhitā // १-

gāyatryuṣṇiganuṣṭup ca bṛhatī paṅktireva ca /
tṛṣṭup ca jagatī tadvat tato'tijagatī matā // १-

śakvarī cātiśakvaryā hyaṣṭiratyaṣṭireva ca /
dhṛtiścātidhṛtiścaiva kṛtiḥ prakṛtirākṛtiḥ // १-

vikṛtiḥ saṃkṛtiścaiva proktābhikṛtirutkṛtiḥ /
etāsāṃ chandasāṃ saṃkhyā kvacidatra vidhīyate // १-

tattvasaṃkhyā bhaved yatra grāhyaṃ ṣaṭtriṃśadeva hi /
tathā ṣaṭtriṃśadeva syuḥ śaive tattvāni saṃkhyayā // १-

kaṭapāyacaturvargā nañasandhisvarairmṛtaiḥ /
navabhirnavapañcāṣṭavarṇaiḥ saṃkhyātra vā bhavet // १-

saṅketādhikāraḥ /
ityayaṃ vastunirdeśo granthe'smin vidito yathā /
sukhāvabodho hyarthānāṃ bhavatyeveṣṭasiddhaye // १-

śabdabrahma yadekamakṣaramajaṃ caitanyamātraṃ yato
viśvotpattivināśapālanavidhau nityotthitā mūrtayaḥ /
yasmādakṣaravigrahā bhagavatī jātā svayaṃ mātṛkā
tacchāktaṃ praṇavākhyabījamakhilaṃ nyagrodhabījaṃ viduḥ // १-

iti śrīmadīśānaśivagurudevamiśraviracite tantrasārapaddhatau vastunirdeśamātṛkopapattinirṇayo nāma prathamaḥ paṭalaḥ //
atha dvitīyaḥ paṭalaḥ==
śrīkaṇṭho'nantasūkṣmau ca trimūrtiramareśvaraḥ /
aśvīśo bhārabhūtiśca tithīśaḥ sthāṇuko haraḥ // २-

jhaṇṭīśo bhautikaḥ sadyojātaścānugraheśvaraḥ /
akrūraśca mahāsenaḥ ṣoḍaśaite svareśvarāḥ // २-

atha krodheśacaṇḍeśapañcāntakaśivottamāḥ /
ekarudraśca kūrmaikanetrau ca caturānanaḥ // २-

ajeśaśarmasomeśāstrayo lāṅgalidārukau /
ardhanārīśvaraścomākāntaścāṣaḍiḍiṇḍinau // २-

atrimīnau ca meṣaśca lohito'tha śikhī tathā /
chagalaṇḍo dviraṇḍaśca mahākālo'tha pālinā // २-

bhujaṅgaśca pinākī ca khaḍgīśo baka eva ca /
tataḥ śveto bhṛguścaiva tathaiva lakulīśvaraḥ // २-

antyaḥ saṃvartakākhyaḥ syād rudrāḥ pañcāśadīritāḥ /
rudrādhikāraḥ /
pūrṇodarī ca virajā tṛtīyā śālmalī bhavet // २-

lolā ca vartulākṣī ca dīrghaghoṇā tato bhavet /
sudīrghamukhigomukhyau dīrghajihvā tato bhavet // २-

kuṇḍodarī cordhvakeśī tathaiva vikṛtānanā /
tato jvālāmukhī colkāmukhī śrīmukhyatho bhavet // २-

vidyāmukhī ca kathitāḥ ṣoḍaśa svaraśaktayaḥ /
mahākālīsarasvatyau sarvasiddhādyagauryathā // २-

tatastrailokyavidyā syād mantraśaktyātmaśaktike /
bhūtamātā bhavet paścāt khyātā lambodarī tataḥ // २-

drāviṇī nagarā caiva khecarī cāpi mañjarī /
rūpiṇī vīriṇī caiva koṭarī pūtanā tathā // २-

bhadrakālī gominī ca śaṅkhinī garjinī tataḥ /
kālarātrīkapardinyau parataḥ karṣaṇī matā // २-

mahājñānā jayā caiva sumukhā revatī tataḥ /
mādhavī vāruṇī caiva vāyavī prarato bhavet // २-

rakṣovadhāriṇī cānyā tatastu sahajā bhavet /
lakṣmīrmāyā ca pañcāśadetā vai rudraśaktayaḥ // २-

rudraśaktayaḥ /
keśavaḥ prathamā mūrtistato nārāyaṇāhvayaḥ /
mādhavastvatha govindo viṣṇuśca madhusūdanaḥ // २-

trivikramo vāmanaśca śrīdharākhyo hṛṣikarāṭ /
padmanābho dāmodaro vāsudevastato bhavet // २-

saṅkarṣaṇaśca pradyumno'niruddhaśca svarādhipāḥ /
tataścakrī gadī śārṅgī khaḍgī śaṅkhī halī tathā // २-

musalī śūlinā pāśī tathā syādaṅkuśī tataḥ /
mukundo nandajo nandī naro narakajiddhariḥ // २-

kṛṣṇaḥ sattvaḥ sāttvataśca śauriḥ sūro janārdanaḥ /
bhūdharo viśvamūrtiśca vaikuṇṭhapuruṣottamau // २-

balī balānujo bālo vṛṣaghnaśca vṛṣastathā /
haṃso varāho vijñeyā nṛsiṃhaśceti viṣṇavaḥ // २-

viṣṇumūrtyadhikāraḥ
kīrttiḥ kāntistuṣṭipuṣṭī dhṛtiḥ śāntiḥ kriyā (tathā?dayā ) /
medhā ca harṣiṇī śraddhā lajjā lakṣmīḥ sarasvatī // २-

prītiratyau svarāṇāṃ tu śaktayaḥ syurimāḥ kramāt /
jayā durgā prabhā satyā caṇḍā vāṇī vilāsinī // २-

vijayā virajā viśvā vimadā nandanā smṛtiḥ /
ṛddhiḥ samṛddhiḥ siddhiśca buddhirbhaktirmatiḥ kṣamā // २-

ramomā kledinī klinnā vasudā vasudhā parā /
parā parāyaṇā sūkṣmā sandhyā prajñā prabhā niśā // २-

amoghā ceti pañcāśadvarṇoktā viṣṇuśaktayaḥ /
viṣṇuśaktyadhikāraḥ
oṣadhyo'pyatha candanadvayalaghūkarpūrakauśīraṃru-
gdhrīberāṇi takolajātisahitā māṃsīmuraṃ corakam /
granthī bhāskaravartinī ca kathitā hyaśvatthabilvau guhā -
raktaścāpi lavaṅgakumbhisahitā vandinyathodumbaraḥ // २-

kārṣmaryambudaśaṅkhapuṣpiśikhinīplakṣāgnimanthāstathā
siṃhīdarbhakuśāparājitayutaḥ syād rohiṇo ḍuṇḍukaḥ /
khyātā syād bṛhatī ca pāṭalataraṃ caitrātulasyāvapā-
mārgaḥ śakralatāmadhuvrataharikrāntāmusalyo'pi ca // २-

syād bhītā haritālikā harivadhūstadvat sahā śrīlatā
bhadrā ceti yathākrameṇa tu liperoṣadhya uktāstvimāḥ /
yābhiḥ syād gulikākaṣāyabhasitairālepanasnāpanā-
llakṣmīrvāgvibhavo'pamṛtyuvijayo rakṣākaraṃ pāvanam // २-

lipyoṣadhyadhikāraḥ /
amṛtā mānadā pūṣā tuṣṭipuṣṭyau ratirdhṛtiḥ // २-

śaśinī candrikā kāntirjyotsnā śrīḥ prītiraṅganā /
pūrṇā pūrṇāmṛtā ceti kalāḥ syuḥ svarasambhavāḥ // २-

tapanī tāpanī dhūmrā marīcirjvālinī ruciḥ /
suṣumnā bhogadā viśvā bodhanī dhāraṇī kṣamā // २-

kādidvādaśavarṇānāṃ ṭhāntānāṃ kramaśaḥ kalāḥ /
dhūmrārcirūṣmā jvalinī jvālinī viṣphuliṅginī // २-

suśrīḥ surūpā kapilā havyakavyavahe tathā /
yādyarṇayuktāḥ kathitā daśaitāstu kalāḥ kramāt // २-

aṣṭatriṃśatkalādhikāraḥ /
pañcabhedasya tārasya pañcāśadabhavan kalāḥ /
sṛṣṭiścarddhiḥ smṛtirmedhā kāntirlakṣmīrdhṛtiḥ sthirā // २-

sthitiḥ siddhirakārotthāḥ kalā daśa samīritāḥ /
ṛgvedabrahmasṛṣṭyarthāḥ prapañce kathitaṃ yathā // २-

jarā ca pālinī śāntiraiśvarī ratikāmike /
varadāhlādinī prītirdīrghā cokārajāḥ kalāḥ // २-

yajurviṣṇusamāyuktā jagataḥ sthitihetavaḥ /
tīkṣṇā raudrā bhayā nidrā tandrī kṣut krodhanī kriyā // २-

utkārikā ca mṛtyuśca makāraprabhavāḥ kalāḥ /
sarudrasāmavedāstāḥ khyātāḥ saṃhṛtaye kalāḥ // २-

pītā śvetāruṇā gaurī baindavāḥ sūryadevatāḥ /
catasraṃ sātharvavedāḥ seśvarāḥ sarvakāmadāḥ // २-

nivṛttiśca pratiṣṭhā ca vidyā śāntistathaiva ca /
indhikā dīpikā caiva recikā mocikā tataḥ // २-

sūkṣmāsūkṣāmṛtājñānā mṛtā cāpyāyanī tataḥ /
vyāpinī vyomarūpā ca nanantā cāpi nādajāḥ // २-

kalāḥ ṣoḍaśa saṃkhyātā bhuktimuktipradāyikāḥ /
sadāśivātmikāstvetāḥ sāmānyena vyavasthitāḥ // २-

iti praṇavakalādhikāraḥ /
keśānte mukhavṛtte'kṣṇoḥ śrotrayorghrāṇayorapi /
gaṇḍayoroṣṭhayordantapaṅktyormūrdhāsyayoḥ svarān // २-

kavargaṃ dakṣiṇe haste cavargamitare bhuje /
ṭatavargau tathā padbhyāṃ paphau pārśvadvaye nyaset // २-

pṛṣṭhe nābhau ca hṛdaye nyased babhamasaṃjñitān /
tvagasṛṅmāṃsamedosthimajjāśuklāsupaṅkaje // २-

hṛtsthe tatpatragān yādīnaṣṭārṇānātmani nyaset /
kṣakāraṃ karṇikāyāṃ tu sarvaśaḥ saṃsmaran nyaset // २-

lipinyāsasthānādhikāraḥ /
sthānānyuktānyakārādivarṇānāṃ kramaśo'dhunā /
lipernyāsaviśeṣāstu likhyante sāṅgadaivatam // २-

lipyarṇaireva bindvantairnyāsaḥ śuddhalipeḥ smṛtaḥ /
sañjīvani! ūrdhvakeśini! jvalitaśikhiśikhe! trailokyarūpiṇi! sahasraparivartini! oṃ hrīṃ sauṃ netratrayāya vauṣaṭ mārutavāruṇi!
kādyaiḥ ṣaḍvargakairyuktānyādāvaṅgāni ṣaḍ lipeḥ // २-

prāyaḥ sarvāṅgamantrāṇāḥ hṛdayaṃ syānnamontakam /
śiraḥ svāhāntamuddiṣṭaṃ vaṣaḍantaṃ śikhā bhavet // २-

ante huṃ kavacasya syāt phaḍantaṃ cāstramiṣyate /
vauṣaḍantaṃ tathā netraṃ netrāntaṃ tvevamīritam // २-

astrāntāṅgavidhiḥ kvāpi tatrāstrāntaṃ tu vinyaset /
ṣaḍaṅgasyaiva mantrasya kathyate netrakalpanā // २-

pañcāṅgasya manostasya netramantro na vidyate /
prāgaṅgamantramuccārya tato'ṅgaṃ sacaturthikam // २-

namaḥsvāhādikaṃ paścād yojayedaṅgamudrayā /
prasāritāṅgulirhastatalaṃ tu hṛdaye nyaset // २-

kuñcitāgrāṅgulirmuktāṅguṣṭhaṃ śirasi tat punaḥ /
baddhamuṣṭinisṛṣṭena tvaṅguṣṭhāgreṇa vai śikhām // २-

vapuḥ svamaspṛśannūrdhvamutkṣipya tu karadvayam /
ākuñcitāṅgulottānatalaṃ dakṣiṇavāmayoḥ // २-

pārśvayorānayed rakṣāmānābheḥ kavacaṃ tu tat /
tāvevākaṇṭhamutkṣipya karau saṅkucitāṅgulī // २-

jyeṣṭhāgrakrāntatarjāgrācchoṭikotsarjanāt pṛthak /
astraṃ syānnetramudrā tu dakṣiṇānmuṣṭibandhanāt // २-

utsṛṣṭānāmikāmadhyātarjābhiḥ sahasāgrataḥ /
netratrayasparśanena bhavennetradvayaṃ yadi // २-

tatra tarjanikāmadhyāyogānnetradvayaṃ spṛśet /
śuklaṃ pītaṃ jvalajjyotirvidyudvarṇam hutāśabham // २-

raktaṃ cāpyaṅgaṣaṭkaṃ ca sāmānyena pṛthak kramāt /
aṅkādhikāraḥ /
mudrārthasphaṭikākṣasūtrakalaśāṃścābibhratī pustakaṃ
hastairdakṣiṇapūrvakaistriṇayanā śuklasragālepanā /
kundābhākṣaravigrahā śaśikalāṃ maulau prasannānanā
dhatte yā lipidevatāmbujagatā muktābharālaṅkṛtā // २-

pañcāśadvarṇamūrtiṃ tāmevaṃ dhyātvā svavigrahe // २-

sthāneṣu kramaśo nyasya pūrvokteṣu japellipim /
pañcāśatsaṃkhyayā nityaṃ yāvallakṣaṃ prapūryate // २-

tilaistrimadhurāktaistu hutvā śaktyanurūpataḥ /
vāgviśuddhimasau vindet kavitā cāsya jāyate // २-

grantha tattvārthavid vidvān prājño nīrogavigrahaḥ /
saṃsādhyaivaṃ lipi devīṃ siddhasarvamanurbhavet // २-

śuddhalipiḥ /
sarudrāṃstu japed varṇān prāgvad vinyasya tu kramāt /
nyāsaḥ śrīkaṇṭhapūrvo'sau kṣudrarogādiśāntidaḥ // २-

maṃ maṃ aṃ aṃ āṃ āṃ ka va ca iṃ ra kṣa
hṛllekhāvyomasaupūrvamamūnyaṅgāni ṣaṭ kramāt /
śrīkaṇṭhādi /
lipyarṇāni sabindūni rudraśaktivibhaktihṛt // २-

yuktāni vinyasedeṣa śrīkaṇṭhādiḥ saśaktikaḥ /
aṅgāni prāktanānyeva tulyānyasyāpi kalpayet // २-

nyāsayoranayośchando virāḍityabhidhīyate /
śrībrahmā muniruddiṣṭo vāgdevī daivataṃ bhavet // २-

dvitīyasyārdhanārīśo nyāsasyetyapi kecana /
sākṣasrakvalaśordhvabāhuyugalāṃ cādhaḥ samudrābhayaṃ
hastaṃ dakṣiṇamanyataḥ savarade yasyāḥ kare pustakam /
dhyāyet tāṃ śaśikhaṇḍamaṇḍitajaṭāṃ devīṃ trinetrāṃ sitāṃ
śrīkaṇṭhādyadhidevatāṃ ca dhavalairākalpakairbhūṣitām // २-

sindūrahemobhayabhāgavarṇaṃ tvardhāmbikaṃ sāṅkuśapāśahastam /
sākṣāvaliṃ sveṣṭadapāṇimīśaṃ śrīkaṇṭhapūrvaṃ smaratu svasiddhyai // २-

saśaktiśrīkaṇṭhanyāsaḥ /
tāraṃ saśaktilipyarṇairajapā so'hameva ca // २-

prapañcayāganyāso'yaṃ nyāsajapyādineṣṭadaḥ /
lakulī bindumān sargī bhṛguścāpyajapāmanuḥ // २-

ṛṣirbrahmāsya gāyatrī chandaḥ syād devatāpi ca /
paramātmā paraṃ jyotirdhyeyaḥ svahṛdayāmbuje // २-

saśaktiṭhadvayaṃ hṛt syācchiraḥ so'hamihocyate /
ajapā tu śikhā jñeyā varmaiva kavacaṃ smṛtam // २-

tāra eva tu netrāṇi harīśārṇāvihāstrakam /
karṇastu haribījaṃ syād viṣamīśākṣaraṃ viduḥ // २-

dhyeyā syādabhayākṣasūtraṃśukadhṛg yā pustakaṃ bibhratī
devī pāṇḍurapuṇḍarīkapaṭalasvacchendukundadyutiḥ /
hṛdyāṅgī maṇikuṇḍalā trinayanā koṭīrabhārojjvalā
sārdhenduḥ sitamālyagandhavasanā brāhmī prapañceśvarī // २-

prapañcayāganyāsaḥ /
śaktyādyairvā lipervarṇaiḥ śaktiḥ śrīpūrvakaistu vā /
śaktiḥ śrīmanmathādyairvā momānaṅgādikaistu vā // २-

nyāsāḥ samṛddhikāstvṛddhyai munireṣāṃ prajāpatiḥ /
chandastu daivī gāyatrī momānaṅgāstu devatāḥ // २-

svādibījairyathāliṅgaṃ ṣaḍaṅgāni bhavanti hi /
umādidevatāḥ smṛtvā nyāse dhyeyā sarasvatī // २-

mandāradāmakalitendujaṭākirīṭā
sindūrarocirabhirāmavapustrinetrā /
kundāvadātavasanāṅkuśapāśavidyā-
sandohapaṅkajakarāvatu bhāratī vaḥ // २-

samṛddhinyāsaḥ
kalāsanastho lakulī vāmākṣārdhaśaśāṅkavān /
lipyarṇobhayago nyastaḥ kṣobhaṇīnyāsa īritaḥ // २-

kāmārūḍhastu laṃkulī prāgvad dīrghasvarairyutaḥ /
yathāliṅgaṃ ṣaḍaṅgāni chando gāyatrameva hi // २-

vāmadevo muniḥ kāmo daivataṃ cākṣareśvarī /
sindūrāruṇasundarāṅgarucirā raktāmbarālepanā
mandārāvṛtakuntalā smitamukhī gaṇḍollasatkuṇḍalā /
dhyeyā syād dadhatī karaiḥ sarasijaṃ pāśāṅkuśe pustakaṃ
bimboṣṭhī maṇibhūṣaṇā bhagavatī saṃkṣobhaṇī bhūtaye // २-

kṣobhaṇīnyāsaḥ /
pāśaśrīśaktimadanairlipyarṇamadanā ramā // २-

lakṣmyaṅkuśakalāhṛdbhiryukto nyāsastu mālinī /
ananto bindumān pāśaḥ śrībindvantāḥ svayaṃ manuḥ // २-

brahmā samāṃsavāmākṣadaṇḍo bījaṃ tu mānmatham /
śaktiḥ khyātā tu kaḥ sāgnidantabindustathāṅkuśam // २-

kalāstvakṣarajā grāhyāḥ pañcāśat praṇavoditāḥ /
vīpsitāni svabījāni sargī saṃvartakaśca ṣaṭ // २-

aṅgānyamūni mālinyāśchandaścoṣṇigṛṣirguhaḥ /
devatāsya jaganmātā devī tripurabhairavī // २-

nyāsaścānena homaśca madhuraiḥ sarvasiddhidaḥ /
japadhyānādinā sadyaḥ sarvānākarṣayedapi // २-

bandhūkāruṇavigrahāṃ trinayanāṃ raktāmbarālepanāṃ
cañcatkāñcanakuṇḍalāṃ savaradāṃ pāśāṅkuśe bibhratīm /
nīhārāmalahārakuṅkumarasairātāmrakamrastanīṃ
dhyāyet tāṃ tu kapardacandraśakalāṃ savyābhayāṃ mālinīm // २-

mālinīnyāsaḥ /
pāśāṅkuśābhyāṃ puṭitairlipyarṇaiḥ karṣaṇī bhavet /
nyāsastu kādiṣaḍvargaiḥ pāśāṅkuśapuṭairyathā // २-

ṣaḍaṅgāni bhavantyasyacchando'nuṣṭup prajāpatiḥ /
ṛṣirvāgvādinī daivaṃ nyāsādyaiḥ sarvasiddhidaḥ // २-

dhyeyā syād rocanāmbhodrutakanakavapurvallakīpustakābhyāṃ
yā sā pāśaṅkuśāḍhyā maṇigaṇarucirairbhūṣaṇairbhūṣitāṅgī /
koṭīrābaddhamaulau dhṛtaśaśiśakalā raktagandhāmbarādyā
svaikyaṃ vāgvādinīyaṃ tribhirapi nayanairbhrūvilāsasmitāsyā // २-

vāgvādinīnyāsaḥ /
lipyarṇāni sabindūni keśavādyāśca viṣṇavaḥ /
tacchaktayaśca kramaśo nyastavyā syurnamontakam // २-

keśavādyairbhavennyāso viṣṇumantreṣu siddhidaḥ /
aṣṭākṣaratanurviṣṇurdevatā tamapi smaran // २-

nyasecchandastu gāyatrī nārado'sya munirbhavet /
devī kundendugaurī sphuradamṛtakalāhārihārābhirāmā
dhyeyā māleyahṛdyaṃ vapurapi dadhatī lekhanīṃ cākṣasūtram /
saudhaṃ kumbhaṃ ca vidyānidhimapi jalajaṃ jāṭajūṭāhitendu
ryā sā kṣaumāmbarāḍhyā tribhuvananamitā ṣaṭbhujā satriṇetrā // २-

keśavādinyāsaḥ /
evaṃprakārā gaditā lipernyāsāstu siddhidāḥ // २-

eṣāmekataraṃ nyāsamāśrayedeva sādhakaḥ /
nyastalipyarṇadehastu japahomārcanādikam // २-

kuryānmantrātmarakṣārthaṃ tathā tatkarmasiddhaye /
nyastāṃ lipiṃ tato dhyātvā pūjayenmātṛkāmbuje // २-

saptavargāntyayugmāṣṭadikpatraṃ sitapaṅkajam /
bindau madagniruddhāntyakarṇikaṃ svarakesaram // २-

saptārṇavaiḥ parivṛtaṃ pṛthvībimbena veṣṭitam /
mātṛkāvarṇapadmākhyaṃ viṣamṛtyujarāpaham // २-

cintitaṃ tacchirasyeva mṛtyukṣvelarujo haret /
dhyātvā dugdhābdhimadhyasthaṃ divyasphaṭikamaṇḍapam // २-

tatra pīṭhāmbuje hyāsmin śaktayo'ṣtau dalāgrataḥ /
medhā prajñā prabhā vidyā dhīrdhṛtismṛtibuddhayaḥ // २-

vidyeśvarī ca madhyasthā śuklā śuklāmbarādikāḥ /
kṛtāñjalīdvayakarāstathaivordhvakaradvaye // २-

dadhatyaḥ pustakaṃ kumbhaṃ śāntāḥ sundaramūrtayaḥ /
vidikṣvaṅgāni dikṣvastraṃ daleṣu nayanaṃ puraḥ // २-

tataḥ svarāśca tatsaṃkhyakalābhiramṛtādibhiḥ /
amṛtā mānasī tuṣṭiḥ puṣṭiprītiratiśriyaḥ // २-

śāntiḥ sudhā tathā kāntirjyotsnā haimavatī tataḥ /
chāyā ca pūraṇī vāmāpyamā cendukalāstvimāḥ // २-

amṛtāsāravarṣiṇyo dvandvaśo dalagāḥ smaret /
tato vargākṣarāṇi syustato brāhmyādimātaḥ // २-

brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhyaindrī ca cāmuṇḍī mahālakṣmīśca dikkramāt // २-

tato daśa digīśāḥ syurindro'gniryama eva ca /
nirṛtirvaruṇo vāyurdhanadeśānakau tataḥ // २-

prāgādidikṣu te'ṣṭau syurathendreśānamadhyagaḥ /
brahmā sa cordhvalokeśo'nanto varuṇarakṣasoḥ // २-

adholokeśvarastvetān ṣaḍāvaraṇagān yajet /
madhye'bjakarṇikāsaṃsthāṃ cetanātmatayā lipim // २-

svanyāsoktākṛtiṃ dhyāyedupacārairyathoditaiḥ /
āsanāvāhanārghāṇi pādyaṃ cācamanīyakam // २-

sāṅgopāṅgaṃ tathā snānaṃ vasanābharaṇāni ca /
gandhapuṣpe tathā dhūpo dīpaścarunivedanam // २-

agnikāryaṃ namaskāro rājapūjāsamarpaṇam /
ṣoḍaśopacāraḥ
evaṃ sthaṇḍilagāmiṣṭvā manasā vā samarcayet // २-

ṛṣyādīnapi vighneśaṃ guruṃ cāpyuttare yajet /
tato'ṣṭapuṣpikāṃ kuryāt sā cāhiṃsā kṣamā dayā // २-

tathendriyāṇāṃ niyamo jñānaṃ bhāvaviśuddhatā /
akrodho dhyānamityaṣṭau bhāvapuṣpāṇyanukramāt // २-

āsanaṃ caiva tanmūrttirdevatā cāṅgapañcakam /
ityaṣṭau pūjayenmantraiḥ syādevaṃ cāṣṭapuṣpikā // २-

siddhaye sādhakendrāṇāṃ devatānāṃ prasādane /
pracetavyāni mantrāṇāṃ sphuraṇāya viśeṣataḥ // २-

kṣamasveti tato devīṃ parivāraiśca taiḥ saha /
nirañjane layaṃ gaccha śirontaṃ manunāmunā // २-

dvādaśāntāmbujasthendau yojayeccetanātmikām /
lipipūjāvidhiḥ /
pūjākramoditaṃ cakrabhūrjahemādike likhet // २-

taddhāraṇena sarvārthāḥ siddhyantyasyāpyayatnataḥ /
prātastrivāramanayā japitvāmbhaḥ pibet sudhīḥ // २-

saṃvatsarād bhavet prajñā kavitā cāsya jāyate /
aṣṭottarasahasraṃ tajjapād brāhmīrasaṃ pibet // २-

ahorātramavicchinnamathavāpyuparāgayoḥ /
palaṃ śvetavacācūrṇaṃ karṣaṃ turagagandhinī // २-

kṛṣṇā haridrā sindhūtthaṃ dhātrī rug viśvabheṣajam /
pratiniṣkaṃ tu sañcūrṇya ghṛtaprasthe vinikṣipet // २-

brāhmīrasacatuṣprasthe pacenmṛdvagnipākavit /
brāhmīghṛtamidaṃ prājñamanayāyutamantritam // २-

pibet sūryoparāge tu sarvajñatvamavāpnuyāt /
dinādau vā lihennityaṃ pañcāśadabhimantritam // २-

saṃvatsarād bhavet prājñaḥ kavirvidvatsusammataḥ /
madhye tu mātṛkāpadme lipyoṣadhyambupūritam // २-

kalaśaṃ vidhivannityaṃ japed daśaśataṃ tataḥ /
tenābhiṣikto māsena vāgāyuḥkāntikīrttibhiḥ // २-

arogī yujyate lakṣmyā bandhyā sūte sutaṃ śubham /
ādhāraśaktibindūtthāṃ prabhāṃ sauṣumnamārgagām // २-

dvādaśāntendugāṃ dhyātvā tasyāṃ kṣādyakṣaraṃ likhet /
bahnisomābhisaṃprotād rogānmucyeta pātayan // २-

lipimiti viditārthāṃ vinyasedekamārgāṃ
gurumukhasamavāptāṃ tāṃ japeccāpi lakṣam /
sitakusumatilājyaistaddaśāśena hutvā
vaśayati jagadiṣṭaṃ prāptavāgīśvaro'sau // २-

graharipuviṣarogān voplavān hanti cānyān
nijavapuṣi pare vā nyāsataḥ svārṇasaṃkhyam /
jagati nikhilamantrāḥ sādhitāḥ syurna nūnaṃ
na hi lipirabhirāddhā sādhayet sarvakāmān // २-

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre śrīkaṇṭhādipaṭalo dvitīyaḥ /
atha tṛtīyaḥ paṭalaḥ
atha sakalamanūnāṃ mātṛkāṃ janmabhūmi-
stadadhikṛtaviśeṣā vargavargādiyuktyā /
pṛthagiha paripāṭyā likhyate ca svarāṇā-
mudayavihṛtivarṇaiścāptirāśyātmaliṅgaiḥ // ३-

aviditamanuvarṇaprakriyākāryarūpaḥ
kathamiha phalalipsustajjapādau pravṛttaḥ /
gaṇaviṣayavibhāgānauṣadhānāmajānan
kubhiṣagiva cikitsālaulupo bāliśo'sau // ३-

aviditagajaśikṣaścāsṛṇirvādhirohe-
daviralamadadhārāḥ saṃsravantaṃ gajendram /
agaṇitapariśuddhirmantratattvānabhijñaḥ
sa patati khalu mūrkho deśikaḥ sādhako vā // ३-

iti lipimanucakravyākriyārthastvato'smin
prakaṭitabahumantro deśikairveditavyaḥ /
akacaṭatapayākhyāḥ sapta śākhyaśca varga-
stviha raviśaśivarṇaḥ syādavargaḥ svarātmā // ३-

puruṣayuvatibhedā raudrasaumyāḥ svarāste
nahi pṛthagudayāḥ syuhasvadīrghāḥ krameṇa /
udayati ravivarṇe hrasvake dakṣiṇasthe
śaśini ca khalu dīrghe vāmanāsāpuṭe'rṇe // ३-

nasi puṭayugale'sminnūrdhvamagnistu tiryaṅ
marududakamaghastānmadhyakuṇḍyaṃ dharitrī /
suṣiramiha hi yat svaṃ pañca bhūtāni caivaṃ
savitari ca śaśāṅke te svarāstūdayante // ३-

ubhayamapi ca vidyād yatra niśvāsavāyuḥ
prasarati samakāye svasthadehendriyasya /
vadatu ca paripṛṣṭaḥ kāryasiddhiṃ ca hāniṃ
svaramuditamavekṣya svasya vānyasya yuktyā // ३-

kapilavakuśarāmāḥ kāmanimne niśājñaḥ
paśuraṇiyamagāvaḥ kiṃ vanaṃ saṃkhyanāḍyaḥ /
kramapaṭhitayugārṇā rāśayo dvādaśa syu-
rdinarajanivibhāgastaistu ṣaḍbhiśca ṣaḍbhiḥ // ३-

ajavṛṣamithunākhyāḥ karkiharyakṣakanyāḥ
samatulamalicāpe nakrakumbhāhvamatsyāḥ /
caranacarayugāste rāśayastrikramāḥ syuḥ
saha khalu lipivarṇaiḥ śvāsavedyodayādyāḥ // ३-

udayati cararāśirdakṣiṇaghrāṇasūrye
maruti hi śaśisaṃjñe vāmake sthāsnurāśiḥ /
ubhayapuṭanisṛṣṭaṃ codayed yugmarāśiḥ
sakalabhuvanakālajñāpakaḥ śvāsacāraḥ // ३-

ubhayamaruti jīvaḥ saumyavāyau jale vā
śaśidahanadharaṇyo māruto dhātuśaṃsī /
ubhayadharaṇisūrye cāpsu mūlaṃ śaśāṅke
payasi ca phalasiddhiḥ sūryabhūmyapsu na syāt // ३-

kujamubhayagavahnau sūryavahnau mṛtiḥ syāt
savitṛviyati naṣṭaṃ syānmṛtaṃ vālpamāyuḥ /
vadatu maruti candre dīrghamāyustadadbhiḥ
sukhamapi śaśibhūmau cālpasiddhistu tatsve // ३-

ubhayadharaṇiriṣṭaṃ sādhayed dīrghakālā-
dubhayamaruti kiñcitkālapāke sa siddhyet /
ubhayagaganavahnyornaiva siddhirna hāni-
rmarudubhayajalasthaḥ kṣipramalpeṣṭadaḥ syāt // ३-

śaśijaladharaṇisthe śāntikaṃ pauṣṭikaṃ vā
śaśimarudanavābhyāṃ(?) vaśyamākarṣaṇaṃ ca /
dinakarabhuvi kuryāt stambhanaṃ tvarkatoye
rujaminamarutā sve bhrāmaṇoccāṭanābhyām // ३-

dinakaraviyati syānmohanaṃ cārkavahnau
drutataramarivargān mārayet sādayecca /
iti japahutavidyāḥ sādhayan vai yathāvat
svaramuditamapekṣya tvārabhetāśu siddhyai // ३-

svarodayādhikāraḥ /
kacaṭatapasamākhyāḥ pañcavargāstu dhātrī-
marudanalakhatoyaiḥ saṃyutāstatra vedyāḥ /
aniladahanapṛthvyo vāri cāpyatra yādyā-
striguṇagaganavarṇāḥ śādayo'ntyastu rāgaḥ // ३-

kanakarugamalasragvastragandho'ṣtabāhu-
striśikhavaragadādhṛtk kūrmavāho'ṣṭanetraḥ /
śaśadharacaturāsyo vṛttapīṭhe kapardī
kuvalayasamagandho mandarābho hyakāraḥ // ३-

dhavalarucirathābje sūpaviṣṭā dvibāhu-
rgajavaramadhirūḍhā sāṅkuśā pāśahastā /
tuhinavimalahārairbhūṣitā ṣaṣṭidīrghā
tridaśavitatirākhyā yojanānāṃ purandhrī // ३-

kuliśadhṛgatipītaṃ kūrmavāhaṃ kubimbe
dvibhujamalasagandhaṃ yojanadvandvadīrgham /
smaratu vividhamāyaṃ vistṛtaṃ dairghyato'rdhaṃ
ripuduritagadaghnaṃ stambhanaṃ sūkṣmasaṃjñam // ३-

kanakaphalakarā strī pañcagabyūtivṛtā
sitaruciramṛtārdrā hārihārābhirāmā /
dviguṇadharaṇibimbe haṃsagā yojanānāṃ
daśapariṇatamūrtiḥ puṣṭidā syāt trimūrtiḥ // ३-

dviśataracitadairghyaṃ vistṛtaṃ yojanānāṃ
śatamatikaṭugandhaṃ kākavāhaṃ dvihastam /
analabhavanasaṃsthaṃ tāmravarṇaṃ saśūlaṃ
sagadamakhilarakṣāṃ(?)syādayugmaṃ tu ṣaṇḍam // ३-

dvibhujamaruṇamagnermaṇḍalasthoṣṭravāhaṃ
daśaśatavitataṃ taddvandvadīrghaṃ triyugmam /
bhujagabhujagavargairbhūṣitaṃ duṣṭagandhaṃ
smaratu viṣavighāte ṣaṇḍakaṃ śaktipāśam // ३-

kuliśadharamudagraṃ haṃsavāhaṃ sapāśaṃ
dvilapanamatipītaṃ pārthivābje sugandham /
śatavitatiluyugmaṃ triṃśadāyāmi ṣaṇḍaṃ
smaratu ripugaṇaghnaṃ stambhanaṃ svarṇacūḍam // ३-

rathacaraṇaphalāsyaṃ ṣaṇḍakaṃ śaṅkhapadma-
sphuritabhujacatuṣkaṃ candrakīkaṇṭhanīlam /
sumukhamamalahāraṃ padmagandhaṃ kapardi
smaratu nikhilavaśyaṃ jhaṇḍinaṃ cakravāke // ३-

dvibhujagaruḍavāhāṃ bhūṣitāṃ vahnibimbe
triśikhakuliśahastāṃ śuklavarṇāṃ sugandhām /
smaratu vimalahārāṃ bhautikīṃ vā prasūtyai
pravitataśatakoṭiṃ yoṣitaṃ tāṃ tathoccām // ३-

akhilabhuvanamadhyavyāpakaṃ pītavarṇaṃ
daśaśatabhujayugmaṃ dyotamānaṃ triṇetram /
dviguṇadahanabimbe govṛṣe bhūṣitāṅgaṃ
puruṣayuvatidehaṃ muktidaṃ dhyehi sadyam // ३-

sitakusumasugandhiḥ śuklavāsāḥ suvarṇa-
dyutirapi kusumābho vajrapāśau ca bibhrat /
dharaṇikamalabimbe yojanānāṃ sahasraṃ
tatatanuriha cintyaḥ pauṣṭike'nugraheśaḥ // ३-

ghusṛṇaruciranekairbhūṣaṇaiścitritāṅgo
yugalayugalajāḍyāḥ sveṣṭadaḥ padmahastaḥ /
sarasijamadhitiṣṭhan śrīkaro'krūravarṇaḥ
sakaladuritamuktyai cintanīyo'vatānnaḥ // ३-

dahanapuragatastatṣaṇḍakaṃ yugmahastaṃ
karagatamapi kṛṣṇairvastragandhaistriṇetram /
triśikhakuliśahastaṃ kṣudravidveṣadakṣaṃ
daśaśataparimāṇaṃ cintayecca svarāntyam // ३-

svaramūrtyadhikāraḥ /
kuliśamusalahasto bhūmibimbe'jagandhaḥ
kanakarugibhasaṃstho brahmaśakrādhidevaḥ /
dvibhujapuruṣaveṣo vaśyakṛt kaḥ kapardī
daśaśataparivṛttaḥ pātu nāstaddviruccaḥ // ३-

