Language

ENहिગુ
Scripture Library

Gītagovinda (another edition) · Chapter 1

1.1

śrī-jayadeva-gosvāmi-viracitaṃ
gīta-govinda-kāvyam
śrī-gīta-govinda-kāvyam
(1)
prathamaḥ sargaḥ
sāmoda-dāmodaraḥ
meghair meduraṃ ambaraṃ vana-bhuvaḥ śyāmās tamāla-drumair naktaṃ bhīrur ayaṃ tvam eva tad imaṃ rādhe gṛhaṃ prāpaya |
itthaṃ nanda-nideśataś calitayoḥ praty-adhva-kuñja-drumaṃ rādhā-mādhavayor jayanti yamunā-kūle rahaḥ-kelayaḥ

1.2

vāg-devatā-carita-citrita-citta-sadmā padmāvatī-caraṇa-cāraṇa-cakravartī |
śrī-vāsudeva-rati-keli-kathā-sametaṃ etaṃ karoti jayadeva-kaviḥ prabandhaṃ

1.3

yadi hari-smaraṇe sarasaṃ mano yadi vilāsa-kalāsu kutūhalaṃ |
madhura-komala-kānta-padāvalīṃ śṛṇu tadā jayadeva-sarasvatīm

1.4

vacaḥ pallavayaty umāpatidharaḥ sandarbha-śuddhiṃ girāṃ jānītejayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūha-druteḥ |
NOTE: {durūhādbhuteḥ iti ni- pāthāntaraḥ | }
śṛṅgārottara-sat-prameya-racanair ācārya-govardhana-spardhī ko'pi na viśrutaḥ srutidharo dhoyī kavi-kṣmāpatiḥ

1.5

|| prathama-prabandhaḥ ||
mālava-gauḍa-rāgeṇa rūpaka-talena giyate | aṣṭāpadī |
pralaya-payodhijale dhṛtavān asi vedaṃ vihita-vahitra-caritram akhedam |
keśava dhṛta-mīna-śarīra jaya jagadīśa hare [dhruva-padam]

1.6

(1.1)
kṣitir ativipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe dharaṇī-dharaṇa-kiṇa-cakra-gariṣṭhe |
keśava dhṛta-kacchapa-rūpa jaya jagadīśa hare

1.7

(1.2)
vasati daśana-śikhare dharaṇī tava lagnā śaśini kalaṅka-kaleva nimagnā |
keśava dhṛta-sūkara-rūpa jaya jagadīśa hare

1.8

(1.3)
tava kara-kamala-vare nakhaṃ adbhuta-śṛṅgaṃ dalita-hiraṇyakaśipu-tanu-bhṛṅgaṃ |
keśava dhṛta-nara-hari-rūpa jaya jagad-īśa hare

1.9

(1.4)
chalayasi vikramaṇe balim adbhuta-vāmana pada-nakha-nīra-janita-jana-pāvana |
keśava dhṛta-vāmana-rupa jaya jagad-īśa hare

1.10

(1.5)
kṣatrīya-rudhira-maye jagad apagata-pāpaṃ snapayasi payasi śamita-bhava-tāpam |
keśava dhṛta-bhṛgu-pati-rūpa jaya jagad-īśa hare

1.11

(1.6)
vitarasi dikṣu raṇe dik-pati-kamanīyaṃ daśa-mukha-mauli-bali ramaṇīyam |
keśava dhṛta-rāma-śarīra jaya jagad-īśa hare

1.12

(1.7)
NOTE: {raghupati-rūpaṃ iti ha-saṃskaraṇa-pāṭhaḥ.}
vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābhaṃ hala-hati-bhīti-milita-yamunābham |
keśava dhṛta-hala-dhara-rūpa jaya jagad-īśa hare

1.13

(1.8)
nindasi yajña-vidher ahaha śruti-jātam sadaya-hṛdaya darśita-paśu-ghātam |
keśava dhṛta-buddha-śarīra jaya jagad-īśa hare

1.14

(1.9)
mleccha-nivaha-nidhane kalayasi karavālaṃ dhūma-ketum iva kim api karālam |
keśava dhṛta-kalki-śarīra jaya jagad-īśa hare

1.15

(10)
śrī-jayadeva-kaver idam uditam udāraṃ śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhava-sāram |
keśava dhṛta-daśa-vidha-rūpa jaya jagad-īśa hare

