Harivamsa · Chapter 96

bhavatāṃ puṇyakīrtīnāṃ tapobalasamādhibhiḥ
apadhyānāc ca pāpātmā bhaumaḥ sa narako hataḥ //

mokṣitaṃ bandhanād guptaṃ kanyāpuravaraṃ mahat
maṇiparvatam utpāṭya śikharaṃ caitad āhṛtam //

ayaṃ dhanaughaḥ sumahān kiṃkarair āhṛto mayā
īśā bhavantas tasyeti tān uktvā virarāma ha //

tac chrutvā vāsudevasya bhojavṛṣṇyandhakā vacaḥ
jahṛṣur hṛṣṭalomānaḥ pūjayanto janārdanam //

ūcuś cainaṃ nṛvīrās te kṛtāñjalipuṭās tataḥ
naitac citraṃ mahābāho tvayi devakinandana //

yat kṛtvā duṣkaraṃ karma devair api suduṣkaram
lālayeḥ svajanaṃ bhogai ratnaiś ca svayam arjitaiḥ //

tataḥ sarvadaśārhāṇām āhukasya ca yāḥ striyaḥ
prīyamāṇāḥ sabhāṃ jagmur vāsudevadidṛkṣayā //

devakīsaptamā devyo rohiṇī ca śubhānanā
dadṛśuḥ kṛṣṇam āsīnaṃ rāmaṃ caiva mahābhujam //

tau tu pūrvam atikramya rohiṇīm abhivādya ca
abhyavādayatāṃ devau devakīṃ rāmakeśavau //

sā tābhyām ṛṣabhākṣābhyāṃ putrābhyāṃ śuśubhe 'dhikam
aditir devamāteva mitreṇa varuṇena ca //

tataḥ prāptau narāgryau tu tasyā duhitaraṃ tadā
ekānaṃśeti yām āhur narā vai kāmarūpiṇīm //

tathā kṣaṇamuhūrtābhyāṃ yayā jajñe saheśvaraḥ
yatkṛte sagaṇaṃ kaṃsaṃ jaghāna puruṣottamaḥ //

sā kanyā vavṛdhe tatra vṛṣṇisadmani pūjitā
putravat pālyamānā vai vāsudevājñayā tadā //

tām ekām āhur utpannām ekānaṃśeti mānavāḥ
ekānaṃśeti yām āhur utpannāṃ mānavā bhuvi |
yogakanyāṃ durādharṣāṃ rakṣārthaṃ keśavasya ca //

tāṃ vai sarve sumanasaḥ pūjayanti sma yādavāḥ
devavad divyavapuṣā krṣṇaḥ saṃrakṣito yayā //

tāṃ ca tatropasaṃgamya priyām iva sakhīṃ sakhā
dakṣiṇena karāgreṇa parijagrāha mādhavaḥ //

tathaiva sāmo 'tibalas tāṃ pariṣvajya bhāvinīm
mūrdhny upāghrāya savyena parijagrāha pāṇinā //

dadṛśus tāṃ priyāṃ madhye bhaginīṃ rāmakṛṣṇayoḥ
rukmapadmakaravyagrāṃ śriyaṃ padmālayām iva //

athākṣatamahāvṛṣṭyā puṣpaiś ca vividhaiḥ śubhaiḥ
avakīrya ca lājais tāṃ striyo jagmur yathāgatam //

tatas te yādavāḥ sarve pūjayanto janārdanam
upopaviviśuḥ prītāḥ praśaṃsanto 'dbhutaṃ kṛtam //

pūjyamāno mahābāhuḥ paurāṇāṃ rativardhanaḥ
vijahāra mahākīrtir devair iva sa taiḥ saha //

samāsīneṣu sarveṣu yādaveṣu janārdanam
niyogāt tridaśendrasya nārado 'bhyāgamat sabhām //

so 'tha saṃpūjitaḥ pūjyaḥ śūrais tair yadupuṃgavaiḥ
kare saṃspṛśya govindaṃ viveśa mahad āsanam //

sukhopaviṣṭas tān vṛṣṇīn upaviṣṭān uvāca ha
āgataṃ śakravacanāj jānīdhvaṃ māṃ nararṣabhāḥ //

