Gītagovinda (another edition) · Chapter 12
(12)
dvādaśaḥ sargaḥ
suprīta-pītāmbaraḥ
gatavati sakhī-vṛnde'manda-trapā-bhara-nirbhara-smara-paravaśākūta-sphīta-smita-snapitādharam |
sarasa-manasaṃ dṛṣṭvā rādhāṃ muhur nava-pallava-prasava-śayane nikṣiptākṣīm uvāca hariḥ priyām
|| prabandhaḥ 23 ||
vibhāsa-rāgaikatāli-tālābhyāṃ gīyate |
kiśalaya-śayana-tale kuru kāmini caraṇa-nalina-viniveśam |
tava pada-pallava-vairi-parābhavam idam anubhavatu suveśaṃ
kṣaṇam adhunā nārāyaṇam anugatam anusara rādhike || dhruva ||
kara-kamalena karomi caraṇam aham āgamitāsi vidūram |
kṣaṇam upakuru śayanopari mām iva nūpuram anugati-śūram
vadana-sudhā-nidhi-galitam amṛtam iva racaya vacanam anukūlam |
viraham ivāpanayāmi payodhara-rodhakam urasi dukūlaṃ
priya-parirambhaṇa-rabhasa-valitam iva pulakitam atiduravāpam |
mad-urasi kuca-kalaśaṃ viniveśaya śoṣaya manasija-tāpam
adhara-sudhā-rasam upanaya bhāmini jīvaya mṛtam iva dāsam |
tvayi vinihita-manasaṃ virahānala-dagdha-vapuṣam avilāsam
śaśi-mukhi mukharaya maṇi-raśanā-guṇam anuguṇa-kaṇṭha-ninādam |
śruti-yugale pika-ruta-vikale mama śamaya cirād avasādam
mām ativiphala-ruṣā vikalī-kṛtam avalokitum adhunedam |
lajjitam iva nayanaṃ tava viramati visṛja vṛthā rati-khedam
NOTE: {sṛjasi iti ni- pāṭhaḥ.}
NOTE: {mīlitaṃ lajjitam iva nayanaṃ tava virama visṛja rati-khedam iti tu haridāsa-dāsasya pāṭhaḥ.}
śrī-jayadeva-bhaṇitam idam anupada-nigadita-madhuripu-modam |
janayatu rasika-janeṣu manorama-rati-rasa-bhāva-vinodam
* * * * *
pratyūhaḥ pulakāṅkureṇa niviḍa-leśa-nimeṣeṇa ca krīḍākūta-vilokite'dhara-sudhā-pāne kathā-kelibhiḥ |
NOTE: {narmabhiḥ iti haridāsa-dāsa-pāṭhaḥ.}
ānandādhigamena manmatha-kalā-yuddhe'pi yasminn abhūd udbhūtaḥ sa tayor babhūva suratārambhaḥ priyambhāvukaḥ
dorbhyāṃ saṃyamitaḥ payodhara-bhareṇāpīḍitaḥ pāṇijair āviddho daśanaiḥ kṣatādhara-puṭaḥ śroṇī-taṭenāhataḥ |
hastenānamitaḥ kace'dhara-madhu-syandena saṃmohitaḥ kāntaḥ kām api tṛptim āpa tad aho kāmasya vāmā gatiḥ
mārāṅke rati-keli-saṅkula-raṇārambhe tayā sāhasa-prāyaṃ kānta-jayāya kiṃcid upari prārambhi yat-sambhramāt |
NOTE: {vāmāṅge iti ni- pāṭhaḥ. }
niṣpandā jaghana-sthalī śithilitā dor-vallir utkampitaṃ vakṣo mīlitam akṣi pauruṣa-rasaḥ strīṇāṃ kutaḥ sidhyati
tasyāḥ pāṭala-pāṇijāṅkitam uro nidrā-kaṣāye dṛśau nirdhautādhara-śonimā vilulita-srasta-srajo mūrdha-jaḥ |