1.16

(11)
* * * * *
vedān uddharate jaganti vahate bhūgolam udbibhrate daityaṃ dārayate baliṃ chalayate kṣatra-kṣayaṃ kurvate |
paulastyaṃ jayate halaṃ kalayate kāruṇyam ātanvate mlecchān mūrcchayate daśākṛti-kṛte kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ

1.17

(5)
|| prabandhaḥ 2 ||
gurjarī-rāga-niḥsāra- tālābhyāṃ gīyate |
śrita-kamalā-kuca-maṇḍala dhṛta-kuṇḍala e
kalita-lalita-vana-māla
jaya jaya deva hare

1.18

[dhruva-padam]
dina-maṇi-maṇḍala-maṇḍana
bhava-khaṇḍana e
muni-jana-mānasa-haṃsa
jaya jaya deva hare

1.19

kāliya-viṣa-dhara-gañjana
jana-rañjana e
yadukula-nalina-dineśa
jaya jaya deva hare

1.20

madhu-mura-naraka-vināśana
garuḍāsana e |
sura-kula-keli-nidāna
jaya jaya deva hare

1.21

amala-kamala-dala-locana
bhava-mocana e
tribhuvana-bhuvana-nidhāna
jaya jaya deva hare

1.22

janaka-sutā-kṛta-bhūṣaṇa
jita-dūṣaṇa e
samara-śamita-daśa-kaṇṭha
jaya jaya deva hare

1.23

abhinava-jala-dhara-sundara
dhṛta-mandara e
śrī-mukha-candra-cakora
jaya jaya deva hare

1.24

tava caraṇaṃ praṇatā vayam
NOTE: {caraṇe}
iti bhāvaya e
kuru kuśalaṃ praṇateṣu
jaya jaya deva hare

1.25

śrī-jayadeva-kaver idaṃ
kurute mudam e
maṅgalam ujjvala-gītaṃ
jaya jaya deva hare

1.26

* * * * *
padmā-payodhara-taṭī-parirambha-lagna-kāśmīra-mudritam uro madhusūdanasya |
vyaktānurāgam iva khelad-anaṅga-kheda-svedāmbu-pūram anupūrayatu priyaṃ vaḥ

1.27

vasante vāsantī-kusuma-sukumārair avayavair bhramantīṃ kāntāre bahu-vihita-kṛṣṇānusaraṇām |
amandaṃ kandarpa-jvara-janita-cintākulatayā valad-bādhāṃ rādhāṃ sarasam idam ūce sahacarī

1.28

NOTE: {calad iti ni- pāṭhāntaraḥ.}
|| prabandhaḥ 3 ||
vasanta-rāga-yati-tālābhyāṃ gīyate |
lalita-lavaṅga-latā-pariśīlana-komala-malaya-samīre |
madhukara-nikara-karambita-kokila-kūjita-kuñja-kuṭīre

1.29

viharati harir iha sarasa-vasante
nṛtyati yuvatī-janena samaṃ sakhi virahi-janasya durante ||dhr||
unmada-madana-manoratha-pathika-vadhū-jana-janita-vilāpe |
ali-kula-saṅkula-kusuma-samūha-nirākula-bakula-kalāpe

1.30

mṛga-mada-saurabha-rabhasa-vaśaṃvada-nava-dala-māla-tamāle |
yuva-jana-hṛdaya-vidāraṇa manasija-nakha-ruci-kiṃśuka-jāle

1.31

madana-mahīpati-kanaka-daṇḍa-ruci-keśara-kusuma-vikāśe |
milita-śili-mukha-pāṭala-paṭala-kṛta-smara-tūṇa-vilāse

1.32

vigalita-lajjita-jagad-avalokana-taruṇa-karuṇa-kṛta-hāse |
virahi-nikṛntana-kunta-mukhākṛti-ketaka-danturitāśe

1.33

mādhavikā-parimala-lalite nava-mālati-jāti-sugandhau |
NOTE: {mālikayātisugandhau iti ni- pāṭhāntaraḥ.}
muni-manasām api mohana-kārīṇi taruṇa||-karaṇa-bandhau

1.34

sphurad-atimukta-latā-parirambhana-mukulita-pulakita-cūte |
vṛndāvana-vīpine parīsara-parigata-yamunā-jala-pūte

1.35

śrī-jayadeva-bhaṇitam idam udayati hari-caraṇa-smṛti-sāram |
sarasa-vasanta-samaya-vana-varṇanam anugata-madana-vikāram