śṛṇudhvaṃ rājaśārdūlāḥ kṛṣṇasyāsya parākramam
yāni karmāṇi kṛtavān bālyāt prabhṛti keśavaḥ //

ugrasenasutaḥ kaṃsaḥ sarvān nirmathya bāndhavān
rājyaṃ jagrāha durbuddhir badhvā pitaram āhukam //

samāśritya jarāsaṃdhaṃ śvaśuraṃ kulapāṃsanaḥ
bhojavṛṣṇyandhakān sarvān avamanyata durmatiḥ //

jñātikāryaṃ cikīrṣaṃs tu vasudevaḥ pratāpavān
ugrasenasya rakṣārthaṃ svaputraṃ paryarakṣata //

sa gopaiḥ saha dharmātmā mathuropavane vasan
atyadbhutāni karmāṇi kṛtavān madhusūdanaḥ //

pratyakṣaṃ śūrasenānāṃ śrūyate mahad adbhutam
yathānena śayānena śakaṭāntaracāriṇā //

rākṣasī nihatā raudrā śakunīveṣadhāriṇī
pūtanā nāma ghorā sā mahākāyā mahābalā
viṣadigdhaṃ stanaṃ kṣudrā prayacchantī mahātmane //

dadṛśus tāṃ vinihatāṃ rākṣasīṃ te vanecarāḥ
baleḥ sutāṃ mahāghorāṃ bhīṣaṇāṃ vikṛtānanām |
punarjāto 'yam ity āhur uktas tasmād adhokṣajaḥ //

atyadbhutam idaṃ cāsīd yac chiśuḥ puruṣottamaḥ
pādāṅguṣṭhena śakaṭaṃ krīḍamāno vyaloḍayat //

dāmnā colūkhale baddho viprakurvan kumārakān
ulūkhale parāmṛdgād (sic) vṛkṣau satyopacāyinau |
dāmodara iti khyāto vasudevasutas tataḥ //

kāliyaś ca mahānāgo durādharṣo mahābalaḥ
krīḍatā vāsudevena nirjito yamunāhrade //

akrūrasya ca pratyakṣaṃ yan nāgabhavane prabhuḥ
pūjyamānas tadā nāgair divyaṃ vapur adhārayat //

śītavātārditā gāś ca dṛṣṭvā kṛṣṇena dhīmatā
dhṛto govardhanaḥ śailaḥ saptarātraṃ mahātmanā
śiśunā vāsudevena gavāṃ trāṇārtham icchatā //

tathā suduṣṭo 'tibalo mahākāyo narāntakṛt
gopatir vāsudevena nihato 'riṣṭakaḥ kṣitau //

dhenukaḥ sa mahākāyo dānavaḥ sumahābalaḥ
nihato vāsudevena gavāṃ trāṇāya durmatiḥ //

sunāmānam amitraghnaṃ sarvasainyapuraskṛtam
vṛkair vidrāvayām āsa grahītuṃ samupāgatam //

rauhiṇeyena saṃgamya vane vicaratā punaḥ
gopaveṣadhareṇaiva kaṃsasya bhayam āhṛtam //

tathā vanagataḥ śaurir daṃṣṭrāyudhabalaṃ hayam
pragrahaṃ bhojarājasya jaghāna puruṣottamaḥ //

pralambaś ca mahākāyo rauhiṇeyena dhīmatā
dānavo muṣṭinaikena kaṃsāmātyo nipātitaḥ //

etau hi vasudevasya putrau surasutopamau
vavṛdhāte mahātmānau brahmagārgyeṇa saṃskṛtau //

janmaprabhṛti cāpy etau gārgyeṇa paramarṣiṇā
yāthātathyena vijñāya saṃskāraṃ pratipāditau //

yadā tv imau naraśreṣṭhau sthitau yauvanagau mukhe
siṃhaśāvāv ivodīrṇau mattau haimavatau yathā //

tato manāṃsi gopīnāṃ haramāṇau mahābalau
āstāṃ goṣṭhacarau vīrau devaputrasamadyutī //

naitau jave vā yuddhe vā krīḍāsu vividhāsu vā
nandagopasya gopālāḥ śekuḥ pratisamīkṣitum //