śatamakhamaṇinīlaḥ sarpayajñopavīto
dhavalavadanaraudraḥ pātu vaḥ piṅgapādaḥ /
jvalanakamalameṣe pāvanaḥ stambhanaḥ svo
daśaśataparimāṇastomarī śaktipāṇiḥ // ३-

phaṇini vikacapadme raktavarṇe niviṣṭaḥ
śatavitatiranugraḥ puṣṭidastāvaduccaḥ /
gaṇapatidhanadeśo haṃsavāhaḥ sugandho-
'vatu bhujadhṛtapāśaḥ sāṅkuśo vo gakāraḥ // ३-

daśaśataparivṛttaṃ tadvimānoccaṣaṇḍaṃ
kuliśavaragadāḍhyaṃ dhyeyamuṣṭrādhirūḍham /
dvibhujamasitayāmyadveṣaṇoccāṭakṛtyaiḥ
smaratu ca ghamudagraṃ yanmukholūkhalastham // ३-

triśikhamusalaṭaṅkaiḥ śaktidaṇḍāhihastaṃ
yamapatimatikṛṣṇaṃ ṣaḍbhujaḥ kākavāham /
smaratu bhujagarūḍhaṃ koṭidīrghārdhavṛttaṃ
śvayathucaraṇagātraṃ dveṣaṇeṣvekarudram // ३-

sitarucirariśaṅkhau cāmbujaṃ mātuluṅgaṃ
dadhadaruṇasugandhasragvibhūṣaḥ kapardī /
jagati nikhilabhūtyai pātu vo guhyakeśo
dharaṇikamalasaṃsthaḥ koṭimānastu kūrmaḥ // ३-

makarakamalarūḍhaḥ sūryakāntiḥ sa vo'vyā-
darijalajagadābjānyādadhad divyagandhaḥ /
dhavalavasanagandhaḥ sragdharaḥ koṭimāno
vimalamaṇivibhūṣo vaśyadastvekanetraḥ // ३-

sitakamalaśaśāṅkodudgatāvinduvarṇau
saphalakuliśapāśau saudhakumbhau dadhānau /
daśaśataparimāṇau vo'vatāṃ śāntavarṇau
palitamṛtigadaghnau kṣvelaśāntipradhānau // ३-

asitamaśubhaṣaṇḍaṃ durmatiṃ kākavāhaṃ
yamapuruṣamanekairāyasairbhūṣitāṅgam /
triśikhaparaśuhastaṃ dveṣakṛtyeṣu vidyād
daśaśataparimāṇaṃ śarmasaṃjñaṃ tu varṇam // ३-

jaladhisamaninādaḥ sadgado vajrapāṇi-
rbhujagabhujaganaddho yugmabāhuḥ sutīvraḥ /
prathamaripurujānāṃ dhvaṃsanaḥ krauñcavāhaḥ
kapilarucirudāro vaḥ sa someśvaro'vyāt // ३-

amalaśaśinikāśaḥ śaṅkhagokṣīragauro
vimalamaṇivicitrairbhūṣito hārajālaiḥ /
dharaṇipavanapadme padmahasto gajo'vyāt
sakalaviṣaharo vo lāṅgalī lakṣamānaḥ // ३-

turagakuvalayasthaḥ pakvarambhādyutirvaḥ
kanakamaṇivicitrasturyavaktro'ṣṭabāhuḥ /
daśaśataparimāṇaḥ padmapāśāṅkuśābjā-
nyabhayavaradaśūlairādadhad dāruko'vyāt // ३-

analapuragameṣe vahnidevaḥ sa vo'vyāt
kuliśavarabhusṛṇṭhībhiṇḍipāleṣupāśān /
paraśumapi rathāṅgaṃ kārmukaṃ cādadhāno
daśapariṇatiruccairardhanārīśvarārṇaḥ // ३-

triśikhaparaśuhastaṃ vyāghravāhaṃ sudhūmraṃ
trimukhamahitarogān dhvaṃsayantaṃ kubimbe /
arikuliśabhusṛṇṭhīpāśadaṇḍadhvajāḍhyaṃ
smaratu daśaśatoccaṃ cāpyumākāntavarṇam // ३-

dvipavaramadhirūḍhaṃ śaṅkhaṭaṅkābjapāśān
dadhadalasamagandho vaḥ sahasrapramāṇaḥ /
śatamakhavaruṇeśo vaśyado bhūṣitāṅgaḥ
kaṭakamakuṭaniṣkairāṣaḍhīpāṭalo'vyāt // ३-

vṛṣagataśitivarṇasturyavaktro'ṣṭabāhu-
rmarudanalapatirvaḥ koṭimānastriśūlī /
musalaparaśuśaktīstomaraṃ bhiṇḍipālaṃ
dadhadavatu ca daṇḍaṃ prāsamapyeṣa diṇḍī // ३-

asitamatha yameśaṃ ṣaḍbhujaṃ vastrivaktraṃ
bhujagavalayahāraṃ śūlaṭaṅkāsidaṇḍān /
kuliśamapi bhusṛṇṭhiṃ ṣaṇḍamavyād dadhad ya-
nmahiṣagatakaroṭau koṭimāno'trisaṃjñam(?) // ३-

mṛgavaramadhirūḍho yaḥ sa sarpopavīto
nirṛtipatirudagraḥ khaḍgapāśo bhusṛṇḍhīm /
dadhadatikapiśo'vyānmudgarī bo'bjapīṭhe
pratibhayaripubhedī yaścaturlakṣamānaḥ // ३-

dvibhujamasitavarṇaṃ vyāghracarmottarīyaṃ
ḍamarukamapi śūlaṃ bibhradāraktanetram /
ciramavatu piśaṅgairambarādyairyutaṃ vo
daśaśatatati nākhyaṃ kākavāhaṃ ca ṣaṇḍam // ३-

garuḍamadhigato'bje sarpayajñopavītī
daśavadanasitāṅgo viṃśatiṃ yo bhujānām /
dadhadapi maṇicitraḥ pātu koṭipramāṇo
vividhaviṣaharo'sau brāhmaṇo lohitārṇaḥ // ३-

paraśurathapadāḍhyaḥ siṃhapadmādhirūḍhaḥ
pravitatadaśakoṭiryugmabāhurdvijanmā /
haratu bhavadariṣṭaṃ mauktikabrahmasūtra-
staḍidanalapiśaṅgo yaḥ śikhī rakṣaṇeṣṭaḥ // ३-

kuvalayaviniviṣṭo haṃsavāha ṣaḍāsyo
dhanapatipatirabjaṃ śaṅkhamapyādadhānaḥ /
dhavalavasanagandho bandhujīvāruṇo vaḥ
pravitatadaśakoṭiḥ śrīkaro'vyād bakāraḥ // ३-

trimukhanayanaraudraṃ piṅgakeśaṃ tarakṣo-
ruparidahanabimbe dhūmravarṇaṃ trihastam /
rathacaraṇagadāḍhyaṃ ṣaṇḍakaṃ śūli vo'vyāt
pravitatadaśalakṣaṃ yaddviraṇḍeśasaṃjñam // ३-

uditamihirakāntiḥ kalpavahniprakāśo
jaṭilaśirasi candraṃ muṇḍamālāṃ ca bibhrat /
triśikhaparaśunāgāṃścānalaṃ bhūtaye vo
viṣamayavapurabje syānmahākālavarṇaḥ // ३-

mṛgagatiratidhrūmro vāyubimbe sa pāyād
dhvamusalagadāgnīnādadhad vāyavīyaḥ /
sakalabhuvanamānaścāṭanaḥ kṣudrakṛtye -
ṣvaruṇavasanagandhairbhūṣito vo yakāraḥ // ३-

jvaladanalanikāśo bahnibimbe'mbujasthaḥ
sakalabhuvanamāno meṣavāhaḥ prasannaḥ /
abhayavaradaśaktisvastikānādadhānaḥ
sitavasanasugandhiḥ pātu yuṣmān bhujaṅgaḥ // ३-

kamalagatakarīndre yoṣidāpītavarṇā
kalamakanakavallīvajrapāśān dadhānā /
diśatu dharaṇibimbe bhūṣitā sarvapītā
dharaṇivitatiriṣṭaṃ dhāriṇī stambhinī vaḥ // ३-

amṛtakiraṇagaurī nakrapaṅkeruho vo
dhavalakamalapāśau bibhratī vāribimbe /
vividhaviṣarujārtiṃ dhvaṃsayantī vibhūtyai
bhuvanavitatirastu kṣīrapīyūṣamūrtiḥ // ३-

dhavalakamalahastā puṇḍarīkopaviṣṭā
vimalavasanagandhairbhūṣitā hemavarṇā /
daśaśataparimāṇā hāridhammillabhārā
pradiśatu bakavarṇāsyākṛtirvo vibhūtim // ३-

śatamakhamaṇinīlaḥ kūrmavāho dvibāhuḥ
kapiśavasanagandho vajrapāśau ca bibhrat /
daśaśataparimāṇaḥ kṣobhaṇo vo'stu lakṣmyai
prahasitavadanenduḥ śvetasaṃjñaḥ pramattaḥ // ३-

śaśadhararucigauro vajrapadmābjapāśān
nidhikalaśakaraṇḍe cakramapyādadhānaḥ /
sarasijagatahaṃse bhūṣitaḥ koṭimāno
dhanadapatirabhīṣtaṃ yo bhṛgurvastanotu // ३-

dhavalavasanagandhasrag jaṭī candramauli-
rhara iva lakulīśo bhūrigaurastriṇetraḥ /
hariṇaparaśuśūlaiścānvito viśvamānaḥ
śivagiritanayena prāṇasvātmāvatādvaḥ // ३-

surapatibhavanābje śaṅkhavajrāripāśān
sṛṇimusalabhusṛṇṭhīkhaḍgaghaṇṭākapālam /
dadhadavatu gajasthaḥ kṣetrapālendradevo
bhuvanavitatapītastrīkṣaṇo'ntyo dvidaṃṣṭraḥ // ३-

dhavalaruciravarṇā brāhmaṇāste'tha raktāḥ
kṣitibhuja iha pītā ye viśo ye'pi kṛṣṇāḥ /
vṛṣalakulasajātā hyakṣarāśca svaliṅgaiḥ
puruṣayuvatiṣaṇḍāste pratiślokavedyāḥ // ३-

pratyakṣaramūrtyadhikāraḥ
gurava iha hi dīrghā bindusargābhiyuktā-
stadupari viniviṣṭo yuktavarṇo'pi yasya /
sa ca gururiti vedyaḥ śeṣito'smāllaghuḥ syā-
llaghurayugalamātraḥ syād guruśca dvimātraḥ // ३-

mayarasatajabhākhyā nastathāṣṭau gaṇāste
pṛthagiha khalu halbhiste tribhiḥ syustribhiśca /
sakalagurumasaṃjño yo gaṇaḥ so'vaniḥ syāt
prathamalaghuyasaṃjñaḥ syād gaṇastoyamūrtiḥ // ३-

ragaṇamiti lamadhyaṃ vahnidaivaṃ tu vidyāt
sagaṇamapi ca vāyuṃ so'ntagurvakṣarāḍhyaḥ /
tagaṇamapi khamāhustasya cānte laghusyā-
jjagaṇamapi ca madhye syād guruḥ sūryadaivam // ३-

prathamagurubhasaṃjñaḥ syād gaṇaḥ somadevaḥ
sakalalaghugaṇo dyaurnābhidheyo'ṣṭamaḥ syāt /
iti gurulaghubhinnairaṣṭabhirvyāptaviśvai-
rlipiparipaṭhitārṇaiḥ syād gaṇaiḥ śabdasūtiḥ // ३-

analasalilavarṇā ye gaṇāḥ śatravaste
pavanadahanakhārṇā mitramanyonyamuktāḥ /
saliladharaṇisaṃjñāste'pi mitraṃ mithaḥ syuḥ
salilapavanakhākhyā ye gaṇāste'tra madhyāḥ // ३-

puruṣayuvatiṣaṇḍāḥ snehinaḥ ṣaṇḍamadhyāḥ
puruṣapurṣayoṣidyoṣito'nyonyaduṣṭāḥ /
suhṛdi suhṛdamarṇaṃ vā gaṇaṃ madhyamaṃ vā
ghaṭayatu sa tu mantro vācako devatāyāḥ // ३-

manurapi vidhinaikaḥ sādhito yena devaḥ
sa bhavati sagaṇānāṃ siddhibhāk tanmanūnām /
kimu bahuvidhamantrān vetti yaḥ sādhayed vā
sa bhavati śivatulyastatphalānāṃ nidhānam // ३-

priyaphalakaṭiramyā śrīpriyā rātriranyā
khagakulakaṭakastrīpātragarbhārṇasaṃjñā /
abhihitalipivarṇānaśvinādyeṣu bheṣu
svarapariṇatiyugmaṃ pauṣṇabhe syānniyojyam // ३-

lakāraśca /
kuruvṛṣadadhisaṃkhyāḥ śobhanāstārakāḥ syu-
rbhayamṛtigadaduḥkhaṃ gomitho'saṃkhyabhaiḥ syāt /
kṛtamiha khalu yat syānnāma mātāpitṛbhyāṃ
jananabhamapi yat syāt taddvayasyānukūlam // ३-

phalagurururuśāṇāḥ śarmaśarvāstvajādyā
nigaditalipivarṇā rāśayaḥ śādayaḥ stryām /
jananabhanijanāmnastvādivarṇābhiyogā-
dabhimatamanubhenāpyādivarṇena śodhyam // ३-

śuddhāyāmavanau sagomayajalairālipya tatrālikhe-
ccakraṃ ṣoḍaśakoṣṭhakaṃ tu paritaḥ paṅktyaikayā rāśayaḥ /
vighnakṣetrapavāstuveśavidhayaḥ koṣṭheṣu madhye sthitāṃ-
stāniṣṭvā lipivarṇarāśighaṭanāṃ mantrātmanāmnornayet // ३-

eko vāpyatha pañcamo'pi navamo rāśeḥ svakād bāndhavo
rāśiḥ syād daśamadvitīyasahitaḥ ṣaṣṭho bhavet sevakaḥ /
rudrāgnisvarasaṃkhyayā yadi matastantreṣvayaṃ poṣakaḥ
syād yo dvādaśamo'ṣṭamaḥ śrutimito mantraḥ smṛto ghātakaḥ // ३-

yo bandhurbhavati manuḥ sa rakṣatīmaṃ
sarvārthānapi vitanoti sevakākhyaḥ /
puṣṭiśrīvibhavayaśāṃsi poṣakātmā
prāṇārthānapi ca nihanti ghātakākhyaḥ // ३-

īśādyaṃ tu catuścatuṣpadalipau svākhyādivarṇe pade
ye siddhāḥ khalu te dvitīyapadagāḥ sādhyāḥ susiddhāḥ pare /
varṇā ye'pyarayaścaturthapadagāste mṛtyuduḥkhapradāḥ
śiṣṭāste tvacirāccirājjapahutaiḥ sidhyanti pāṭhādapi // ३-

prāk sādhyākhyāṃ sādhakākhyāṃ ca paścād
dhṛtvāṣṭābhistatra śeṣādṛṇaṃ syāt /
svākhyāvarṇairvardhitaiḥ sādhyavarṇair-
hṛtvāṣṭābhistadvilomādṛṇaṃ vā // ३-

sādhakāhvayavarṇānāṃ saha mantrākṣaraistu yat /
siddhādyairgaṇanāṃ kṛtvā jñeyo mantrāṃśakastvayam // ३-

paścimāt prāggataṃ lekhyaṃ paṅktyordakṣiṇavāmayoḥ /
mantranāmnoryathā varṇān pṛthak tadvyañjanasvaraiḥ // ३-

nāmnormantrasya vā varṇā viṣamāḥ syuryadā tadā /
tattadakṣaramālekhya samaṃ yāvat prapūrayet // ३-

tataḥ siddhādibhirhṛtvā jñeyaṃ prāgvat phalādikam /
paṅktau likhet sādhakasādhyanāmno vargān svaravyañjanabhedabhinnān /
hṛtvā tribhiḥ śātravamitramadhyān vidyācca śatruryadi taṃ prajaṃhyāt // ३-

saṃhitoccāraṇāt prāptaṃ śodhaneṣvakṣaraṃ tyajet // ३-

adhikaṃ cāpyanusvāraṃ jihvāmūlaṃ visargakam /
tyaktvaivaṃ sodhayenmantrān yathoktaṃ tattvasāgare // ३-

yathaivādyākṣare śuddhiṃ tathā sarvāṅgaśodhanam /
kṛtvā kiyantaḥ siddhādyā mantre'sminniti cāṅkayet // ३-

siddhārṇāścaturo yasmin mantro'sau siddhanāmabhāk /
siddhahīnastu sādhyākhyaḥ susiddho ripuvarjitaḥ // ३-

susiddhahīnaḥ śatruḥ syāccaturdhaivaṃ prakalpayet /
susiddhamantraḥ syādante siddhaye sa hi kāmadhuk // ३-

aśatrurādisiddho yaḥ susiddhārṇādiko manuḥ /
arivarṇavihīnaśca sarvakāmaprado hyasau // ३-

yasyādyantagataḥ sādhyaḥ kṛcchrasādhyaḥ sa vai manuḥ /
ādāvante'thavādyante yasyārirna tamabhyaset // ३-

svabhyasto'pi hinastyevaṃ janmāntaraśatairapi /
susiddho yasya cādyante so'sya cintāmaṇirmanuḥ // ३-

evaṃ viśodhayenmantrān yathoktaṃ tattvasāgare // ३-९० १/

pratyakṣaraṃ tu kathitaṃ khalu mātṛkāyāṃ
rūpādikaṃ tadabhiyuktajapādinārthāḥ /
sidhyanti mantranikurumbaviśiṣṭavarṇai-
ryuktaistu yad bhavati tacca samastamūhyam // ३-९१ १/

itthaṃ viśodhya bahudhā prathamākṣaraṃ tan-
mantrasya śiṣṭamapi varṇagaṇaṃ vicārya /
śuddhākṣarādikamanuṃ talinetarārṇaṃ
dadyād gurustadadhikāriviśeṣayuktyā // ३-९२ १/

iti śrīmadīśānagurudevapaddhatau tantrasāre svarodayamātṛkāpratyakṣararūpādikathanaṃ nāma tṛtīyaḥ paṭalaḥ //
atha caturthaḥ paṭalaḥ
mantrāstredhā strīpumāṃsaśca ṣaṇḍāḥ
svāhāntāḥ syuryoṣito ye namontāḥ /
te ṣaṇḍākhyāḥ śiṣṭamantrāḥ pumāṃsaḥ
proktaṃ mantravyāpṛtau gautamena // ४-

puṃbhiḥ kuryāccāṭavaśye viṣaghnaṃ
strībhirmohaṃ cāntyayotsādanādyam /
śeṣaṃ sarvaṃ karmajātaṃ tu ṣaṇḍair
mantraiḥ kuryādāśu tattatphalāptyai // ४-

tārākāśāvantyavāyavagnivarṇā
hyāgneyāḥ syuḥ saumyamantrāstvato'nye /
āgneyo'pi syāt sasaumyo namontaḥ
saumyo'pi syādagnimantraḥ phaḍantaḥ // ४-

syādāgneyaiḥ krūrakāryaprasiddhiḥ
saumyaiḥ saumyaṃ karma kuryād yathāvat /
saumyāgneyāstūbhayairlakṣaṇaiḥ syuḥ
kuryāt sarvaṃ karma taiḥ krūrasaumyam // ४-

svāpodbodhau tadvadabhyāsakālaṃ
vidyādeṣāṃ tvāsanaṃ cārabhedāt /
saumyānāṃ syāt saumayato'bhyāsakālas
tvāgneyānāṃ saurato'bhyāsa uktaḥ // ४-

saumyaḥ svāpaḥ sūryacāre'tha saumye
tvāgneyānāṃ svāpa ukto'tha bodhaḥ /
dviṣṭhaścārastulya evobhayoḥ syāt
supto'bhyāse buddhamātro'pi neṣṭaḥ // ४-

jāpaṃ kuryāduktakāle manūnāmudbandhān vā japyahomakriyādau /
ārabhyaitān pūrvamabhyāsakāle madhye svāpaḥ karmaṇāṃ naiva duṣyet // ४-

mantraliṅgādhikāraḥ /
ṣaḍaṅgo yo mantraḥ sa bhavati sanetro hyanayano
manuḥ pañcāṅgaḥ syāt khalu yadubhayoraṅgamanavaḥ /
pṛthak te syurno cet kvacidapi ca mūle navadaśa-
svaraiḥ kuryād dīrghairanṛṇayugalairaṅgaracanām // ४-

svairarcirbhiryadvadevāpradhṛṣyaḥ
sūryo vāgnistejasāgryaḥ samarthaḥ /
tadvat sāṅgairmantramūrtistadātmā
tadyuktāṅgaiḥ syāt samartho'pradhṛṣyaḥ // ४-

hṛd buddhigamyaṃ hṛadayastha ātmā
syāccetanāvān hṛdayena mantraḥ /
yad buddhipūrvaṃ kriyate namo'smai
mukhyaṃ hṛdaṅgaṃ tata eva vedyam // ४-

śirastu mūrtasya manoḥ pradhānamaṅgaṃ hi sarveśaguṇārthatuṅgam /
svato hi tasmād viṣayāpahāre svāheti yuktaṃ śiraso'ṅgamuktam // ४-

śikhā tu karmāṅgatayā manūnāṃ
yato vaṣaḍvyuṣṭikaraṃ tadaṅgam /
adhṛṣyatejāḥ śikhayā yadagnir-
vaṣaṭśikhāyāṃ viniyujyate'taḥ // ४-

kacagrahārthagrahaṇāt tu dhātoḥ
saṅgṛhya dehaṃ kavacaṃ manūnām /
tejastu huṃ sarvamariṣṭajātaṃ
nivārayet tatkavacāya yuktam // ४-

netreṇa sarvaṃ paripaśyatīha
mantraḥ sphuṭaṃ yaṃ dṛśi darśanāya /
vauṣaḍ bhavedaṅgamatastu netraṃ
netre tu siddhyai dṛśi vauṣaḍuktam // ४-

asūnadaḥ pālayatītyato'straṃ
dhātorasukṣepaṇavācakārthāt /
aniṣṭamākṣipya tu pāti mantraṃ
traiṅpālane'strāyaphaḍityato'stram // ४-

pūrvaṃ gururyo'sya manorvidhānaṃ
vijñāya saṃsādhitavānṛṣiḥ syāt /
icchāpradhānārthakathāṃ tu yogāc-
chando bhaved varṇagataṃ yathāvat // ४-

dadātyabhīṣṭānavatīha duḥkhād
yā devatā daivatabhāvadānāt /
sā devatākhyā manuvācyavastu-
svarūpiṇī yat kathitaṃ prapañce // ४-

mantrātmikāyāstvatha devatāyā
mūrtirhi sarvo manuvarṇapūgaḥ /
śaktistu tatpūrtikarī citiḥ syād
bījākhyamasyaiva tu jīvabhūtam // ४-

tacchando munirahitaṃ japed yadāsau
tucchaṃ vai diśati phalaṃ tu bījaśaktyoḥ /
ajñānād vrajati manurjaḍatvamaṅgair-
anyastairasuragaṇā haranti japyam // ४-

śuddho viṣṇuryena kena svareṇa spṛṣṭo vahnirhomasaṃvartako vā /
ṭhopovomā (?) so'pi vāmākṣayukto bījaṃ khaḍgī sāmareśo'pi mantre // ४-

sānanto vā vāmapārśvaṃ bhujādirvāmākṣāḍhyo vātha meṣodhisūkṣmau /
sāmānyāḥ syuḥ sarvamantreṣu bījānyetānyevaṃ yatra noktaṃ tu bījam // ४-

ekākṣarasya tu manorna paraṃ tu devabījaṃ vadanti yadataḥ parataḥ puroktam /
śaktiśca nādasamabinduraniścitā ced bījādajaḥ parataraḥ khalu śaktiruktā // ४-

rāśestathā sādhakasādhyanāmnornakṣatrayoḥ sarvamihānukūlam /
yo mantra uktena sidhyet sidhyenna mantro'pi cireṇa vānyaḥ // ४-

nāmarkṣarāśyādikamānukūlyaṃ mantreṣu saptasvanapekṣyameṣu /
haṃsāṣṭapañcākṣaravahnitāraiḥ sāvitrisañjīvanagopakeṣu // ४-

lipyarṇānāṃ saṃvibhāgena yoktā
nakṣatrāṇāṃ viṃśatiḥ saptayuktā /
tatsaṃkhyāḥ syurdevatāścāpi vṛkṣās-
tān na chindyād yat svamantrarkṣavṛkṣam // ४-

svāyurvṛddhyai vardhayet taṃ tu rakṣed
vandedenaṃ siddhaye mantravṛkṣam /
mantrarkṣeśāṃ devatāṃ cārcayet tāṃ
ye vargotthāstān grahāṃśca svavāre // ४-

dasro yamo'tha dahanaḥ kathitaḥ prajeśaḥ
somaḥ śivāditisureḍyabhujaṅgamāśca /
pitraryamākhyabhagabhāskaraviśvakarma-
prāṇā mahendradahanāvatha mitrasaṃjñāḥ // ४-

indrastathāpi nirṛtiḥ salilaṃ ca viśve
cakrāyudho'tha vasavo varuṇo'pyajāṅghriḥ /
khyāto'hipūrvapadabundhiratho'tra pūṣā
khyātā krameṇa bhagaṇasya tu devatāmī (?) // ४-

kāraskarāmalakapūrvamudumbarākhyā
jambūstathaiva khadirāpyatha kṛṣṇavaṃśau /
sāsvatthanāgatarurohiṇakāḥ palāśāḥ
plakṣastatastvamitipūrvakabaṣṭhasaṃjñaḥ // ४-

bilvārjunāvapi vikaṅkatakesarākhyā
vṛkṣāstathā śabarasarjakavañjulāhnāḥ /
uktāḥ krameṇa panasārkaśamīkadambā
bhānāṃ tu cūtatarunimbamadhūkasaṃjñāḥ // ४-

ebhyaḥ sadevatābhyastu nakṣatrebhyaḥ samudgatāḥ /
tithayaḥ pratipatpūrvāḥ pakṣayoḥ śuklakṛṣṇayoḥ // ४-

somavṛddhikṣayavaśād dvidhā syustithayastu tāḥ /
tithīnāṃ kramaśastvāsāṃ devatāḥ prabhavanti yāḥ // ४-

agnirdasrāvambikāvighnanāgāḥ
skandaḥ sūryo mātaraścāpi durgā /
āśā śrīdaścātha vaikuṇṭhadharmau
rudraścandraścātha pitryā kuhūḥ syāt // ४-

sarāśitārāllipyarṇatithibhyaḥ śaktijṛmbhitāt /
karaṇānyabhavan sapta bavādīni tu pakṣayoḥ // ४-

bavaṃ ca bālavaṃ caiva kaulavaṃ taitilaṃ tathā /
garajaṃ vaṇijākhyaṃ ca viṣṭiścaiva tu saptamī // ४-

paśavaḥ sapta siṃhādyā bavādīnāṃ tu yonayaḥ /
siṃhavyāghravarāhāśca svarebhacchāgakukkurāḥ // ४-

devatāḥ sapta śakrājamitrāryamadharāśriyaḥ /
yamaśca karaṇānāṃ syuḥ pūjyāstatkaraṇeṣu te // ४-

evaṃ hi mātṛkāvarṇavivṛtiḥ saṃprakīrtitā /
gautamīye yathā proktaṃ mantravyākaraṇeṣu ca // ४-

prapañcasāre ca yathā yathodaggārgyabhāṣitam /
mātṛkāvarṇavitatirviśvametaditi sphuṭam // ४-

vindoragre ravo'bhūdatha ravajanitāḥ ṣoḍaśādau svarāḥ syuḥ
kādyarṇāḥ pañca vargāstvatha khalu yamukhā dhātubhiḥ pañcabhūtaiḥ /
tanmātrābhistathākṣaiḥ prakṛtiratha guṇairviśvarūpā nasaṃjñā
śaktirvāgīśvarīyaṃ nanu jagadakhilaṃ yat prapañcābhidheyam // ४-

iti śrīmadīśānagurudevapaddhatau tantrasāre mantraliṅgādikaṃ nāma caturthaḥ paṭalaḥ //
atha pañcamaḥ paṭalaḥ
atha mantrajapārcanāhutādyairvivividhānāmapi karmaṇāṃ tu yuktyā /
pṛthagatra hitāya sādhakānāṃ kathayiṣye nikhilena sādhanādyam // ५-

kathitāḥ khalu tattvasāgarādau vidhayaḥ pallavayogarodhanādyāḥ /
haritaśca sadeśakālayuktyā vividhadravyadināsanādikuṇḍaiḥ // ५-

api pallavayogarodhanāni grathanaṃ saṃpuṭakaṃ vidarbhaṇaṃ ca /
iti karmasu yojanaṃ hi ṣoḍhā manuvarṇaiḥ saha sādhakārṇayuktyā // ५-

manurantaniviṣṭasādhakākhyaḥ kathitaḥ pallavamāditastu yogaḥ /
ubhayatra manostu nāmaraudhau grathane'rṇāntaritaṃ dvayoḥ krameṇa // ५-

ubhayatra tu sādhakasya mantro viniviṣṭo yadi saṃpuṭaṃ tadāhuḥ /
manuvarṇayugena sādhakārṇaṃ yadi caikaṃ kramaśo vidarbhaṇaṃ syāt // ५-

grahabhūtapiśācanigrahādau viṣasaṃhāravināśamāraṇeṣu /
aricāṭanasādaneṣu teṣāmapi vidveṣavidhau ca pallavaṃ syāt // ५-

paramohanakarmaṇāṃ tu rodhaḥ parasaṃstambhanakeṣu yogamāhuḥ /
janaśīlanakeṣu saṃpuṭaṃ syād vaśakṛcchāntikapuṣṭido vidarbhaḥ // ५-

pallavādyadhikāraḥ
vṛṣaśāntikapauṣṭikeṣu pūrvā tvanalāśā khalu cāṭane jvare ca /
nanu māraṇamohayoryamāśā kathitā dveṣaṇakeṣu rākṣasāśā // ५-

jaladig jalavṛṣṭidāhaśāntyāṃ bhramaṇastambhanayośca mārutāśā /
śivavāgyajaneṣu vaśyakṛtye dhanadāśā kathiteśadig vimuktyai // ५-

śivadakṣiṇamūrtipaścimāśā mukhaśarvālayagoṣṭhapuṇyanadyaḥ /
paradevahutāśavipragehairvanaśailāḥ khalu śāntikeṣu deśāḥ // ५-

vaṭapippalabilvamūladeśāḥ prathamoktāḥ śubhapauṣṭikeṣu śastāḥ /
api karṣaṇavaśyakarmaṇoste khalu śastāḥ svagṛhādikaṃ ca ramyam // ५-

pariśodhya bhuvaṃ tu śalyahīnāṃ gataloṣṭātmamaṣītuṣādidoṣām /
sikatāsamamṛtsnayābhipūrṇāṃ mukurābhāmudagindradikplavāntām // ५-

abhipūjitavāstupadhidaivāṃ surabheḥ sūtakarogavarjitāyāḥ /
gaganāttanavena gomayenāpyupalipyāmbaragālitaiśca toyaiḥ // ५-

prakṛtānuguṇaṃ tu tatra kuryāt pariśuddheṣṭakadārubalbajādyaiḥ /
api yajñiyasādhanairyatheṣṭaṃ maṭhaśālādikamiṣṭadaṇḍamānam // ५-

paramāṇurajaḥ kacaśca likṣāḥ sahayūkāśca yavāḥ kramāṣṭasaṃkhyāḥ /
yavakoṭarakoṣṭhakaṃ tu tiryak khalu mānāṅgulamiṣyate sma tantre // ५-

pravadanti vitastikā dviṣaṭkairiti mānāṅgulakairvitastiyugmam /
kathayanti hi kiṣkusaṃjñahastaṃ nipuṇā hastacatuṣṭayaṃ ca daṇḍam // ५-

dhanurityapi daṇḍa eva teṣāṃ dhanuṣāmaṣṭakamucyate hi rajjuḥ /
muratārasurāṅulaiḥ prajeśaṃ sadhanurmuṣṭi dhanurgṛhe ca vidyāt // ५-

ṛjumadhyamaparvamadhyamāyāstviha mātrāṅgulamiṣyate tadānyat /
bhavanādiṣu pūrvamaṅgulaṃ syāt khaluṃ mātrāṅgulameva sādhaneṣu // ५-

gṛhavistṛtidairghyadaṇḍapūgaṃ triguṇaṃ tadvasubhaktaśiṣṭadaṇḍāḥ /
kramaśo dhvajadhūmakesariśvavṛṣabhāḥ syuḥ svarahastivāyasākhyāḥ // ५-

dhvajasiṃhavṛṣebhalakṣaṇāḥ prāgyamanīreśadhaneśadikṣu śālāḥ /
api madhyagṛhe same ca vṛtte samametacchubhadaṇḍameva kuryāt // ५-

api cāṭanamāraṇādikānāmaśubhānāmiha karmaṇāṃ prayoge /
nanu vāyasagardabhaśvadhūmairadhidaṇḍaṃ bhavanadikāṃ vidheyam // ५-

viṣavṛkṣaparetabhūmikāṣṭhairaśubhaiḥ kaṇṭakibhiśca tatra śālāḥ /
yamavahniniśāṭadikplavā bhūrnikhilakṣudravidhau viśeṣaraudrāḥ // ५-

vipināni citā svayaṃbhuvaikaṃ śivaliṅgaṃ bhavanaṃ karālikāyāḥ /
mahiṣāsuramardinīnivāso'pyabhicāreṣu nirālayāśca śastāḥ // ५-

acalāśca viviktanirjalā ye musalastrīśiśuśabdavarjitāḥ syuḥ /
aśubheṣu śubheṣu cāpi deśāḥ parihīṇāntyajarāsabhāśvaśūrpāḥ // ५-

kṛkavākuvilālajuṣṭadeśe japahomādi kṛtaṃ phalāya na syāt /
vidhavā vikalāśca pāpino vāpyṛtumatyaśca nihanti karma sarvam // ५-

śubhakarmasu kanyakāśca satyaḥ śubhalakṣmaprabarāṅganāśca viprāḥ /
dhvanayo'pi gavāśvakuñjarāṇāṃ phaladāḥ syuḥ saha śaṅkhavādyagītaiḥ // ५-

abhicāravidhau tu kanyakādyā vidhavādyāśca gavāśvavedaghoṣāḥ /
apahanyurime prayogaśaktiṃ sutarāṃ māṅgalikāni tatpradeśe // ५-

vijaneṣu viśeṣato'bhigupte'natidūrād vividhāptarakṣivargaiḥ /
vipinādipuroktalakṣaṇe'nyairyadadṛṣṭe vidadhātu māraṇādyam // ५-

hradinīnadasahyavindhyaśailāstvapi ratnākaragā viśiṣṭanadyaḥ /
udadheḥ salilaṃ ca hanyurete yadi madhye syuralaṃ prayogaśaktim // ५-

prakṛtārthaviśeṣakarmaṇāmapyabhirūpe suvicāritapradeśe /
yadasau vidadhāti bījamuptaṃ nanu deśānuguṇaṃ phalāya rohet // ५-

deśādhikāraḥ /
vidadhīta vaśīkaraṃ vasanta paravidveṣaṇakaṃ nidāghakāle /
varṣāsvaricāṭanaprayogaṃ śiśire māraṇakarma cet karotu // ५-

śaradeva hi śāntike praśastā khalu hemantakṛtāni pauṣṭikāni /
nanu śāntikapauṣṭike hime vā madhumāse'pi tathā pare vadanti // ५-

udayāt parato ravestu yāmāviha hemantavasantakau kramoktau /
praharāvadhi paścimau nidāghāhvayamāsāvuditau dināvasānāt // ५-

mihirāstamayāt tu viṃśatiḥ syād ghaṭikāḥ śāradakālasaṃjñito'sau /
parato ghaṭikāstu śaiśiraḥ syādudayāt prāgiti tattvasāgaroktam // ५-

kālādhikāraḥ /
sitataṇḍulabhaktapañcagavyaistilapuṣpākṣataśuklagandhayogaiḥ /
nanu nityavidhau palāśadūrvāyavaśālipramukhāśca dhānyavargāḥ // ५-

atha śāntikakarmaṇāṃ viśiṣṭe havanādau ca yathoditaṃ samidbhiḥ /
vidadhīta śamīvaṭāmranityākhadirodumbaramārgabodhibilvaiḥ // ५-

dadhimākṣikadugdhapāyasājyaiścaravo bilvatilāśca śālibhedāḥ /
phalamodakaśarkaroktapuṣpaiḥ samidhaḥ syurvividhāśca pauṣṭikeṣṭāḥ // ५-

lavaṇastilasarṣapau yathoktāḥ samidhaḥ puṣpaphalāni puttalīkāḥ /
madhurāṇi sajanmavṛkṣahemaiḥ syuramī candanarocane ca vaśye // ५-

madhupendralate sahā ca bhītā haripatnī harilaṅghitāsubhadrāḥ /
musalī girikarṇimohanīkāḥ suratālyutpalamādalābjadūrvāḥ // ५-

gajadānaśile sitārkamūlaṃ kanakaṃ kṣīranagāḥ svadehajāni /
uditāni hi vaśyakarṣaṇārthaṃ jatubhūrjādi ca tatra tantragītam // ५-

tuṣasarṣapakākakākavairicchadadaṇḍīviṣanimbamātuluṅgaiḥ /
mahiṣāśca jale'pyalaktasāraṃ nanu vidveṣaṇakarmavastu gītam // ५-

phaṇisūraṇacitraloṇapiṇḍaiḥ kanakāmbhogṛhadhūmrakoṣaṇairyat /
paripiṣṭamidaṃ viṣaṃ vadanti dviṣatāṃ dveṣaṇamāraṇakriyeṣṭam // ५-

picumandatarusthakākanīḍaṃ vasanāṅgāramṛdaḥ śmaśānalabdhāḥ /
nagadārukamarkaṭīkadaṇḍīnṛkacāsthyādi ca vastu cāṭane syāt // ५-

bhramaṇe ca piśācavṛkṣanimbāvasistonmattakalāṅgalīśaṇaiśca /
rujicitrakadaṇḍiśālmalādyairviṣabhallātavibhītakaiśca kuryāt // ५-

viṣavṛkṣaviṣājasarpiṣo'hīn nṛkapālāsthi phalāni caityakāṣṭhaiḥ /
vasanānyasitāni sarṣapāadyaṃ nakhakeśāṅghrirajāṃsi sādhyajāni // ५-

dvikaśātnavakākaraktapītaiḥ kusumairlohitapuṣparaktagandhaiḥ /
api janmanagādiputtalībhiḥ kaṭukoṣṇairapi māraṇaṃ vidheyam // ५-

busasarṣapapītagandhapuṣpaiḥ kaṭukoṣṇāmbuniśājamāhiṣāṇi /
kupaṭaccarakokilākṣacakrīmṛditi stambhanakṛtyasādhanāni // ५-

dravyādhikāraḥ /
tapanāhinagātmabhāśvinīnāṃ tithayoṃ'śā divasāḥ śubhagrahāṇām /
haradasraharīndrasūryapūṣāditidaivāni ca bhāni śāntikesyuḥ // ५-

tithayo mahiṣārivighnayāmyāḥ śaśijīvāṃśadinodayādikaṃ ca /
guruviṣṇuśaśāṅkabhairbhagarkṣaṃ kathitaṃ pauṣṭikasiddhidaṃ yathāvat // ५-

navamī harimātṛdigguhānāṃ tithayaḥ śukrakujārkavāsarāśca /
ravitiṣyayutāśca siddhayogāḥ kathitāḥ saṃvananeṣu karṣaṇe ca // ५-

navamī śaśimātṛvahnidaivāstithayaḥ śukrakujārkavāsarādyam /
yamavahniharāhidaivapūrvāḥ khalu vidveṣaṇakarmasiddhidāḥ syuḥ // ५-

asitāhani cāsitapradoṣo'pyasitāṣṭamyatha taccaturdaśī ca /
haravahniyamāhivāyutārāstvakhiloccāṭanakarmasiddhidāḥ syuḥ // ५-

asitātha caturdaśī kuhūrapyasitāṣṭamyasitārkabhaumavāraiḥ /
kulikasthavire yamāmbubhe vā kujamandābhyudayāśca māraṇe syuḥ // ५-

dviṣato'ṣṭamarāśinaidhanarkṣeṣvatha vaināśikamārgasaṃkhyamāni /
kujamandadinodayādiyogairabhicaryāsu bhavanti siddhidāni // ५-

kujaśukrabudhendusūryasaumyā bhṛgujārau gurumandasaurijīvāḥ /
kramaśo'śvayujādibhāṅghripāste khalu meṣādikarāśipāśca te syuḥ // ५-

kujamāskarajīvamandaśukrāḥ budhaśukrārkajasaumyacandrabhaumāḥ /
dhiṣaṇo'pyadhipāstvajādi siṃhādyapi cāpādiṣu rāśiṣu tridhaiyam // ५-

gurumandadine'tha jīvamandāṃśakanakṣatratadaṃśake sarikte /
sthavirākhyamudāharanti śastaṃ ripurogārṇavināśanaprayoge // ५-

divasaṃ pravibhajya cāṣṭadhāntyaprathamau mokṣyati taddinagrahāṃśau /
praharārdhabhujau grahāḥ ṣaḍanye kramaśo'so guliko'tra yaḥ śaneḥ syāt // ५-

jananarkṣakatoṃ'śakādaśīteradhiko yasya tu yo'ṣtamoṃ'śa uktaḥ /
sa vināśakasaṃjñako vināśī nijabhāt saptamabhaṃ tu naidhanākhyam // ५-

nijabhādravitodadhigrasaṃkhyāḥ śubhatārāḥ śubhakarmaṇāṃ praśastāḥ /
śubhakarma karotu rāgadhāmā sadhanaikādaśasaṃkhyayā svarāśeḥ // ५-

dinādhikāraḥ /
na ca yānagato na vāhanastho na ca yantrasthalago na vāśuciḥ san /
viṣayeṣvabhiṣaktamānaso vā japahomādikṛtaṃ phalaṃ labhet // ५-

atinīcamapīha nocchritaṃ vā na ca śuddhetaracarmakambalāḍhyam /
aśubhāṅghripajaṃ ca bhinnadagdhaṃ nṛjalocchiṣṭamalāktamāsanaṃ syāt // ५-

kuśadarbhakṛtāḥ śubhāśca bṛsyaḥ phalakāḥ puṇyarūdbhavā viśālāḥ /
sakaṣāyatarakṣucarma caiṇaṃ tvapi śastāni sulohadantajāni // ५-

sitaśuddhavidhautavāsasā + samavāstīrṇaviśaṅkaṭāsanāni /
prabhavanti hi saumyakarmasiddhyai viṣavṛkṣādikṛtānyasaumyakṛtye // ५-

upaviśya tu viṣṭare'tha jānvorvivare'ṅguṣṭhanipīḍanaṃ vidhāya /
ṛjumadhyagalekṣaṇāgrakāyo bhavati svastikamāsanaṃ niviṣṭam // ५-

caraṇāgrayugaṃ tvathopariṣṭādadhiropyoruyugasya mūladeśe /
upaviśya pureva padmasaṃjñaṃ kathitaṃ tadviparītatastu bhadram // ५-

adhiropya tu dakṣiṇāṅghrimūrāvatha savye caraṇe tu dakṣiṇorum /
adhiropya pureva sūpaviṣṭo yadi yogāsanamiṣṭadaṃ tadāhuḥ // ५-

vṛṣaṇe tu nigṛhya vāmajaṅghāpadagulphe tvadhirūḍhasasphigūruḥ /
uparisthitadakṣiṇorujānuḥ khalu yogī sa tu gomukhāsanasthaḥ // ५-

viniveśitajihmadakṣiṇāṅghriḥ phalakādāvupaviśya vāmapādam /
avanau vinidhāya cordhvajaṅghaṃ nanu tat svastikamardhapūrvamāhuḥ // ५-

upaviśya tathāsane tu pādau bhuvi saṃsthāpya mitho nibaddhajaṅghau /
samatoraṇajānurūḍhahasto yadi vīrāsanayogapaṭṭanaddhaḥ // ५-

sthita eva padadvayena bhūmau phalakādyaṃ ca vinā sa cenniviṣṭaḥ /
samatoraṇavat sthitorujaṅgho bhavatīhotpuṭikaṃ ca kukkuṭaṃ tat // ५-

marutāṃ vijaye tathendriyāṇāṃ bhavamuktau ca sudhāraṇe samādhau /
kamalāsanamiṣṭamatra bhadraṃ hitamuktaṃ khalu nityapauṣṭikādau // ५-

kathitaṃ khalu śāntikeṣu karmasvakhilaṃ svastikameva cābhiṣeke /
api śāntikajapyahomapūjāsvathavā svastikamardhapūrvamiṣṭam // ५-

sakalīkaraṇe nijaikyadeveṣvabhijapyeṣu samādhihaṃsayoge /
paramārthanirūpaṇeṣu ceṣṭaṃ khalu yogāsanamagrato guruścet // ५-

pṛtanāvijaye ca tannirodheṣvapi saṃstambhanabhūtanigrahādau /
api saṃvananeṣu karṣaṇe vā nanu vīrāsanamuktamāśusiddhyai // ५-

kathitaṃ khalu kukkuṭaṃ ripūṇāṃ rucividveṣaṇacāṭanabhrameṣu /
atha māraṇakeṣu pārṣṇisaṃjñaṃ viditaṃ vāsanamardhakukkuṭaṃ tat // ५-

vijaye marutāṃ svadoṣaśāntyai pṛtanāstambhavidhau ca gomukhaṃ vā /
pramadājanakarṣaṇeṣu cābjaṃ vijitaṃ yad viditaṃ gurupadiṣṭam // ५-

vijayena yathaivamāsanānāṃ phalamekāgratayā manaḥprasādaḥ /
mana eva hi sarvakāraṇaṃ tat svavaśaṃ ced vijitaṃ hi kiṃ na sarvam // ५-