1.36

* * * * *
dara-vidalita-mallī-valli-cañcat-parāga-prakaṭita-paṭa-vāsair vāsayan kānanāni |
iha hi dahati cetaḥ ketakī-gandha-bandhuḥ prasarad-asama-bāṇa-prāṇavad gandhavāhaḥ

1.37

NOTE: {atra haridāsa-dāsasya prabodhānanda-ṭīkā-saṃvalita-saṃskaraṇe 48-saṅkhyaka-padyaṃ dṛśyate }
unmīlan-madhu-gandha-lubdha-madhupa-vyādhūta-cūtāṅkura-krīḍat-kokila-kākalī-kalakalair udgīrṇa-karṇa-jvaraḥ |
NOTE: {kala-ravair iti ni- pāṭhāntaraḥ.}
nīyante pathikaiḥ kathaṃ katham api dhyānāvadhāna-kṣaṇa prāpta-prāṇa-samāgama-rasollāsair amī vāsarāḥ

1.38

aneka-nārī-parirambha-sambhrama-sphuraṇ-manohāri-vilāsa-lālasam |
murārim ārād upadarśayanty asau sakhī samakṣaṃ punar āha rādhikām

1.39

|| prabandhaḥ 4 ||
rāmakarī-rāga-yati-tālābhyāṃ gīyate |
candana-carcita-nīla-kalevara-pīta-vasana-vana-mālī |
keli-calan-maṇi-kuṇḍala-maṇḍita-gaṇḍa-yuga-smita-śālī

1.40

harir iha mugdha-vadhū-nikare vilāsini vilāsati kelī-pare ||dhr||
pīna-payodhara-bhāra-bhareṇa hariṃ parirabhya sarāgam |
gopa-vadhūr anugāyati kācid udañcita-pañcama-rāgam

1.41

kāpi vilāsa-vilola-vilocana-khelana-janita-manojam |
dhyāyati mugdha-vadhūr adhikaṃ madhusūdana-vadana-sarojam

1.42

kāpi kapola-tale militā lapituṃ kim api śruti-mūle |
cāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakair anukūle

1.43

keli-kalā-kutukena ca kācid amuṃ yamunā-jala-kūle |
mañjula-vañjula-kuñja-gataṃ vicakarṣa kareṇa dukūle

1.44

kara-tala-tāla-tarala-valayāvali-kalita-kalasvana-vaṃśe |
rāsa-rase saha-nṛtya-parā hariṇā yuvatī praśaśaṃse

1.45

śliṣyati kām api cumbati kām api kām api ramayati rāmām |
paśyati sa smita-cāru-tarām aparām anugacchati vāmām

1.46

śrī-jayadeva-bhaṇitam idam adbhuta-keśava-keli-rahasyam |
vṛndāvana-vipine lalitaṃ vitanotu śubhāni yaśasyam

1.47

NOTE: {valitam iti ca pāṭhaḥ.}
* * * * *
viśveṣām anurañjanena janayann ānandam indīvara-śreṇī-śyāmala-komalair upanayann aṅgair anaṅgotsavam |
svacchandaṃ vraja-sundarībhir abhitaḥ praty-aṅgam āliṅgitaḥ śṛṅgāraḥ sakhi mūrtimān iva madhau mugdho hariḥ krīḍati

1.48

nijotsaṅga-vasad-bhujaṅga-kavala-kleśād iveśācalaṃ prāleya-plavanecchayānusarati śrī-khaṇḍa-śailānilaḥ |
NOTE: {adryotsaṅgaadyotsaṅga- iti ni- pāṭhāntaraḥ.}
kiṃ ca snigdha-rasāla-mauli-mukulāny ālokya harṣodayād unmīlanti kuhūḥ kuhūr iti kalottālāḥ pikānāṃ giraḥ

1.49

NOTE: {ayaṃ ślokaḥ prabodhānandena na paṭhitaḥ }
rāsollāsa-bhareṇa vibhrama-bhṛtām ābhīra-vāma-bhruvām abhyarṇaṃ parirabhya nirbharam uraḥ premāndhayā rādhayā |
sādhu tvad-vadanaṃ sudhā-mayam iti vyāhṛtya gīta-stuti-vyājād udbhaṭa-cumbitaḥ smita-manohāri hariḥ pātu vaḥ

Original text: Gītagovinda · Edition: the Kavyamala ed. (Calcutta 1878), checked against several other editions (cf. NOTE below). · Data entry Jan Brzezinski · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc