Harivamsa · Chapter 48

kṛte garbhavidhāne tu devakī devatopamā
jagrāha sapta tān garbhān yathāvat samudāhṛtān //

ṣaḍgarbhān niḥsṛtān kaṃsas tāñ jaghāna śilātale
āpannaṃ saptamaṃ garbhaṃ sā nināyātha rohiṇīm //

sārdharātre sthitaṃ garbhaṃ śātayantī rajasvalā
nidrayā sahasāviṣṭā papāta dharaṇītale //

sā svapnam iva taṃ dṛṣṭvā garbhaṃ niḥsṛtam ātmanaḥ
apaśyantī ca taṃ garbhaṃ muhūrtaṃ vyathitābhavat //

tām āha nidrā saṃvignāṃ naiśe tamasi rohiṇīm
rohiṇīm iva somasya vasudevasya rohiṇīm //

karsaṇenāsya garbhasya svagarbhe cāhitasya vai
saṃkarṣaṇo nāma śubhe tava putro bhaviṣyati //

sā taṃ putram avāpyaiva hṛṣṭā kiṃcid avāṅmukhī
viveśa rohiṇī veśma suprabhā rohiṇī yathā //

tasya garbhasya mārgeṇa garbham ādhatta devakī
yadarthaṃ sapta te garbhāḥ kaṃsena vinipātitāḥ //

taṃ tu garbhaṃ prayatnena rarakṣur tasya rakṣiṇaḥ
jāgrataḥ prayatāḥ sarve māsān saṃkhyāya śastriṇaḥ |
sa tatra garbhavasatiṃ vasaty ātmecchayā hariḥ //

yaśodāpi samādhatta garbhaṃ tadahar eva tu
viṣṇoḥ śarīrajāṃ nidrāṃ viṣṇor nirdeśakāriṇīm //

garbhakāle tv asaṃpūrṇe aṣṭame māsi te striyau
devakī ca yaśodā ca suṣuvāte samaṃ tadā //

yām eva rajanīṃ kṛṣṇo jajñe vṛṣṇikule prabhuḥ
tām eva rajanīṃ kanyāṃ yaśodāpi vyajāyata
nandagopasya bhāryā vai kaṃsagopasya saṃmatā //

tulyakālaṃ hi garbhiṇyau yaśodā devakī tathā
aṣṭamyāṃ śrāvaṇe māse kṛṣṇapakṣe mahātithau |
rohiṇyām ardharātre ca sudhāṃśor udaye tathā |
devaky ajanayad viṣṇuṃ yaśodā tāṃ tu kanyakām
muhūrte 'bhijite prāpte sārdharātre vibhūṣite //

sāgarāḥ samakampanta celuś ca dharaṇīdharāḥ
jajvaluś cāgnayaḥ śāntā jāyamāne janārdane //

śivāḥ saṃpravavur vātāḥ praśāntam abhavad rajaḥ
jyotīṃsi ca prakāśanta jāyamāne janārdane //

anāhatā duṃdubhayo devānāṃ prāṇadan divi
ākāśāt puṣpavarṣaṃ ca vavarṣa tridiveśvaraḥ //

gīrbhir maṅgalayuktābhiḥ stuvanto madhusūdanam
arthyābhir gīrbhir evaṃ taṃ jāyamānaṃ janārdanam |
maharṣayaḥ sagandharvā upatasthuḥ sahāpsarāḥ //

vasudevas tu saṃgṛhya dārakaṃ kṣipram eva tu
śayānam aṅke devakyā rātrāv ādāya yādavaḥ |
yaśodāyā gṛhaṃ bhīto viveśa sutavatsalaḥ //

yaśodāyās tv avijñātaṃ tatra nikṣipya dārakam
gṛhya tāṃ dārikāṃ cāpi devakīśayane 'nyasat //

parivarte kṛte tābhyāṃ garbhābhyāṃ bhayaviklavaḥ
vasudevaḥ kṛtārtho vai nirjagāma niveśanāt //

ugrasenasutāyātha kaṃsāyānakaduṃdubhiḥ
nivedayām_āsa tadā kanyāṃ tāṃ varavarṇinīm //

tac chrutvā tvaritaḥ kaṃso rakṣibhiḥ saha vegitaḥ
ājagāma gṛhadvāraṃ vasudevasya vīryavān //

sa tatra tvarito dvāri kiṃ jātam iti cābravīt
dīyatāṃ śīghram ity evaṃ vāgbhiḥ samabhitarjayat //

tato hāhākṛtāḥ sarvā devakīpramukhāḥ striyaḥ
uvāca devakī dīnā bāṣpaviklavayā girā |
dārikā putra jāteti kaṃsaṃ tūvāca devakī //

śrīmanto me hatāḥ sapta putragarbhās tvayā vibho
dārikeyaṃ hataivaiṣā paśyasva yadi manyase //

dṛṣṭvā kaṃsas tu tāṃ kanyām ahṛṣyata mudā yutaḥ
hataivaiṣā yadā kanyā jātety uktvā vṛthāmatiḥ //

sā garbhaśayane kliṣṭā garbhāmbuklinnamūrdhajā
kaṃsasya purato nyastā pṛthivyāṃ pṛthivīsamā //

pāde tāṃ gṛhya puruṣaḥ samāvidhyāvadhūya ca
udyacchann eva sahasā śilāyāṃ samapothayat
sāvadhūtā śilāpṛṣṭhe 'niṣpiṣṭā divam utpatat //

hitvā garbhatanuṃ cāpi sahasā muktamūrdhajā
jagāmākāśam āviśya divyasraganulepanā
hāraśobhitasarvāṅgī mukuṭojjvalabhūṣitā |
kanyaiva cābhavan nityaṃ divyā devair abhiṣṭutā //

nīlapītāmbaradharā gajakumbhopamastanī
rathavistīrṇajaghanā candravaktrā caturbhujā //

vidyudvispaṣṭavarṇābhā bālārkasadṛśekṣaṇā
payodharasvanavatī saṃdhyeva sapayodharā //

sā vai niśi tamograste babhau bhūtagaṇākule
nṛtyatī hasatī caiva viparītena bhāsvatī //

vihāyasagatā raudrā papau pānam anuttamam
jahāsa ca mahāhāsaṃ kaṃsaṃ ca ruṣitābravīt //

kaṃsa kaṃsa vināśāya yad ahaṃ ghātitā tvayā
sahasā ca samutkṣipya śilāyāṃ vinipātitā //

tasmāt tavāntakāle 'haṃ kṛṣyamāṇasya śatruṇā
pāṭayitvā karair deham uṣṇaṃ pāsyāmi śoṇitam //

evam uktvā vaco ghoraṃ sā yatheṣṭena vartmanā
khaṃ sā devālayaṃ devī sagaṇā vicacāra ha //

tasyāṃ gatāyāṃ kaṃsas tu tāṃ mene mṛtyum ātmanaḥ
vivikte devakīṃ caiva vrīḍitaḥ pratyabhāṣata //

pitṛṣvasaḥ kṛto yatnas tava garbhā hatā mayā
anyathaivānyato devi mama mṛtyuḥ samutthitaḥ //

nairāśyena kṛto yatnaḥ svajane prahṛtaṃ mayā
daivaṃ puruṣakāreṇa na cātikrāntavān aham //

tyaja garbhakṛtāṃ cintāṃ tvam imāṃ śokakārikām
hetubhūtas tv ahaṃ teṣāṃ sati kālaviparyaye //

kāla eva nṛṇāṃ śatruḥ kālaś ca pariṇāmakaḥ
kālo nayati sarvaṃ vai hetubhūtaś ca madvidhaḥ //

mā kārṣīḥ putrajāṃ cintāṃ vilāpaṃ śokajaṃ tyaja
evaṃprāyā nṛṇāṃ yonir nāsti kālasya saṃsthitiḥ //

patāmi pādayor mūrdhnā putravat tava devaki
madgatas tyajyatāṃ roṣo jānāmy apakṛtaṃ svayam //

sāśrupūrṇamukhī dīnā bhartāram abhivīkṣatī
uttiṣṭhottiṣṭha vatseti kaṃsaṃ māteva jalpatī //

mamāgrato hatā garbhā ye tvayā kālarūpiṇā
kāraṇaṃ tvaṃ na vai putra kṛtānto hy atra kāraṇam //

garbhakṛntanam etan me sahanīyaṃ tvayā kṛtam
mūrdhnā padbhyāṃ nipatatā svaṃ ca karma jugupsatā //

garbhe 'pi niyato mṛtyur bālye 'pi na nivartate
yuvāpi mṛtyor vaśagaḥ sthaviro mṛta eva tu //

ajāte darśanaṃ nāsti yathā nāsti tathaiva saḥ
jāto 'py ajātatāṃ yāti vidhātrā yatra nīyate //

tad gaccha putra mā te bhūn madgataṃ manyukāraṇam
mṛtyunāpahṛte pūrvaṃ śeṣo hetuḥ pravartate //

vidhinā pūrvadṛṣṭena prajāsargeṇa tattvataḥ
mātāpitros tu kāryeṇa janmatas tūpapadyate //

niśamya devakīvākyaṃ sa kaṃsaḥ svam niveśanam
praviveśa susaṃrabdho dahyamānena cetasā |
kṛtye pratihate dīno jagāma vimanā bhṛśam //