āpyaṃ maṇḍalamucyate'tra purato yat tatra śāntyādikaṃ
bhaumaṃ vākhilanityapauṣṭikavidhau śastaṃ tvatho mārutam /
dveṣoccāṭanakeṣu saṃvananake'pyāgneyamākarṣaṇe
saṃstambhe khalu bhaumamaindramathavā syācchāntike pauṣṭike // ५-

māraṇaṃ tu vidadhīta vāyunā veṣṭitāni kuliśāṅkamaṇḍale /
vahnisaṃpuṭaṣaḍaśrake'thavā śāntikānyapi vaśīkarāṇyapi // ५-

āsanādyadhikāraḥ /
vijñāyaitadaśeṣameva bidhinā vidyāviśiṣṭād guro-
stattat karma samādadhīta niyataṃ saṃsiddhamantrātmavān /
yad yat svārthaparārthakāraṇatayā kṛtyaṃ bhavet sādhakaḥ
kṛtvā tat phalamaśnute sma bhuvane saṃjātatatpratyayaḥ // ५-

iti śrīmadīśanaśivagurudevapaddhatau tantrasāre sādhanapaṭalaḥ pañcamaḥ /
atha ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ
atrāgnikuṇḍāni ca maṇḍalāni pratyekaśastānyatha teṣu teṣu /
tantreṣu yāni prathitāni samyak saṃkṣipya vakṣyāmi yathāpradhānam // ६-

vedāśrakaṃ śāntikapauṣṭikādau vṛttaṃ ca yonipratimaṃ hi vaśye /
ākṛṣṭaye'śvatthadalaṃ tu kuṇḍaṃ stambhe'ṣṭakoṇaṃ bhamaṇe ṣaḍaśram // ६-

vajrāṅkakoṇatriṣaḍaśrakuṇḍe syātāṃ dviṣanmāraṇacāṭanādau /
sarvāṇi kuṇḍāni haritsu kuryālliṅgapratiṣṭhāsu ca devatānām // ६-

prasāde maṇḍape vāpi gṛhe vā yatra karma tat /
kriyate tatra saṃśuddhe sthale gavyopalepite // ६-

madhye'tra sūtraṃ varuṇendradīrghaṃ niveśya cāsphālya tu tasya madhye /
binduṃ vidhāyāparapūrvayostadathāṅkayet sūtravaśāt samānam // ६-

punaste sūtrakhaṇḍe tu samaṃ bhittvāṅkayedapi /
bindostu pūrvāparamadhyamāṅkairmitena sūtreṇa tadāhitena /
bindoḥ sayāmyottaradiksamāṅkabhramaiḥ samālikhya tu matsyayugmam // ६-

tayornidhāya sūtraṃ syād dakṣiṇenodagāyatam // ६-

itthaṃ brahmāhvayaṃ sūtramudaksūtraṃ ca sādhayet /
kṣetrārdhamānena tu bindusaṃsthaścaturdiśaṃ sūtravaśād yatheṣṭam /
aṅkān vidhāyātha tadaṅkayugmāt sūtradvayāt syuḥ khalu koṇamatsyāḥ // ६-

teṣu matsyeṣu parito dikṣu sūtrairnipātitaiḥ // ६-

caturaśraṃ bhavet kṣetraṃ catuṣkoṣṭhaṃ samaṃ śubham /
sarvamaṇḍalakuṇḍādeḥ sāmānyotpattikāraṇam // ६-

caturaśrasādhanam /
kuṇḍaṃ praśastaṃ caturaśramādāvaśvatthapatraṃ ca tathārdhacandram /
tadvat trikoṇaṃ tvapi vartulaṃ syāt ṣaṭkoṇakaṃ padmamathāṣṭakoṇam // ६-

ratnimātraṃ śātārdhe syācchatahome tvaratnikam /
sahasre hastamānaṃ syādyute ca dvihastakam // ६-

lakṣe catuṣkaraṃ kuṇḍaṃ daśalakṣe tu ṣaṭakaram /
koṭihome'ṣṭahastaṃ syād yathā bhojendrapaddhatau // ६-

sarvāṇi kuṇḍāni yathoktamānādāyāmavistārasamāni tāni /
svātaṃ tu vistārasamaṃ vidheyaṃ tisraḥ kramāccopari mekhalāḥ syuḥ // ६-

samaṃ syāt sarvataḥ khātaṃ khātopari caturdiśam /
ekāṅgulaṃ parityajya kuryāt tisro'tha mekhalāḥ // ६-

stnipramāṇe khalu mekhalā syādādyāṅgulābhyāmaparāṅgulena /
ardhāṅgulādyā tvathavā tvaratnau tridvyekamātrāṅgulakairvidheyā // ६-

atra bhojarājaḥ -
kuṇḍahastapramāṇasyādyā dvyaṅgulā dvitīyāṅgulenārdhāṅgulena ca
tṛtīyā aratnipramāṇasya tryaṅguladvyaṅgulāṅgulamānā iti /
hastakuṇḍe mekhalāḥ syuścatustridvyaṅgulāḥ kramāt /
ṣaṭcatustryaṅgulaiḥ kuryād dvihaste'pi yathākramam // ६-

catuṣkare tvaṣṭakaṣaṭcatuṣkaiḥ ṣaḍḍhastake cāpi daśāṣṭaṣaḍbhiḥ /
syuraṅgulairaṣṭakare'pi kuṇḍe tāḥ ṣoḍaśadvādaśakāṣṭasaṃkhyaiḥ // ६-

sarvāḥ sarveṣu kuṇḍeṣu vistārocchrayataḥ samāḥ /
paritaḥ svasamāyāmā nimnonnatavivarjitāḥ // ६-

atra bhojarājaḥ -
krameṇa sarvakuṇḍeṣu tisro mekhalāḥ kuṇḍānurūpeṇa vidhātavyāḥ iti /
kuṇḍasya paścime yoniṃ kuryād dakṣiṇato'pi vā /
madhyato mekhalānāṃ tu sarvāsāmupari sthitāḥ // ६-

sūryāṅgulāyāmavatī tu yonirāmūlato'grād vasuvedadasraiḥ /
vistārataḥ syāt kramaśo'ṅguloccā drāṅnirgatāgrāpi ca ratnikuṇḍe // ६-

aratnyādiṣu kuṇḍeṣu dvyaṅgulaṃ dvyaṅgulaṃ pṛthak /
kramādāyāmavistāravṛddhyā yonirvidhīyate // ६-

atra bhojarājaḥ -
evaṃ prathamakuṇḍasya / śeṣāṇāṃ dvyaṅgulavṛddhyā yonirvidhātavye ti /
mañjaryāṃ ca hastamātrakuṇḍasya -
tālāyatā jalapaterdiśi saṃsthitā syā-
daśvatthapatrasadṛśī kramaśo'tha nimnā /
nābhirdaśaṅgulaṣaḍaṅgulataḥ krameṇa
vistārataśca caturaṅgulagolakāgrāḥ // iti ca /
caturaśraṃ tu vā vṛttaṃ kuṇḍaṃ nitye ca śāntike /
sārvakāmikamityanye caturaśraṃ ca vartulam // ६-

śrutyekāṃśaṃ tu sīmno bahirapi purato'thāṅkayitvāmbunāthe
tanmānāt sūtramantarnihitamubhayataḥ koṣṭhayorbhrāmayitvā /
madhyādyanyasya karṇāntikamapi parataḥ koṇayoḥ pūrvacihne
sūtre tvāsphālya yonipratimamapi bhavet kuṇḍamaśvatthapatram // ६-

caturaśraṃ yugāṃśāṃśaṃ kṛtvāntyaṃ cottare tyajet /
bhāgaṃ tvanena prākpratyagbahiraṅkau nidhāya tu // ६-

tadvad dakṣiṇato madhyasthitasūtrabhramād dvayoḥ /
ardhacandrasamākāraṃ kuṇḍaṃ bhavati śobhanam // ६-

vedāśre caturaṃśake bhujamite prāgaṃśamāpyād bahiḥ
kṣiptvā madhyamavāruṇāṅkanihite sūtre dvidhā bhrāmite /
syātāṃ dvau śapharau tayośca purataścāṅke'tha sūtratrayaṃ
kṣiptvā tatsamakhātato bhavati tat kuṇḍaṃ trikoṇāhvayam // ६-

ṣaṣṭhāṃśaṃ pūrvanihitaṃ gṛhītvā nairṛtasthitam /
vāyavyānte ca sūtre dve kṣiptvā vā syāt trikoṇakam // ६-

madhyabindusthitaṃ sūtraṃ prāgbhujād dvyaṅgulaṃ bahiḥ /
paribhramya bhavet kuṇḍaṃ vartulaṃ tat suśobhanam // ६-

bāhyasthaṃ ṣaṣṭhamaṃśaṃ śatamakhavaruṇāśāśritaṃ vedakoṇe
madhye saṃsthāpya sūtraṃ samamiha tu tayorbhrāmayitvā tu bāhye /
catvārastatra matsyāstadanu dhanadadigdakṣiṇasthe ca sūtre
tatrastheṣveṣu cihneṣvatha samapatitaiḥ syāt ṣaḍaśraṃ hi kuṇḍam // ६-

vṛttakuṇḍe'bjapatrāṇi kuryāt tanmekhalopari /
kuṇḍārdhamāyatānyaṣṭau madhye tatkarṇikā bhavet // ६-

padmoktalakṣaṇenaivaṃ kṛtvā syāt padmasaṃsthitiḥ /
ādityāṅgāṃśamantarbahiriha parito dikṣu sambhrāmya tābhyāṃ
dvābhyāṃ matsyau bhavetāṃ diśi diśi patitaisteṣu sūtrairyathāvat /
kuṇḍaṃ syādaṣṭakoṇaṃ suruciramathavāpyardhadiksūtrakoṇā-
cchiṣṭāpyaindrāccharāṃśāt kṛtaśapharayugājjātamīnāṣṭakairvā // ६-

kṣetre tripañcāṅgulamātravṛttaṃ tribhistribhiścāṅgulakairvibhajya /
rekhāṃśakān pañcadaśātra kuryāt koṇāntarāṇi tribhiraṃśakaiḥ syuḥ // ६-

sthitvā tu bindāvatha pañcadhāsmin sūtrāṇi sūryāṅgulamāyatāni /
dattvāśrimadhyena samaṃ vibhaktaiḥ sūtrairhi koṇadvayasandhayaḥ syuḥ // ६-

bindostu koṇāntagasūtramānāt saṃbhrāmya tatkṣetracaturthabhāgāt /
bindusthasūtrabhramaṇaṃ vidhāya syuḥ sandhayaḥ pañca tathātra sūtraiḥ // ६-

pañcakoṇakuṇḍādhikāraḥ /
caturaśraṃ tu saṃsādhya dvyaṣṭadhā vibhajet punaḥ /
ṣaṭpañcāśacca koṣṭhānāṃ dviśataṃ cātra vai bhavet // ६-

ṣaṇṇāṃ ṣaḍbhistu koṣṭhairlikhatu sarasijaṃ madhyadeśe'sya bāhye
paṅktyā pīṭhaṃ ca pīṭhād bahirapi paritaḥ paṅktiyugmena vīthīm /
tadbāhye paṅktiyugme diśi vidiśi tathā dvārakaṇṭhopakaṇṭhād
gaṇḍāṃścaivopagaṇḍān rajanicaramarudvahniśarveṣu koṇān // ६-

kaṇṭhopakaṇṭhāt kapolopakapolāt śobhopaśobhā iti kecidāhuḥ /
padmakṣetrasthadiksūtre saṃsthāpyānyad vimṛjya tu /
bahirdvādaśakaṃ bhāgaṃ tyaktvānyat parivartayet // ६-

kṣetraṃ caturdhā vibhajet tu vṛttaṃ sūtraṃ paribhrāmya samaṃ krameṇa /
tatkarṇikākesarapatrasandhicchadāvasānāni bhavanti tāni // ६-

pūrvaṃ dvādaśakāṃśaṃ yat tyaktaṃ tad bhramayed bahiḥ /
pañcamaṃ tad bhavet kṣetraṃ vyomākhyaṃ tad dalāgrakam // ६-

prasārya koṇasūtre dve koṇadiṅmadhyamena tu /
catvāri sūtrāṇyāsphālya sūtraṣoḍaśakaṃ bhavet // ६-

dalāntasiddhyai dalasandhimadhye nidhāya sūtraṃ tu dalāntamānam /
dalāntarāladvayasaṃbhramotthaiḥ śaśāṅkakhaṇḍaistu dalaṃ prasidhyet // ६-

padmaṣoḍaśasūtrāṇāṃ madhyaṃ sūtrairvibhajya tu /
dvātriṃśat khaṇḍasūtrāṇi syurdalāgravṛtau samam // ६-

dalāgrasūtrodayapārśvasūtrayoraṃgrasthitaṃ sūtramathāsya mūlataḥ /
dalāgrasūtrāntamupānayellikhannevaṃ dalāgraṃ tu bhavenmanoharam // ६-

syācchālipiṣṭaṃ sitacūrṇamiṣṭaṃ hāridramīṣatsitayuksupītam /
kausumbhasindūrakadhāturaktaṃ dagdhairyavādyairapi nīlacūrṇam // ६-

śamyabjabilvādidalairyajñiyaiḥ śyāmalaṃ smṛtam /
tattadvarṇaistu vā dhānyaiḥ pūrayenmaṇḍalāni vai // ६-

śaktastu vāñched yadi siddhimagryāṃ tadvarṇaratnairhiha maṇḍalāni /
āpūrayenmauktikapuṣyarāgairmāṇikyanīlairharitaiśca ratnaiḥ // ६-

evaṃvidheṣu cūrṇeṣu siddhikāmo muktāvidrumādikaistadevaṃ kuryād iti bhojarājaḥ /
rekhāstu sarvāḥ sarvatra śuklāḥ syurmadhyamāmitāḥ /
dvihaste'ṅguṣṭamātrā vā haste cānāmikāsamāḥ /
dvihaste'ṅguṣṭhamātrāḥ syurhaste madhyamayā mitāḥ //
ityanye /
madhye supītā khalu karṇikā syāt tasyāṃ tu bījāni navāsitāni /
dve dve pṛthak kesarake dalānāṃ madhyeṣu lekhye kuṭilāgramīṣat // ६-

mūle tanūnyāpītāni madhye sthūlāruṇānyapi /
ante drāk tanupītāni tadante'lpasitāni vai // ६-

mūlamadhyāgreṣu pītaraktaśuklaṃ kesarajālami ti bhojarājaḥ /
śuklāni tānyaṣṭadalāni kuryāt samāni tuṅgāgramanoramāṇi /
bhuktyai tathā prāñjalikāni muktyai smarādiyāgeṣu śitāgravanti // ६-

atrājite-
dalāgrāṇyapi sarvāṇi raktavarṇāni kārayedi ti /
gaurīsarasvatyādīnāṃ dalānyaśvatthapatravat /
vidyeśānāṃ grahāṇāṃ ca gokarṇāgrāṇi kārayet // ६-

dikpālakānāmadharāgrakāṇi syuścāpi nandyādigaṇeśvarāṇām /
vighneśapadmodbhavaviṣṇusūryaskandādikānāṃ ca yathā śivasya // ६-

ślakṣṇaśyāmena rajasā dalasandhīstu pūrayet /
pīṭhāntarālakoṇāni saṃraktānyeva kārayet // ६-

pīṭhaṃ tu śuklāruṇapītakṛṣṇaiḥ pādaistathā nīlakakīlaśobham /
gātraiścaturbhistu vicitravarṇaiḥ kuryād yatheṣṭaṃ tvathavāpi varṇaiḥ // ६-

atra tattvasāgare -
pīṭhaṃ koṣṭhadvayaṃ dikṣu lopyaṃ, tathā koṇe trīṇi trīṇi vilopayed iti /
vīthīṃ latāvitānādyaiḥ patrakaiścopaśobhayet /
tadbāhye dikṣu śuklena caturdvārāṇi pūrayet // ६-

diksūtrakāṇāmubhayatra koṣṭhe dvārārthamabhyantarapaṅktisaṃsthe /
tadbāhyapaṅktau dvitayadvayaṃ tat ṣaṭkoṣṭhamitthaṃ vimṛśed diśāsu // ६-

koṣṭhatrayaṃ trayaṃ cāntardvārāṇāṃ pārśvayordvayoḥ /
aikyena śobhāsiddhyarthamekaikaṃ vimṛjed bahiḥ // ६-

evaṃ pṛthakkoṣṭhacatuṣkavantaḥ kaṇṭhopakaṇṭhāḥ prabhavanti cāṣṭau /
tatpārśvatastadviparītavaktrāstadvat kapolopakapolakāḥ syuḥ // ६-

tataḥ koṇeṣu śiṣṭāni ṣaṭkoṣṭhāni pṛthak pṛthak /
vimuktyai koṇasiddhyarthaṃ vṛṣabhāneṣu vā likhet // ६-

nīlenācchādya koṇāṃstāñchākhān śuklena vā likhet // ६-

kaṇṭhopakaṇṭhān raktena kapolopakapolakān /
pītenācchādayedabhau(?) yathā bhūmirna dṛśyate // ६-

bahirguṇād vai paritaḥ kramoktāllikhet tataḥ sattvarajastamāṃsi /
rajobhiraṅguṣṭhamitāṃstu śuklāruṇāsitān madhyayavāntarāṃstān // ६-

bhadrakādhikāraḥ /
caturaśre'ṣṭadhā bhakte catuḥṣaṣṭipade kṛte /
madhye koṣṭhacatuṣkeṇa padmaṃ pīṭhaṃ ca saṃlikhet // ६-

tadbāhyapaṅktyā khalu vīthikā syāt tadbāhyapaṅktidvayadikcatuṣke /
dvārāṇi koṣṭhaiḥ khalu vedasaṃkhyaiḥ saṃmṛjya śuklāni samāni kuryāt // ६-

dvārāṇāṃ pārśvayorbāhyapaṅktāvekaikakoṣṭhakam /
dvāreṇāyojya vimṛjet syātāṃ kaṇṭhopakaṇṭhakau // ६-

saṃsthāpya koṇeṣvatha koṣṭhamekaṃ śiṣṭaiḥ pṛthak koṣṭhakapañcakaiḥ syuḥ /
ekīkṛtairvedakapolakāste tāvanta evopakapolakāśca // ६-

atrājite -
kapālaṃ tu bhavet teṣu padaṃ pūrvāparāyatam /
dakṣiṇottaragaṃ cāpi bhavedupakapolakam // iti /
prāguktamārgeṇa tu karṇikādyaṃ cāpūrya vīthiṃ ca yathoktavarṇaiḥ /
dvārāṇi śuklena kapolakāste raktāstathā patiruco'dha ca syuḥ // ६-

atrājite bṛhatkālottare ca -
kapolopakapolāstu vahnikoṇādiṣu kramāt /
raktaṃ pītaṃ tathā śyāmaṃ śvetaṃ ca parikalpayet // iti
vahnyādikoṇakoṣṭhāni pītaśyāmāsitāruṇaiḥ /
pūrayed vātha sarvāṇi kṛṣṇena paripūrayet // ६-

bāhye tu śuklāruṇakṛṣṇavarṇaiḥ prāgvat samālikhya guṇatrayaṃ tat /
syāt sarvatobhadramidaṃ tu koṇe ṣaṭkoṣṭhakaikīkaraṇena bhadram // ६-

maṇḍaleṣvapi sarveṣu śuklānyabjadalāni tu /
dvārāṇi cātha vīthī syāllatādyairaviśeṣite // ६-

sarvatobhadrādhikāraḥ /
dvātriṃśadaṃśe caturaśrake'smin sahasrakaṃ saṅkṛtisaṃkhyakaṃ ca /
koṣṭhāni tanmadhyagatattvasaṃkhyaiḥ koṣṭhaiḥ sarojaṃ tu likhet purovat // ६-

tadvāhyapaṅktyā pīṭhaṃ syāt tadbāhye saptapaṅktibhiḥ /
liṅgāṣṭakaṃ tu vilikhed diksūtrobhayapārśvayoḥ // ६-

ṛtuvedākṣivedartukoṣṭhaiḥ syāt tiryagāyataiḥ /
pīṭhaṃ sakaṇṭhaṃ brahmādijalapādāntaka śubham // ६-

pīṭhopariṣṭāt khalu madhyapaṅktyoryugmasthatatkoṣṭhacatuṣṭayena /
liṅgaṃ bhavet tadgatamadhyasūtrānmadhyāntasaṃvartitamastakaṃ vā // ६-

antarmukhāni liṅgāni bubhukṣūṇāṃ samālikhet /
viparītaṃ mumukṣūṇāmantaḥpīṭhāni kārayet // ६-

tatkaṇṭhapīṭhobhayapārśvasaṃsthe bhadre catuṣkoṣṭhavaśād bhavetām /
liṅgāntarāleṣvapi pañcaviṃśaiḥ koṣṭhaistu koṇeṣu latā vidheyāḥ // ६-

gomūtrikāvat saṃspṛṣṭā rekhāstatkoṣṭhagā yathā /
tathānyarekhālopena latāḥ syurvidigāyatāḥ // ६-

aśryantareṣu vallīnāṃ patrāṇyapyathavā likhet /
vallyādau saktamūlāni kuṭilāgrādikānyapi // ६-

tadbāhye paṅktiyugmena vīthīṃ prāgvat tu mārjayet /
vīthīṃ tathā kalpalatāviśeṣairābhūṣya tadbāhyavṛtitraye'pi /
koṣṭhāni vedartuvasuprasaṃkhyaṃ dvārārthamantaḥ prabhṛtīha lumpet // ६-

śobhopaśobhe'pi syātāṃ dvicatuṣṣaḍvilopataḥ /
triḥsaptakoṣṭhāni pṛthak koṇe koṇe tu mārjayet // ६-

padmādikaṃ bhadrakavat tu sarvamābhūṣayet pañcavidhaistu cūrṇaiḥ /
liṅgāṣṭakaṃ pañcamukhoktavarṇairicchānurūpaṃ paripūrayed vā // ६-

itīdaṃ pārvatīkāntamuktaṃ prāsādamaṇḍalam /
aṣṭaliṅgalatāpadmavīthīprākāramaṇḍitam // ६-

pārvatīkāntaprāsādādhikāraḥ /
caturaśraṃ caturhastaṃ kṣetraṃ viṃśatibhāgikam /
syāccatuḥśatakoṣṭhaṃ tanmadhye'bjaṃ tattvakoṣṭhakaiḥ // ६-

paṅktyaikayā pīṭhamathaikayā syād bīthī tataḥ paṅkticatuṣṭayena /
taddvāraliṅgaiḥ parito latāḥ syustadbāhyapaṅktyāpi ca bāhyavīthī // ६-

kuryād bhadrakavat padmapīṭhabīthīryathāvidhi /
pratipaṅktidvikoṣṭhāṣṭakoṣṭhairdvārāṇi dikṣvapi // ६-

vīthyantarā dvāranibaddhakoṣṭhatrayeṇa bhūpīṭhamathaikakoṣṭham /
syāt kaṇṭhapīṭhaṃ tvatha toyapaṭṭaṃ koṣṭhaistribhirliṅgamathaikakoṣṭham // ६-

adhaścordhvaṃ ca tatkoṣṭhāt pīṭhakoṣṭhacatuṣṭaye /
koṣṭhāntaḥ koṇagaṃ sūtraṃ koṣṭhasūtrārdhamānataḥ // ६-

bhramayitvā tyajed bāhye khaṇḍitāśricatuṣṭayam /
pīṭhamevaṃ bhaved ramyaṃ dvādaśāśrairalaṅkṛtam // ६-

prāgvat samāpūrya tu varṇacūrṇaiḥ padmādivīthyantamaśeṣabimbam /
khyātaṃ latāliṅgasamudbhavākhyaṃ tanmaṇḍalaṃ śaṅkaravallabhaṃ yat // ६-

latāliṅgodbhavādhikāraḥ /
kṣetre ṣoḍaśadhābhaktacaturaśre caturdiśam /
pārvatīkāntavat koṣṭhaiḥ kuryālliṅgacatuṣṭayam // ६-

madhye viśiṣṭairapi vedakoṣṭhairliṅgāntarāleṣvapi tatprasaṃkhyaiḥ /
caturdalābjaṃ khayameva taiḥ syālliṅgeṣu saṃvartitamastakeṣu // ६-

bhadrāṣṭakaṃ syāt kaṇṭheṣu latāḥ koṇeṣu pūrvavat /
likhitvā maṇḍalaṃ tat syāt pañcabrahmābhidhānakam // ६-

madhye'mbuje vartulakarṇikā syāt pītā ca raktā tanukesarālī /
īśastu madhye puruṣādayo'pi khavarṇadigliṅgagatā bhavanti // ६-

asyaiva tu latāsthāneṣvālikhya svastikāni tu /
koṇārdhapaṅktyorvīthī syād gaurītilakamaṇḍale // ६-

nābheḥ samīpe prathamaṃ tu koṣṭhaṃ vakrāyataṃ dve'tha punarvilumpet /
taddakṣiṇāvartacatuṣpathāṅkaṃ syāt svastikaṃ cāntaravīthiyuktam // ६-

śyāmapītāsitāraktairmārgānābhūṣayet kramāt /
khaṇḍavīthīstu śuklena liṅgādanyena bhadrake // ६-

pañcabrahmamaṇḍalagaurītilakādhikāraḥ /
kṣetre tathāṣṭādaśadhā vibhakte koṣṭhāni cāsmin triśataṃ ca vedaiḥ /
viṃśatyapi syāt khalu tattvasaṃkhyairmadhye sarojaṃ vilikhet purovat // ६-

aṣṭāśāsvapi ṣaṭtriṃśatkoṣṭhaiḥ syuḥ svastikānyapi /
ekaṃ trīṇi tataḥ pañca koṣṭhalopakramaḥ smṛtaḥ // ६-

etat khalu svastikamaṇḍalābjaṃ kṣetre'thavā dvādaśabhāgite'smin /
madhye'mbujaṃ ṣoḍaśakoṣṭhakaiḥ syāt syuḥ svastikānyaṣṭadiśāsu tadvat // ६-

svastikānyapi padmaṃ ca prāgvadāpūrya varṇakaiḥ /
svastyarthaṃ svastikaṃ śastaṃ sarvadevābhinandanam // ६-

svastikābjadvayādhikāraḥ /
kṣetre tathāṣṭādaśabhāgike'smin tanmadhyagaḥ svastikanābhimādau /
saṅkalpya lumpet tu catuṣpathābhaṃ samantataḥ koṣṭhakapañcakāni // ६-

koṣṭhamātrāyatā rekhāḥ kuṭilāḥ svastikākṛtau /
parasparapayodhinyaḥ sthāpyāḥ syuḥ śeṣalopataḥ // ६-

pañcāśadasmin khalu saptakaṃ ca syāt svastikānāṃ saha cārkabhadraiḥ /
madhye dvipañcāśadapi dvayaṃ ca syāt sarvatobhadracatuṣpathānām // ६-

koṇeṣu caikakoṣṭhāni śiṣṭānyābhūṣayet sitaiḥ /
nīlapītāruṇaśyāmairbhadrāṇyapi catuṣpathān // ६-

etaddhi sarvatobhadrasvastikaṃ nāma maṇḍalam /
sarvasvastikamityete prāhuryacchivayoḥ priyam // ६-

kṣetre'thavā ṣoḍaśadhā vibhakte manvarkadṛgvasvṛtubhedite vā /
prāgvad vilomāt khalu maṇḍalāni syuḥ sarvataḥ svastikabhadravanti // ६-

svastikasarvatobhadrāṇi /
caturaśre dvihaste tu cakrābjaṃ pīṭhavarjitam /
syādekanābhaṃ tallakṣma bhavenmānāṅgulakramāt // ६-

nidhāya sūtraṃ tvatha madhyabindau padmārdhamānena navāṅgulena /
tribhiśca vasvabdhimitairbhramaistaiḥ saroruhaṃ nābhyaranemayaḥ syuḥ // ६-

padmaṃ purovadālikhya nābhiṃ pītena pūrayet /
dalatulyārake cakre dalarekhāḥ prasārya tu // ६-

likhet tatasteṣvarakān yathāvad dalād dvisaṃkhyeṣvarakeṣu tadvat /
dalāgrasūtrairdalasandhisūtraiḥ prasāritaistāvadihārakāḥ syuḥ // ६-

vibhajyārabhuvaṃ tredhā dvābhyāmantarathāṅkayet /
matsyavat teṣvathāsphālya sūtrāṇyeṣu likhedarān // ६-

indīvarāśvatthadalopamā vā te mātuluṅgākṛtayo'thavā syuḥ /
abjacchadābhāśca yavodarā vā madhyaiḥ kṛśairvātha pipīlikābhāḥ // ६-

arakāstvaruṇāḥ śyāmāste syurekāntarāḥ kramāt /
ante gorocanābhāḥ syuḥ pītāḥ syurarasandhayaḥ // ६-

nemiṃ tridhā saṃpravibhajya kuryācchuklena madhye tvasitena bāhye /
pītena cāntaḥ paripūrya koṇān kṛṣṇena sasvastikacihnaramyān // ६-

arasandhyantarālastho bahirnemeḥ paribhramet /
arasandhestu madhyastho bhramayedaramūlakam // ६-

madhye'rakāṇāṃ sthitvā tu bhramayedaramadhyakam /
mātuluṅgaphalākārā evaṃ sidhyantyarāḥ kramāt // ६-

arāgrasaṃsthastvarasandhimūlāt sūtraṃ tathārobhayapārśvasaṃstham /
pṛthak samāsphālya tathārakāḥ syurvistāritendīvarapatrakalpāḥ // ६-

aramadhyasthito'rāgraṃ kiñcit tyaktvābjapatravat /
arasandherbhramāccāgrabhramādabjadalārakāḥ // ६-

śāntāgramūlāḥ pṛthavastu madhye kāryāstṛtīyāṃśatayārasandheḥ /
antaḥ praviṣṭāstu yavodarākhyāḥ sidhyanti te syuḥ kramaśaḥ śitāgrāḥ // ६-

tridhā vibhajyārakṣetraṃ dvitīyaprathamāṃśayoḥ /
madhye sthitvā paribhramya tṛtīyāṃśe dalāgravat // ६-

ardhacandrābharekhābhyāṃ patrāgraṃ ca samālikhet /
itthamaśvatthapatrābhāstatrārāḥ saṃbhavanti hi // ६-

sthitvārasandheratha madhyamāṃśe tiryagbhramāccobhayato'rakārghāt /
rekhādvayāntaḥ kṛśamadhyakāḥ syuḥ pipīlikākroḍasamāhvayārāḥ // ६-

arasandhyantarā puṣpairvicitrairabhibhūṣya tu /
bimbabāhye'thavā lipte puṣpālībhirvibhūṣayet // ६-

uktaṃ tu cakrāmbujamekanābhaṃ priyaṃ śivāryāharibhāskarāṇām /
anyāni ca syurnavanābhakāntānyūhyāni cakrāmbujamaṇḍalāni // ६-

cakrābjādhikāraḥ /
karṇikārdhapramāṇena prāksthasūtrabhramakramāt /
tadrekhāpārśvayogena matsyadvādaśakaṃ bhavet // ६-

sūtreṣu teṣvāpatitairyathāvat sandhisthasūtrairdinakṛcchatābjam /
aṣṭacchadābjasya samaprabhedāt syadambujaṃ ṣoḍaśapatraśobham // ६-

kesaravyomarekhāntasūtrāt tatkesarāgragāt /
matsyavallāñchayitvā syāt pañcapatraṃ tu paṅkajam // ६-

karṇikādalasandhibhyāṃ prāgvat ṣaṭpatrasiddhaye /
vyomarekhākarṇikābhyāṃ dalāgrasthaṃ tu saptake // ६-

dalasandhikarṇikābhyāṃ dalasandhau nyasya matsyacihnena /
navadalakaṃ syāt sūtraiḥ pañcabhirāsphālya paṅktipatraṃ syāt // ६-

kesarākāśayormadhyaṃ vyomni vinyasya lāñchayet /
ekādaśacchadaṃ tvevaṃ padmaṃ syāt sūtrapātataḥ // ६-

patrāgrapatrasandhibhyāṃ patrāgre nyasya lāñchite /
āsphālya teṣu sūtrāṇi tat syādabhikṛticchadam // ६-

ataḥ paraṃ ced dalavṛddhimicched diśānayaivātra yathākrameṇa /
tadūhato madhyavaśena sūtrairlikhet sarojāni yathābhilāṣam // ६-

dalabhedalakṣaṇam /
ardhacandrādikuṇḍānāṃ lakṣmaṇā sūtrapātataḥ /
ardhacandrādibimbāni kuryāt kāmānusārataḥ // ६-

vedāśrike digvidigantare syurdvyaṣṭasūtraiḥ patitaistu dīrghaiḥ /
dvātriṃśadaṃśāḥ parito'tha teṣu kṣetrāṇi pañca bhramaṇād bhavanti // ६-

aṣṭāṅgulaiḥ syāt kamalārdhamādau tribhistu pīṭhaṃ tribhireva nābhiḥ /
vīthīścaturbhistu ṣaḍaṅgulaiḥ syurdvārāṇi śobhāstvapi copaśobhāḥ // ६-

prāgvat sarojaṃ tviha vṛttapīṭhaṃ nābhirguṇairhaṃsaśarābjaśaṅkhaiḥ /
vīthirbhaved vāracatuṣṭayāḍhyaṃ varṇakramād bhadrakavad vidheyam // ६-

dvārādiṣu viśeṣo'tra syāt tatkṣetraṃ dvidhā bhramāt /
antarvedāṃśakairbāhyairdvārāṇi syuḥ ṣaḍaṃśakaiḥ // ६-

prāgvac śobhopaśobhe stāṃ koṇalakṣmāpi kathyate /
antarmukhāste kalaśāstu koṇā vedāṃśavaktrā dvitayāṃśakaṇṭhāḥ /
tatkoṇapārśvāntavivartane syuḥ pṛthūdarāvartitaviṣṭarāntāḥ // ६-

māyācakrāhvayaṃ tvevaṃ śaktīnāṃ maṇḍalaṃ smṛtam // ६-

māyācakrādhikāraḥ /
vakṣye'tha bimbaṃ tripurābhidhānaṃ kṣetraṃ tu kuryāccaturaśradīrgham /
yuktyā purovacca paraiśca sūtraiḥ syād dvitrihastāyatavistṛtaṃ tat // ६-

prāgāyataṃ trayastriṃśatsūtrāṇyatra nipātayet /
yāmyodagāyataṃ saptacatvāriṃśacca saṃkhyayā // ६-

koṣṭhāni cāsminnathavarya(?)saṃkhyaṃ
madhye'sya koṣṭhairapi tattvasaṃkhyaiḥ /
syāt paṅkajaṃ tatparitastu paṅktiṃ
tyaktvāsya pūrvāparato'mbuje stām // ६-

parito'bjatrayasyātra paṅktimekāṃ vilopayet /
caturaśrākṛtirdīrghā sā cāntarvīthisaṃjñitā // ६-

tadbāhyapaṅktyā paritastu pīṭhaṃ koṣṭhaistathā pañcabhirasya koṇāt /
kuryācca pūrvāparadakṣiṇodaggātrāṇi vasvaṣṭacatuṣkavedaiḥ // ६-

koṇāgātrakamadhyeṣu pañca koṣṭhāni lopayet /
pīṭhamekaṃ tripadmānāṃ syād dīrghacaturaśrakam // ६-

tadvāhyayāmyottarapūrvapaścālliṅgāni ṣaṭsaptakakoṣṭhakaiḥ syuḥ /
tiryagrasaistaddiśi saptapāṅktaiḥ koṣṭhairyathoktaṃ caturaśrakeṣu // ६-

liṅgānāṃ pārśvayordvandve caturaśre vilopayet /
pṛthakpṛthagvai ṣaṭtriṃśatkoṣṭhaistāni bhavanti hi // ६-

tadvat koṇacatuṣkeṣu ṣaṭtriṃśatsaṃkhyakoṣṭhakaiḥ /
dīrgheṣu caturaśreṣu nṛtyaddhaṃsān samālikhet // ६-

raktāni padmacchadanāni lakṣmījayārthasaubhāgyakarāṇi kuryāt /
śuklāni vidyākavitādisiddhyai śeṣaṃ purovat khalu karṇikādyam // ६-

antarvīthīṃ tu pītena caturaśreṣvathāṣṭasu /
śaṅkhau cakre ca saṃlikhya catvāryabjāni cālikhet // ६-

vīthyāṃ latā syāt pariśiṣṭapaṅktitrayeṇa digdvāracatuṣṭayādyam /
lumpet ṣaḍaṣṭau daśa koṣṭhakāni dvāradvaye dakṣiṇataśca saumye // ६-