NOTE: {nirdhauto'dhara iti haridāsaḥ.}
NOTE: {vilulitāḥ iti haridāsaḥ.}
kāñcī-dāma dara-ślathāñcalam iti prātar nikhātair dṛśor ebhiḥ kāma-śarais tad adbhutam abhūt patyur manaḥ kīlitaṃ
vyālolaḥ keśa-pāśas taralitam alakaiḥ sveda-mokṣau kapolau kliṣṭā bimbādhara-śrīḥ kuca-kalaśa-rucā hāritā hāra-yaṣṭiḥ |
NOTE: {vyākośa iti ni- pāṭhaḥ.}
NOTE: {lolau iti haridāsaḥ.}
NOTE: {daṣṭā iti ca.}
kāñcī-kāntir hatāśā stana-jaghana-padaṃ pāṇinācchādya sadyaḥ paśyantī satrapā sā tad api vilulitā mugdha-kantir dhinoti
NOTE: {kāñcī kāñcid gatāśāṃ iti haridāsaḥ.}
NOTE: {satrapaṃ māṃ iti haridāsaḥ.}
NOTE: {vilulita-srag-dhareyaṃ iti haridāsaḥ.}
īṣan-mīlita-dṛṣṭi mugdha-vilasat-śītkāra-dhārā-vaśād avyaktākula-keli-kāku-vikasad-dantāṃśu-dhautādharam |
NOTE: {mīlad-dṛṣṭi milat-kapola-pulakaṃ iti haridāsa-dāsa-pāṭhaḥ.}
śānta-stabdha-payodharaṃ bhṛśa-pariṣvaṅgāt kuraṅgī-dṛśo harṣotkarṣa-vimukta-niḥsaha-tanor dhanyo dhayaty ānanaṃ
NOTE: {śyāmottuṅga-payodharopari pariṣvaṅgī iti haridāsa-dāsa-pāṭhaḥ.}
atha sahasā suprītaṃ suratānte sā nitānta-khinnāṅgi |
NOTE: {iti sahasā nigadantaṃ iti haridāsa-dhṛta-pāṭhāntaraḥ.}
rādhā jagāda sādaram idam ānandena govindam
|| prabandhaḥ 24 ||
rāmakari-rāga-yati-tālābhyāṃ gīyate |
kuru yadu-nandana candana-śiśiratareṇa kareṇa payodhare |
mṛga-mada-patrakam atra mano-bhava-maṅgala-kalaśa-sahodare
nijagāda sā yadu-nandane krīḍati hṛdaya-nandane ||dhruva||||
ali-kula-gañjanam añjanakaṃ rati-nāyaka-sāyaka-mocane |
NOTE: {gañjana-sañjanakaṃ iti haridāsasya pāṭhaḥ.}
tvad-adhara-cumbana-lambita-kajjalam ujjvalaya priya locane
nayana-kuraṅga-taraṅga-vikasa-nirāsa-kare śruti-maṇḍale |
manasija-pāśa-vilāsa-dhare śubha-veśa niveśaya kuṇḍale
bhramara-cayaṃ racayantam upari ruciraṃ suciraṃ mama sammukhe |
jita-kamale vimale parikarmaya narma-janakam alakaṃ mukhe
mṛga-mada-rasa-valitaṃ lalitaṃ kuru tilakam alika-rajani-kare |
vihita-kalaṅka-kalaṃ kamalānana viśramita-śrama-sīkare
mama rucire cikure kuru mānada manasija-dhvaja-cāmare |
rati-galite lalite kusumāni śikhaṇḍi-śikhaṇḍaka-ḍāmare
sarasa-ghane jaghane mama śambara-dāraṇa-vāraṇa-kandare |
maṇi-raśanā-vasanābharaṇāni śubhāśaya vāsaya sundare
śrī-jayadeva-vacasi rucire sadayaṃ hṛdayaṃ kuru maṇḍane |
hari-caraṇa-smaraṇāmṛta-nirmita-kali-kaluṣa-jvara-khaṇḍane