vyūḍhoraskau mahābāhū sālaskandhāv ivodgatau
śrutvemau vyathitaḥ kaṃso mantribhiḥ sahito 'bhavat //

nāśakac ca yadā kaṃso grahītuṃ balakeśavau
nijagrāha tataḥ krodhād vasudevaṃ sabāndhavam //

sahograsenena tadā coravad gāḍhabandhanam
kālaṃ mahāntam avasat kṛcchram ānakaduṃdubhiḥ //

kaṃsas tu pitaraṃ badhvā śūrasenā? śaśāsa ha
jarāsaṃdhaṃ samāśritya tathaivāhvṛtibhīṣmakau //

kasyacit tv atha kālasya mathurāyāṃ mahotsavam
pinākinaṃ samuddiśya kaṃsaś cakre narādhipaḥ //

tatra mallāḥ samāpetur nānādeśyā viśāṃ pate
nartakā gāyakāś caiva kuśalā nṛttasāmasu //

tataḥ kaṃso mahātejā raṅgavāṭaṃ mahādhanam
kuśalaiḥ kārayām āsa śilpibhiḥ sādhuniṣṭhitaiḥ //

tatra mañcasahasrāṇi paurajānapadair janaiḥ
samākīrṇāny adṛśyanta jyotirbhir gaganaṃ yathā //

bhojarājaḥ śriyā juṣṭaṃ rājamañcaṃ maharddhimat
aruroha tataḥ kaṃso vimānaṃ sukṛtī yathā //

raṅgadvāre gajaṃ mattaṃ prabhūtāyudhakalpitam
śūrair adhiṣṭhitaṃ kaṃsaḥ sthāpayām āsa vīryavān //

yadā hi sa mahābhojo rāmakṛṣṇau samāgatau
śuśrāva puruṣavyāghrau sūryācandramasāv iva //

tadāprabhṛti yatto 'bhūd rakṣāṃ prati narādhipaḥ
na ca śete sukhaṃ rātrau rāmakṛṣṇau vicintayan //

śrutvā tu rāmakṛṣṇau ca taṃ samājam anuttamam
ubhau viviśatur vīrau śārdūlau govrajaṃ yathā //

tataḥ praveśe saṃruddhau rakṣibhiḥ puruṣarṣabhau
hatvā kuvalayāpīḍaṃ sasādinam ariṃdamau
avamṛdya durādharṣau raṅgaṃ viviśatus tadā //

cāṇūrāndhrau viniṣpiṣya keśavena balena ca
augraseniḥ sa duṣṭātmā sānujo vinipātitaḥ //

yat kṛtaṃ yadusiṃhena devair api suduḥsaham
karma tat keśavād anyaḥ kartum arhati kaḥ pumān //

yad dhi nādhigataṃ pūrvaiḥ prahrādabaliśambaraiḥ
tad idaṃ śauriṇā cittaṃ prāpitaṃ bhavatām iha //

etena muram ākramya daityaṃ pañcajanaṃ tathā
śailasaṃghān atikramya nisundaḥ sagaṇo hataḥ //

narakaś ca hato bhaumaḥ kuṇḍale cāhṛte śubhe
prāptaṃ ca divi deveṣu keśavena mahad yaśaḥ //

vītaśokabhayābādhāḥ kṛṣṇabāhubalāśrayāḥ
yajantu bahubhir yajñair yādavā vītamatsarāḥ //

devānāṃ sumahat kāryaṃ kṛtaṃ kṛṣṇena dhīmatā
kṣipram āvedaye cedaṃ bhavatāṃ bhadram astu vaḥ //

yad iṣṭaṃ vo yaduśreṣṭhāḥ kartāsmi tad atandritaḥ
bhavatām asmi yūyaṃ ca mama yuṣmāsv ahaṃ sthitaḥ //

iti saṃbodhayan kṛṣṇam abravīt pākaśāsanaḥ
mām apraiṣīt suraśreṣṭhaḥ prītās tuṣṭās tathā vayam //

yatra hrīḥ śrīḥ sthitā tatra yatra śrīs tatra saṃnatiḥ
saṃnatir hrīs tathā śrīś ca nityaṃ kṛṣṇe mahātmani //