śobhopaśobhāsiddhyarthaṃ koṣṭhānyuttarayāmyayoḥ /
catuḥṣaḍaṣṭau prāgāpye dve catuḥṣaṭ ca lopayet // ६-

dvāre prākpaścime syātāṃ vedartuvasukoṣṭhakaiḥ /
trisaptakoṣṭhaiḥ koṇāḥ syustatpādāścartukoṣṭhakaiḥ // ६-

tripurāmaṇḍalādhikāraḥ /
kṣetre viṃśatidhā dvidhā punaridaṃ nirbhidya vedāśrakaṃ
koṣṭhānāṃ khalu ṣaṭśataṃ daśaśataṃ cātrāsti tanmadhyataḥ /
ṣaṭtriṃśatkacatuṣṭayena tu bhavelliṅgaṃ sapīṭhaṃ mahat
tattriṃśaddvayanāgaṣoḍaśamitaiḥ koṣṭhaistu pīṭhādikam // ६-

paṅktiṃ tatparito vimṛjya tu bahiḥpaṅktyā ca pīṭhaṃ bhavet
tadbāhye munipaṅktitattvagaṇanākoṣṭhaiḥ pṛthak pūrvavat /
padmāni kramaśo'ṣṭadikṣu vilikhelliṅge ca tatpārśvayoḥ
ṣaḍbhirviṃśatikoṣṭhakaiśca paritaḥ paṅktidvayād vīthikāḥ // ६-

īśānādibrahmavarṇāni cāsmin liṅgāni syuḥ śiṣṭaliṅgāni padmāt /
vyastairvarṇaiḥ śuklaraktāccharaktaiḥ prāgādyabje saṃlikheduktamārgān // ६-

saṃyuktān kramaśaḥ pradakṣiṇamatho vīthyāṃ tu śaṅkhāllikhe-
cchuklābhān yadi maṇḍalaṃ bhavati tadyacchaṅkhamālāhvayam /
haṃsāścediha haṃsamālamṛtubhiḥ syādaṣṭadiksaṃsthitai-
rdvārāṇi triśarāṃśca koṣṭhavihitāḥ śobhāśca paṅktitraye // ६-

koṇāḥ syuḥ saptaviṃśatyā koṣṭhānāṃ tattripaṅktiṣu /
kṛṣṇenācchādya tatrāpi svastikābjādikaṃ likhet // ६-

liṅgodaraśaṅkhamālādyadhikāraḥ /
cakrābjāditarāṇi śaktiśivayoḥ pūjāsu dīkṣādike
śastānyatra pavitrakādiṣu tathā sasvastiliṅgānyapi /
cakrābjānyapi bhadrakāṇi saviturviṣṇośca lakṣmyā vidheḥ
śaktīnāṃ tripurākhyaśaṅkhakalaśā māyāmbujaṃ coditam // ६-

yathoditastu śaktināṃ tathendrasmarabhoginām /
vighneśānalaṣaḍvaktrāḥ pūjyāḥ syuḥ svastikeṣviha // ६-

sarve sarveṣu vā pūjyāstattatkarmānusārataḥ /
iti kuṇḍamaṇḍalavidhiḥ pradhānataḥ kathitaḥ śivādisurapūjanocitaḥ /
bahudhā nirūpya vividhān śivāgamāniha sādhakendramānasāṃ priyaṅkaraḥ // ६-

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre kuṇḍamaṇḍalavidhiḥ ṣaṣṭhaḥ paṭalaḥ /
atha saptamaḥ paṭalaḥ
vakṣye sruksruvayośca lakṣaṇamatho srugghastamātrāyatā
pālāśī khadirodbhavāpi ca tathā syācchāmilī śobhanā /
vedāśraṃ tu mukhaṃ svarāṅgulamitaṃ śreṣṭhaṃ rasairvā śarai-
rmadhyaṃ cāpyadhamaṃ ca nimnamiha tanmadhye tribhāgāstṛtam // ७-

vistāreṇa samaṃ hi khātamapi tad vṛttaṃ bahirmekhalā -
srisraḥ syuḥ kamalaṃ tathaiva paritastāsāṃ tu bāhye bhavet /
kaṇṭho golakavistṛtāṅgulamito dairghyeṇa tasyordhvataḥ
syādagraṃ caturaṅgulāyatamatho vistāratastatsamam // ७-

kaṇṭhasyāpyatha madhyavarti suṣiraṃ tad vai trikoṇāyataṃ
nirgaccheddhi yathāyataṃ tadavaṭaṃ yāvat kaniṣṭhā viśet /
tatpṛṣṭhaṃ kamalāṅkitaṃ khalu mukhaṃ sarvaṃ gajoṣṭhopamaṃ
śiṣṭaṃ vartuladaṇḍamasya tu bhavedagraṃ sarojāṅkitam // ७-

daṇḍāgraṃ pariṇāhataḥ sarasijasyādho yathartvaṅgulaṃ
sthūlo'sau kramaśaḥ prakoṣṭhamiva tanmūlaṃ ca vasvaṅgulam /
tatra syād vṛṣabho'thavā sarasijaṃ ślakṣṇākṛtiḥ sarvato
nirdoṣaḥ śubhadeśajān kṣitiruhāñchitvā srucaṃ kārayet // ७-

srugjātistu bhavet sruvaṃ suvihitaṃ tāladvayāyāmakaṃ
kuryād vartulamaṅgulena vadanaṃ tasyāvaṭe'rdhāṅgule /
bhittirmadhyagatā smṛtā yavamitā tadgartayoḥ ślakṣṇayoḥ
karṣājyasthiti goṣpadākṛti ca tatpṛṣṭhe yavābhyāṃ sphijau // ७-

sphiṅmadhyena yavapramāṇavihitā rekhā ca vaktrādadhaḥ
kaṇṭhaḥ paṅkajalakṣaṇastu tadadho daṇḍaḥ suvṛttaḥ samaḥ /
daṇḍāgraṃ pariṇāhato'ṅgulamitaṃ mūlaṃ tato'dhyardhataḥ
syād gopucchanibhaṃ galāt prabhṛti tat sthūlaṃ hi mūlaṃ yathā // ७-

bāhumātriyo'ratnimātriyo vā sruca ityanye /
sruksruvādhikāraḥ /
bhittvā śobhanaśākhikāṃ yadi bhavecchamyudgatāśvatthajā
no cet kevalapippalāt tadaraṇirbhānvaṅgulairāyatā /
nāho'syāstu ṣaḍaṅgulena tu śiro mūle'ṅghriragre smṛto
yonirmadhyagatāṅgulaiḥ śrutimitairmanthānayogyā bhavet // ७-

aśvatthena tathottarāraṇirapi syāt ṣaḍbhirevāṅgulaiḥ
kuryād bhrāmakamasya khādiramṛjaṃ netraṃ ca rajjuṃ dṛḍhām /
tatrāgniṃ janayet tathendhanamapi tvagvarjitaṃ sāravad
bhinnaṃ śastatarūdbhavaṃ dhamanamapyagnerdhavitrādinā // ७-

araṇyādividhiḥ /
vakrāḥ śīrṇadalāḥ kṛśāḥ kṛmihatā bhinnāstvaśastrāhṛtā
hrasvāḥ sthūlagatatvaco'pyupahatā dīrghāgnidagdhādayaḥ /
varjyāḥ syuḥ samidhaḥ śucisthalabhuvaḥ śeṣāḥ samaṃ cheditā
madhyānāmiakayostu nāhasadṛśāḥ śastāḥ kaniṣṭhādhamāḥ // ७-

tālāyatāstu samidhaḥ khalu śāntikādau
saptāṅgulā bhramaṇacāṭanakeṣu śastāḥ /
vidveṣasādhanavidhau caturaṅgulāstā
vakrāḥ ṣaḍaṅgulamitā api māraṇeṣu // ७-

ākṛṣṭivaśyaviṣayeṣu śarāṅgulāḥ syuḥ
prādeśamātrasamidho'pyaviśeṣakṛtye /
kṣudreṣu pṛṣṭhamanale juhuyāt tathāgraṃ
cāgnau juhoti hi śubheṣu yathopadeśam // ७-

idhmo'ṣṭādaśabhiḥ samidbhiruditaḥ prādeśamātro'thavā
ratnyāyāmamitaḥ kvacit paridhayo hastāyatāḥ syusrayaḥ /
dīrgho dakṣiṇatastu paścimaśayaḥ sthūlastanurhrasvakaḥ
saumye kauśikajāśca pālakakuśāḥ śreṣṭhā hi darbhāḥ kramāt // ७-

vyagrā hastanakhāhṛtāḥ kṛmihatāḥ karmāntarāyojitāḥ
yāmyā vyāghravilaṅghanādyupahatā dhūmrordhvaśuṣkādayaḥ /
varjyāḥ śyāmalakomalāḥ pratinavālūnārdraśuṣkāstathā
darbhāḥ syuryadihāgnikāryapaṭale veṇyādikaṃ coditam // ७-

tatra triṃśaddarbhadalakṛtā veṇiḥ / aṣṭyatyaṣṭidhṛtyatidhṛtisaṃkhyā vā darbhāḥ paristaraṇe syuḥ / tattvasaṃkhyādarbhairbaddhaṃ kūrcaṃ jñānakhaḍgaḥ / darbhadvayena sāmānyam / darbhapañcakena viśeṣakūrcamiti saṃhitāṭīkāyām /
pañcabhiḥ pañcabhirdarbhaiḥ praṇītāprokṣaṇīvidhau /
kūrcadvayaṃ bhavet saptadaśabhirbrahmakūrcakam // ७-

dvādaśāṅgulakaṃ daṇḍaṃ brahmagranthyekamaṅgulam /
tadagraṃ tryaṅgulāyāmaṃ kūrcānāṃ tu prakalpayet // ७-

madhyena grathitaṃ tu darbhayugalaṃ prādeśamātraṃ bhavet
saṃskāre tu pavitrakaṃ smṛtamatha dvandvaṃ ca vidyotane /
sruksammārjanake tvatuṣṭayamiha syād vai kuśānāṃ ghṛte
darbhāgradvayamaṅgulāyatamathātrārkāṅgulaṃ prastare // ७-

tālāyatābhyāṃ darbhābhyāṃ grathitaṃ caturaṅgulam /
pavitraṃ syād dvijātīnāṃ tribhiḥ kṣudreṣu hastayoḥ // ७-

brahmagranthirdvijātīnāṃ smṛto hastapavitrake /
kevalaścānulomānāṃ dūrvaiva strīcaturthayoḥ // ७-

daśottaraśataṃ tvevaṃ darbhāḥ syuḥ prastāraṃ vinā /
iti baudhāyanamatam /
idhmavarhiṣāṃ vidhiḥ /
bhūmiḥ sthaṇḍilasaṃjñitā sapadi yā gogomayālepitā
gokarṇāṣṭakamātrakaṃ ṣaḍatha vā gocarmamātraṃ smṛtam /
nadyādeḥ sikatāḥ śubhāstu dhavalāḥ prasthairmitāḥ pañcabhiḥ
sāmānyena tadāha homaviṣaye bodhāyanaḥ sthaṇḍile // ७-

sthālyājyasya bhaveccharāvasadṛśī vistārato'ṣṭāṅgulā
vistārārdhasamucchrayāpi ca bhavennālaṃ ca vedāṅgulam /
vistāreṇa ṣaḍaṅgulocchritasamaṃ pātraṃ praṇītāmbhasāṃ
syādaṣṭāṅgulavistṛtocchrayasamā nālānvitā prokṣaṇī // ७-

atra pauṣkare -
sarvatra svarṇarajatatāmramṛnmayāni pātrāṇi uttamamadhyamādhamaphalāni bhavanti iti /
aṣṭābhiḥ kuḍubaiḥ prapūritacaruḥ sthālī smṛtā cādhamā
madhyārkairvasuyugmakaiḥ parimitā syāduttamā tāmrajā /
śreṣṭhādyāstvadhamāstrisaptakamitā darvyaṅgulānāṃ bhaved
dairghyāt saptaśarāṅgulairiha śirovṛttaṃ tu pucchaṃ dvayāt // ७-

śālīnāṃ sitataṇḍulāḥ sakalamā nīvārajāḥ ṣāṣṭikāḥ
saṃśuddhāstuṣaśarkarādirahitāḥ śuklārjitāḥ syuścaroḥ /
śreṣṭhaṃ yat svapaśornavaṃ ghṛtamatha krītaṃ navaṃ madhyamaṃ
krītājyaṃ yadanūtanaṃ tadadhamaṃ gavyaṃ bhaved gālitam // ७-

kṣaudraṃ gandharasādyadūṣitamapi krītaṃ punargālitaṃ
grāhyaṃ krītasitopalādyabhinavaṃ khaṇḍaṃ gulaṃ caikṣavam /
pūrvaṃ pūrvamiha praśastamakhilaṃ śuddhaṃ ca śuklārjitaṃ
homādeśca tilādidhānyamakhilaṃ saṃśodhya tu kṣālitam // ७-

yaccānyat phalamūlavastu surasaṃ grāhyaṃ viśuddhaṃ navaṃ
tatrāṅguṣṭhamitāhutistu kathitā hyannasya śālyādiṣu /
syāt pañcāṅgulibhirdhṛtaṃ dravaraseṣūktaṃ sruvāpūritaṃ
lājānāṃ khalu muṣṭireva kusumeṣvekaikamabjādiṣu // ७-

vallīnāṃ caturaṅgulaṃ kaṇatile saktuṣvapi syānmṛgī
sāṅguṣṭhā khalu madhyamāṅguliyutā nāmnā mṛgīsaṃjñitā /
gandhānāṃ caṇakīmitaṃ tu badarībījopamaṃ guggulo-
rbhakṣyāṇāṃ ca mahāphalādiṣu bhavedakṣapramāṇāhutiḥ // ७-

kharjūreṅgudagostanībadarikājambūphalānāṃ tathā
patrāṇāṃ pṛthagekamekamuditā parvaikamikṣorapi /
nānābhakṣyavimiśrahomaviṣaye pañcāṅgulībhirdhṛtaṃ
dūrvāgratritayaṃ tathaiva samidhāmekaikamevāhutiḥ // ७-

āhutipramāṇam /
syād vardhanyapi pūrṇabhārasalilā kuṃbhaśca khāryambubhṛd
droṇāmbhaḥparipūritastu kalaśaḥ pūrṇaṃ śivāt karkarī /
pūrṇā syād ghaṭikāḍhakena kuḍubadvandvaṃ śarāvaṃ bhave-
dāpūrṇaṃ kuḍubena vā prasarataḥ śaṅkhaśca dīpastathā // ७-

pātramānam /
vakṣye śuddhimapīha pātraviṣayāṃ dravyādikānāṃ tathā
yāvad gandhavilepanādyapagamastāvajjalaiḥ kṣālayet /
cūrṇairapyavagharṣayet punarapi prakṣālya coṣṇairjalaiḥ
pātrāṇāṃ bhavatīha śuddhiradhunā śuddhirviśiṣṭocyate // ७-

sauvarṇaṃ salilena śudhyati yathā lepāpanodo bhavet
pātraṃ śulbamayaṃ tathāmlasalilaistārodbhavaṃ gomayāt /
kāṃsyaṃ bhasmajalaistathā maṇimayaṃ sūryāṃśubhirvāmbhasā
mṛtpātraṃ dahanena cedabhinavaṃ tattakṣaṇād dāravam // ७-

dāhādāyasaśuddhirevamuditā lauhāni tatkartṛbhiḥ
sparśād vā turagānanābhigamanācchudhyantyanatyāhatau /
śuddhiścarmasu rajjuvastraviṣaye cet kṣāravāriplavāt
syāccālābukavaiṇave'mbupavanaṃ gopālakāgharṣaṇāt // ७-

śuddhiḥ sodakabhājaneṣvapi bhavet paryagni kṛtvā tathā
dhānyānāṃ phaladarbhamūlasamidhāṃ saṃprokṣaṇādhāvanaiḥ /
kauśeyādidukūlapaṭṭavasanānyālabdharaṅgāni yā-
nyambhaḥsekavirāgakāṇi dhavalaiḥ śudhyanti siddhārthakaiḥ // ७-

tyājyaṃ dāravavaiṇavādikamatho bhāṇḍaṃ tathā mārttikaṃ
śleṣmocchiṣṭamalādiduṣṭamathavā nirmālyasandūṣitam /
snehānāmapi śuddhiratyupahatirnocedabhidyotanā-
cchudhyedambujalāśayādiṣu niśāsvagneḥ śikhādarśanāt // ७-

gobhirvādhyuṣitā nikhānitatalākṛṣṭāthavā sūdghṛtā
bhūḥ śudhyed bhavanādikaṃ ca salilaiḥ sadgomayālepitam /
puṇyāhād dvijabhojanairapi tathā collekhanād vā sthalaṃ
śudhyet pātakīnābhibhāṣya vacasāṃ śuddhirdvijābhāṣaṇāt // ७-

prāṇāyāmaiḥ śudhyati dehaḥ samanaskaḥ
spṛṣṭvāspṛśyānapsu nimagnaḥ sahacelaḥ /
jagdhvā yattad vā kṣutaniṣṭhīvanajṛmbhā-
svācamyādbhiścāntyajaśūdrādyavaloke // ७-

niḥ sāryāmbhaḥ kūpajalādermahadarṇo-
vegāt spṛṣṭaṃ vāṃśubhiraṃśoriha śudhyet /
sāmānyāgniḥ prokṣaṇato'nyatra gato vā
prāyaścittād cāgnimukhāccāhitavahniḥ // ७-

gandhādīnāṃ mantrajalaiḥ prokṣaṇataḥ syāc-
chuddhiḥ kṣīre cāndhasi vājyaṃ tvabhidhārya /
darbhodyotācchudhyati nātiprahatiśce-
cchiṣṭānāmapyevamivohyā pariśuddhiḥ // ७-

sāmānyeyaṃ sarvaguṇānāmapi hetuḥ
karmadravyasvātmasu suddhirmanaso yā /
śuddhiḥ sā sādyasya tu rāgādyaviduṣṭā
ceccatvāro'pyasya karasthāḥ puruṣārthāḥ // ७-

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre sruksuvādilakṣaṇaṃ nāma saptamaḥ paṭalaḥ /
athāṣṭamaḥ paṭalaḥ
atha mantrātmabhūtānāṃ devatānāṃ yathocitā /
pūjā siddhikarī jñeyā dṛṣṭādṛṣṭaphalapradā // ८-

tayā syurdevatāstuṣṭāḥ puruṣārthaphalapradāḥ /
pūjā sā trividhā jñeyā śreṣṭhamadhyādhamakramāt // ८-

pūjottamā bhavati ṣoḍaśadhopacārairyā madhyamā prabhavatīha daśopacārā /
pañcopacāravidhinā tvadhamā saparyetyāsāṃ yathā vibhavamarcanamāśrayīta // ८-

kalpatantraguruproktā yasya mantrasya yādṛśī /
pūjā śreṣṭhādibhedena tayārādhyaiṣa sādhayet // ८-

āsanāvāhanārghyādi pādyamācamanīyakam /
sāṅgopāṅga tathā snānaṃ vāsanābharaṇāni ca // ८-

gandhaḥ puṣpaṃ tathā dhūpo dīpaścarunivedanam /
agnikāryaṃ namaskāro japapūjāsamarpaṇam // ८-

iti ṣoḍaśadhoddiṣṭā hyupacārāḥ samāsataḥ /
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaḥ snānaṃ gandhaśca puṣpakam // ८-

dhūpadīpanivedyāni namaskāraśca te daśa /
madhyamāyāṃ tu pūjāyāmupacārāḥ prakīrtitāḥ // ८-

gandhaḥ pūṣpaṃ dhūpadīpau nivedyaṃ pañcaivaṃ syustūpacārāḥ kaniṣṭhe /
apyeteṣāṃ lakṣaṇānāṃ prabhedāḥ saṃlikhyante sādhakānāṃ hitāya // ८-

śaktyādisvāṅgaśaktyantaṃ pīṭhābjaṃ vābjameva vā /
yat tanmatravidhānoktamāsanaṃ tat pracakṣate // ८-

ādhāro vetyāsanaṃ devatāyāḥ svāsīnāsmin pūjyate devateṣṭā /
dhātorāsetyasya caivopaveśaḥ siddhaṃ tasmādāsanaṃ prāk praśastam // ८-

vyomāmbujādatho bindorhṛdayādvārkamaṇḍalāt /
yat tattvamānayītāasmin tadāvāhanasaṃjñitam // ८-

svata evābhipūrṇasya tattvasyehārcanādiṣu /
sādaraṃ saṃmukhībhāvastadāvāhanamiṣyate // ८-

puṣpairañjalimāpūrya hṛdayādisthitaṃ vibhum /
sauṣunnamārgeṇādāya bindorabhyuditaṃ smaran // ८-

tāvaduccārayenmantraṃ yāvanniṣkalagocaram /
tasmādādāya visrabdhaḥ sthiradhīḥ purataḥ sthite // ८-

bimbe vā sthaṇḍile vāpi nyasedāvāhanaṃ tu tat /
āvāhanāṅgabhūtāni sthāpanaṃ sannidhāpanam // ८-

saṃnnirodhāmṛtīkārāvavakuṇṭhanameva ca /
sākārasyeṣṭadevasya pūjārthaṃ kalpitāsane // ८-

upaveśanamuddiṣṭaṃ sthāpanaṃ nāma bhaktitaḥ /
ākarmakāṇḍaparyantaṃ sannidhyaḥ daivatasya tu // ८-

avicchedena pūjāyāṃ sannirodhaḥ sa kathyate /
avibhinnasvabhāvānāṃ yadabhinnaṃ prayojanam // ८-

aṅgānāmaṅginā sārdhamamṛtīkaraṇaṃ hi tat /
ānandāyatanaṃ tattvaṃ saccidānandavigraham // ८-

tadetanmūrtagaṃ dhyeyaṃ yat tat syādavakuṇṭhanam /
avakuṇṭhanavat tejo rucirāṅgapravardhanam // ८-

lāvaṇyāmṛtapūrāḍhyaṃ yattaduktaṃ prarocanam /
pūjāṃ prayujyamānāṃ tu gṛhītvānugrahādikam // ८-

kartuṃ sāmarthyamasyāsti yat tat syāt saṃnidhāpanam /
āsanāvahānādhikāraḥ
arghyaṃ nāmārhaṇaṃ proktaṃ tadarhāyāgatāya yat // ८-

kalpitaṃ dīyate tat tadvidhānādarcanādiṣu /
taccāsya trividhaṃ jñeyaṃ śaivaṃ śāktaṃ ca vaiṣṇavam // ८-

śaivamarghyaṃ ṣaḍaṅgaṃ cāpyaṣṭāṅgaṃ ca dvidhā bhavet /
gandhapuṣpākṣatakuśā dūvārgraṃ ca tathodakam // ८-

bhojendrabrahmaśambhūktaṃ ṣaḍaṅgārghyamudāhṛdam /
kuśākṣatatilā dūrvā gandhaḥ puṣpaṃ yavāstathā // ८-

kṣīraṃ cāṣṭāṅgamarghyāmbhaḥ śaivaṃ syād vijayoditam /
gandhapuṣpākṣatayavāḥ kuśadūrvāgrasarṣapāḥ // ८-

āpaścetyaṣṭabhirdravyaiḥ śāktamarghyamudīritam /
siddhārthākṣatadarbhāgragandhapuṣpayavāḥ phalam // ८-

tilāścetyaṣṭabhiryuktamambho'rghyaṃ vaiṣṇavaṃ smṛtam /
hairaṇyaṃ rājataṃ tāmramalābhe vātha dāravam // ८-

pātraṃ trikuḍuvaiḥ pūrṇamarghye śaṅkhastu vā bhavet /
āpūryārghyaṃ tu mūlāṅgairabhimantryāmṛtīkṛtam // ८-

dhyātvā tu sakalopādhivigrahaṃ saṃmukhaṃ vibhum /
paramāmṛtaniḥṣyandadhavalīkṛtadiṅmukham // ८-

samutkṣipya viśeṣārghyabhājanaṃ vāmapāṇinā /
paścānnivedayedarghyaṃ dakṣiṇena kareṇa tu // ८-

arghyavidhiḥ /
pādyaṃ tu sarvasāmānyaṃ dūrvāśyāmākapaṅkajaiḥ /
lakṣmyāmbhasā samāpūrya pādyaṃ dadyāt tu pādayoḥ // ८-

sajātīphalatakkolalavaṅkaṃ śītalaṃ jalam /
prapañcādiṣu yat proktaṃ sāmānyācamanīyakam // ८-

dadhimadhvājyadugdhāmbhāṃsyekīkṛtya vidhāya tu /
sahemaṃ kāṃsyapātreṇa kūrcābhyāṃ parigṛhya ca // ८-

madhuparkaṃ tu tad dadyāt sāmānyaṃ tacca mantrataḥ /
na nityayajaneṣviṣṭaṃ madhuparkanivedanam /
naimittikeṣu tacchastaṃ pratiṣṭhāsnāpanāadiṣu //
iti pauṣkare /
punarācamanīye ca śastamambhaḥ sugandhi ca // ८-

namaḥ svadhā tathā svāhā vaṣaḍjātiyujā hṛdā /
arghyādikacatuṣkaṃ tu dadyādevaṃ yathākramam // ८-

arghyasya trīṇi pātrāṇi pādyasyāpi trayaṃ bhavet /
ṣaḍācamanapātrāṇi tathaikaṃ madhuparkake // ८-

arghyamādau tathā snāne pūjānte ca pradīyate /
ādau snāne vibhūṣānte pādyaṃ kāleṣu vai triṣu // ८-

pādyānte madhuparkānte snānādyantāmbarādiṣu /
nivedyānte ca ṣaṭsveṣu dadyādācamanīyakam // ८-

dhūpe dīpe ca naivedye tāmbūlaṃ vā phalādikam /
nivedyācamanaṃ dattvā kartavyaṃ karma cottaram // ८-

prathamācamanīyānte madhuparkaṃ pradāya tu /
sakṛdācamanaṃ dattvā tato gandhādinārcayet // ८-

pādyācamanamadhuparkādhikāraḥ /
apanīya tu nirmālyaṃ gandhapuṣpādinārcayet /
mūrdhni dūrvākṣatān dattvā tataḥ snānaṃ samārabhet // ८-

ni(rmatsa?majja)naṃ tu devasya prathamaṃ kārayet tataḥ /
sugandhatailenābhyajya tathā tailāpanuttaye // ८-

yavagodhūmamāṣādicūrṇairudvartayedapi /
īṣaduṣṇāmbuśītādbhiḥ sekāllepāpanodanam // ८-

samūlāṅgamanornyāsaḥ puṣpadhūpasamarpaṇam /
phalāpūpādinaivedyaṃ gītavādyādimaṅgalam // ८-

pañcagavyāmṛtasnānaṃ punarlepāpanodanam /
gandhāmalakahāridrakuṅkumodvartanāni ca // ८-

mūlāṅgavaidikairmantraiḥ sugandhāmbhobhiṣecanam /
yathopapattikalaśairabhiṣekaśca saṃbhavet // ८-

māṅgalyapiṣṭadīpādyairnīrājanavidhistathā /
viśuddhavāsasā bimbasthitatoyāpamārjanam // ८-

hemapuṣpādinā śaśvadaśūnyaṃ mastakaṃ yathā /
itthaṃ hi viṃśatyaṅgaṃ tu snānaṃ sāmānyamīritam // ८-

eteṣāṃ yadalabhyaṃ syānmanasā tat prakalpayet /
snānādhikāraḥ
tato vāsāṃsi śuddhāni sūkṣmāṇyabhinavāni tu // ८-

dukūlapaṭṭakārpāsadevāṅgādīni yāni ha /
anyatrānupayuktāni vikeśānyahatāni ca // ८-

bhaktyā yathopapannāni śastānyatra pradāpayet /
bhūṣaṇāni ca haimāni nānāratnojjvalāni tu // ८-

pādādyākeśayogyāni yathāvibhavasārataḥ /
alābhe manasā vāpi taṃ tu samyag vibhūṣayet // ८-

darpaṇaṃ nirmalaṃ cātra sthāpayet purataḥ prabhoḥ //
vastrabhūṣaṇavidhiḥ /
gandhaśca trividho jñeyaḥ śaivaḥ śāktaśca vaiṣṇavaḥ // ८-

candanaṃ kuṅkumaṃ kuṣṭhaṃ dalośīraṃ tathāgaru /
karpūraṃ hiriberaṃ ca śaivaṃ gandhaṃ pracakṣate // ८-

candanāgarukarpūramāṃsīkuṅkumarocanāḥ /
kaccoravānarābhyāṃ ca śākto gandha udāhṛtāḥ // ८-

candanośīratoyāhvairmāṃsīkuṣṭhaṃ murāgarū /
kuṅkumaṃ ceti vai gandhamaṣṭāṅgaṃ vaiṣṇavaṃ viduḥ // ८-

puṣpāṇi caiva kathyante prāgvacchaivādibhedataḥ /
tānyāgneyāni saumyāni saumyāgneyāni ca tridhā // ८-

sāttvikānīha śuklāni rājasānyaruṇāni tu /
kṛṣṇāni tāmasāni syuḥ pītaṃ rājasasāttvikam // ८-

śyāmaṃ tamorajomiśraṃ patreṣvapyevameva hi /
sāttvikādyaistu kusumaiḥ phalaṃ syāt sāttvikādikam // ८-

śvetārkaṃ karavīrakaṃ ca kamalaṃ durdhūrakāra *?dhe
rājārkaṃ ca sitāmbujaṃ ca tulasīsāśokasaccampakaiḥ /
kalhāraṃ bakapāṭale vakulakaṃ dve mallike mālatī-
pālāśasthalapadmadarbhadama(ne? nai) rmārgacchadaṃ dūrvayā // ८-

tadvad granthiśamībṛhanmaruvakaiḥ punnāganāgāsanai-
rnandyāvartatamālakubjavijayāmandārakāśmīrakaiḥ /
śastānyutpalakarṇikārakusumaiḥ kādambabailvānyatho
nīlaṃ cotpalamityamūni kusumānyuktāni śaivānyalam // ८-

śaste dve tulasī sitāmbujamatho raktābjapālāśake
jātīkubjakamādhavīdamanakaiḥ punnāganāgāsanaiḥ /
nandyāvartaśamīsthalābjavijayāsanmallikācampakai-
rbilvaṃ cotpalaketakādyabhinavaṃ kundaṃ tathā pāṭalam // ८-

lakṣmīdevisahāḥ sabhṛṅgamusalībhītendravallyastathā
bhadrā śrīpatilaṅghitā ca daśamī dūrvātha jambūcchadam /
kalhāraṃ karavīramekadalakaṃ padmaṃ kuśāḥ kairavaṃ
raktaṃ ceti vilomato'dhikaphalaṃ puṣpaṃ bhaved vaiṣṇavam // ८-

ambhojotpalabandhujīvavijayāḥ punnāganāgānyatho
jātīkundakaraṇḍacampakajapāyūthīramāpāṭalaiḥ /
bilvāśokahayārikubjadamanairmandāradūrvādalai-
rnandyāhvāpyaparājiteti kusumānyuktāni śāktāmyalam // ८-

nirgandhāni tathogragandhakaṭukānyaspṛśyaduṣṭāni cā-
pyanyāyopahṛtāni vā nakhakṛmīcihnāni tunnāni vā /
ūrṇāsūtraśiroruhādyupagatairmlāyatpurāṇāni vā
kālātītavilaṅghitāni ca tathā puṣpāṇyatho varjayet // ८-

tredhā coditapuṣpajātiṣu na ceduktāni varjyāni tānya-
nyonyapratiṣedhadarśanamapi syād yatra coktaṃ vinā /
anyasmai parikalpitāni ca tathā varjyāni tad yuktito
yadyasyātra viśeṣatastu vihitaṃ taddaivataṃ toṣayet // ८-

sūryāgnyostrividhaistathaiva kusumairiṣṭaṃ hi vighneśituḥ
śāktānyapyatha śāmbhavāni ca tathā skandāryacaṇḍādiṣu /
śāktānyeva manojavāggirisutādurgāṣṭamātṛpriyā-
ṇyambhojāsanadevarājakamalāḥ pūjyāstathā vaiṣṇavaiḥ // ८-

nandyāvartairardharātre ca kālye prāg rātreḥ syānmālatīmallikābhiḥ /
ahvyevābjairutpalaiḥ sarvadā vā haimaiḥ prātaḥ kesarairardharātre // ८-

ā vaivarṇyāt kesarāṇāṃ sarojaṃ bailvaṃ patraṃ dāmanaṃ ca trirātram /
pūjāyogyaṃ kārṇikāraṃ tu pakṣaṃ na syājjīrṇaṃ māsaṣaṭkaṃ bakākhyam // ८-

puṣpādhikāraḥ
dhūpadravyeṣu sarveṣu śreṣṭhaḥ kṛṣṇāgarurbhavet /
karpūramadhikaśreṣṭhamagarūpahitaṃ tathā // ८-

gugguluśca tathośīracandane madhyame smṛte /
śrīvāsasarjāvadhamau tadvallākṣā dhṛtaṃ madhu // ८-

sarvairetaiḥ sitopetairdhūpa ukto daśāṅgikaḥ /
nirdhūmasphuradaṅgāre nirjvāle ca nirindhane // ८-

dhūpaṃ dadyādadhaḥ kiñcid ghaṇṭāṃ vāmena vādayet /
viśuddhasitasūtreṇa syurvarttyo vātha tūlajāḥ // ८-

dīpārthaṃ goghṛtaṃ mukhyaṃ madhyāntye tailamāhiṣe /
sakarpūradaśo dīpaḥ phalaṃ dadyācchatādhikam // ८-

dīpaḥ kevalakarpūraḥ sahasraguṇa ucyate /
prabhūtasnehasaṃpūrṇairdaśabhirvā navāṣṭakaiḥ // ८-

dīpaiḥ pratinavairārād bhrāmyamārātrikaṃ bhavet /
na dagdhaśeṣavartyā tu punardīpaṃ pravartayet // ८-

nocchiṣṭāśucitailādyairnānyatailaghṛtādinā /
dhūpadīpavidhiḥ /
vrīheḥ pañcaśataṃ talaṃ dviguṇitaṃ te dve prakuñcaṃ smṛtaṃ
te dve'tha prasaraṃ tathaiva kuḍubaṃ prasthārdhakaṃ taddvayam /
prasthaṃ pātramathāḍhakaṃ śivamatho droṇaṃ ca khāriḥ kramāt
khārīṇāṃ tritayaṃ hi bhāra udito mānaṃ yathāśāstrataḥ // ८-

nityaṃ naimittikaṃ ceti naivedyaṃ dvividhaṃ matam /
taccottamottamādyaṃ tu navabhedena vakṣyate // ८-

taṇḍulāḥ śālijāḥ śastāḥ kalamā rājaśālijāḥ /
nīvārajāstvatho madhyā vrīhijā vaiṇavāstathā // ८-

priyaṅguyavagodhūmaśyāmākāstvadhamāḥ kramāt /
taṇḍulebhyo'ṣṭamāṃśāḥ syurupadaṃśāstathā dadhi // ८-

dvātriṃśadaṃśamājyaṃ syāccharkarāmadhunī tathā /
tatra nityavidheraṣṭadroṇaśālijataṇḍulaiḥ // ८-

sārdharātraṃ catuṣkālaṃ pūjāyāṃ vinivedayet /
pāyasaṃ kṛsaraṃ gaulamannaṃ tacca caturvidham // ८-

yathocitopadaṃśājyadadhyapūparasottaram /
sagītanṛttavāditraṃ sabhūtabalimaṅgalam // ८-

tatra pañcaśataṃ dīpāstvevaṃ syāduttamottamam /
ṣaḍbhirdroṇaiścatuṣkālamabhyarcya vinivedayet // ८-

sahomaṃ dviśataṃ dīpāḥ syurgītabalinartanaiḥ /
kuryāt pūrvānusāreṇa tat syāduttamamadhyamam // ८-

pañcadroṇaiścatuṣkālaṃ nivedyaṃ pūjanaṃ tathā /
aṣṭottaraśataṃ dīpairgītavādyabalikriyāḥ // ८-

agnikāryaṃ ca kurvīta syādevaṃ tūttamādhamam /
sacaturdroṇanaivedyaṃ catuṣkālocitārcanam // ८-

gītādyaṃ balihomau ca pradīpāḥ syuśca saptatiḥ /
madhyamottamamevaṃ syānmadhyamadhyemathocyate // ८-

bhārārdhataṇḍulaiḥ prāgvannaivedyaṃ cārcanādikam /
madhyāhna eva homaḥ syād dvikālaṃ nartanādikam // ८-

catvāriṃśat pradīpāḥ syurmadhyamadhye balistathā /
khāritaṇḍulanaivedyaṃ catuṣkālārcanā baliḥ // ८-

homo dvādaśa dīpāḥ syurgītādyaṃ madhyamādhamam /
sāyaṃprātastvāḍhakābhyāṃ śivaṃ tanmadhyāhne syādahni vedapradīpāḥ /
rātrāvaṣṭau syustrikālaṃ ca pūjā pañcātodyaiḥ syāt kaniṣṭhottamākhye // ८-

prātaḥ pātraṃ sāyamapyatra pātraṃ syānmadhyāhne tvāḍhakaṃ cāhni dīpau /
tatvāro vai rātridīpāstrikālaṃ pūjetyuktaṃ madhyamaṃ yat kaniṣṭhe // ८-

sāyaṃprātaḥ pratiprasthadvayanaivedyamarcanam // ८-

dīpo'hni niśi dīpāvityuktaṃ syādadhamādhamam /
nityanaivedyaprakaraṇam /
aṣṭadroṇaṃ samārabhya yāvad dvādaśabhārakam // ८-

naimittikaṃ syānaivedyaṃ navadhātrāpi pūrvavat /
uttamottamapūrvaṃ tu pūjāṃ caivaṃ samūhayet // ८-

syāt kāmyamapi naivedyaṃ yāvad vā prārthitaṃ bhavet /
na kālaniyamastatra sāṅgaṃ pūjā praśasyate // ८-

naimittikakāmyavidhiḥ /
kṣīraṃ tribhāgaṃ bhāgastu taṇḍulāḥ pāyasasya tu /
kṣīrājyataṇḍulatilāḥ samāḥ syuḥ kṛsarānnake // ८-

bhinnamudgaiḥ śubhāstaṇḍulāḥ syuḥ samāstasya cārdhaṃ ghṛtaṃ syād ghṛtārdhaṃ gulam /
taṇḍulebhyastathā yopayaḥ ṣaḍguṇaṃ syād gulānnaṃ tu tad yuktarambhāphalam // ८-

dhautadantā dvijāḥ snātaśuklāmbarā vajrapūtairjalairmauninastaṇḍulān /
kṣālayeyustathā saptakṛtvo'ṅgakairjvālayeyustathāgniṃ dhavitrādinā // ८-

dhyātvā culliṃ śaktimagniṃ ca rudraṃ vahnerbījāt tārakād vābhipūjya /
tasminnagnau taddhaviḥ sādhayeyuroṅkārājyaṃ cābhidhāryāhareyuḥ // ८-

bṛhatyaḥ kadalyastathā kuṇḍahālyaḥ sakūśmāṇḍamuktaṃ bhavet karkarī ca /
tathā kāravellaṃ ca cūtārdrakākhye bṛhanmudgamudgāstathā nālikeram // ८-

saśimbāśca māṣāstathā cidbhaṭākhyaḥ kulasthāśca śastāḥ prakṛṣṭopadaṃśāḥ /
kadalyādipakvaiḥ sitāpyoṣaloṇairyutaḥ syād yavānīdadhikvāthasūpaḥ // ८-

tathā modakāṃścopadaṃśāṃśca kuryād ghṛtavyoṣaloṇairyavānīṣṭapiṣṭaiḥ /
tataḥ pātravargaṃ bahiḥ śodhayitvā saśaṅkhadhvajacchatramutthāpayecca // ८-

hiraṇyādyamantraṃ hṛdā dhautamadbhiḥ kadalyādipatrāṇi vātrābhighārya /
havistatra dattvā yutaṃ copadaṃśaiḥ kadalyādipakvaiḥ phalairmodakaiśca // ८-

sitākṣaudradugdhe'tha dadhnā tu gavyaṃ ghṛtaṃ cārugandhaṃ navaṃ rāgabhāgam /
nivedyāt pradeyaṃ tu puṣpārpite'smiṃstato dhenumudrāmṛtaiḥ plāvayitvā // ८-

samprokṣya mūlamantreṇa dattvāmbho'gnipriyāntikam /
sapuṣpadakṣiṇakaro haviḥ spṛṣṭvā nivedayet // ८-

dhyāyet tanmanasā divyamannājyaṃ tṛptikārakam /
pānīyaṃ ca nivedyāsmai hṛdyaṃ śītaṃ sugandhi ca // ८-

bahirnirgatya taccheṣamannaṃ hutvānale'pi ca /
mūlāṅgādividhānena tattanmantreṇa sādhakaḥ // ८-

tatra kiñcid baliṃ dattvā vahniṃ bhaktyā kṣamāpayet /
pradakṣiṇanamaskārastutibhiḥ saṃprasādayet // ८-

prakṣālya caraṇau samyagācānto'ntaḥ praviśya tu /
sutṛptaṃ daivataṃ smṛtvā dadyādācamanīyakam // ८-

tato lavaṅkakarpūratakkolakramukānvitam /
nivedayecca tāmbūlaṃ gandhapuṣpārcitaṃ tataḥ // ८-

dhūpayitvā namaskṛtya japenmūlaṃ tu śaktitaḥ //
naivedyādhikāraḥ /
aṅgāni caiva parivāragaṇāṃśca sarvān pañcopacāravidhinā tu yathopapattyā /
saṃpūjayedanupapannamihārcaneyaṃ tatkalpayecca manasaiva samahitātmā // ८-

atropacārabhedena pūjābhedāṃstathāpare // ८-

vadanti tāṃśca vakṣyāmaḥ kiñcidbhedāt puroditāt /
daśopacārāḥ kathitā nivedyānte tu pūjane // ८-

homāntake tu kathitā hyupacārāstu ṣoḍaśa /
balyante cāpi te khyātāḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā // ८-

nṛttānte cāpi ṣaṭtriṃśadupacārāḥ prakīrtitāḥ /
uttamottamapūjāyāmuttame vā bhavantyuta // ८-