* * * * *
racaya kucayoś citraṃ patraṃ kuruṣva kapolayor ghaṭaya jaghane kāñcīṃ mugdha-srajā kavarī-bharaṃ |
NOTE: {patraṃ citraṃ iti haridāsaḥ.}
NOTE: {kāñcīm añca srajā iti haridāsaḥ.}
kalaya valaya-śreṇīṃ pāṇau pade maṇi-nūpurāv iti nigaditaḥ prītaḥ pitāmbaro'pi tathākarot
paryaṅkī-kṛta-nāga-nāyaka-phaṇā-śreṇī-maṇīnāṃ gaṇe saṅkrānta-pratibimba-saṃvalanayā bibhrad-vibhu-prakriyām |
pādāmbho-ruha-dhāri-vāridhi-sutām akṣṇāṃ didṛkṣuḥ śataiḥ kāya-vyūham iva-carann apacitau bhūyo hariḥ pātu vaḥ
NOTE: {upacitī-bhūto iti haridāsaḥ.}
tvām aprāpya mayi svayaṃvara-parāṃ kṣīroda-tīrodare śaṅke sundari kālakūṭam apiban mūḍho mṛḍānī-patiḥ |
itthaṃ pūrva-kathābhir anya-manasā vikṣipya vakṣo'ñcalaṃ rādhāyāḥ stana-korakopari-milan-netro hariḥ pātu vaḥ
NOTE: {padmāyāḥ iti haridāsaḥ.}
yad gāndharva-kalāsu kauśalam anudhyānaṃ ca yad vaiṣṇavaṃ yac chṛṅgāra-viveka-tattva-racanā-kāvyeṣu līlāyitam |
tat sarvaṃ jayadeva-paṇḍita-kaveḥ kṛṣṇaika-tānātmanaḥ sānandāḥ pariśodhayantu sudhiyaḥ śrī-gīta-govindataḥ
NOTE: {This verse appears as number 26 in the Haridāsa edition.}
sādhūnāṃ svata eva saṃmatir iha syād eva bhaktyārthinām ālocya grathana-śramaṃ ca vidusām asmin bhaved ādaraḥ |
ye kecit para-kṛty-upaśruti-parās tān arthaye mat-kṛtiṃ bhūyo vīkṣya vadanto avadyam iha cet sā vāsanā sthāsyati
śrī-bhojadeva-prabhavasya rāmādevī-suta-śrī-jayadevakasya |
parāśarādi-priya-varga-kaṇṭhe śrī-gīta-govinda-kavitvam astu
NOTE: {bandhu iti ha-pāṭhaḥ.}
NOTE: {This verse is the last in some editions. }
sādhvī mādhvīka cintā na bhavati bhavataḥ śarkare karkaśāsi drākṣe drakṣyanti ke tvām amṛta mṛtam asi kṣīra nīraṃ rasaste |
mākanda kranda kāntādhara dhara na tulāṃ gaccha yacchanti bhāvaṃ yāvac chṛṅgāra-sāraṃ śubham iva jayadevasya vaidagdhya-vācaḥ
NOTE: {This verse is not found in Narayana Maharaja's edition of Gīta-govinda, even though there is a Bāla-bodhinī ṭīkā for it.}
itthaṃ keli-tatir vihṛtya yamunā-kūle samaṃ rādhayā tad-romāvali-mauktikāvali-yuge veṇī-bhramaṃ bibhrati |
tatrāhlādi-kuca-prayāga-phalayor lipsāvator hastayor vyāpārāḥ puruṣottamasya dadatu sphītāṃ mudaṃ sampadaṃ
Original text: Gītagovinda · Edition: the Kavyamala ed. (Calcutta 1878), checked against several other editions (cf. NOTE below). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0