āsanāvāhanārghyāṇi pādyamācamanīyakam /
sāṅgaṃ snānaṃ tathā vastramupavītaṃ ca bhūṣaṇam // ८-

añjanaṃ gandhapuṣpe ca dhūpo dīpaśca darpaṇam /
nīrājanaṃ ca naivedyamagnikāryaṃ pradakṣiṇam // ८-

namaskāraḥ stutirvādyagīte nityabalistathā /
pūjāsamarpaṇaṃ ceti pañcaviṃśaticoditā // ८-

athāsanādayaḥ pañca pañcagavyābhiṣecanam /
dugdhena dadhnā cājyena madhunakṣurasana ca // ८-

abhiṣekastu tatsnānaṃ cakravartyupacārataḥ /
vastropavītābharaṇānyañjanaṃ gandhapuṣpake // ८-

dhūpadīpau ca mukuraṃ nīrājanavidhistataḥ /
mudrāṇāṃ darśanaṃ tadvannaivedyaṃ pustakārcanam // ८-

homakarma ca tāmbulaṃ pāduke cāmaradhvajau /
chatraṃ ca nityayātrā ca balidānamataḥ param // ८-

pradakṣiṇanamaskārastotrāṇyātodyameva ca /
gītaṃ nṛttaṃ ca pūjādeḥ samarpaṇamataḥ param // ८-

ṣaṭtriṃśadupacārāḥ syurevamuktāḥ kramāt kvacit /
vyatyastakramato vā syustattattantroditāstvamī // ८-

trividhopacārādhikāraḥ /
baliyātrotsavāḥ śastāḥ sthiraliṅgādipūjane /
na calasthaṇḍilavidhau maṇḍalakṣaṇikādiṣu // ८-

iti nigaditamārgāstūpacārāḥ pradiṣṭāḥ
pṛthagiha paripāṭyā tantrabhedeṣu dṛṣṭāḥ /
vividhamanusurāṇāṃ ye ca sāmānyakalpāḥ
svabhimataphalasiddhiḥ sādhakānāṃ yathā syāt // ८-

iti śrīmadīśānagurudevapaddhatau tantrasāre upacārapaṭalo'ṣṭamaḥ //
atha navamaḥ paṭalaḥ
athocyate naityakamatra karma sāmānyataḥ siddhikaraṃ manūnām /
samastavarṇāśramaliṅgabhājāmāvaśyakaṃ yat karaṇīyamekam // ९-

prabhāvatīṣveva hi tārakāsu kaulaṃ tu sūryodayadarśanāt prāk /
vadanti sandhyāṃ munayaḥ prabhātāṃ tasyāṃ vinidraḥ śayanaṃ ca jahyāt // ९-

atra pitāmahaḥ: -
nakṣatrajyotirārabhya ā sūryodayadarśanāt /
prātaḥsandhyeti tāṃ prāhurmunayo vedapāragāḥ // iti /
smaran hṛdambhoruhakoṭarasthaṃ śaivaṃ paraṃ jyotirathātmasaṃjñam /
vrajet samutthāya diśaṃ viśuddhāmambhaḥ prabhūtaṃ sulabhaṃ ca yasyām // ९-

atra smṛtiḥ: -
nivītaṃ dakṣiṇe karṇe samāsajyāmbareṇa tu /
avakuṇṭhya śiro maunī malotsargamathācaret // iti /
vidūrato mārgajalāśayādeśchanne tṛṇairbhūmitale nivītī /
udaṅmukho yāmyamukho'hni rātrau tyaktvā malaṃ cātha gṛhītaśiśnaḥ // ९-

jalāntikaṃ prāpya mṛdaṃ viśuddhāmādaya cāṣṭāṅgulakhātalabdhām /
nidhāya tāṃ dakṣiṇato dhṛtābhiradbhistu śaucaṃ vidhivat prakuryāt // ९-

ekaiva liṅge karayostu tisrastathā gude pañca mṛdaḥ prayojyāḥ /
vāme kare sapta daśaiva pāṇyoḥ kaniṣṭhakalpaṃ khalu śaucametat // ९-

dve cāpi liṅge karayoścatasro gude daśa syurdaśa vāmapāṇau /
hastadvaye dvādaśa ceti mṛtsnāḥ śauceṣvayaṃ madhyavidhiḥ pradiṣṭaḥ // ९-

tisro'tha liṅge karayośca pañca tripañcasaṃkhyāstu gude mṛdaḥ syuḥ /
vāme kare dvādaśa tatprasaṃkhyāḥ pāṇyorayaṃ śaucavidhirhi mukhyaḥ // ९-

utthāya vāsaḥ paridhāya samyagājānusandheścaraṇau karau ca /
prakṣālya mṛtsnāsalilairviśuddhairvaktraṃ ca gaṇḍūṣajalairviśodhya // ९-

plakṣāmrajambūkakubhāśvakarṇamālūrakāśokalavaṅkajādyam /
vaikaṅakatodumbaracampakaṃ vā śastaṃ bubhukṣoḥ khalu dantakāṣṭham // ९-

svairaṅgulairdvādaśabhirmitaṃ tatkaniṣṭhikānāhasamaṃ savalkam /
pūrvāmukho'dyādupaviśya maunī pradakṣiṇaṃ vāmaradādadhaḥ prāk // ९-

mokṣārthināṃ kaṇṭakinastu śastāstadvacchirīṣārjunanaktamālaḥ /
śasto hyapāmārga itīha teṣāmaṣṭāṅgulaṃ dantaviśodhanaṃ tat // ९-

p. ८२) sanimbadhātrīdhavaśeluśigruvānīrakairaṇḍatṛṇaiḥ kuśairvā /
sthitaḥ prajalpan śayito'thavādyāt tailāvasikto'pi na dantakāṣṭham // ९-

nopoṣitaḥ pāraṇapūrvakālaṃ na janmabhe parvaṇi nāsitāhe /
nāpyaṣṭamīśrāddhadineṣu dantān pradhāvayedaṅgulibhirnakhairvā // ९-

apica sārdhatriśatikāyāmatra kālottare -
pratipatparvaṣaṣṭhīṣu navamyāmapi vā guha! /
dantānāṃ kāṣṭhasaṃyoge mahān doṣo'bhidhīyate // it /
tadvat tu jihvāmapi mārjayitvā taddantakāṣṭhādi visṛjya dūre /
gaṇḍūṣakadvādaśakena paścādācamya tu snānamupakramet // ९-

saritsu gaṅgādiṣu mukhyamukhyaṃ tīrtheṣu cānyāsu nadīṣu mukhyam /
sarastaṭākādiṣu madhyamaṃ syāt snānaṃ tu kūpeṣu gṛheṣu nīcam // ९-

snāyāt tu kūpādiṣu śuddhapātraiḥ snātairdvijaireva samāhṛtādbhiḥ /
snāyāt tu noṣṇāmbhasi karmayogyaṃ naitad yato rogiṣu sammataṃ tat // ९-

bhuvamaṣṭāṅgulāṃ khātvā tyaktvādho mṛdamasnataḥ /
khātāṃ mṛdaṃ samādāya tat khātaṃ paripūrya ca // ९-

śirasā payasastīre dhaute saṃsthāpya tāṃ punaḥ /
śikhayā śodhayitvā tu varmaṇā vibhajet tridhā // ९-

liptvaikabhāgamā nābheḥ prakṣālyācamya vāgyataḥ /
dvitīyenāsnayuktena dīptenāṅgāni lepayet // ९-

dvijaśceduddhṛtāsīti mantreṇa prārthayed bhuvam /
itaro vakṣyamāṇena * * * * * * * * // ९-

dhāraṇaṃ poṣaṇaṃ tvatto bhūtānāṃ devi! sarvadā! //
tena satyena māṃ pāpaṃ pāpānmocaya dhāriṇi! // it /
* * * * * * * tato'kṣāṇi nirudhya tu /
prāṇānāyamya salile nimajjyāsnamanusmaran // ९-

kālānalapratīkāśamathopataṭamambhasi /
upaviṣṭo hyanudite sūrye sandhyāṃ bhajed dvijaḥ // ९-

brāhmīṃ pūrvaṃ tato'strākhyāṃ mantrasandhyāṃ tathetaraḥ /
upāsyordhvaṃ jalaṃ kṣiptvā vidhisnānaṃ samācaret // ९-

svamantrasannaddhatanuḥ smṛtvātmānaṃ hṛdambuje /
tṛtīyaṃ pūrvamṛdbhāgamādāyānābhi vāriṇi // ९-

sthitvā vāmakare kṛtvā tridhā tāṃ vibhajet punaḥ /
dakṣiṇaṃ bhāgamastreṇa prāk svamūlena tūttaram // ९-

aṅgamantreṇābhimantrya gṛhītvāstreṇa dakṣiṇam /
huṃphaḍantena rakṣāyai daśadikṣu kṣipet sudhīḥ // ९-

mūlābhyastena pūrveṇa jale dakṣiṇapāṇinā /
nikṣipya bhrāmayed vāri śivatīrthamanusmaran // ९-

aṅgābhyastārkadīptena śiṣṭabhāgena vigraham /
sarvamālipya tattīrthaṃ svanāmnāvāhya pūjayet // ९-

gandhapuṣpairyathālābhaṃ manasā vā samāhitaḥ /
mukhyanadyabdhitīrtheṣu nānyatīrthāni kīrtayet // ९-

kīrtanānniṣphalaṃ tat syāt krudhyeccāto na kīrtayet /
kevalāmbhassu gaṅgāditīrthānāṃ kīrtanaṃ smṛtam // ९-

tattatphalapradaṃ tasmāt tatra tīrthāni kīrtayet /
tataḥ prāṇān samāyamya trirnimajjya samāhitaḥ // ९-

nimagna eva sāṅgaṃ svaṃ mūlaṃ śaktyā japeddhṛdā /
apica dvijaścet -
hiraṇyaśṛṅgaṃ varuṇaṃ prapadya ityathāditaḥ sūktamudīrayan hṛdā /
nimagna evāmbhasi śaktito'khilān haratyaghaughānaghamarṣaṇe sthitaḥ // ९-

yathā jalaughe lavaṇasya sañcayaḥ prayāti sadyo vilayaṃ mahānapi /
tathā mahānapyaghamarṣaṇeṃ'hasāṃ cayo'pi nāśaṃ vrajatīti niścayaḥ // ९-

tataḥ sthito vāriṇi vāmadakṣiṇau karau śaśāṅkārkaśivadvayātmakau /
vibhāvya mūlena ca kumbhamudrayā śirasyathāṅgairapi vābhiṣecayet // ९-

dvijastu sūktaiḥ pavamānapūruṣaśriyāṃ yathāśaktyabhiṣicya tajjalāt /
taṭaṃ gataḥ sve paridhāya vāsasī viśuddhaśukle kṣatidoṣavarjite // ९-

snāto nāṅgāni nirmṛjyāt pāṇinā vārdravāsasā // ९-

tathā nekṣeta pāṣaṇḍipātakiśvāntyajāśucīn /
citiṃ ca citikāṣṭhaṃ ca yūpaṃ caṇḍālameva ca // ९-

spṛṣṭvā devalakaṃ cāpi sacelo jalamāviśet /
naimittikeṣu kṛtyeṣu grahaṇendukṣayādiṣu // ९-

ayanadvayatīrthādau sacelaḥ snātumarhati /
sandhyāsu vamane śuklaviṇmūtrocchiṣṭakuṣṭhinām // ९-

saṃparke vapane cābdheḥ sparśane cāpyaparvaṇi /
vṛṣalapratilomānāṃ mārjārasparśane'pi ca // ९-

śmaśrukarmaṇi cottīrya nadīṃ vāruṇamācaret /
dānādau snānajapyādau tarpaṇe havane'pi vā // ९-

sarvatra sapavitraḥ syādanyathā syāt tadāsuram /
yadvā muktaśikho nagnaḥ pralapan vāvakuṇṭhitaḥ // ९-

karoti kṛtyaṃ daivādyaṃ sarvaṃ vidyāt tadāsuram /
pādaprakṣālane mṛt syāt sakṛt pāṇyośca sarvadā // ९-

snānādisarvakṛtyādau bhojanādau ca saṃviśet /
mūtrādiśaucasyānte ca hastapādau pradhāvayet // ९-

athācamanakalpo'tra sāmānyasmṛticoditaḥ /
kathyate vaidikī sandhyā tathāstrākhyā ca tāntrikī // ९-

aṅgulyagre daivamaṅguṣṭhamūle brāhmaṃ tīrthaṃ parvasandhiṣvathārṣam /
prājāpatyaṃ syāt kaniṣṭhāmatho'tha pitryaṃ tarjāmūladeśe dvijānām // ९-

haste tūktaṃ dakṣiṇe tattale syādāgneyākhyaṃ tīrthamanyatra saumyam /
daivādyaṃ yat karma kuryāt svatīrthādācāmet tu brahmatīrthena toyaiḥ // ९-

jyeṣṭhāgre'gnistarjanīmūrdhni vāyurmadhyāgre'rko'nāmikāgre surendraḥ /
prajāpatyā syāt kaniṣṭheti devairaṅgulyaḥ syurdarkṣiṇe viprapāṇau // ९-

prāgvaktro vodaṅmukhaḥ sopavīto baddhvā cūḍāṃ jānumadhyasthavāhuḥ /
toyotkṣepī sūpaviṣṭo'tha maunī syādāprahvastvekadhīrācamiṣyan // ९-

aduṣṭarasagandhādyairakīṭāphenabudbudaiḥ /
anuṣṇairambubhiḥ śuddhairācāmedabhivīkṣitaiḥ // ९-

hṛtkaṇṭhāsyagatāḥ punanti vidhinaivāpo dvijātīn kramāt
triḥ pītā vṛṣalastriyāvapi tathā kuṇḍānulomādikān /
ācamya trirapastrivedapuruṣān prīṇāti nirmārṣṭi yad
dviḥ sātharvaṣaḍaṅgayajñapuruṣāḥ prītāḥ syurapyagnayaḥ // ९-

prīṇātyarkamanāmikānayanayoḥ sparśāt tathāṅguṣṭhayuk
sāṅguṣṭhā tvatha tarjanīsamamitā ghrāṇadvaye mārutān /
aṅguṣṭhena kaniṣṭhikāśravaṇayorāśāśca nābhervasū-
nātmānaṃ tu hṛdoṃ'sayordivamṛṣīn mūrdhnaḥ samastāṅgulaiḥ // ९-

ācamyetthaṃ dvirviśudhyeta sarveṣūcchiṣṭeṣu kṣālane pādayośca /
kakṣyāmokṣe vā śikhābandhamokṣe niṣṭhīvyātho jṛmbhikāyāṃ kṣute ca // ९-

ātmavidyāśivaistattvairīśvarāyanamontakaiḥ /
apaḥ pibet trirabhyastāstacchaivācamanaṃ smṛtam // ९-

oṣṭhāvastreṇa saṃsṛjya khāni sarvātmanā spṛśet /
evaṃ sandhyāprasaṅgena vāruṇasnānamīritam // ९-

vāruṇasnānācamanādhikāraḥ /
āgneyādīni cānyāni kuryāt snānāni saṃbhave // ९-

āgneyaṃ bhasmanā snānaṃ nikhilāghanibaharṇam /
svatejaḥ saṃbhavenaiva yena snātaḥ svayaṃ śivaḥ // ९-

snānaṃ prāg vāruṇaṃ kṛtvā paścādāgneyamācaret /
āpadyapi tathā śaktau dehasyāgneyameva vā // ९-

sandhyātraye ca japyādau caryā pūrvāvasānayoḥ /
bhuktvā suptvāmbu pītvā vā kṛtvāpyāvaśyakādikam // ९-

striyaṃ vāpyanulomādīn spṛṣṭvā vā mūṣikāśucīn /
ācaret snānamāgneyaṃ yathaivātharvacoditam // ९-

devāgniguru(vidyā? vṛddhā)nāṃ samīpe'ntyajadarśane /
aśuddhabhūmau mārge vā sthito noddhūlayed budhaḥ // ९-

kalpānukalpopakalpabhedāt tadvadakalpakam /
caturdhā bhasma śaivoktaṃ pūrvaṃ pūrvaṃ guṇādhikam // ९-

arogāyāḥ savatsāyā bhūmāvapatitaṃ tu goḥ /
gomayaṃ padmapālāśapatrādyanyatamena tu // ९-

gṛhītvā tu viśuddhātmā gāyatryā tu dvijo'paraḥ /
sāṅgamūlena śaivāgnau kalpaṃ tadbhasma kīrtitam // ९-

āraṇyagomayaṃ dūre grāmādeḥ pūtamāharet /
prāgvacchivāgninā dagdhaṃ yattat syādanukalpakam // ९-

agnidagdheṣvaraṇyeṣu gṛhītvā bhasma tat punaḥ /
gomūtrābaddhapiṇḍaṃ tu viśodhyātha śivānale // ९-

dagdhaṃ bhasmopakalpaṃ syādakalpakamathocyate /
viśiṣṭavipragovāṭajātaṃ vā devatālayāt // ९-

gṛhītvā sādhitaṃ prāgvat tad bhasma syādakalpakam /
caturvidhaṃ ca tad bhasma jātisaṅkaravarjitam // ९-

aparigrahamanyeṣāṃ karmasparśādyadūṣitam /
ślakṣṇaṃ pūtamarogaṃ ca pātrasthaṃ bhasitaṃ sitam // ९-

āgneyasnānayogyaṃ syād yathoktaṃ brahmaśambhunā /
tadbhasma śivamantreṇa śaktyābhyastaṃ surakṣitam // ९-

ādāya hastenādhārād dakṣiṇenābhimantrya tu /
viśodhya dhāraṇābhistu bhūtaśuddhividhānataḥ // ९-

ṣaḍaṅgenābhimantryādau kṛtvā vāmakare punaḥ /
kṛtvāstreṇa malasnānaṃ mastakaprabhṛti kramāt // ९-

tatastvīśānapuruṣāghoravāmaiḥ sasadyakaiḥ /
kramānmūrdhāsyahṛdguhyajaṅghāntāśeṣavigraham // ९-

uddhūlayed dvijo'nye tu lalāṭāṃsahṛdādiṣu /
dhārayeyustripuṇḍrāṇi tathaiva brāhmaṇādayaḥ // ९-

triyāyuṣaṃ dhārayeyurvedaprāmāṇyadarśanāt /
triyāyuṣaṃ jamadagneḥ kaśyapasyāgastyasya triyāyuṣamṛṣīṇāṃ tryāyuṣaṃ yad devānāṃ triyāyuṣaṃ tanme'stu triyāyuṣaṃ śivo nāmāsī'' ti sruteḥ //
āgneyasnānādhikāraḥ /
anabhre pratapatyarke vṛṣṭiṃ dṛṣṭvordhvabāhunā // ९-

māhendrasnānamīśānāt kāryaṃ saptapadāvadhi /
gavāṃ khurapuṭotkhātareṇubhiḥ pavanopagaiḥ // ९-

gomadhyagastatpuruṣaṃ gosūktaṃ vā japan dvijaḥ /
anyastu gostutiṃ gobhyo namo vetyabhyudīrayan // ९-

vāyavyamācaret snānamakhilāghanibarhaṇam /
snānānāmiha sarveṣāṃ mūlaṃ śreṣṭhaṃ ca vāruṇam // ९-

tasmāt prāg vāruṇaṃ kṛtvā tataḥ snānāntaraṃ vrajet /
āpohiṣṭhādibhirmantrairmantrasnānaṃ hi vaidikam // ९-

saṃprokṣaṇavidhānena svāṅgamūlaistu tāntrikam /
itthamutthānakāvaśyaśaucadantaviśodhanaiḥ // ९-

snānena ca viśuddhasya sandhyopāsanamiṣyate /
dvijaḥ prāg vaidikīṃ sandhyāmupāsītātha tāntrikīm // ९-

kṣatravaiśyāvapi tathaivānye kevalatāntrikīm /
upāsīrannataḥ pūrvaṃ vaidikī likhyate'dhunā // ९-

pitāmahādismṛtyuktā tāntrikī cāgamoditā /
snātasūktaprakāreṇa kṣālitāṅghrikaradvayaḥ // ९-

svācāntaḥ sapavitrastanmantravat prokṣayed dvijaḥ /
mantrāṇāṃ tadṛṣicchandodevatāviniyogavat // ९-

anuṣṭhānaṃ phalāya syādanyathā cet tadāsuram /
dadhikrāviṇṇa ityādervāmadevo hyṛṣiḥ smṛtaḥ // ९-

chando'nuṣṭup tathaivāpo viśvedevāśca daivatam /
anayā prokṣayitvātha mantritāmbhaḥ pibed dvijaḥ // ९-

sūryaścetyādimantrasyacchando gāyatrameva hi /
savitā devatāgastyo hyṛṣiragnirbhavedapi // ९-

tena pītvāpa ācamya prokṣayedāpyadaivataiḥ /
dadhikrāviṇṇa- ādyenāpyāpohiṣṭhādibhistathā // ९-

āpohiṣṭhādikānāṃ tu sindhudvīpa ṛṣiḥ smṛtaḥ /
āpo vai devatā chando gāyatraṃ prokṣaṇe vidhiḥ // ९-

tato'ñjaliṃ samāpūrya toyaiḥ prāgvadanaḥ sthitaḥ /
dhyāyejjyotiḥ paraṃ brahma sarvalokahṛdi sthitam // ९-

ādityamaṇḍalāntasthaṃ vidyād dehātmakaṃ puram /
tāravyāhṛtisāvitryā kṣipedūrdhvaṃ yathāśruti // ९-

tā āpo ghnanti rakṣāṃsi vajrībhūtāḥ kṣaṇena tu /
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya samācamya tu tāṃ japet // ९-

śuddhāyāṃ bhuvi vāgyatastvabhimukhaḥ sūryaṃ kuśesu sthito
gāyatrīṃ daśatārakāṃ saśirasaṃ savyāhṛtiṃ triḥ paṭhan /
prāṇāyāmaparo bhavejjapavidherādau yathāśaktita-
stena syāt pariśuddhakalmaṣatanuryogyaśca japyādiṣu // ९-

praṇavasya munirbrahmā chando gāyatrameva ca /
dhyānakāle paraṃ brahma homakāle hutāśanaḥ // ९-

japakāle trayī devo viśve'nyatra tu daivatam /
viniyogastu vedādau vācāmudghāta eva ca // ९-

gāyatryuṣṇiganuṣṭubhaśca bṛhatīṃ paṅktiṃ satriṣṭubjaga-
tyākhyā vyāhṛtisaptakasya tu punaśchandāṃsi tāsāmṛṣīn /
atriṃ caiva bhṛguṃ ca kutsamaparaṃ prāhurvasiṣṭhaṃ tata-
stadvad gautamakāśyapāvapi punastatrāṅgirāḥ saptamaḥ // ९-

agnirvāyuḥ sūryavāgīśvarābhyāṃ yādonātho vāsavaścātha viśve /
sapta khyātā devatā vyāhṛtīnāṃ sthānānyāhuḥ sapta bhūrādilokān // ९-

viśvāmitrastvṛṣirdevaḥ savitā bhagavān svayam /
chandastathaiva gāyatraṃ sāvitryāstattrayaṃ smaret // ९-

seyaṃ caturviṃśativarṇavedyā tripājjape'ṣṭārṇavibhāgataḥ syāt /
home ca pūjāviṣaye catuṣpāt svavarṇaṣaṭkapravibhaktapādā // ९-

omāpojyotirityādergāyatrīśiraso muniḥ /
brahmānuṣṭub bhavecchandaḥ paramātmādhidaivatam // ९-

prajāpatistathā daivaṃ śiraso'ntasya vā bhavet /
āyātvādervāmadevo muniḥ syācchando'nuṣṭub daivataṃ saiva devī /
gāyatrītthaṃ samyagāvāhya vidvān mantreṇāto darbhapāṇirjapet tām // ९-

ṣaṭkukṣiṃ tripadāṃ ca pañcaśirasaṃ śuklāṃ sarojekṣaṇāṃ
vahnyuddyotaśikhāṃ ca vedajananīṃ bhūpādapīṭhāmapi /
śakrapretapanīrapārthadaharitsvordhvādharāśodarāṃ
kroḍībhūtajagattrayāmabhimukhāṃ paurāṇanābhiṃ smaret // ९-

śīkṣā kalpo jyotiṣaṃ śabdaśāstraṃ mūrdhāno'syāḥ syurniruktaṃ ca pañca /
vāyuḥ prāṇo viṣṇurātmā lalāṭaṃ brahmā rudrastacchikhā vāk ca jihvā // ९-

chandasāṃ tu vicitistanayugmāṃ dharmaśāstrahṛdayāṃ ghanakeśīm /
nyāyavistaramujāmanalāsyāṃ candrasūryanayanāmuḍuhārām // ९-

mīmāṃsā (cā)tharvavedaśca ceṣṭā vedāntaḥ syānmānasaṃ yogasāṃkhye /
śrotre ghrāṇaṃ cāpi mantrāstu yajñāḥ sarve cāsyāḥ svāṅgakāntiprakarṣaḥ // ९-

evaṃrūpāṃ sarvadā sarvasiddhyai dhyātvā devīṃ sādhayet tāṃ japādyaiḥ /
sandhyābhedād dhyeyabhedāṃ viśaṣāt saṃlikhyante japyasaṃsiddhihetoḥ // ९-

haṃsārūḍhāṃ sitābje tvaruṇamaṇilasadbhūṣaṇāṃ sāṣṭanetrāṃ
vedāsyāmakṣamālāṃ srucamatha kalaśaṃ daṇḍamapyādadhānām /
dhyāyed dorbhiścaturbhistribhuvanajananīṃ pūrvasandhyābhivandyāṃ
sāvitrīmṛksavitrīmabhinavavayasaṃ maṇḍale caṇḍaraśmeḥ // ९-

tārkṣyārūḍhāmbujākṣī śatamakhamaṇibhā śaṅkhacakre dadhānā /
dorbhiryuktā caturbhiḥ sthitiriha jagatāṃ yā yajūṃṣyudgirantī /
vyālolānekahāradyutirucirucirā vaiṣṇavī madhyame'hnaḥ
sāvitrī dhyeyarūpā vilasati saviturmaṇḍale pītavasrā // ९-

pañcāsyāṃ piṅgavidyuttatirucirajaṭāmaṇḍalāṃ candramauliṃ
raṅgadbhūṣābhujaṅgasphuṭamaṇikiraṇavyaktabhasmāṅgarāgām /
dhyāyet khaṭvāṅgaśūle bhayaharavarade vyāghracarmāmbarāḍhyāṃ
sāvitrīṃ satrinetrāṃ pariṇatavayasaṃ sāmasūtiṃ dadhānām // ९-

ṛṣabhavāhanāmaparasandhyāyāṃ dhyāyediti yāvat
itthaṃ sandhyātraye tredhā sāvitrī dhyeyavigrahā // ९-

athāsyāḥ prativarṇaṃ tu daivatāni bhavanti hi /
agniḥ prajāpatiḥ soma īśānaḥ sūrya eva ca // ९-

vṛhaspatistathaivendro bhagaścaivāryamā tathā /
sāvitā ca tatastvaṣṭā pūṣāthendrānalau marut // ९-

īśvaro mitrāvaruṇau skando viśve'tha cakrabhṛt /
vasavo maruto'rtheśaścāśvinau cā pitāmahaḥ // ९-

p. ९१) tatkārādyakṣarāṇāṃ tu devatāḥ kramaśo matāḥ /
puraiva sāmānyatayātra tārakaḥ prakāśito vyāhṛtisaptakakramāt /
yathārthasaṅgo vidhivannirucyate sabhūrbhuvaḥsvarmahasāṃ janastapaḥ // ९-

tadeva satyaṃ saviturhi maṇḍale sthitaṃ tu tejaḥ khalu bhūrhi sattayā /
bhuvaśca tatkāraṇakāryasattayā suvo jagatsvīritamātmavattayā // ९-

mahaḥ prakāśātmatayā mahattayā janastathā sarvajanāntarātmatā /
tamoharaṃ yat tapatītyatastapaḥ paraṃ hi tat satyamanantamucyate // ९-

praṇavenātha saṃbandho vyāhṛtīnāmihocyate // ९-

bhuḥ syādakārastu bhuvo hyukāraḥ svaḥ syānmakāro'pi maho'tha binduḥ /
nādo janaḥ syāt tapa eva śaktirnādāntasaṃjñaṃ padamatra satyam // ९-

athārthapratipattyarthaṃ sāvitryāstannirucyate /
taditi syād dvitīyaikavacanaṃ brahmavācakam // ९-

sūryamaṇḍalagaṃ tejastad brahma paramaṃ hi yat /
ṣaṣṭhyantaḥ savituḥśabdo dhātoḥ prasavavācakāt // ९-

vṛṣṭeśca prāṇijātānāṃ sākṣāt prasaviturvibhoḥ /
vareṇyaṃ varaṇīyatvāccaturvargaphalārthibhiḥ // ९-

prathamāṣṭākṣarasyāsya vyāpyā bhūrvyāhṛtiḥ smṛtā /
bhaktigamyaṃ bhaved bhargaḥ pāpabhañjanato'pi vā // ९-

devasyeti ca ṣaṣṭhyantaṃ vṛṣṭyāderdāturīśituḥ /
dīvyamānasya vā dīptyā svaprakāśatayāthavā // ९-

tad dhīmahi dhyaicintāyāṃghātoḥ siddhaṃ hi yat padam /
tejaḥ sūryātmakaṃ jñeyaṃ cintayāmaḥ śivātmakam // ९-

dvitīyāṣṭākṣarasyāsya vyāpyā syād vyāhṛtirbhuvaḥ /
dhiyo buddhīrmanorasya cchāndasatvamudīritam // ९-

kṛtaśca liṅgavyatyāsaḥ sūtrāt suptiṅgupagrahāt /
ya ityatra tu yat tejo naḥ ṣaṣṭhī yuṣmadasmadoḥ // ९-

tasmādasmākamityarthaḥ prārthanāyāṃ pracodayāt /
tṛtīyāṣṭākṣarasyāpi vyāhṛtiḥ svariti smṛtā // ९-

itthaṃ jagatprasaviturvaraṇīyamarthaṃ pāpaprabhañjanakaraṃ yadabhīṣṭadasya /
tejastadekamamalaṃ pravicintayāmaḥ prajñāṃ prayacchatu sa no bhagavān maheśaḥ // ९-

ityukto'rtho'tra sāvitryāstacchiraḥ kathyate'dhunā /
āpo jyotī rasa iti somāgnyosteja ucyate // ९-

tattejo hyamṛtaṃ brahma sūrya ātmeti codanā /
evaṃ jñātvārthatastvetān nyasyed dehe yathākramam // ९-

śirobhrūmadhyanayanavaktrakaṇṭheṣvatho hṛdi /
nābhau ca guhyajānvaṅghridvaye cāsyāḥ padairnyaset // ९-

brahmā viṣṇuśca rudraścāpīśvaro'pi sadāśivaḥ /
ete sarvātmane jātiyuktāṅgamanavaḥ kramāt // ९-

itthaṃ vinyasya gāyatrīmṛṣyādīnabhivandya ca /
japedāyamya tu prāṇānanantaphalabhāg bhavet // ९-

praṇavāntaritaṃ saptavyāhṛtipraṇavaṃ punaḥ /
sāvitrīṃ śirasā yuktāṃ japecchataguṇaṃ phalam // ९-

aṣṭottarasahasraṃ tu japedevamananyadhīḥ /
tadaśaktau śataṃ vāpi daśamātramathāpi vā // ९-

pūrvaḥ pūrvo'tra mukhyaḥ syājjapaśaktiṃ na hāpayet /
athodvāsanamantrasya tūttameśikharetyṛcaḥ // ९-

sāvitrī devatānuṣṭub vāmadeva ṛṣirmataḥ /
mitrasyetyādyupasthānamantrāṇāṃ kauśikasttvṛṣiḥ // ९-

mitrastu devatā chando gāyatraṃ cāpyanuṣṭubhāt /
pradakṣiṇaṃ parikramya diśo'tha sadigīśvarāḥ // ९-

abhivandya tataḥ pañca sandhyādyā devatāḥ kramāt /
sahasraraśmimudyantamupatiṣṭhed divākaram // ९-

ātmānaṃ paramātmānaṃ dhyātvā pādābhivādanam /
kṛtvātha devapūjāṃ ca homajapyaṃ samācaret // ९-

athāto viniyogādyaṃ sāvitryāḥ kathyate'dhunā /
pratyāhāraḥ śastadeśe tu lakṣaṃ tiṣṭhan yuktātmā sūryabimbaṃ japitvā /
paśyan gavyāktaistāvadagnau tilaiḥ syāddhutvā bhaktaścenmantrasiddho mahātmā // ९-

ayutaṃ tu jale sthito japitvā nanu pāpāni nihanti nābhimātre /
prayutādupapātakāni lakṣādakhilānyeva hi pātakāni hanyāt // ९-

daśalakṣajapena kaṇṭhamātre sumahāpātakino'psu yānti śuddhim /
trisahasrajapādabhojyadoṣāt pariśudhyedapi vāṅmanaḥkṛtāghaiḥ // ९-

apahantyapamṛtyurogaduḥkhānyayutānāṃ tritayaṃ tilājyahomāt /
madhuratrayasiktadaurvalakṣatrayahomādapahanti kālamṛtyum // ९-

putraṃ śālihutena bilvakamalairlakṣmīṃ palāśaiḥ paśū-
nannādyaṃ saghṛtānnatastu kumudairvāsāṃsi caivotpalaiḥ /
vṛṣṭiṃ vetasajaiḥ sagomayaśilāmāleyagorocanā-
kaptaṃ? lokavaśīkaraṃ tu lilakaṃ spṛṣṭaṃ sahasratrayam // ९-

pādapāṃsukṛtaputtalihomānmārayet paramatītya tu vipram /
dveṣayecca kalivṛkṣasamidbhiścāṭayet tadanale kalipatraiḥ // ९-

kundapuṣpahavanena kumārīṃ vindate'tha karavīrahutāt syuḥ /
siddhayaḥ sa khalu koṭijapāt syāt khecaraḥ suramunīndrasametaḥ // ९-

juhuyāt pāyasenājyatiladūrvāṅkurairapi // ९-

catuḥ kṣīrasamidbhiśca pratyekaṃ trisahasrakam /
yattaduddiśya tat sarvamacireṇaiva sidhyati // ९-

juhuyāt pāyasājyābhyāṃ tiladūrvāṅkurairapi /
pratyakṣarasahasraṃ tu dīrghamāyuravāmuyāt // ९-

madhuratrayasiktaraktapadmairayutaṃ yo juhuyācchriyaṃ sa vindet /
saghṛtānnahutādathānnavān syād vidhivadvahnimukhādikaṃ ca kṛtvā // ९-

ādhāya vahniṃ vidhivat sūryamāvāhya tanmukhe /
tamapyārādhya vidhivat sāvitrīṃ taddhṛtambuje // ९-

samāvāhya tu mantreṇa dhyāyet sandhyoktalakṣaṇām /
sapūjya gandhapuṣpādyairdvādaśāntāmṛtāplutām // ९-

svakṛtyaṃ cāpi saṅkalpya juhvan sa labhate phalam /
atha mādhyandinaṃ karma snānapūrvaṃ samācaret // ९-

snānaṃ prāgvad viśeṣo'tra vaidikaḥ kathyate'dhunā /
prātaḥsnānamṛte'nyatra snāsyan dantān na dhāvayet // ९-

hiraṇyaśṛṅgamityādi punantu punarantataḥ /
japennimajjyāthācamya gṛhītvāñjalinā jalam // ९-

sumitrādyena santvantaṃ japitvāridiśaṃ prati /
durmitrādyena dviṣmo'ntaṃ prakṣipyācamya vāgyataḥ // ९-

yadapāṃkrūramityādi gacchatādantamambhasi /
trirāvartya kareṇātha nimajjyāmbhastaṭaṃ gataḥ // ९-

upaviśya tathācamya pāṇisthāmbho'bhimantrya tu /
āpaḥ punantvityādyena svāhāntaṃ tat pibet punaḥ // ९-

ācāmedasya carṣiḥ syād brahmaṇaspatisaṃjñitaḥ /
devatāpyāpa eva syācchando'nuṣṭup prakīrtitā // ९-

āpohiṣṭhāditisṛbhiḥ prokṣayed darbhapāṇinā /
hiraṇyavarṇāḥ śucayaḥ pavamānaḥ suvarjanaḥ // ९-

ityādimantraiḥ saṃprokṣya tato'mbhomagnavigrahaḥ /
ṛtaṃ ca satyaṃ cetyādikharityantamṛcāṃ trayam // ९-

prāṇānāyamya manasā japet triraghamarṣaṇam /
śaktaḥ sa cedimāg/stadāpovaruṇapūrvakaiḥ // ९-

suvāno-indurityantamantraiḥ kṛtvāghamarṣaṇam /
uttīrya vāso niṣpīḍyāthāmbare śucinirmale // ९-

paridhāyātha saṃkṣālya pādāvācamya vāgyataḥ /
santarpya pūrvasandhyāvat sāvitrīṃ śaktito japet // ९-

tiṣṭhaṃścedīkṣamāṇo'rkamāsīnaḥ prāṅmukho japet /
tataḥ puṣpāñjaliṃ dadyād bhānave kevalāmbu vā // ९-

athordhvabāhurādityamupatiṣṭhedimāṃ japan /
udvayādimudutyādiṃ citraṃtaccakṣurāditaḥ // ९-

hiraṇyayūpanāmā syādṛṣirāsāṃ prakīrtitaḥ /
udutyādidvayecchandastriṣṭup syād daivataṃ raviḥ // ९-

gāyatrī syāt tṛtīyāyāścaturthyā jagatī matā /
uṣṇik taccakṣurādyasya mantrasya savitā vidhiḥ // ९-

brahmayajñaṃ tataḥ kuryāt svādhyāyaḥ sa udīritaḥ /
brahmayajñottaraṃ kālaṃ tarpaṇasyāśvalāyanaḥ // ९-

prāhetareṣāṃ tu mataṃ tūpasthānādanantaram /
sāṅgamūlādibhirmantraiḥ svāgamoktavidhānataḥ // ९-

devān ṛṣīn pitṝṃścānyān tarpayeyurhi dīkṣitāḥ /
snānakāle'mbhasaḥ kṣobhaṃ na kuryāccaraṇādibhiḥ // ९-

antarmalāpanayanaṃ vastranirṇejanādi vā /
yadi kuryāt pramādena prāyaścittamihocyate // ९-

namo'gnaye'psumate namodbyontaṃ japed dvijaḥ /
uapatiṣṭhed dvijātiśceditaro'dbyo namo vadet // ९-

tato'nujñāṃ gṛhītvādbyistārthānudvāsya daivataiḥ /
ṛṣīn pitṝnapyudvāsya tato yāgagṛhaṃ vrajet // ९-

tatreṣṭāṃ devatāmiṣṭvā svāgamācāryadarśanāt /
tattanmantraṃ japeddhomavaiśvadevabalikriyāḥ // ९-

samāpyātithipoṣyādīn bhojayitvā svaśaktitaḥ /
svayaṃ bhuñjīta putrādyaiḥ sahito'nnamakutsayan // ९-

bhuktvānnagandhalepādyamapanīya ca śodhayet /
dantānatha samācamya mukhavāsaṃ bhajedapi // ९-

tato vidyāvinodādyairdinaśeṣaṃ sukhaṃ nayet /
athārdhāstamite bhānau sandhyāmāsādya paścimām // ९-

upāsīta yathāpūrvaṃ dantadhāvanavarjitam /
snātvācamyātha samprokṣya pītvāmbho'gniścamantrataḥ // ९-

ūrdhvaṃ tvāpastathā kṣiptvā gāyatrīṃ śaktito japet /
imaṃmevaruṇādyābhirupasthāyātha pūrvavat // ९-

gandhādyairdevatāmiṣṭvā yathāpūrvaṃ svaśaktitaḥ /
japitvātha namaskṛtya vaiśvadevabalikriyāḥ // ९-

samāpyātithibhūtyādyaiḥ saha bhuñjīta ced gṛhī /
śayīta śayane śuddhe svāstīrṇe śuklavāsasā // ९-

govipradevavahnīnāṃ nopariṣṭānna saṅkaṭe /
nānuvaṃśaṃ śayītāsau nottarāparadikśirāḥ // ९-

na nagno nārdrapāṇyaṅghrirna tailākto na cāśuciḥ /
vitānadīpakalaśaiḥ śobhite vibhave sati // ९-

mantrasannaddhadehastu rakṣāgandhādyalaṅkṛtaḥ /
svapatnīṃ sādhuśīlāḍhyāṃ svanuraktāṃ svalaṅkṛtām // ९-

aparvasvabhigacchet tu gṛhī santānakāraṇāt /
sandhyopāstiprasaṅgāditi vidhivihitaṃ naityakaṃ karmacakraṃ
śrautasmārteṣu tantroditamapi kathitaṃ varṇināṃ yat samāsāt /
dṛṣṭādṛṣṭeṣṭasiddhipradamiha munibhiḥ sevitaṃ ceti santaḥ
svīkurvantu svakīyaṃ dhanamiva suhṛdaḥ satpathe vartayantaḥ // ९-१८८ १/

iti śrīmadīśānagurudevapaddhatau tantrasāre nityakarmavidhirnāma navamaḥ paṭalaḥ //
atha daśamaḥ paṭalaḥ==
praṇamya śambhuṃ śaśikhaṇḍaśekharaṃ bhavaṃ bhavacchedakaraṃ samāsataḥ /
sabhūtaśuddhikramamātmaśodhanaṃ nigadyate yogajapādisiddhaye // १०-१०-

snāto yathāvat samupāsya sandhyāṃ yāgālayaṃ prāpya kṛtāṅghriśaucaḥ /
ācamya cāntarvidhivat praviṣṭaḥ śastāsane vāgyamavān niviṣṭaḥ // १०-१०-

āmastakāṅghridvayamātmadehe dhyāyan susūkṣmaṃ suṣiraṃ tadantaḥ /
bāhye tu vinyasya tu śaktimacchāṃ vyomatviṣaṃ tāmatha dehamadhye // १०-१०-

huṅkārabījaṃ rucimad vicintya prāṇān niyamyātha niveśya cittam /
tadrecakānto'tra phaḍantamastrād granthiprabhedaṃ kramaśo vidadhyāt // १०-

ye granthayaḥ pañca tamomaliṣṭhā hṛtkaṇṭhatālusthitayaḥ prasiddhāḥ /
bhrūmadhyato mūrdhani ceti teṣāṃ bhedāt tu nāḍīsaraṇiḥ prasidhyet // १०-

vāyuṃ nivartyātmani pūrakāntaṃ caitanyasāntātmakajīvarūpam /
taṃ bindubhūtaṃ ca nirāmayaṃ sve hṛtpaṅkaje kumbhakato vibhāvyam // १०-

tatrordhvavāyoḥ prasareṇa jīvaṃ sauṣumnamārgānnihitaṃ svamūrdhni /
uddhātamātreṇa tu bījavṛttyā taṃ dvādaśāntasthaśivaṃ nayet // १०-

kādaṅguladvādaśake tvasaumyaṃ śuklaṃ sahasracchadapuṇḍarīkam /
vyomāmṛtavyāptamadhomukhaṃ tanmadhyaṃ śivādhyāsitamabhyupeyam // १०-

līnaḥ śive'ṅgairabhirakṣitātmā sādhomukhaṃ dehataruṃ vibhāvya /
tattvāni ṣaṭtriṃśadatho vilomānnītvā layaṃ sveṣviha kāraṇeṣu // १०-

bhūmyambutejomarudambaraiḥ syād gandho rasaścāpyatha rūpamuktam /
sparśākhyaśabdau kathitāvupasthaṃ pāyavaṅghripāṇyo'pi ca vāk ca nāsā // १०-

jihvākṣicarmaśravaṇairmanaḥ syāt sāhaṅkṛtirbuddhirapi pradhānam /
pumāṃśca rāgo niyatistvaśuddhā vidyā kalā kālayutā ca māyā // १०-

saṃśuddhavidyā ca tatheśvarākhyaḥ sādāhvayaḥ śaktiratho śivaḥ syāt /
ṣaṭtriṃśaditthaṃ pratilomataḥ syustattvāni tattatparakāraṇāni // १०-

pañcātha bhūtāni parasparāntaḥ śodhyāni khādīni vilomamārgāt /
īśānapūrvaiḥ samadhiṣṭhitaistairakṣaiśca bimbārṇakalādhidaivaiḥ // १०-

bhūmaṇḍalaṃ yaccaturaśrapītaṃ vajrāṅkitaṃ gandhaguṇaṃ sasadyam /
ghrāṇendriyaṃ tatkalayā nivṛttyā yuktaṃ ca daivena caturmukhena // १०-

hlāṃbījataḥ pūrakakumbhakābhyāṃ vyāptaṃ tadā pādatalaṃ śirastaḥ /
śodhyaṃ taduddhātakapañcakāt syād vāyau praviṣṭaṃ paribhāvayecca // १०-

abbimbamardhendusitābjacihnaṃ śuklaṃ rasāḍhyaṃ rasanendriyaṃ ca /
vāmāsthitaṃ viṣṇusamanvitaṃ syād yuktaṃ pratiṣṭhākalayā viśodhyam // १०-

hrī/bījamuddhātacatuṣṭayāntaṃ taccāṇibhūtaṃ praviśantyapaścāt /
vahnestrikoṇāruṇamaṇḍalaṃ syād vidyātalaṃ svastikalāñchanaṃ ca // १०-

dṛgindriyaṃ rūpaguṇaṃ sarudraṃ hrūṃbījato'ghorayutaṃ viśodhyam /
tryuddhātatastatsalile praviṣṭaṃ vicintayed vyāptasamastadeham // १०-

ṣaḍbinducihnaṃ tvatha vāyubimbaṃ kṛṣṇaṃ ṣaḍaśraṃ puruṣāsthitaṃ tat /
tvaksparśaśāntyanvitamīśvareṇa hyaiṃyuktamuddhātayugāt kubhūtam // १०-

vṛttaṃ svabimbaṃ sphaṭikāvadātaṃ saśrotraśabdaṃ ca sabinduśakti /
īśānasādeśayutaṃ tvatītaṃ coddhātaśodhyaṃ khalu huṃphaḍantāt // १०-

taddvādaśāntaḥsthitamūlamantrāccandrāmṛtāsārajalaiḥ samastam /
āplāvya nirvartitabhūtaśuddhiḥ saṃpādya tattvāni yathākrameṇa // १०-

śivecchayotpāditaśuddhadeho hṛdyāsanaṃ tu praṇavena dattvā /
tadvyāpinīṃ nyasya śivāṃ tu śaktiṃ svabījajīvaṃ nihitaṃ śivākhye // १०-

taddvādaśāntādatha pūrakeṇa tvānīya nāḍyā hṛdayābjamadhye /
saṃsthāpya mūlāmṛtavāripūrairāplāvya pūjādikamārabhet // १०-

bhūtaśuddhyadhikāraḥ
atrocyate'nyā sphuṭamātmaśuddhiryā śoṣaṇādikramaśodhyadehā /
niśśeṣadoṣakṣayaśuddhidānād rogān jarāṃ mṛtyumapi kṣiṇoti // १०-

prāgvat svadehe suṣiraṃ tu cintya tadvyāpinīṃ cāntarabāhyaśaktim /
huṅkāramadhyasthitacittajīvaḥ prāṇān niyamyāhṛtapūrakeṇa // १०-२५ // १०-
granthīn vidāryāhṛtarecakāntaṃ cāstreṇa vāyuṃ vinivartya pūrāt /
caitanyamāhṛtya sasāntajīvaṃ hṛtsaṃpuṭaṃ jyotiranāmayākhyam // १०-

tatkumbhakoddhātavaśāt tadūrdhvaṃ tvākṛṣya sauṣumnapathā svakāntam /
taddvādaśāntasthaśive niyujya tattvāni nītvā vilayaṃ vilomāt // १०-

varṇān vilomāt kṣahasakramoktaṃ nītvā layaṃ śabdatatiṃ ca śaktau /
śūnyaṃ tu dehaṃ malapāpamātraṃ vicintya kṛṣṇaṃ tvatha nābhicakre // १०-

bimbe tu vāyoratidhūmravarṇaṃ yaṅkāramudbhāvya tu caṇḍavāyum /
dhyāyedadhaḥśākhamathordhvamūlaṃ saṃsāravṛkṣātmakamātmadeham // १०-

atra brahmaśambhuḥ -
dehātmādhomukhastatra dhyātavyo bhavapādapaḥ iti /
taṃ śoṣayennābhivinirgatena dhyātvānilenāghamale ca śoṣye /
uddhātakaiḥ pañcabhirasya śoṣaṃ vāyornirodhena vidhāya paścāt // १०-

hṛtpaṅkaje'ntyaṃ viṣavahnivāyuṃ sānugrahārdhenduyutaṃ sanādam /
bījaṃ tu cintāmaṇisaṃjñametad bimbe hutāśasya tu vahnirūpam // १०-

vinyasya ṣaṭkoṇalasattriśūlajvālāsahasraprasarairaghaugham /
samyag dahantaṃ tu kalebarākhyaṃ tadbhasmasādbhūtamapīha cintyam // १०-

dahet pāśupatāstreṇa iti parākhyapauṣkarayoruktatvāt pāśupatāstreṇa vā tad dahet /
protsārya caṇḍānilavāyubījāt tad bhasma sarvaṃ tu diśo vikīrya /
śūnyaṃ khatulyaṃ paribhāvya dehaṃ śuddhaṃ tu tat kevalapuṇyaśeṣam // १०-

atra brahmaśambhuḥ -
kumbhakenāgninā śuṣkaṃ nirdagdha ca vicintayet /
recakenātha vāyavyād bhasmībhūtaṃ diśo daśa //
pralīnamantyayā śuddhaṃ nirmalaṃ vyoma bhāvayet // १०-iti
kalebaraṃ dahed dhīman bhasmakūṭavyavasthitam //
iti śrīkālottare -
vyomāmbujāntasthaśivasya śaktericchākriyājñānavaśāt sisṛkṣoḥ /
śakteryathāvallipivarṇapūgaistattvāni cotpādya tu taiḥ śarīram // १०-

sṛṣṭvā tadaṇḍātmakaviśvalokaṃ saṃbhāvya śuddhaṃ gatapāśabandham /
prāgdvādaśāntāhitabījajīvaṃ tvākṛṣya tatpūrakavāyumiśram // १०-

tadbrahmarandhreṇa niveśya mārgāddhṛdabjamadhye śivamātmarūpam /
vyomābjamadhyendukalāsvarāḍhyaṃ dvyaṣṭacchadādhārasudhākalābhiḥ // १०-

sauṣumnamārgeṇa pṛthag yathāvadāpūrayed vyutkramataḥ svarāṇām /
sāmṛtā mānasī tuṣṭipuṣṭī tathā prītiruktā ratiḥ śrīśca śāntiḥ svadhā /
kāntyatha jyotsnayā haimavatyā prabhā pūraṇī vāmayā syādamā ṣoḍaśī // १०-

dakṣiṇāṅguṣṭhato gulphajānū kaṭiścodaraṃ pāṇisandhirbhujo dakṣiṇaḥ /
mūrdhni cārdhaṃ kramād vāmabhāge'pi ca sthānamukta kalāstadvilomānnyaset //
aḥ amāyai namaḥ / aṃ vāmāyai namaḥ / auṃ pūraṇyai namaḥ /
ityaṅguṣṭhādimūrdhāntaṃ ṣoḍaśakalā vinyasya tadamṛtaiḥ kramādāpūrayedityupadeśaḥ /
toyamardhendumatpūrṇacandraprabhaṃ svāmbuje bhāvayet tatkalārtasvaram /
śaṅkhakundendugokṣīragaurāmṛtairbrahmanīḍāpathāpūrya dehaṃ svakam // १०-

atra brahmaśambhuḥ -
tatsudhādhavalāpūrasiktaṃ kṛtvā nirantaram / iti /
śrīkālottare ca -
candrabimbaṃ smaret tatra śvetapadmopari sthitam /
sravantamamṛtaṃ divyaṃ śarīrotpattikāraṇam // १०- iti /
dvyaṣṭavarṣākṛtiṃ śuddhavidyātanuṃ tat sudhāpūraṇaplāvyamānākṛtim /
puṇyapūgārjitaṃ śuddhamitthaṃ dhiyā yaḥ smaredekadāpyeṣa yogī bhavet // १०-

itthamabhyāsataḥ śuddhasattvaḥ svayaṃ śaktipātaṃ labheteśvarānugrahāt /
japyapūjādibhiśceṣṭasiddhiṃ tadā suprasannā mukhānnissared bhāratī // १०-

nahi salilaviśeṣaiḥ kevalaṃ kṣālanādyaiḥ prabhavati pariśuddhaṃ yanmaliṣṭhaṃ śarīram /
dvividhamitiha sadbhiḥ sāntaraṅgātmaśuddhiḥ savidhikamupadiṣṭāṃ tāṃ bhaje nityaśo'pi //
iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre
bhūtaśuddhyādipaṭalo daśamaḥ //
athaikādaśaḥ paṭalaḥ==
athocyate siddhikarī manūnāṃ dīkṣā yathā sā ca catuṣprakārā /
tathāhi mantrī prathamātha śaivī śākteyikākhyā tvatha vaiṣṇavī ca // ११-

dadāti yasmādiha divyabhāvaṃ māyāmale karma ca saṃkṣiṇoti /
phalaṃ caturvargamayaṃ ca yasyāstasmāt tu dīkṣetyabhidhānamasyāḥ // ११-

sāmānyabhūtā khalu māntrikī syād dīkṣā smṛtā mantragaṇeṣu tadvat /
varṇeṣu cāpi dvijapūrvakeṣu syācchaivaśākteṣvapi vaiṣṇaveṣu // ११-

kauberadigbhāgagate dineśe puṇyarkṣayoge sutithau sulagne /
pakṣe tu pūrve vidadhīta dīkṣāmācāryaśiṣyābhyudayaprade ca // ११-

dīkṣāsu devālayamaṇḍapānāṃ veśmādikṛtye'pi ca vighnaśāntau /
vāstvīśapūjāṃ prathamaṃ vidadhyāt saṃvartayet sarvasamīhitānām // ११-

vāstvīśanāmā hyasuro'tikāyo devaiḥ purā dattavaro'tipūjyaḥ /
śete sma bhūmyāṃ pravisārya pādau hastau tathādhovadanaḥ sadaivaḥ // ११-

taddehasaṃsthāḥ khalu devatāstā dvātriṃśadanye prakṛtiprasaṃkhyāḥ /
pūjyāścatuḥṣaṣṭipadeṣu viprairekottarāśītipade nṛpādyaiḥ // ११-

uddiṣṭadeśe navagomayāmbhaḥsekopalipte caturaśramādau /
kṛtvāṣṭadhā tad vibhajedathaivamuktaṃ catuṣṣaṣṭipadaṃ tu tat syāt // ११-

tasmin vibhakte navadhā tu sūtrāṇyāsphālya saṃmiśritapiṣṭacūrṇam /
ekottarāśītipadaṃ taduktaṃ devālayānāmapi bhūmipānām // ११-

kṛtvā catuṣṣaṣṭipadaṃ tu tasmin koṇeṣu sūtre'pi niveśya tatra /
madhye padānāṃ hi catuṣṭaye syād brahmādipūjyastadanantaraśca // ११-

pūrvādidikkoṣṭhayugeṣu tadvaccāryo vivasvānatha mitranāmā /
mahīdharākhyaśca tadantarāle koṇārdhayugmeṣu vadāmi devān // ११-

sāvitraḥ savitā ca vahnidiśi tat syātāṃ padārdhe gatā-
vindraścendrajayaśca rākṣasadiśi (khyā?syā)tāmatho mārute /
rudro rudrajayastatheśadiśi cāpyāpāpavatsāhvayau
bāhye koṇacatuṣṭaye'pi ca punarvakṣyāmi devāṣṭakam // ११-

śarvaskando yamāhnaśca jambhakaḥ pilipiñjakaḥ /
carakī ca vidārī ca pūtanā pāparākṣasī // ११-

atha prāntacatuṣpaṅktidvātriṃśatkoṣṭhadevatāḥ /
prāgādikramaśo jñeyāścaturdhaiva caturdiśam // ११-

prāacyāmīśānaparjanyajayantendrārkasatyakāḥ /
bhṛśāntarikṣāvityaṣṭau devatāḥ syuḥ pratikṣaṇaḥ // ११-

agniḥ pūṣādha vitatho yamaśca gṛharakṣakaḥ /
gandharvabhṛṅgarājau ca mṛgākhyo'pi ca dakṣiṇe // ११-

nir-ṛtirdauvārikaśca sugrīvavaruṇāvapi /
puṣpadantāsurau śoṣaḥ pāpayakṣmā ca paścime // ११-

māruto nāgamukhyau ca bhallāṭaśca niśākaraḥ /
argalaśca ditistadvadaditiścottarasthitāḥ // ११-

īśānasya śiro niveśitamabhūd vāstoṣpatermārute
vahnau cāpi karadvayaṃ padayugaṃ naktañcare sthāpitam /
parjanyo nayane ditiśca vadane syādāpavatso gale
karṇau cāpyaditistathārgalayutāvaṃsau jayantāśritau // ११-

śakraścātha niśākaraśca bhujayoḥ pṛṣṭhe tu rudraḥ sthitaḥ
sāvitraḥ savitā ca rogasahitāḥ hoṣaśca pāṇyoḥ sthitāḥ /
nābhau syāccaturānano'sya kucayorbhūbhṛt tathaivāryamā
mitraścāpi vivasvatā tadudare guhyendrakaścāparaḥ // ११-

īśānapūjā tu ghṛtākṣatādbhiḥ parjanyakasyotpalagandhatoyaiḥ /
pītā jayantasya bhavet patākā raktānnadīpaiśca yajenmahendram // ११-

sūryasya pītānnavitānakābhyāṃ satyasya sājyena tathaudanena /
godhūmakānnena bhṛśasya pūjā kāryāntarikṣasya tu māṣamāṃsaiḥ // ११-

agniṃ srucābhyarcya tathaiva lājaiḥ pūṣāṇamiṣṭvā vitathaṃ ca hemnā /
madhvodanābhyāṃ gṛharakṣakaṃ ca māṃsaudanābhyāṃ yamamarcayecca // ११-

gandharvamiṣṭvā kusumaiḥ sagandhaiḥ syāt pakṣijihvā tvatha bhṛṅgarāje /
pūjā mṛgasyāpi tilairyavaiḥ syā pitryaṃ nir-ṛtyai kṛsaraṃ yathāvat // ११-

dauvārikaṃ śobhanadantakāṣṭhaiḥ sugrīvamiṣṭvā tu yavaiḥ sadhūpaiḥ /
stambaiḥ kuśānāmapi puṣpadantaṃ tadvajjaleśaṃ sitapuṇḍarīkaiḥ // ११-

madhvakṣatābhyāmasurāya pūjā śoṣāya cānnaṃ ghṛtamiśritaṃ syāt /
nīvārakānnaṃ tvatha pāpayakṣmaṇyājyena vāyorapi maṇḍakāni // ११-

nāgaprasūnairapi nāgapūjāṃ kuryāt tu mukhyāya tu modakaiśca /
bhallāṭasaṃjñasya samudgamannaṃ somāya rājñe madhupāyasājyam // ११-

śālyakṣatairargalamarcayitvā saṃraktaśālyannaghṛtairditiṃ ca /
māṣānnabhakṣyairaditiṃ yathāvad dvātriṃśaditthaṃ kramaśo'rcayitvā // ११-

āpastu dugdhena tathāpavatsaḥ pūjyastu dadhnā ghṛtalaḍḍukaiśca /
sāvitramiṣṭvātha kuśārgalānnaistathā savitre yajanaṃ vidadhyāt // ११-

hāridramannaṃ saghṛtaṃ tathendre śuddhānnamevendrajayāya śastam /
rudrāya māṃsaṃ vihitaṃ tu pakvaṃ māṃsaṃ tathā rudrajaye tvapakvam // ११-

a(trā)bhipūjyāḥ samarīcakādyāste laḍḍukālohitaśuklabhaktaiḥ /
tathaiva bhāṣaiḥ saghṛtairyathāvat sve sve pade syuścaturaḥ krameṇa // ११-

brahmāṇamājyākṣatapañcagavyaiḥ puṣpaiḥ sagandhaiścaruṇā tilaiśca /
saṃpūjya tu prāg ghṛtapāyasena śarvāhvayaṃ skandamatho yajet // ११-

yāmye'ryamṇe samāṃsājyaṃ tataḥ pītasragāmiṣe /
jambhakāya tu vāruṇyāṃ pilipiñjāya cottare // ११-

sāndralohitapuṣpānnairbalimitthaṃ pradāpayet /
māṃsaudanaghṛtāpūpairaiśānyāṃ carakībaliḥ // ११-

bāhye pittena māṃsena vidāryai bahnidigbaliḥ /
pūtanāyāstu rākṣasyāṃ dadhiraktaudanairdiśi // ११-

kṣīrapittāsthiraktānnairvāyavyāṃ pāparākṣasīm /
yajet sarvān svanāmnaiva namontaṃ sopacārakam // ११-

bāhye tvaṣṭavidhebhyo'tha bhūtebhyo balimāharet /
pratyekamuktadravyāṇāmalābhe kusumākṣataiḥ // ११-

sugandadhūpadīpaiśca śuddhānnena smṛto baliḥ /
svairnāmabhistu praṇavādiyuktairnamontakairarcanameṣu kṛtvā /
pañcopacārairniśi śuklavāsā viśuddhabhāvastu baliṃ vidadhyāt // ११-

itthaṃ vāstuśarīrasthā devatāḥ samyagarcitāḥ /
tattatkarmasu saṃsiddhiṃ prayacchanti ca śāntikam // ११-

ekāśītipadeṣu pūrvavadamuṃ vinyasya vāstoṣpatiṃ
madhye tasya tu vedhasaṃ navapadeṣvabhyarcya tadbāhyataḥ /
koṇeṣvatra padadvayeṣvaghnigatāḥ sāvitrapūrvāḥ surā-
stanmadhye samarīcapūrvakasurāścatvāra uktāḥ kramāt // ११-

pūrvādyāsu diśāsu bāhyavṛtigā ekaikakoṣṭhasthitā
dvātriṃśat pṛthagīśapūrvakasurāḥ pūjyāḥ purovat kramāt /
bāhye'nyāḥ padavarjitāstu carakī caiśe vidāryānale
koṇe rakṣasi pūtanātha pavanasyāśāgatā rākṣasī // ११-

śarvaskandādicatvāraḥ padavarjaṃ bahiḥ sthitāḥ /
prāgyāmyavāruṇāśāsu kauberyāṃ ca kramād yajet // ११-

anayormārgayorekamāśrityāvāhya vāstupam /
tadaṅgapadagāścāpi devatāḥ kramaśo'rcayet // ११-

vāstuvinyāsapūjādhikāraḥ
evaṃ samārādhya tu vāstudevān dvijātayaścedatha vāstuhomam /
kuryuryathā vāstupatiḥ praśāmyed yathaiva bodhāyanadṛṣṭamārgāt // ११-

navaṃ gṛhādyaṃ pravivikṣuragre tat sādhvalaṅkṛtya tu toraṇādyaiḥ /
prakalpya kartuḥ śayanapradeśaṃ tāreṇa saṃśodhya gaṇeśamiṣṭvā // ११-

tadvāstumadhyaṃ ca vidhāya tasmāt pūrvottarasyāṃ diśi gomayena /
gocarmamātraṃ caturaśrabimbaṃ tvālipya collekhanakādi kṛtvā // ११-

tasmin svagṛhyoktavidhānato'gnimādhāya tatrāgnimukhaṃ vidhāya /
gokṣīrasiddhaṃ carumājyasiktaṃ mantrairyathāvat kramaśo juhoti // ११-

vāstoṣpate pratijānīhyasmānityādimuktvā tu puronuvākyām /
vāstoṣpate śaṃ mayā saṃsadā tetyādyāṃ tu yājyāṃ juhuyādudīrya // ११-

vāstoṣpate dhruvā sthūṇāṃ sattvamityādimantrataḥ /
gṛhyaṃ bhayaṃ yadityādyamakṣispandeti cādinā // ११-

duḥsvapne pāpasvapne ca yat svapnāśana-ādinā /
vāstoṣpate prataraṇo na edhītyādināpi ca // ११-

amīvahā vāstoṣpatetyādinā ca juhoti vai /
ebhistu vaidikairmantrairhutvājyena sruveṇa tu // ११-

tataḥ sviṣṭakṛtaṃ kuryādādhenuvaradānataḥ /
athāgneḥ purato darbhānāstīrya hutaśeṣitam // ११-

namo rudrāya vāstoṣpata ityādinā nikṣipet /
anenaiva tu mantreṇa sthālīṃ saṅkṣālya tajjalam // ११-

pātre prakṣipya kasmiṃściccheṣājyaṃ śeṣamambu ca /
ekīkṛtya tu mantreṇa śākhayodumbarasya vā // ११-

pālāśaśākhayā vātha darbhamuṣṭyāthavā punaḥ /
prāsādabhavanādau tat sarvatra triḥ pradakṣiṇam // ११-

paryukṣannatha paryeti tataḥ saṃpūjya vai dvijān /
tvaṃ viprastvaṃ kviriti mantreṇānena bhojayet // ११-

āśiṣo vācayityā tu śivaṃ vāstviti vācayet /
vāstuhomādhikāraḥ /
prasādaṃ bhavanaṃ prapādikamatho yadvāpi yāgālayaṃ
kṛtvā takṣakarāt pragṛhya tu tataḥ sūtratrayāveṣṭitān /
kauśyā cāpi ca mālayā tu paritaḥ saṃveṣṭya dhānyākṣataiḥ
sarvatra pravikīrya pūrṇakalaśaṃ dīpaṃ ca madhye nyaset // ११-

tataḥ kṛṇuṣvādikamatra sūktaṃ tvardharcaśo'nte tu dahāśasādyam /
ṛco'rdhamāyojya japedaśeṣaṃ rakṣoghnamevaṃ tu japādiṣu syāt // ११-

kṛtvā punaḥ sthaṇḍilamagnibhāge tatrāgnimādhāya yathāvidhānam /
hutvā puraivāgnimukhaṃ juhotu rakṣohaṇaṃ vājinamutyubhābhyām // ११-

punaḥ kṛṇuṣvādibhiratra mantrairājyena hutvā tu yathākrameṇa /
tadvad vibhinnairatha pañcabhiśca vedādimantrairjuhuyāccaturbhiḥ // ११-

iṣe tvetyādinā tadvadagnimīle tu cādinā /
agna-āyāhipūrveṇa śannodevīrathādinā // ११-

tatastu pañcadurgābhirvedoktābhirjuhoti ca /
jātavedasa ityādyā ṛg durgā prathamā bhavet // ११-

tāmagnivarṇāmityādyā dvitīyā ṛgudīritā /
agnetvaṃpārayānavyo-asmānādyaṃ tṛtīyakam // ११-

viśvāninodurgahādyaścaturtho mantra īritaḥ /
pṛtanājitamityādiḥ pañcamo mantra ucyate // ११-

etābhiḥ pañcadurgābhirājyena juhuyāt pṛthak /
tato vyāhṛtibhistadvadaghorāstreṇa vai punaḥ // ११-

paścādapāmārgasamidghṛtābhyāmannena sājyena śataṃ juhotu /
aṣṭottaraṃ sviṣṭakṛtaṃ ca paścācchiṣṭājyamādāya tathāmbuśeṣam // ११-

ādāya tad bhasma ca miśrayitvā pātre tvapāmārgarasena yuktam /
tenākhilaṃ tadbhavanaṃ pramārjya samprokṣayet tatparitastu darbhaiḥ // ११-

tamagnimādāya tatheśakoṇe saṃsthāpya paścāt tu catuṣpathe vā /
visarjayeduktajalānnapiṇḍairdattvā baliṃ dikṣu samāpya caivam // ११-

evaṃ tu rakṣohaṇaśāntiruktā rogāpamṛtyugrahadoṣahantrī /
rakṣākarī śrīvijayāyuṣāṃ syād vṛddhipradaiṣā vidhivat prayuktā // ११-

dīkṣāprasaṅgāditi vāstupūjā baliśca homo'pi ca tantrasiddhaḥ /
rakṣoghnaśāntiśca yathāvadukto baudhāyanācāryamataṃ viditvā // ११-

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre vāstuvidyāpaṭala ekādaśaḥ //
atha dvādaśaḥ paṭalaḥ==
utsaveṣu vividheṣvapi dīkṣāsthāpanādiṣu pavitravidhau ca /
maṅgalāṅkuraviropaṇapūrvaṃ maṅgalaṃ bhavati karma kṛtaṃ tat // १२-

śastayāgadivasāt tu purastāt saptame'hani śubhe navame vā /
pañcame'pi sudine sumuhūrte maṅgalāṅkuravidhiṃ vidadhīta // १२-

pātramatra vihitaṃ trividhaṃ tat pālikā ca ghaṭikā ca śarāvam /
viṣṇupadmabhavaśaṅkaradaivaṃ tattrayaṃ pṛthaganukramaśaḥ syāt // १२-

aṅgulaiḥ kṛtimitaiḥ sphuṭamuccā pālikāvadanavistarato'pi /
uttamā ca yarayāṅgulasaṃkhye madhyamādhamavidhau kathite vai // १२-

pādavistṛtirathordhvamitā syāt tattribhāgamitakaṇṭhabilaṃ ca /
daṇḍavad bhavati śiṣṭamaśeṣaṃ kaṇṭhatulyaṃ pariṇāhamanojñam // १२-

vyāsasocchrayasamā ghaṭikākhyā tālamātramiha pañcamukhī syāt /
dikṣu tanmukhacatuṣṭayamekaṃ madhyamaṃ tu samavartitabhāgam // १२-

tālavistṛtamukhaṃ tu śarāvaṃ tatsamocchrayamato'rdhamitāṅghri /
daṇḍakasya caturaṅgulanāhaṃ kaṇṭhamasya bilavarjyamudagram // १२-

sambhave kanakarūpyakatāmrairmārtikānyabhinavānyatha vā syuḥ /
kṣālitāni salilena nijāstrāt sūtraveṣṭitagalāni nidadhyāt // १२-

śuddhamṛtsikatagomayacūrṇaiḥ pūritāni kuśakūrcayutāni /
maṅgalāṅkuragṛhe savitāne pātrakāṇi nidadhātu manojñe // १२-

gomayādbhirupalipya tu bhūmiṃ svāṅgamūlamanuyuktajalāstrāt /
prokṣya piṣṭaparirūṣitasūtrairuktalakṣmavihite caturaśre // १२-

vighnanāthamabhipūjya purastāt puṇyakāhamapi vedaviśiṣṭaiḥ /
vācayedadhikamekamaśīte syāt padaṃ tu vihitaṃ caturaśre // १२-

madhyato navapadairathaṃ śuklaṃ karṇikāṣṭadalakesaraśobhi /
ālikhet sarasijaṃ tu rajobhiḥ śālibhiḥ suvihitocchritamadhyam // १२-

tatra sūtraviniveṣṭitakumbhaṃ dhūpitaṃ tu vinidhāya kuśeṣu /
dvādaśāntagalitāmṛtatoyaiḥ pūrayet sakuśakūrcahiraṇyam // १२-

pippalāmranavapallavagandhairmālyadāmakusumākṣatavastraiḥ /
śālitaṇḍulaphalāḍhyavidhānaṃ vastrayugmakusumairabhirāmam // १२-

mātṛkāmbujagataṃ tu kalābhiḥ ṣoḍaśasvarayutābhirupetam /
taṃ vibhāvya śiśirāṃśumudaṃśuṃ tārakeśamuḍucakrasametam // १२-

pūjayet tadupacāraviśeṣaiḥ pāyasaṃ carughṛtaṃ vinivedya /
śobhiteṣu rajasātha padeṣu sthāpayet tu pṛthagaṅkurapātram // १२-

āditye samarīce ca vivasvati yame tathā /
jalādhipe ca mitre ca some ca pṛthivīdhare // १२-

eṣāṃ padeṣu ghaṭikāḥ sthāpayedaṣṭa vai kramāt /
agnau pūṣaṇi citrākhye dauvāre roganāgayoḥ // १२-

aditāvapi caiśāne śarāvāṇyaṣṭa vinyaset /
eṣāṃ madhyapadeṣvaṣṭau digvidikkramayogataḥ // १२-

sthānāni pālikānāṃ tu kathitānyaṣṭa vinyaset /
padānyādau vilikhyaiṣu śuklacūrṇena pūrayet // १२-

pṛthak śālyāḍhakaṃ kṣiptvā darbhaviṣṭarake pṛthak /
saṃsthāpya ghaṭikādīni teṣu bījāni vāpayet // १२-

māṣamudgakulasthāni niṣpāvatilaśālayaḥ /
sarṣapo mārgagodhūmaśyāmākavrīhayo yavāḥ // १२-

priyaṅgavastathāḍhakyo vaiṇavaścetyanukramāt /
tripañcavargabījāni kathitānyuttamāṅkure // १२-

vargadvayaṃ madhyame syādadhame bījapañcakam /
bījāni kṣālayitvādbhiḥ kṣīreṇa tadanantaram // १२-

vastrakhaṇḍe dṛḍhaṃ baddhvā dinamātraṃ jale sthitam /
uddhṛtya yāmadvitaye samatīte tu vāpayet // १२-

bījānāṃ daivataṃ somaḥ sa rātrau kāntimān yataḥ /
tasmād bubhukṣurbījāni niśāyāmeva vāpayet // १२-

abhimantrya hṛdā pūrvaṃ mantreṇānena vāpayet /
oṃ tryambakāya śarvāya śaṅkarāya śivāya ca // १२-

sarvalokapradhānāya śāśvatāya namo namaḥ /
anenaiva tu mantreṇa siñced hāridravāriṇā // १२-

pañcopacārairabhyarcya cācchādya vasanaiḥ sitaiḥ /
saptarātraṃ baliṃ dadyād vakṣyamāṇakrameṇa tu // १२-

brahmabhūtendragandharvayakṣarakṣaḥ piśācakāḥ /
gaṇā balibhujaḥ sapta kramāt tannāmalakṣitāḥ // १२-

sānnapuṣpakuśaṃ brahmarātre tu prathame baliḥ /
annaṃ dadhi niśācūrṇaṃ lājāḥ saktutilāstathā // १२-

bhūtakrūramiti khyātaṃ bhūtarātre pradāpayet /
indravallīrasonmiśramannaṃ saktupayodadhi // १२-

indrarātre tṛtīye tu baliṃ dadyāt tu deśikaḥ /
vaiṇavānnaṃ payoyuktaṃ gāndharve syāccaturthake // १२-

pañcame yakṣarātrākhye puṣpānnājyāmbubhirbaliḥ /
raktānnaṃ satuṣaṃ mṛtsnāyuktaṃ ṣaṣṭhe tu rākṣase // १२-

saptame tvatha paiśāce māṣānnaṃ kṛsaraṃ madhu /
hāridracūrṇaṃ tailāḍhyaṃ sāmiṣaṃ tu pradāpayet // १२-

anyathā kecidācāryāḥ prāhurvai guṇasaptakam /
taccātra kathyate bhūtāḥ pitaro'pi ca guhyakāḥ // १२-

nāgā brahmā śivo viṣṇurdevatāḥ sarvarātriṣu /
praṇavādinamontaiḥ svairnāmabhirdāpayed balim // १२-

prathame bhūtarātre tu bhūtakrūreṇa dāpayet /
tilaistaṇḍulamiśraistu pitṛrātre dvitīyake // १२-

tṛtīye nālikerāmbhaḥ śālyannairyakṣarātrake /
sakṣīrapiṣṭasaktvadbhirnāgarātre caturthake // १२-

sapadmākṣānnamājyaṃ ca brahmarātre tu pañcame /
sāpūpānnena sājyena ṣaṣṭhe śaive tu dāpayet // १२-

śuddhaudanena sājyena saptame vaiṣṇave baliḥ /
yadā nava syurdivasāḥ pāyasaṃ kṛsaraṃ kramāt // १२-

uddiṣṭadaivatagaṇamuddiṣṭabalinārcayet /
na kaścidaṅkurāṇyanyo nirīkṣeta kadācana // १२-

ācārya eva praviśet tacchiṣyo vā tadājñayā /
prarūḍhairaṅkuraiḥ karturnirdiśet tu śubhāśubham // १२-

śyāmaiḥ kṛṣṇairaṅkurairarthahāniṃ tiryagrūḍhairvyādhimālohitaiśca /
kubjairduḥkhaṃ ca prarūḍhairmṛtiṃ ca brūyād bhagnaiḥ sthānadeśeṣṭahānim // १२-

śuklaiḥ pītaiḥ saṃprarūḍhaiśca pūrṇaiḥ śīghrotpannaiścārubhirvyāyataiśca /
lakṣmīṃ puṣṭiṃ ceṣṭasiddhiṃ samagrāṃ kartā vindetāṅkurairmaṅgalaṃ ca // १२-

ācāryastatrāṅkureṣvapraśasteṣvālakṣyāsmiṃśchāntikaṃ karmaṃ kuryāt /
mūlenāṅgairbrahmabhiścātha hutvā vyāhṛtyantaṃ syāt tilairājyamiśraiḥ // १२-

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre aṅkurārpaṇavidhirnāma dvādaśaḥ paṭalaḥ //
atha trayodaśaḥ paṭalaḥ
atho yāgagehaṃ caturdvārakoṇaṃ catustoraṇāṅkaṃ vitānadhvajāḍhyam /
sagogomayādbhirviliptaṃ samantāt sragālambitaṃ tatsugandhaṃ ca dhūpaiḥ // १३-

pradīpāṅkurāḍhyaistathā pūrṇakumbhairalaṅkṛtya kuṇḍaṃ ca kṛtvendrabhāge /
yathālakṣaṇāḍhyaṃ catuṣkoṇamasmin nidhāyāgnimagnermukhaṃ cātra hutvā // १३-

tato dakṣiṇasyāṃ yajed vighnarājaṃ samabhyarcya gandhaiśca bhakṣyaiśca bhojyaiḥ /
gṛhe madhyatastat sthalaṃ śodhayitvā catuṣkoṇamasmin vidhāyoktasūtraiḥ // १३-

punardvyaṣṭadhā tad vibhajyātra ca syuḥ padānāṃ śate dve ca pañcāśatā ṣaṭ /
likhenmadhyato'bjaṃ padairdvyaṣṭasaṃkhyairbahirvartulānāṃ trayaṃ darbhasaṃkhyaiḥ // १३-

aśītyā padānāṃ bhaved rāśicakraṃ priyāyajñasaṃkhyaiḥ padairatra śiṣṭaiḥ /
likhed dvāraśobhāḥ praśobhāḥ sakoṇāḥ padaiḥ ṣaṭcaturbhiśca vedartusaṃkhyaiḥ // १३-

likhed vartulaṃ tattu vīthyostu madhye bhavet sūtrakāṇāṃ catuṣkaṃ diśāsu /
arā dvādaśaivaṃ tu te rāśayaḥ syuḥ samā mātuluṅgaistu cendīvarābhāḥ // १३-

bahirvīthikāyāṃ tu kalpadrumāḥ syurlatājālapatraiḥ phalaiḥ pakṣibhiśca /
yathāsthānaśobhaṃ tu padmotpalādyaiḥ samaṃ korakaiścātha puṣpaiśca gucchaiḥ // १३-

caturdhā tu padmasthalaṃ bhrāmayitvā samaṃ karṇikārthaṃ ca tatkesarāṇām /
tathā sandhayaḥ syurdalāgrāṇi caivaṃ samānyaṣṭapatrāṇyatho vartayeta // १३-

sitaṃ śālipiṣṭaṃ tu cūrṇaṃ supītaṃ haridrodbhavaṃ cātha raktaṃ kusumbham /
bhavecchyāmavarṇaiḥ palāśaistu tādṛk sunīlaṃ vidagdhaistathā vrīhibhiḥ syāt // १३-

bhavet karṇikā tasya pītātha sūkṣmā tathā kesarāścāditaḥ sthūlamadhyāḥ /
piśaṅgāstadagre tu pītāstadante sitāḥ syurdaleṣveṣu te yugmaśaḥ syuḥ // १३-

sitāḥ sarvarekhāstvanāmāsamānāśchadānyacchacūrṇaiśca raktāni ca syuḥ /
dalānāṃ tu sandhirbhavecchyāmavarṇastrivṛttāni śuklāruṇānīlabhāñji // १३-

tathā śyāmalā vāruṇā rāśayaḥ syuḥ supītāśca vīthyāṃ tu tatsandhayaḥ syuḥ /
yathāśobhavarṇaṃ tu kalpadrumāḥ syurvicitrāśca cakṣurmanojñā vidheyāḥ // १३-

likhed dvāradeśāṃśca śuklāṃstu śobhāḥ kusumbhāruṇāḥ syuśca pītopaśobhāḥ /
sunīleṣu śaṅkhāstu koṇeṣu śuklān likhet svastikān vā yatheṣṭaṃ manojñān // १३-

saśiṣyo guruḥ prāgupoṣyaikarātraṃ kṛtasnānanityakriyaḥ kṣālitāṅghriḥ /
samācamya śuklottarāsaṅgavāsāḥ kṛtadvārapūjāvidhiḥ preritāstraḥ // १३-

padā pārṣṇighātatrayaṃ cātra dattvā padā dehalīṃ cāspṛśan dakṣiṇena /
praviśyottarāṃ tvantarāśritya śākhāṃ tato vāstunāthaṃ vidhiṃ cārcayitvā // १३-

vidhāyāstravapraṃ tu rakṣāṃ samantād yathoktāsane tūpaviṣṭo'tha maunī /
cared bhūtaśuddhiṃ marutsaṃyamotthāṃ gajāsyaṃ tu yāmye guruṃ caiśa iṣṭvā // १३-

tato mantranaddhasvadehaḥ śivātmā hṛdambhoruhasthaṃ śivaṃ jyotirekam /
manaḥsādhitaistūpacāraistatheṣṭvā yajennābhikuṇḍe'nalaṃ mānasena // १३-

samāpūrya cārghyaṃ samūlāṅgamiṣṭvā śiraḥ svaṃ samukṣecca kūrcārghyatoyaiḥ /
tathā tairathokṣyārcanadravyajātaṃ tathā yāgabhūmiṃ ca taiḥ prokṣayitvā // १३-

tataḥ sthānaśuddhiṃ tu tālatrayāstrāt plutāntaṃ paṭhan niṣkalāntaṃ ca mantram /
samuccārya svābjādathendoḥ srutādbhiḥ samāplāvya beraṃ tathāstrāmbu śodhyam // १३-

nyased vardhanīṃ cottareṇāmbupūrṇāṃ tathā gandhapuṣpākṣataṃ dakṣiṇasyām /
tadarghyāmbubinduṃ sagandhaṃ ca puṣpaṃ kṣipenmūlamantraṃ japed dravyacakre // १३-

yathāśakti dīpānapi jvālayitvā manojñān viśuddhān yathoktaprakārān /
sugandhākṣatādyairyathoktaiḥ pṛthag vā yajed vakṣyamāṇakramānmaṇḍalaṃ tat // १३-

tathādhāraśaktiṃ nyasellokadhātrīṃ mṛṇālāṅkurābhāṃ bhuvo'dho yajet tām /
tato'nantamurvīmanantāsanākhyaṃ catuṣkoṇapīṭhaṃ tu tadyogasaṃjñam // १३-

vṛṣākāraraktaṃ tu dharmākhyamagnau yajed jñānasiṃhaṃ tu kṛṣṇākṣapāde /
supītaṃ virāgaṃ tathaiśvaryamacchaṃ yajenmārutaiśasthabhūtadvipābhau // १३-

rajaḥ kandamuktaṃ tamastatra nālaṃ bhavet sāttvikākhyaṃ suśuklaṃ sarojam /
tataḥ sūryasomāgnibimbāni vedhoharīśātmayuktacchadādīni vidyāt // १३-

tathaivātmavidyā śivākhyāni tattvānyatho mātṛkābjaṃ yajet tad yathāvat /
samabhyarcya kumbhaṃ tu haimādikaṃ taṃ sudhautaṃ trisūtryā samaṃ veṣṭayitvā // १३-

avāg dhūpagarbhaṃ nyaset karṇikāyāṃ sadhānyaṃ sadarbhaṃ sabodhicchadāyām /
nidhāyādharāsyāṃ kalāsaṃkhyagarbhairnidadhyāt tu kūrcaṃ tataḥ kumbhapṛṣṭhe // १३-

nirūpyātha tasmin sphuracchaktimādyāṃ prapañcaprasūtiṃ ca tattvairaśeṣaiḥ /
tamuttānayitvā ghaṭaṃ tatra kūrcaṃ tadādhāya śaktiṃ japen tāragarbhām // १३-

vilomena tūktaistato mātṛkārṇaiḥ svapadmendubimbāmṛtāsāramiśraiḥ /
samaṃ tīrthatoyaiḥ samāpūrya pūrvaṃ savarṇauṣadhīnāṃ jalenāpi gandhaiḥ // १३-

alābhe tvathāsāṃ tu sarvauṣadhīnāṃ catuḥkṣīravṛkṣatvacāmambubhirvā /
kṣipedaṣṭagandhān supiṣṭān yathāvat sugandhīni tadvat supuṣpāṇi caivam // १३-

śubhaṃ padmarāgaṃ pravālaṃ ca vajraṃ haridratnamuktāstathā puṣyarāgam /
viḍūrodbhavaṃ cendranīlaṃ viśuddhaṃ kṣipeccandrakāntaṃ ca kumbhādhirāje // १३-

navairmālyapuṣpairalaṅkṛtya cautaistathāśvatthabilvairdalaiḥ pānasaiśca /
viśuddhairnavaiśconmukhaiḥ śakravallyāṃ nibadhya smaret taṃ taruṃ pārijātam // १३-

supūrṇaṃ tu pātraṃ sitaistaṇḍulaistatsatāmbūlapūgaṃ nidhāyāsya vaktre /
susūkṣmābmarābhyāṃ sitābhyāṃ navābhyāmalaṅkṛtya mālyaiśca gandhākṣatābhyām // १३-

samāvāhya śaktiṃ prapañcaprasūtiṃ viśuddhāṃ ca vidyāṃ citiṃ sūkṣmarūpām /
pṛthaṅ mātṛkārṇaistu tārāntarasthaiḥ śatārdhaṃ kalāścāpi tāraprasūtāḥ // १३-

kalāstriṃśadaṣṭau ca pūrvoditā yāḥ kramāt sanniyujyāt tu śaktau ghaṭe'smin /
tathecchākriyākhye punarjñānaśaktiṃ svatantraprabodhāvabhivyañjayecca // १३-

tathā śaktiśāntau ca haṃsākhyajīvaṃ niyuñjīta tasmin nijāṅgaiśca mūlam /
pratiṣṭhāṃ ca jīvasya mantreṇa kṛtvā samastendriyāṇāṃ smaret sannidhānam // १३-

ṛcaḥ pañca yāśca dvijastārakoktā niyuñjīta haṃsaḥ śucītyādirekā /
pratadviṣṇuranyā tvanuṣṭup tathā tatpadādyā ca viṣṇornukaṃ ceti pūrvā // १३-

tathaivāṅgamantraiśca mūlena yuktyā niyuñjīta tasmiṃstu sākārabhāvam /
yathoktopacāraiḥ samabhyarcya samyak smarecchaktimiṣṭapradāṃ cārurūpām /
japāpāṭalābhāṃ tu dṛṣṭārthasiddhyai sapāśāṅkuśāṃ ceṣṭadābhītihastām /
vicitrāmbarasrakpiśaṅgānulepāṃ lasaccañcalīkaprabhākeśapāśām // १३-

sphuṭadratnabhūṣākirīṭaprabhābhiḥ pṛthak chatracāpaśriyaṃ bibhratīṃ khe /
prapañcaprasūtiṃ prapañcātmikāṃ tāṃ vicintyārcayitvā hṛdambhoruhe syāt // १३-

samāvāhya śiṣ.yeṣṭamantrānukūlāṃ smaran devatāṃ ceṣṭarūpādivarṇām /
vidikṣvaṅgamantraiścaturbhistadasraṃ nyased dikṣu netraṃ tu madhye'rcayīta // १३-

tadabjacchadāgrasthaśaktistaduktā yajellokapālāṃśca dikṣvastradevān /
kramāt piṅgapītā sitā dhūmraśuklā madhucchāyapāṇḍucchavī śuklaraktau // १३-

sarojaprabhaśceti lokādhipāḥ syurdaśendrādayaścābjabhūśeṣayuktāḥ /
supītaṃ ca vajraṃ tu śaktiḥ suraktā sitābhastu daṇḍaḥ khaḍgavarṇastu khaḍgaḥ // १३-

taḍitkalpa uktaśca pāśāṅkuśaḥ syāt sitābhā gadāpyagnikalpaṃ triśūlam /
dineśābhamabjaṃ tu cakraṃ ca tadvat kramāditthamuktaṃ yathāstrāgnivarṇaiḥ // १३-

gaṇaṃ vīrabhadraṃ tathā saptamātṝrbhajed dakṣiṇasyāṃ piśaṅgaṃ gajāsyam /
sunīlaṃ tu bhadraṃ tathā sapta mātṝḥ svadevopamāstāḥ savāhāyudhādyaiḥ // १३-

kuberāt tu pūrvapradeśe tu caṇḍaṃ tathā kṣetrapālaṃ svavāhaṃ ca pūrve /
satārasvanāmnā namontaṃ yathāvat krameṇopapattyopacārairime'rcyāḥ // १३-

tato maṇḍalāgre nyaset pālikādyāḥ prarūḍhāṅkurāḍhyā yajed dikṣu caitāḥ /
navaṃ gavyamājyaṃ caru cātha kṛṣṇāṃstilāñ śālisaktūṃśca siddhārthayuktān // १३-

satārān lipeścākṣarāñchaktihaṃsau ṭhayugmāntamuktvā tu tattajjuhoti /
svamantreṇa cāṅgairabhīṣṭena hutvā mahāvyāhṛtīśced dvijo vyāhṛtīśca // १३-

catuṣkarmabandhaprahāṇāya mantraṃ paṭhan vakṣyamāṇaṃ tilājyaṃ juhoti /
bakoktiḥ savāmākṣiragniḥ sajhaṇṭīṇakārastṛtīyāyutaḥ prāṇaśabdaḥ // १३-

jāṭaṭā svapneṇa lupteṇa manasā vācā karmaṇā hastābhyāṃ padbhyāmudareṇa śiśnā yat smṛtaṃ yaduktaṃ yat kṛtaṃ tat sarvaṃ brahmārpaṇaṃ bhavatu ṭha ṭha //
anenāṣṭayuktaṃ śataṃ tatra hutvā baliṃ cottareṇātha pūrṇāhutiṃ ca /
tithīnāmuḍūnāṃ ca rāśigrahāṇāṃ svanāmnā namontaṃ baliṃ tatra dattvā // १३-

tatastatra śiṣyaṃ vidhisnānaśuddhaṃ samācāntamasmin niveśyātha pīṭhe /
śirasyasya dūrvāśca kūrcākṣatādyaṃ nidhāyainamiṣṭvā sugandhaiśca puṣpaiḥ // १३-

paśorasya bandhacyutiṃ ceṣṭasiddhiṃ prasīdeti natvātha taddevatāyāḥ /
avāpyābhyanujñāṃ tu bimbasthadevān samāyojya kumbhe svayaṃ deśikastam // १३-

karābhyāṃ tu bibhrat tamuddhṛtya tiṣṭhan kuśāgreṣu śiṣyaṃ niṣiñcet tadadbhiḥ /
suṣumnāpathā tatkramācchiṣyadehe sravadvāridhārāsudhāmiśramantraiḥ // १३-

sphuracchaktidīptyātha taddevatāyāḥ praveśo hṛdabje'tha tasyābhicintyaḥ /
trivāśyālimokṣaṃ tathāstreṇa kuryācchivatvaṃ ca nāḍyā samāpādya tasmin // १३-

samutthāya śiṣyastu śuklaṃ viśuddhaṃ dadhad vastrayugmaṃ punaḥ kṣālitāṅghriḥ /
samācamya dattvā tu sūryāya cārghyaṃ namaskṛtya gatvātha taddvāradeśam // १३-

kuśeṣūpaviṣṭo nibaddhāñjaliḥ san gurorājñayā tūttarāśāmukhaḥ syāt / guruḥ prāṅmukhastūpaviśyārghyatoyaiḥ śiraḥ prokṣayeccāstratastasya darbhaiḥ // १३-

śirasyasya bhūtyā trirārādhya dehaṃ tataḥ śoṣaṇādyaistridhā śodhayitvā /
punarbhūtaśuddhiṃ ca śiṣyasya dehe svayaṃ cittavṛttyā samāpāadya pātre // १३-

viśeṣārghyamiṣṭvātha tatkūrcatoyaiḥ punaḥ prokṣya tasmin nyasenmātṛkārṇān /
tataḥ sādhyamantraṃ ca tasyāṅgamantrān nyasenmūrtimattāṃ samāpādya tasmin // १३-

punaścāvakuṇṭhyātha taṃ varmaṇātho svamūlāṅgayuktaṃ navaṃ śklavastram /
samādāya netre'sya vaddhvātha bimbe puraiveṣṭadeve samabhyarcya tasmin // १३-

tataḥ kṣepayet tasya puṣpāñjaliṃ taṃ sa yasyāṃ tu mūrtau pated bāṅgamantre /
taduktaṃ hi nāmnāsya mantraṃ ca tasmai pradadyāt trivāraṃ paṭhet so'pi mantram // १३-

tatastārapīṭhe tu darbhāsanasthaḥ samālokya śiṣyaṃ tu mūlāṅgajāpī /
svahastaṃ śirasyasya vinyasya mantraṃ nidhāyāṅgamūlaiḥ spṛśet sarvamaṅgam // १३-

tato darbhamūlaṃ tu śiṣyasya haste pradāyopaviṣṭaḥ purāgnestadagram /
svajaṅghāntarasthaṃ nipīḍyātmano'smin kramājjīvanāḍyośca sandhiṃ vidadhyāt // १३-

iḍāpiṅgalākhyasvanāḍyoḥ svanastaḥ suṣumnāpathā(cā?ccā)pi mūrdhnaḥ prasūtam /
tridhā yuttu tejastathā śiṣyadehe'pyavicchinnasandhiṃ tu jīvaṃ vibhāvyāt // १३-

samānīya śiṣyātmanorekabhāvaṃ ghṛtena trivāraṃ tu mūlena hutvā /
tathā śiṣyajīvaṃ tathātmapraviṣṭaṃ punarnirgataṃ cāsya dehaṃ praviṣṭam // १३-

bhavedātmajanmaivamudbhāvya śiṣyaḥ sphuṭaṃ śaktipātāt svatulyaḥ śivaḥ syāt /
haritkīṭakaṃ yanmṛdāveṣṭya nādaṃ bikurvan ṣaḍṅghriḥ svajātiṃ karoti // १३-

tathā prākṛtaṃ śiṣyamācāryavaryaḥ kriyādīkṣayā mantramūrtiṃ karoti /
tato'ṣṭau śataṃ cāpi mūlena hutvā daśāṃśena cāṅgairghṛtenaiva pañca // १३-

dvijaścejjayādiṃ juhotīha pūrṇāṃ samūlāṅgamantraiḥ samastairjuhotu /
samitkṣīralājaiśca siddhārthagavyaistilaiḥ sarpiṣāṅgaiśca mūlena hutvā // १३-

dvijaḥ śrautamantraiḥ svasūtroktamārgājjuhotīha sarpiryathā niṣkṛtiḥ syāt /
prāyaścittaṃ mūlatastvadvijānāṃ hutvā cāṣṭau viṃśatiṃ cāpi mantrī // १३-

jātiṃ tasyāthoddhared vakṣyamāṇairmantrairājyasyāhutīnāṃ trayeṇa /
tāraḥ śaktiṃ mūlamantro nijāyāṃ
bhavannasyātmano yonirbījāhārabhāvadeśaśuddhau dvijo bhavatu mantradehaḥ ṭha ṭha /
tasmādūrdhvaṃ vyāhṛtībhiśca hutvā // १३-

bhagavannasyātmā mantrātmako bhavatu ṭha ṭha /
hutvānenāpyāhutīstatra tisro bhūyo hutvā vyāhṛtīratra paścāt /
astreṇainaṃ prokṣya santāḍya sadyo recādantaḥ saṃpraviśyāsya pāśān // १३-

viśleṣyāsmācchedayedapyathāstrān mudrāṃ baddhvā tvaṅkuśākhyāṃ punaśca /
yaccaitanyaṃ śiṣyadehasthamasmādākṛṣyendau dvādaśānte niyojya // १३-

iṣṭe'mbhoje hṛdgate pūrake tu svātmanyetad yojayet kumbhakena /
samarasaṃ tu nayedatha recakānmanujabhāvamapāsya śivātmakam // १३-

smaratu haṃsajapādabhipūjya tat punarudasya tu śiṣyahṛdaṃ nayet /
nāḍīmārgācchiṣyahṛtpaṅkaje taccaitanyaṃ tu sthāpayitvā svapadmāt // १३-

sūtairindoḥ saudhadhārāmbupūrairāplāvyainaṃ mantradehaṃ vibhāvya /
anāmayaṃ śiṣyamaluptaśaktiṃ vicintya vinyasya tu mātṛkārṇān // १३-

tadiṣṭamūlāṅganiviṣṭadehaṃ vidhāya taṃ bālatanuṃ tanūjam /
jātakarmādikaṃ tasya kuryāt tato mūlatastat kramāt syāt trivāraṃ pṛthak /
sāṅgamūlaṃ japaṃścopavītena taṃ yojayet tadvrataiścoditairmūlataḥ // १३-

mūlatastarpayet pāvakaṃ śaktitastatra pūrṇāṃ punaścāpi hutvā guruḥ /
sāmayācārikān dharmasetūnamuṃ śrāvayet tān yathā pālayet sādhakaḥ // १३-७५ // १३-
itthamācāryato mantradīkṣāmasau saptajanmāṃhasāṃ śodhanīmiṣṭadām /
japyahomārcanāmantrasiddhipradāṃ prāpya sadyaḥ sudhīḥ syāt kṛtārthaściram // १३-

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre mantradīkṣāpaṭalastrayodaśaḥ //
atha caturdaśaḥ paṭalaḥ
athāgneyāstu kathyante kalpāḥ saṅkalpitārthadāḥ /
vaidikaḥ prathamaḥ kalpaḥ śaivo vaiṣṇava eva ca // १४-

kāmyaśceti caturdhāgneḥ kalpāḥ syustantracoditāḥ /
nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ sādhyaṃ yat karma vaidikaiḥ // १४-

dvijaistu vaidikairmantraistat sidhyed vaidikāgninā /
śaivāgamoditaṃ karmaṃ śaivairmantrairathāpi yat // १४-

kṛtaṃ pāśupatādyaiśca śaivo'gnistat prasādhayet /
vaiṣṇavaṃ karma tanmantraiḥ sādhayed vaiṣṇavāgninā // १४-

puruṣārthacatuṣkaṃ yat kāmyakarmāṇi yāni ṣaṭ /
tāni saṃsādhayedagnirmantrairvaidikatāntrikaiḥ // १४-

dvātriṃśadbhedabhinno'gnirdvātriṃśatkarmabheditaḥ /
itthamātharvaṇavidāṃ khyātamaṅgirasāṃ matam // १४-

laukikaḥ pāvako'gniḥ syānmarutto garbhadhāraṇe /
pavamānaḥ puṃsavane sīmante maṅgalāhvayaḥ // १४-

tuṅge tu śobhano nāma prabalo jātakarmaṇi /
pārthivo nāmakaraṇe bhadro niṣkramaṇe mataḥ // १४-

śucirannāśane proktaḥ sabhyaścaule samīritaḥ /
jātavedā hyupanaye saṃbhavaḥ syād vratatraye // १४-

godāne nāmataḥ sūryaḥ saumyo vratasamarpaṇe /
āvasathyo vivāhe syādanvāhārye maheśvaraḥ // १४-

viṣṇurāhavanīye tu brahmā syād gārhapatyake /
prāyaścitte vītihotraḥ pūrṇāhutyāṃ mṛḍāhvayaḥ // १४-

kravyādaḥ śavadāhe tu samudre vaḍavāmukhaḥ /
vardhano vanadāhe tu kṣaye saṃvartako mataḥ // १४-

varadaḥ śāntike proktaḥ pauṣṭike balavardhanaḥ /
utsādoccāṭayordhūmraḥ kṛṣṇo vidveṣaṇe mataḥ // १४-

vaśye tu kāmado nāma māraṇe śoṣaṇāhvayaḥ /
piṅgalaḥ stambhane nāmnā jaṭhare jāṭharo mataḥ // १४-

dvātriṃśadagnibhedādhikāraḥ
śucau deśe tu kuṇḍe vā sthaṇḍile vā yathodite /
gomayālepite hemarūpyatāmramayādinā // १४-

śakalenoddhṛtāṃ bhūmiṃ prokṣayitvātha vālukāḥ /
prākṣipyāratnimātraṃ tu caturaśraṃ vidhāya tu // १४-

ullikhet triratho rekhāḥ prācīnāstrirudaṅmukhāḥ /
na śarkarātṛṇaḥ kāṣṭhairna loṣṭena nakhena vā // १४-

nāṅgāreṇāpi vā tūṣṇīṃ tatra brahmādhidaivatam /
brahmajajñānamantreṇa prācīnaṃ madhyato likhet // १४-

nākesuparṇāt prācīnaṃ dakṣiṇe tūttare punaḥ /
āpyāyasveti pūrvāgraṃ yo rudretyudagāyatam // १४-

idaṃ viṣṇustathā paścādindraṃ vo viśvataspari /
iti prācyāmudīcīnabhavokṣya śakalaṃ tyajet // १४-

spṛṣṭvāmbhaḥ pātragaṃ vahniṃ vyāhṛtībhirnirūpya tu /
madhye praṇavataḥ kṣiptvā samācchādya sadindhanaiḥ // १४-

jvālayitvā tu tāreṇa sadarbhāracitāñjaliḥ /
juṣṭo damūnā ityādi paṭhan parisamūhya tu // १४-

pariṣicyāmbhasā darbhaiḥ paristīrya yathoditaiḥ /
devasya tveti vai prācyāṃ vyāhṛtībhistu dakṣiṇe // १४-

udvayaṃ tamasaḥ paścādagna āyāhi cottare /
dakṣiṇānuttarān kuryāduttarānadharānapi // १४-

uttareṇāgnimāstīrya darbhān pātrāṇi sādayet /
dvandvaśastvājyapātraṃ ca sruvaṃ ca prokṣaṇīḥ srucam // १४-

praṇītāpātramidhmaṃ ca carusthālīṃ ca mekṣaṇam /
barhiṣaḥ saha kūrcairapyanyaddhomopayogi yat // १४-

brīhinirvāpapakṣe tu musalolūkhale tathā /
śūrpaṃ kṛṣṇājinaṃ cāpi syāt sarvaṃ tadadhomukham // १४-

tiryak pavitraṃ prokṣaṇyāmādāyāpūrya cāmbhasā /
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tat pāṇibhyāṃ parigṛhya tu // १४-

vicchidya tiḥ samutpūya pātrāṇyadbhiravokṣya tu /
uttānayitvā triḥ prokṣya visrasyedhmādikaṃ punaḥ // १४-

prādeśasaṃmitairdarbhairavicchinnāgrakairapi /
brahmāsanaṃ dakṣiṇataḥ praṇītāsanamuttare // १४-

ājyasthālyāsanaṃ paścāt saṅkalpya brāhmaṇaṃ śucim /
brahmārthamupaveśyāsmin kūrcaṃ vā brāhmaṇo na cet // १४-

tāravyāhṛtibhirbrahmannādināvāhya cārcayet /
prokṣaṇīvat praṇītārthaṃ pātramāpūrya cāmbhasā // १४-

darbhasthaṃ darbhasañchannamuddhatya ghrāṇasammitam /
brahmaṇā samanujñātaḥ sthāpayet tattadāsane // १४-

varuṇo'sītyathārādhya vrīhīn vā taṇḍulānapi /
srucā sthālyāthavā tṛṣṇīmantardhāyātha yājyayā // १४-

amuṣyā iti nirdiśya devatāyai tu nirvapet /
brīhīścedavahantyeṣa prokṣya triḥ kṣālayecca tān // १४-

pātreṣu pātayet paścādasminnagnau caruṃ punaḥ /
śrapayitvā yathoddiṣṭamabhidhāryāvatārya tu // १४-

uttareṇāgnimāsādya sthālyāmājyaṃ vinikṣipet /
nirūhyottarato'ṅgārānadhiśrityājyamāsane // १४-

darbhābhyāṃ tadabhidyotya caruṃ cāmbhaḥ spṛśet punaḥ /
trirabhidyotya cājye'tha darbhāgre tu vinikṣipet // १४-

saha paryagnikṛtvāgnau darbhāṅgārān vinikṣipet /
madhyagranthipavitreṇa trirutpūyājyabindubhiḥ // १४-

agnau prahṛtya prakṣālya visrasya kṣālitaṃ kṣipet /
agnāvatha caturdarbhān sruksruvau cocchritānanau // १४-

gṛhītvāgnau viniṣṭapya tristaiḥ saṃmārjayet punaḥ /
āveṣṭya cāṅgulīstaistu pṛthak sruksruvayoḥ punaḥ // १४-

agraṃ darbhāgrato madhyaṃ madhyato mūlamāditaḥ /
parimṛjyānale darbhān kṣipet prakṣālya tau punaḥ // १४-

darbhāsane dakṣiṇato nidhāyādhomukhau yajet /
ādhāya paridhiṃ sthūlaṃ paścime'tha kṛśaṃ punaḥ // १४-

dīrghe dakṣiṇato nyasya hrasvaṃ sūkṣmaṃ tathottare /
tathordhvasamidhau nyasya dakṣiṇottarapūrvayoḥ // १४-

rakṣasāmapahatyai syāditi sañcintya vai dvijaḥ /
aditetyādinā yāmye prācīnaṃ pariṣicya tu // १४-

paścime'numate'pyevamudīcīnamathottare /
sarasvatetyādinātha samantād devapūrvakam // १४-

savitaḥ prasavetyuktvā pariṣicya vicakṣaṇaḥ /
dhyāyedathānalaṃ devaṃ śaktisvastikapāṇinam // १४-

triṇetraṃ kuṅkamābhāsaṃ divyābharaṇavāsasam /
prasannavadanaṃ cārujaṭāmakuṭadhāriṇam // १४-

hemamālāparikṣiptaṃ varadābhayasaṃyutam /
kālī karālī ca manojavā caiva sulohitā // १४-

sudhūmrāviṣphuliṅginyau jihvā viśvarucistataḥ /
diksaptakasthitā hyetāḥ kramāt pūrvāditaḥ punaḥ // १४-

aiśānyāṃ vasudhārākhyā hyupajihvā havirbhujaḥ /
kālyāṃ śudrasya kṛtyāni karālyāmābhicārakam // १४-

bhūtagrahādirogāṇāṃ śāntiṃ kuryānmanojavā /
sulohitāyāmapi ca śāntiṃ kuryād vicakṣaṇaḥ // १४-

ambhovṛṣṭyādi dhūmrāyāṃ dveṣoccāṭe sphuliṅginī /
sarvārthasādhanī devī jihvā viśvarucirmatā // १४-

juhotu vasudhārāyāṃ śrīkāmaḥ pauṣṭikāya vā /
evaṃ tu sapta jihvāḥ syurvasudhārā tathāṣṭamī // १४-

jihvābhedamavijñāya homaḥ syānniṣphalo yataḥ /
jñātvā havirbhujo jihvāḥ syāt phalāptirhutādiha // १४-

tataḥ sidtvā ghṛteneṣmaṃ svāhet juhuyāt samam /
sruveṇājyamupādāya paridhyoḥ sandhimuttaram // १४-

spṛṣṭvā cāpātayed vahnāvṛjudhārāṃ prajāpateḥ /
tathā dakṣiṇasandhiṃ tu spṛṣṭvendrāyeti mantrataḥ // १४-

athājyabhāgau juhuyād yāmyodakpūrvabhāgayoḥ /
agnaye caiva somāya syātāmasyākṣiṇī tu te // १४-

yathopadeśaṃ tu samaṃ pūrveṇāgnermukhe tataḥ /
yukto vahāndinājyena catasrastvādinā tathā // १४-

āno bhadrād virūpākṣād virūpākṣādinā punaḥ /
yātiraścīnipūrveṇa saṃrādhanyādinā punaḥ // १४-

prasādhanyā vyāhṛtibhirhutvetyagnimukhaṃ bhavet /
caruṃ tamabhighāryātha pūrvārdhāccāparārdhataḥ // १४-

avadānadvayaṃ kṛtvā tvabhidhārya srucaṃ nyaset /
athābhidhārya juhuyād yathāmnāyaṃ pṛthak pṛthak // १४-

athāgnaye sviṣṭakṛtetyuttarārdhāt sakṛccaroḥ /
avadānaṃ juhotyagnāvabhidhārya srucaiva tu // १४-

pūrvottarārdhe taddhutvā havirutkṣipya mekṣaṇam /
saṃsrāveṇābhihutvātha darvyāmānīya tajjalam // १४-

antaḥparidhi sādhyāṃstānāmnātāṃstu pitṝn srucā /
ninīyāntaḥparidhi vai nirṇijyāgnau pratāpya tu // १४-

pūrayitvādbhirenāṃ tu bahiḥparidhi secayet /
prahṛtya samidhaṃ tāṃ ca yā pūrvaṃ pariśeṣitā // १४-

tathaiva cedhmasaṃnāhaṃ praharedukṣitaṃ tataḥ /
jayādiṃ juhuyāt paścāt cittaṃcāditrayodaśa // १४-

mantrāstato'gnirbhūtānāṃ mādayo'ṣṭādaśa kramāt /
kvacit samāvatvantaṃ tu juhuyādaviśeṣite // १४-

viśeṣiteṣu kṛtyeṣu juhotyadhipatiḥ samāḥ /
avatvasminadād brahmannasminkṣatretyudīrya tu // १४-

asyāmānte tu śiṣyasyāṃpurodhāyāṃpadaṃ tataḥ /
asminkarmanvadasyānte devahūtyāṃ (ca) ṭhadvayam // १४-

samāsīkṛtya juhuyāt kramādaṣṭādaśāhutīḥ /
ṛtāṣāḍādibhirmantrairhutvā dvādaśabhistataḥ // १४-

tathāmātyāhutīrgutvā yaddevā devaheḍanam /
ityādibhistvamagnentaṃ juhuyānmantraviṃśatim // १४-

prajāpate na tvadājyādidhmaṃ pravraścanaṃ kṣipet /
manojyotirayāścāgneryadasmin karmaṇīti ca // १४-

svasti nastvādikenātha yanma ātmana ityapi /
punaranyādinā hutvā vyāhṛtībhistathā punaḥ // १४-

ābhirgīrbhiranājñātaṃ tadvat puruṣasaṃmitaḥ /
prat pākatrā yadasyati hutvā sviṣṭakṛtaṃ tataḥ // १४-

saṃmṛjya paridhīn darbhān prastarebhyo'valumpatu /
agramadhyamamūlāni tvājyasthālyāṃ nimajjya tu // १४-

agrādārabhya cordhvāgramāmūlamatha dāhayet /
nadhūnayenna bāhye'gneḥ prakṣiped vikiret vā // १४-

p. १२४) ekīkṛtya śanaiḥ prāsyet pṛthakkṛtatṛṇaṃ tathā /
śamyāścenna parityājyāḥ paridhiṃ madhyamaṃ kṣipet // १४-

itarau yugapat prāsyeddhutvordhvasamidhāvapi /
saṃsrāvamapi hutvāgnau pariṣekaṃ visṛjya tu // १४-

praṇītāmbhaḥ pratidiśaṃ tūṣṇīṃ saṃsecayet tathā /
prācyāṃ diśyādibhirmantraiḥ secayed vā yathākramam // १४-

bhūmau śiṣṭāḥ parāsiñced brahmaṇe gāṃ ca dakṣiṇām /
satyāṃ dadyānnaced viprān bhojayed vāpi śaktitaḥ // १४-

prāśnīyāddhutaśeṣaṃ vodaramāyuriti spṛśet /
ācamya yat indrādimuttarāṃ ca japet tataḥ // १४-

śeṣaṃ dadyācchrotriyāyetyāha bodhāyano vibhuḥ /
vaidikāgnikalpādhikāraḥ /
atha śaivo'gnikalpoatra kathyate proktalakṣaṇam // १४-

kuṇḍaṃ vā sthaṇḍilaṃ vāpi samākrāman pradakṣiṇam /
śivamantraṃ japan homadravyāṇyālokathan dṛśā // १४-

gatvā kuṇḍāntikaṃ kuṇḍayoniṃ vīkṣyottarāmukhaḥ /
āsīta hauṃ śivāyeti praṇavādinamontakam // १४-

japan nirīkṣya tat kuṇḍaṃ khātvāstreṇa tu deśikaḥ /
śivāṅgānyatra dṛśyante vakṣyamāṇakriyāptaye // १४-

oṃ hāṃ śivāya namo hṛdayāya namaḥ /
oṃ hīṃ śivāya namaḥ śirase svāhā /
oṃ hūṃ śivāya namaḥ śikhāyai vaṣaṭ /
oṃ haiṃ śivāya namaḥ kavacāya hum /
oṃ hauṃ śivāya namo netratrayāya vauṣaṭ /
oṃ haḥ śivāya namaḥ astrāya phaṭ /
astreṇa khātamuddhṛtya hṛdayenābhipūrya tu /
tenaiva tu samīkṛtya cābhyukṣya kavacena tu // १४-

śarāṇunā koṭṭayitvā saṃmārjyālipya tena tu /
oṃ hauṃ śāntyatītāyai namaḥ /
oṃ haiṃ śāntyai namaḥ /
oṃ hūṃ vidyāyai namaḥ /
oṃ hīṃ pratiṣṭhāyai namaḥ /
oṃ hāṃ nivṛttyai namaḥ /
iti madhyendrayāmyāpyakauberyāsu yajet kalāḥ // १४-

oṃ hāṃ kalāmayāya kuṇḍāya namaḥ /
sākalyena kalātmānaṃ kuṇḍaṃ dhyātvābhipūjya tu /
trisūtryāveṣṭya tat kuṇḍaṃ tato'streṇa kuśena tu // १४-

ātmavidyāśivaistattvaiḥ prācīnaṃ triḥ samullikhet /
udīcīnaṃ sakṛnmadhye samidagreṇa mūlataḥ // १४-

brahmā viṣṇuśca rudraśca śivastvāsāṃ tu daivatam /
tribhirdarbhairathāstreṇa vajrīkṛtya punarhṛdā // १४-

pūrvottarāgradarbhābhyāṃ kuṇḍe kṛtvā catuṣpatham /
ityaṣṭādaśasaṃskāraiḥ śuddhe kuṇḍe kuśaiḥ punaḥ // १४-

paṭaṃ kuṇḍasya saṅkalpya
oṃ hāṃ vāgīśvarīvāgīśvarāsanāyaḥ nama /
iti darbhāsanaṃ nyaset /
oṃ hāṃ vāgīśvarīmāvāhayāmi /
śyāmāmalaṅkṛtāṃ devī sarvābharaṇabhūṣitām // १४-

dhyātvāvāhya tvanenaināmṛtusnātāṃ samarcayet /
tato vāgīśvaraṃ tvanenaināmṛtusnātāṃ rāgiṇam // १४-

saṃpūjyāgniṃ yathoddiṣṭajvālādhūmendhanairvinā /
śarāvādisthamānīya kravyādāṃśaṃ tyajet tataḥ // १४-

mūlenāvokṣya cāstreṇa prekṣyāstreṇātha varmaṇā /
avakuṇṭhyābhirakṣyāstrājjyotirākāravat smaran // १४-

oṃ hoṃ rauṃ hāṃ
ityādāya lalāṭākṣānnetrāgniṃ tena yojayet /
patatpataṅgasaṅkāśaṃ nābhikuṇḍotthitānalam // १४-

recakāt piṅgalāmārgānnissāryāgnau niyojayet /
bhautikaṃ daivataṃ cetthaṃ jāṭharaṃ cānalatrayam // १४-

ekīkṛtya ṣaḍaṅgena
oṃ rāṃ hṛdayāya namaḥ / oṃ rīṃ śirase svāhā /
oṃ rūṃ śikhāyai vaṣaṭ / oṃ raṃ netratrayāya namaḥ /
oṃ raḥ astrāya phaṭ /
tāraṃ hauṃ śaktaye vaṣaṭ /
iti dhenvāmṛtīkṛtya kavacenāvakuṇṭhya tu // १४-

saṃrakṣyāstrāddhṛdābhyarcya tamudyamya karadvayāt /
sthitvā jānudvayenātha kuṇḍasyopari deśikaḥ // १४-

kṣobhārthe triḥ paribhrāmya devī devau nirambarau /
dhyātveśānaśiraskau tau
oṃ hāṃ śivabījāya namaḥ /
śivabījamiti smaran // १४-

ātmābhimukhamagniṃ taṃ devyā garbhapathā kṣipet /
vikīrṇamekīkṛtyāstrānnābhau tatsaṃpuṭaṃ nayet // १४-

oṃ hāṃ vāgīśvaryai namaḥ /
paridhāpyeti vastre tu śaucācamanake'pi ca /
kvacenendhanaiśchannaṃ dhavitrājjvālayedamum // १४-

oṃ hāṃ hāṃ garbhāgnaye namaḥ /
ityabhyarcyātha saṃśuddhaṃ kuśakaṅkaṇakaṃ kare /
dakṣiṇe tu nibadhnīyād vāgīśvaryāstu kautukam // १४-

oṃ sadyojātāya namaḥ /
iti sadyaṃ samāvāhya svāhāntaṃ hṛdayena tu /
pañcāhutīstilairhutvā garbhādhānaṃ samāpayet // १४-

oṃ hīṃ vāmadevāya namaḥ /
tamāvāhyeti śirasā hutvā puṃsavanaṃ bhavet /
oṃ huṃ aghorāya namaḥ /
oṃ hāṃ puryaṣṭakadehāya namaḥ /
jalabinduṃ kuśāstreṇa dehaprāṇakṛte kṣipet /
śikhayārghyāditi yāvat /
sadyādibhistilairhutvā vaktrāṅgāni ca kalpayet // १४-

vaktraniṣkṛtiniṣpattyai punaḥ pañcāhutīstathā /
hutvā prasūtāṃ vāgīśīṃ śiśumagniṃ ca saṃsmaret // १४-

oṃ heṃ tatpuruṣāya namaḥ /
āvāhya puruṣaṃ tvevaṃ varmaṇāhutipañcakam /
hutvāstreṇārghyatoyena bahirantaravokṣya tu // १४-

darbhakaṅkaṇakaṃ tyaktvā sūtakasya nivṛttaye /
snātāṃ vibhūṣitāṃ devīṃ devaṃ cāstrāmbusekataḥ // १४-

vastrabhūṣaṇagandhādyairalaṅkṛtyātha tau dhiyā /
tataḥ śūlāpanodāya juhotyastrāt palāśajāḥ // १४-

vitastimātrāḥ pañcāgrasamidho ghṛtasecitāḥ /
uttareṇa tu darbheṣu pātradravyāṇi sādayet // १४-

paristaraṇamapyatra kṛtvā veṇyā kuśairapi /
darbhāsanāni vinyasya prokṣaṇyai brahmaṇe tathā // १४-

praṇītānāṃ ca paridhīn vinyasya pariṣecayet /
tiraḥ pavitreṇāpūrya prokṣaṇīṃ salilena tu // १४-

nivṛttyādikalābhistu pariṣicya yathākramam /
darbheṇa śivagāyatryā tathā parisamuhya tu // १४-

oṃ hāṃ brahmaṇe yajñadhyakṣāya namaḥ /
iti brahmāṇamāvāhya dvijaṃ vā kūrcamarcayet /
pavitreṇa praṇītārthamāpūryādbhirjaleśvaram // १४-

vibhāvyānāsamuddhṛtya tasyābhyarcya svaviṣṭare /
oṃ hāṃ viṣṇave yajñārisūdanāya namaḥ /
iti kūrcāhitaṃ viṣṇuṃ praṇītāyāṃ prapūjayet // १४-

tataḥ paridhidarbhasthān brahmāṇaṃ śaṅkaraṃ harim /
anantaṃ ca caturdikṣu tāraṃ hāṃnāmato'rcayet // १४-

lokeśānapi rakṣārthaṃ svadikṣvārādhya tu kramāt /
tadastrāṇi ca taddikṣu śivājñāṃ śrāvayet tataḥ // १४-

bho bho brahmendraviṣṇvādyā devāḥ sāstrāḥ śivājñayā /
svasyāṃ svasyāṃ diśi sthitvā rakṣadhvaṃ vahnibāsakam // १४-

sruksruvāvapi cādāya nirīkṣya sukuśau hṛdā /
pratāpyāstreṇa saṃkṣālya śirasordhvamukhau hṛdā // १४-

pratāpya kṣālayitvātha mūlamadhyāgrataḥ kuśaiḥ /
oṃ hāṃ ātmatattvādhipataye brahmaṇe namaḥ /
oṃ hīṃ vidyātattvādhipataye viṣṇave namaḥ /
oṃ huṃ śivatattvādhipataye rudrāya namaḥ /
iti krameṇa sṃmṛjya saṃkṣālyābhyarcya tattrayam // १४-

oṃ hauṃ śaktaye namaḥ /
iti srucaṃ samārādhya
oṃ hāṃ śivāya namaḥ /
sruvaṃ cānena pūjayet /
trisūtryāveṣṭitagrīvo no ced darbheṇa dakṣiṇe // १४-

kuśāsane tau saṃsthāpya tato gavyaṃ navaṃ śubham /
ājyaṃ nirīkṣaṇādyuktacatussaṃskārasaṃskṛtam // १४-

brāhmīṃ svamūrtiṃ sañcintya kuṇḍordhvānalakoṇake /
pratāpyānena juhuyāt
oṃ hāṃ brahmaṇe svāhā /
punaraiśe praptāpya tu // १४-

juhuyād viṣṇave ceti viṣṇumūrtiḥ svayaṃ tataḥ /
iti hutvā kuśāgreṇa ghṛtabinduṃ pratāpya ca // १४-

tato rudratanurvahniṃ triḥ paribhrāmya tad ghṛtam /
oṃ hāṃ rudrāya ṭhaṭha /
hutvānena kuśāgreṇa yonyāṃ darbheṣu vinyaset // १४-

kuśadvayāgraṃ prajvālya ghṛte prakṣipya taṃ hṛdā /
punaragnau kṣiped darbhaṃ pavitrīkaraṇaṃ tu tat // १४-

kavacena ghṛtaṃ vīkṣya śiṣṭaṃ darbholmukaṃ kṣipet /
agnau tadrañjanaṃ hastau prakṣālyādāya vai kuśam // १४-

prajvālyajye samāvartya kṣiptvābhidyotanaṃ bhavet /
svadakṣiṇottarau hastau pakṣau śukletarau smaran // १४-

svāṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu prottānābhyāṃ pavitrakam /
prācīnamājye prakṣipya dakṣiṇottarabhāgayoḥ // १४-

ājye pūrvāparau pakṣau somāpyāpacayān smaran (?) /
piṅgalāṃ bhāvayecceḍāṃ suṣumnāṃ madhyatastathā // १४-

oṃ hāṃ agnaye ṭhaṭha /
anena dakṣiṇājyāṃśāt sruveṇākṣiṇi dakṣiṇe /
hutvā cāmantrya bhagena
oṃ hāṃ somāya ṭhaṭha /
vahnervāmavilocane // १४-

oṃ hāṃ agnīṣomābhyāṃ ṭhaṭha /
iti madhvājyabhāgena hutvā lālāṭanetrake /
oṃ hāṃ agnaye sviṣṭakṛte ṭhaṭha /
ityājyabhāgatritayāddhutvāgnermukhakalpanā // १४-

kramo'yaṃ pūrvapakṣe syād viśeṣo'styasite yathā /
oṃ hāṃ agnaye ṭhaṭha / oṃ hāṃ sūryāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ agnīṣomābhyāṃ ṭhaṭha / oṃ oṃ hāṃ agnaye sviṣṭakṛte ṭhaṭha /
evaṃ netratrayaṃ cāgneḥ syād vaktroddhāṭanaṃ tathā // १४-

ājye nāḍitrayādhānaṃ pakṣayorapi kalpanā /
athāṅgairabhimantryājyam
oṃ hauṃ śaktaye vauṣaṭ /
anenāpyabhimantrya tu // १४-

amṛtīkṛtya taddhenumudrayā varmaṇā punaḥ /
avakuṇṭhyāstrato rakṣedityuktājyasya saṃskṛtiḥ // १४-

saṃskṛtājyasya yad binduṃ kṣipedanyaghṛtādiṣu /
saṃskṛtānyeva tāni syurhṛdayenābhimantraṇāt // १४-

atha sadyādipañcāsyaṃ prativaktraṃ trilocanam /
śivāgniṃ saṃsmaret saumyaṃ saptajihvānvitānanam // १४-

atra pauṣkare -
caturmukheṣu catasro jihvāstisro madhyame / tāśca dīkṣāpratiṣṭhādiṣu sāttvikyaḥ kṣudreṣu tāmasyaḥ kāmyeṣu rājasyaḥ / (iti /) tāḥ pūrvamevoktāḥ /
abhayaṃ svastikaṃ śaktiṃ varadaṃ dadhataṃ bhujaiḥ /
śuklamālyāmbarālepaṃ divyābharaṇabhūṣitam // १४-

iṣṭvārghyaṃ gandhapuṣpādyairupacārairyathāvidhi /
oṃ hāṃ sadyojātamūrtaye ṭhaṭha / oṃ hāṃ vāmadevaguhyāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ aghorahṛdayāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ tatpuṣavaktrāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ īśānamūrdhāya ṭhaṭha /
evaṃ vaktrābhidhāraḥ syāddhutvā tattanmukhe pṛthak // १४-

oṃ hāṃ sadyojātamūrtaye vāmadevaguhyāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ vāmadevaguhyāyāghorahṛdayāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ aghorāya hṛdayāya tatpuruṣavaktrāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ tatpuruṣavaktrāyeśānamūrdhāya ṭhaṭha /
iti vaktrāṇi sandhāya juhuyād dvandvaśo ghṛtam /
oṃ hauṃ heṃ huṃ hiṃ haṃ īśānatatpuruṣāghoravāmadevasadyojātebhyaḥ ṭhaṭha /
ityagnikoṇād vāyavantaṃ vāyornaktañcarāntakam // १४-

rākṣasādīśakoṇāntaṃ sruveṇājyaikadhāraya //
hutvā nityeṣu mukhyatvāt sadyasya vadanasya tu // १४-

kuṇḍapramāṇaṃ tadvaktraṃ dhyātvānyeṣāṃ tu sadyake /
anupraveśād vaktrāṇāṃ vaktraikīkaraṇaṃ smaret // १४-

tathācoktaṃ saṃhitāyāṃ nityakarmaṇi sadyake /
mukhyamūrdhvaṃ smṛtaṃ vaktraṃ guṇatvamitarasya tu // १४-१४५ // iti /
api ca-
naimittike ca kāmye ca yasya vaktrasya mukhyatā /
yatra yatra samuddiṣṭaṃ tasyaikīkaraṇaṃ paraiḥ // १४-

tathā mumukṣordīkṣāyā mukhyaṃ hyūrdhvamukhaṃ smṛtam /
dṛṣṭasiddhyāptaye pūrvaṃ dakṣiṇaṃ kṣudrakarmasu // १४-

uttaraṃ vāmadevākhyaṃ śāntike pauṣṭikeṣṭadam /
nityakarmasu sadyākhyaṃ saṃhitāyāmitīritam // १४-

etatparyantamuddiṣṭaṃ jātakarmasamāpanam /
oṃ hāṃ īśānāya namaḥ /
itīśānaṃ samāvāhya tilāstrāhutipañcakam // १४-

hutvā nāmāsya kurvīta
oṃ hāṃ śivāgnigutāśastvam /
iyuktvārādhya cānalam /
oṃ hāṃ vāgīśvarīvāgīśvarābhyāṃ ṭhaṭha /
anenodvāsya pitarau /
oṃ hauṃ śivāya vauṣaṭ /
pūrṇe hutvā tvanena tu // १४-

anāhitaśive vahnau pañcasaṃskārasaṃskṛte /
pātyāścarupuroḍāśā dhūpādyarthaṃ ca rakṣite // १४-

yathoktaṃ saṃhitāyāṃ -
pātyāścarupuroḍāśāḥ pañcasaṃskārasaṃskṛte /
anāvāhitadaive'gnau homastvāvāhite bhavet // iti /
athaikādaśasaṃskārānupaniṣkrāmaṇādikān /
mūlena vauṣaḍante kutyāt tristrirghṛtāddhutāt // १४-

tadyathā - upaniṣkrāmaṇānnaprāśanacaulopanayanopākarmavratasaṃgrahaṇavratot-
sarjanagodānasamāvartanavivāhāgnyādhānānīti yāvat /
srucyājyapūrṇāyāṃ cātha vinyasyādhomukhaṃ sruvam /
srugagre puṣpamādhāya pāṇibhyāṃ śaṅkhamudrayā // १४-

śliṣṭadaṇḍau tau gṛhītvā samapādatathā sthitaḥ /
srugagre dattadṛṣṭiḥ san mūlena hṛdayādinā // १४-

bauṣaḍantenājyadhārāṃ yavamātrāmakhaṇḍitām /
mantrānte pātayedagnāvitthaṃ pūrṇāhutirbhavet // १४-

anantaraṃ bhoḥ śivāgre! tvadīye hṛdayāmbuje /
yāge'smin śivamāvāhya svanujñātā yajāmahe // १४-

iti labdhābhyanujño'tha svāsanāṅgasvamūrtibhiḥ /
vahnau śivaṃ samāvāhya śivasandhānamācaret // १४-

bahnisthaśivanāsāgraniṣṭhyūtācchinnatejasā /
liṅgasthaśivanāsāgranirgatajyotiṣā saha // १४-

sandhānaṃ piṅgalānāḍyā tvāyāgāntaṃ vibhāvayet /
abhyarcyājyādibhiḥ proktairhavirbhistarpayechivam // १४-

vidhyuktānalajihvāyāṃ hūyamānaṃ tu yaddhaviḥ /
agneḥ sauṣumnamārgeṇa śivamūrdhni suṣumnayā // १४-

sandhāyāmṛtadhārābhirgavīrūpābhirīśvaram /
tarpayet yathā sa syāt prasannaḥ sveṣṭadaḥ śivaḥ // १४-

nāḍīsandhānādhikāraḥ /
athājyaṃ ca tilāścānnaṃ sājyaṃ nitye hutaṃ smṛtam /
vaiśeṣikeṣu kṛtyeṣu dravyairuktairjuhotu ca // १४-

śivād daśāṃśamūrtīnāmaṅgānāṃ haviṣā hutam /
parvasu dviguṇaṃ nityāddhomatulyo'stu vā japaḥ // १४-

oṃ hauṃ śivāya svāheti svavadānatrayaṃ caroḥ /
abhighārya srucā hutvā mūrtyaṅgānāṃ sakṛt sakṛt // १४-

ācāmaṃ prokṣaṇītoyairdattvārghyaṃ cāstramantrataḥ /
gandhaiḥ puṣpairdhūpadīpaistāmbūlenāpi taṃ yajet // १४-

kṛtvāgniṃ bhasma cālabhya nāḍīsandhiṃ visṛjya tu /
bījādibhirvyāhṛtībhirmūrtyāṅgaiśca sakṛt sakṛt // १४-

hutvājyamuddhṛtyāstreṇa mūrtyāṅgāni yathāsthiti /
śive niyojya vahnisthaṃ śivaṃ cāgnerhṛdambuje // १४-

sannirudhyāthavā rakṣet pratyahaṃ visṛjet tu vā /
oṃ hauṃ haiṃ hūṃ hīṃ hāṃ śivamūrtaye namaḥ /
ityagneḥ śivamūrtiṃ tāṃ saṅgṛhya kusumāñjalau // १४-

oṃ hauṃ, oṃ hoṃ, oṃ heṃ, oṃ huṃ, oṃ hiṃ śivāya namaḥ /
anena liṅgasthaśive yojayed vā hṛdambuje /
prāgeva nāḍīsandhānaṃ sati liṅge tu tacchive // १४-

aliṅe svahṛdambhoje śivāt tannāsikāgrataḥ /
sandhānamācaret tadvadūhyodvāsanakalpanā // १४-

naimittikeṣu kṛtyeṣu dvijātiścejjayādibhiḥ /
amātyaniṣkṛtīścaiva hutvā sviṣṭakṛtaṃ tathā // १४-

oṃ hāṃ agnaye ṭhaṭha / oṃ hāṃ somāya ṭhaṭha / oṃ hāṃ agnīṣomābhyāṃ ṭhaṭha / oṃ hāṃ agnaye sviṣṭakṛte ṭhaṭha /
mantrairebhiśca juhuyādebhirevādvijātiṣu /
āgnaye vā puro vāgneḥ kṛtvā maṇḍalakadvayam // १४-

baliṃ kṣipennamontaiḥ svaistārahṛtpūrvanāmabhiḥ /
caruśeṣeṇa gandhādyairdigvidikkramayogataḥ // १४-

rudramātṛgaṇānāṃ ca yakṣagrahasuradviṣām /
rakṣasāmapi nāgānāṃ prāgīśānādikaṃ kramāt // १४-

nakṣatrāṇāṃ ca tanmadhye caiteṣāṃ madhyataḥ punaḥ /
rāśibhyaṃ punarīśānte vahnau viśvebhya ityapi // १४-

nairṛtyāṃ kṣetrapāyā durgāyai vāyugocare /
evamantarbaliṃ kṣiptvā dvitīye maṇḍale punaḥ // १४-

indrādibho yathāpūrvaṃ daśadikṣu baliṃ kṣipet /
visṛjyaitān punarbāhye maṇḍalādevaliṃ kṣipet // १४-

sarvato vikiran dikṣu
vāyasādibhyaḥ samayabhedibhyaḥ ṭhaṭha /
balimantrānatho haret /
punaḥ prāṅkaṇabhāgānte maṇḍale tu baliṃ kṣipet // १४-

ye rudrā raudrakarmāṇo raudrasthānanivāsinaḥ /
saumayāścaiva tu ye kecit saumyasthānanivāsinaḥ // १४-

mātaro raudrarūpāśca gaṇānāmadhipāśca ye /
sarve suprītamanasaḥ pratihṛhṇantvimaṃ balim // १४-

siddhiṃ yacchantu me kṣipraṃ bhayebhyaḥ pāntu māṃ sadā /
sarvebhyo bhūtebhyo nama iti baliṃ kṣiptvā punaśca
yoginyo bhīṣaṇā raudrā vetālā brahmarākṣasāḥ // १४-

āgatya pratigṛhṇantu śivecchānuvidhāyinaḥ /
mayā dattaṃ baliṃ kṣipraṃ bhayebhyaḥ pāntu māṃ sadā // १४-

oṃ hāṃ haḥ huṃ phaṭ / anena ca baliṃ kṣipet /
dattvā baliṃ tataḥ pādau prakṣālyācamya vāgyataḥ /
namaskṛtya mahādevaṃ karma kuryād yathottaram // १४-

śaivāgnikalpādhikāraḥ /
atha vaiṣṇavakalpo'gniḥ kathyate tantracoditaḥ /
snāto dhautāṅghrirācāntaḥ prāṇānāyamya vāgyataḥ // १४-

rekhāstisro'tha pūrvāgrāstisraścodaṅmukhā likhet /
dvādaśākṣaravidyāṃ tu japitvā tu yathākramam // १४-

nirasya śakalaṃ dhautapāṇiḥ samprokṣya vidyayā /
karadehāṅgavinyāsān kṛtvā tāramanusmaran // १४-

tatrāvāhya parāṃ śaktiṃ lakṣmīmṛtumatīṃ smaran /
snātāmalaṅkṛtāṃ viṣṇuṃ tathaivāvāhya tau yajet // १४-

āraṇeyāgnyanyatamaṃ śarāvādisthitānalam /
anītaṃ tārato'vokṣya viṣṇorbījamanusmaran // १४-

devyā yonau vinikṣipya garbhaṃ dhyātvendhanairamum /
uddīpyavidyayā prāgvadadbhiḥ parisamūhya tam // १४-

darbheṣu pātrāṇyāsādya paristīrya yathākramam /
prokṣaṇīmadbhirāpūrya dvādaśākṣaravidyayā // १४-

tasyāmāvāhya tu hariṃ tajjalaiḥ prokṣya tānyatha /
uttānayitvā pātrāṇi visrasyedhmaṃ ca vedhasam // १४-

dakṣiṇe prāgvadāvāhya saṃpūjyottarataḥ punaḥ /
praṇītāḥ pūrayitvādbhiḥ prāgvad vinyasya tatra tu // १४-

sāṅgaṃ viṣṇuṃ samāvāhya saṃpūyājyaṃ nirūpya tu /
śrapayitvottare'ṅgāre trirabhidyotya taṃ kuśaiḥ // १४-

trirutpūya nidhāyāgre sadarbhau sruksruvau punaḥ /
pratāpya kṣālayet tārāt parimṛjyāgramagrataḥ // १४-

madhyaṃ madhyena mūlaṃ tu mūlenāgnau kṣipet kuśān /
paridhīnūrdhvasamidhau prāgvad vinyasya vidyayā // १४-

pariṣicyedhmamādāya ghṛtenāvokṣya tārataḥ /
sakṛddhutvā tathāaghārau hutvā tu dvādaśākṣarāt // १४-

garbhādhānādikarmāṇi tilaiḥ pratyāhutitrayam /
hutvā praṇavatastasya pitarau tau visṛjya tu // १४-

hemapīṭhāmbuje vahnermūrtiṃ dhyāyecca vaiṣṇavīm /
pañcavaktraṃ caturbāhuṃ hemavarṇaṃ trilocanam // १४-

tasya pṛthvī bhavet pādau dyauḥ śirastvasavo'nilaḥ /
cakṣūṃṣi sūryaḥ khaṃ kroḍaṃ jihvāḥ sapta jaganti tāḥ // १४-

hṛdaye gārhapatyaḥ syānmukheṣvāhavanīyakaḥ /
anvāhāryo bhavet kukṣau vedā vaktrāṇyanukramāt // १४-

ṛṅmayaṃ prāṅmukhaṃ hemavarṇaṃ daivikasādhanam /
bhinnāñjananibhaṃ yāmyaṃ yājuṣaṃ kṣudrakarmakṛt // १४-

paścimaṃ tūdayārkābhamātharvaṃ śāntike matam /
uttaraṃ sāma candrābhaṃ kāmyakarmaprasādhanam // १४-

sarvavedamayaṃ hyūrdhvaṃ sphaṭikābhaṃ vimuktidam /
evaṃ dhyātvābhipūjyainaṃ tadīye hṛdayāmbuje // १४-

vāsudevaṃ caturbāhuṃ śaṅkhacakragadādharam /
yathoktarūpamāvāhya saṃpūjyoktairjuhoti ca // १४-

jayādibhirdvijātiśceddhutvā sviṣṭakṛtaṃ tathā /
samāpayecca tat karma dattvā tadbrahmadakṣiṇām // १४-

utsṛjyātha praṇītāśca tadvat paridhiviṣṭarān /
bere vā svahṛdabje vā pravāhyāgnisthamacyutam // १४-

agniṃ cāpi yathāpūrvaṃ sāṅgopāṅgaṃ pravāhayet /
vaiṣṇavāgnikalpādhikāraḥ
kalpo'tha māntriko vahneraśeṣārthaprasādhakaḥ // १४-

kathyate sthaṇḍilaṃ vāpi kuṇḍaṃ vā proktalakṣaṇam /
gomayālepitaṃ tārāduddhṛtya śakalena tu // १४-

samīkṛtyopalipyātha haimādiśakalena tu /
madhyayāmyottarā rekhāstisraḥ prācīnamullikhet // १४-

madhyāparaindragā rekhāstatodīcīnamullikhet /
avokṣya śakalaṃ tyaktvā sarvatra praṇavaṃ japan // १४-

araṇervā maṇervāgniṃ śrotriyāgārato'pi vā /
śarāvādau samānītaṃ nirīkṣyābhyukṣya tārataḥ // १४-

kravyādāṃśaṃ parityajya prāṅmukho vāgyataḥ śuciḥ /
jāṭharaṃ caindavaṃ cāgniṃ bhautike'smin niyojya tu // १४-

snātāmṛtumatīṃ śaktimīśvaraṃ ca sisṛkṣayā /
saṅgatāvabhipūjyaitau śaktibījena sādhakaḥ // १४-

īśabījaṃ vicintyāgniṃ śaktergarbhe vinikṣipet /
indhanābhyāṃ tamutthāpya samācchādyendhanaistataḥ // १४-

oṃ citpiṅgala hana daha paca sarvajña ājñāpayati ṭhaṭha /
anena tu dhavitreṇa jvālayitvā hutāśanam /
oṃ agniṃ prajvalitaṃ vande jātavedaṃ hutāśanam // १४-

suvarṇavarṇamanalaṃ samiddhaṃ sarvatomukham /
upasthānamanenātha kuryāt puṣpaṃ ca nikṣipet // १४-

ekaikaśastu prāgādidarbhairāstīrya deśikaḥ /
pariṣicya jalaistūṣṇīmabhyarcyāgniṃ ṣaḍaṅgataḥ // १४-

jalabinduṃ jīvabhūtaṃ kṣiptvā praṇavato'nale /
garbhādhānādikarmāṇi ṣaḍaṅgaiḥ svairanukramāt // १४-

pratyāhutitrayaṃ hutvā pariṣicyātha tārataḥ /
darbheṣūttarato vahneḥ pātrāṇyāsādya pūrvavat // १४-

toyasekadayādheyasaṃkhyairdarbhairyathākramam /
paristīrya yathāpūrvaṃ prokṣaṇīṃ vedhasaṃ tathā // १४-

praṇītāṃ cābhipūjyāgniṃ pariṣicyāditaḥ kramāt /
dhyātvā hemāsanāmbhojadhavalaṃ kesarojjvalam // १४-

tadaṣṭapatrāgragatā mūrtayo'ṣṭau havirbhujaḥ /
agniḥ syāt prathamā mūrtirvaiśvānarahutāśanau // १४-

jātavedā hutavaho hutavarmā tataḥ param /
tathā devamukhaḥ saptajihvaścetyaṣṭamūrtayaḥ // १४-

jātavedāḥ saptajihvo havyavāhastathāparaḥ /
aśvodarastathaivājastato vaiśvānarāhvayaḥ // १४-

tadvat kaumāratejāśca viśvedevamukhastathā /
agnayepadapūrvāḥ syurmūrtayoṣ'ṭau pare jaguḥ // १४-

śaktisvastikasābhayaṃ savaradaṃ kāśmīraraktadyutiṃ
śuklālepanamālyadāmavasanaṃ bhāsvajjaṭāmaṇḍalam /
vyālolāmalahāraratnamakuṭaṃ taṃ hemamālojjvalaṃ
dhyāyet saumyamabhīṣṭadaṃ hutavahaṃ tryakṣaṃ prasannānanam // १४-

hiraṇyā gaganā raktā kṛṣṇākhyā tvatha suprabhā /
bahurūpātiraktā ca sāttvikyaḥ sapta kīrtitāḥ // १४-

padmarāgā suvarṇī ca bhadralohitalohite /
śvetā ca dhūminī caiva karālīti rajonvitāḥ // १४-

viśvamūrtisphuliṅginyau dhūmravarṇā manojavā /
vilohitā karālī ca kālī ceti tamonvitāḥ // १४-

dhātubījairvilomoktairvahnivāyū mabhūṣitaiḥ /
pūrvādidikṣu jihvāḥ syurvasudhāreśakoṇagāḥ // १४-

daiveṣvapi ca nityeṣu sāttvikyaḥ śāntikeṣvapi /
śastāḥ kāmyeṣu rājasyastāmasyaḥ krūrakarmasu // १४-

devatāḥ pitṛgandharvā yakṣanāgāḥ piśācakāḥ /
krameṇa jihvādhīśāḥ syustathaiva brahmarākṣasāḥ // १४-

sarvadevamayī khyātā vasudhāropajihvikā /
tasyāṃ kāmyāni śastāni śeṣāḥ syurvaidikoditāḥ // १४-

praṇavādinamontaṃ tu mūrtīrjihvāstathārcayet /
sahasrārciḥ svastipūrṇāścottiṣṭhapuruṣastataḥ // १४-

dhūmavyāpīsaptajihvastathā ṣaṣṭho dhanurdharaḥ /
ṣaḍevamaṅgamantrāḥ syurvahnerjātiyutāḥ pṛthak // १४-

aṅgāni mūrtayaścaiva prasannāḥ syuścaturbhujāḥ /
śaktisvastikadordvandvarukmābharaṇabhūṣaṇāḥ // १४-

tathendrādyāṃśca lokeśānastrāṇi ca bahiryajet /
svamūrtimapi cāgneyī nyastāṅgāṃ paribhāvya tu // १४-

iṣṭvā gandhādibhirvahnimājyaṃ saṃskṛtya pūrvavat /
sruksruvāvapi saṃmṛjya vaidikāgnyuktamārgataḥ // १४-

prājāpatyādibhirmantrairviadikāgnimukhaṃ tataḥ /
hutvāṅgamūrtīrjihvānāmekaikājyāhitikramāt // १४-

hutvā tvanena mantreṇa juhotyekāhutiṃ punaḥ /
tāra vyāhṛtayastisro vaiśvānarapadaṃ tataḥ // १४-

so'pi bhāva jātaveda ihāvaha sarvakarmāṇi sādhaya ṭhaṭha /
vyāhṛtyādimimaṃ mantraṃ mūlamagnervidurbudhāḥ /
ṛṣiḥ syāt savitā chando daivīgāyatrasaṃjñitam // १४-

devatā jātavedo'gniḥ samṛddhyādau niyujyate /
mahāsamṛddhido hyeṣa japyaḥ syādayutaṃ paraḥ // १४-

brīhiṃ nyagrodhasamidhastilarājyājyapāyasaiḥ /
pūrvādidikṣu hutvādau kramāt pratipadādiṣu // १४-

sāṣṭottarasahasraṃ vā śataṃ vājyaṃ juhotu ca /
ekādaśyāṃ yathāśakti bhojayitvā śucīn dvijān // १४-

raktāṃ gāṃ dakṣiṇāṃ dattvā sidhyet sāmṛddhiko manuḥ /
uktairdravyaiḥ pratipadi pṛthak sāṣṭakaṃ vā shasraṃ
hutvā vrīhiṃ jaradamathavā pratyahaṃ rudrasaṃkhyam /
vyāghātīyairdhṛtavilulitairvā tripakṣaṃ tathedhmaiḥ
pālāśairvā madhuramilitaiḥ syāt samṛddhistu puṣpaiḥ // १४-

sājyaṃ gavyaṃ pāyasaṃ vā juhotunityaṃ kṣīraṃ kāpilaṃ goghṛtaṃ vā /
bandūkairvā kṣaudrasiktaiśca puṣpairlakṣmīkāmo māsamaṣṭau sahasram // १४-

kṣīrāhāraḥ śoṇagokṣīrahomī lakṣmīṃ vindetākṣayāṃ māsamātrāt /
medhākāmaḥ paurṇamāsīṣu lakṣaṃ spṛṣṭaṃ (?) brāhmaṃ vā ghṛtaṃ prāśya vindet // १४-

lakṣaṃ hutvā sājyadūrvāṅkurāṇāṃ mṛtyuṃ jitvā dīrghamāyuśca vindet /
hutvā caikāmāhutiṃ sannidhatte manteṇādau cākhileṣvadhvareṣu // १४-

āhavantyādinā prātaragnestithau pāyasaṃ sarpiṣā sāṣṭasāhasrakam /
yajjuhotyakṣayāmāhavatyeva tadvasrahemānnagāstvāvahantī śriyam // १४-

asyātyanuṣṭupcchandaḥ syādṛṣiruktastu kāśyapaḥ /
bhadrāgnirdevatā prāgvadaṅgānyapi ca sādhanam // १४-

prājāpatyaṃ paṅktisahasraṃ tu japitvā sājyaṃ dadhnā caudanahomādapi lakṣmīḥ /
ājyā(bhya)ktaiḥ śālihutād vā pratipatsu proktairdravyairvyāhṛtibhirvā havanaṃ syāt // १४-

triṣṭubasya bhavecchando marīcirbhagavānṛṣiḥ /
prajāpatirdaivataṃ ca sādhanāṅgāni pūrvavat // १४-

uddhṛtyottiṣṭhaśabdaḥ puruṣaharipade sārdhacandrākṣipārśve
svāntaṃ māṃsaṃ ca dehidvayamapi ca tato vāmapādasya madhyam /
dīrgho'triḥ pārśvamante maruditi gadito vahnijāyānta eṣo
vahnestāradvayānto manurakhilajagatkāmyakalpadrumo'sau // १४-

asyacchandastu gāyatrī munirapyaṅgirā bhavet /
bhṛguriti kecana /
devatā svayamevāgniraśvarūpī hiraṇyadaḥ // १४-

nityaṃ vā pratipadi vā sakṛttikāyāṃ śālyannairghṛtamilitairjuhotu lakṣmyai /
dadhyannaṃ ghṛtamathavā śamīsamidbhirhutveṣṭāṃ khalu labhate mahāsamṛddhim // १४-

hutvājyaṃ yat sveṣṭāṃ lakṣārdhaṃ tāṃ vindet / sarojairhutaiḥ syāt sulabhyaṃ purādyam / paippalairidhmakaiḥ kanyakāṃ prāpnuyāt / ghṛtavaccaruṇā vijayaṃ labhate / jyotiṣkatailena rāṣṭrāṇi vindet / japena jalāni rujo'pi hanti / yat khalu sidhyati tajjapa saṃpadi yadiha jagati japatu bhavati /
hairaṇyāśvatthakalpadrumakuharagṛhānniṣpatadvājirūpaṃ
romṇā kūpodgatārciṣkapiśitagaganaṃ randhradeśairdhanaugham /
dhyāyan varṣantamagniṃ pratipadi juhuyāt pāyasaikāhutiṃ syā-
dardhaprasthājyapūrṇāmbaracaṣakagatāṃ so'cirādārthanāthaḥ // १४-

iti nigaditamagneriṣṭadaṃ yadvidhānaṃ
tadabhiniyatakāle tvāhutīnāṃ samānam /
anujapatu ca mantraṃ tatphalāptyai dvijendrān
rasavadiha samagraṃ bhojayennityaśo'nte // १४-

daśāṃśaviprabhojanaṃ tu mukhyamāhutikramāt
tathaiva pañcaviṃśadaṃśabhojanaṃ tu madhyamam /
śatāṃśamapyathādhamaṃ tu śaktitastadūhayet
samāptidānabhojanaṃ ca devatābhipūjanam // १४-

tathaiva dakṣiṇāpi mānahema cāhuteḥ smṛtaṃ
sa daivike tu pauṣṭike vaśīkare ca karmaṇi /
virañjane pracāṭane nirodhane dvimānakaṃ
ruji bhrame ca sādane trimānakaṃ vinirdiśet // १४-

tathaiva kṛṣṇalāmitaṃ hiraṇyameva māraṇe
tathāhi tattvasāgare prapañcake ca darśitam /
dahed vihīnadakṣiṇāprayogakāriṇaṃ naraṃ
tvato na hīnadakṣiṇāṃ prayojayecca buddhimān // १४-

iyaṃ hi dakṣiṇottamā tu madhyamāpyato'rdhata-
stadardhato'dhamā bhavet tu śaktitaḥ prakalpitā /
kimasya dakṣiṇocyate yadasya karmaṇaḥ phalaṃ
pradarśyate'nubhūyate tataḥ pradeyamīpsitam // १४-

athābhicārakeṣu vahnikuṇḍasādhānādikaṃ
samutsṛjedareḥ pure tathāmbudhau saritsu vi /
karotu tatra śāntikaṃ sadānadharmapūjanaṃ
yathā svadehadeśavaṃśarakṣaṇaṃ kṛtaṃ bhavet // १४-

tathaiva śāntikādikāni dakṣiṇāvasānikaṃ
sāmāpyaṃ vaidikāgnikalpadarśitakrameṇa vā /
nirudhya daivataṃ ca vahnimambarendupaṅkaje
niyojayet cāmṛtāmbuśīkarapravarṣiṇi // १४-

itīha tattvasāgarāditantracodito vidhi-
stathaiva vaidikaprayogavṛttigṛhyadarśitaḥ
śivāgamoditaśca yo nirūpya saṃpradarśitaḥ
prayogatastu sādhakairalaṃ niṣevyatāṃ sukham // १४-२६४ १/

iti śrīmadīśānaśivagurudevapaddhatau tantrasāre agnikalpavidhirnāma caturdaśaḥ paṭalaḥ //
iti sāmānyapādaḥ prathamaḥ samāptaḥ /
śubhaṃ bhūyāt