Garuda Purana · Chapter 3.29

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe uttarakhaṇḍe tṛtīyāṃśe brahmakāṇḍe tāratamyanirūpaṇadvārā viṣṇorevopāsyatvamityarthanirūpaṇaṃ nāmāṣṭāviṃśatamodhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 29
pravahānantarānvakṣye śṛṇu pakṣīndrasattama /
yo dharmo brahmaṇaḥ putro hyādisṛṣṭau tvagudbhavaḥ

sajjanānsaumyarūpeṇa dhāraṇāddharmanāmakaḥ /
sa eva sūryaputrobhūdyamasaṃjñāmavāpa saḥ /
pāpināṃ śikṣakattvātsa yama ityucyate budhaiḥ

śrīkṛṣṇa uvāca /
prahlādānantaraṃ gaṅgā bhāryā vai varuṇasya ca /
prahlādādadhamā jñeyā mahimnā varuṇādhikā

svarūpādadhamā jñeyā nātra kāryā vicāraṇā /
jñānasvarūpadaṃ viṣṇuṃ yamo jānāti sarvadā

ato gaṅgeti sā jñeyā sarvadā lokapāvanī /
bhaktyā viṣṇupadītyeva kīrtitā nātra saṃśayaḥ

yā pūrvakāle yajñaliṅgasya viṣṇoḥ sākṣāddharervikramataḥ khagendra /
vāmasya pādasya nakhāgrataśca nirbhidya cordhvāṇḍakaṭāhakhaṇḍam

tadudaramativegātsampraviśyāvahantīṃ jagadaghatatihantuḥ pādakiñjalkaśuddhām /
nikhilamalanihantrīṃ darśanātsparśanācca sakṛdavagahanādvā bhaktidāṃ viṣṇupāde /
śaśikaravaragaurāṃ mīnanetrāṃ supūjyāṃ smarati haripadotthāṃ mokṣameti krameṇa

indropi vāyukaramarditavāyukūṭabinduṃ ca prāśya śirasi hyasahiṣṇumānaḥ /
bhāgīrathī haripadāṅkamiti sma nityaṃ jānanmahāparamabhāgavatapradhānaḥ /
bhaktyā ca khinnahṛdayaḥ paramādareṇa dhṛtvā svamūrdhni paramo hyaśivaḥ śivo 'bhūt

bhāgīrathyāśca catvāri rūpāṇyāsankhageśvara /
mahābhiṣagjanendrasya bhāryā tu hyabhiṣecanī

dvitīyenaiva rūpeṇa gaṅgā bhāryā ca śantanoḥ /
suṣeṇā vai suṣeṇasya bhāryā sā vānarī smṛtā

maṇḍūkabhāryā gaṅgā tu saiva maṇḍūkinī smṛtā /
evaṃ catvārī rūpāṇi gaṅgāyā iti kirtitamam

ādityāccaiva gaṅgātaḥ parjanyaḥ samudāhṛtaḥ /
pravarṣati suvairāgyaṃ hyataḥ parjanyanāmakam

śaraṃvarāya pañcajanyācca pañca hitvā jagdhvā garvakaṃ ṣaṭkrameṇa /
svabāṇasya svahṛdi saṃsthitasya bhajetsadā naiva bhaktiṃ viṣaṃ ca

liṅgaṃ puṣṭaṃ naiva kāryaṃ sadaiva liṅgaṃ puṣṭaṃ kāryamevaṃ sadāpi /
yonau saktirnaiva kāryā sadāpi yonau mukte 'saṃgato yāti muktim

vairāgyamevaṃ prakārotyeva nityamataḥ parjanyastvantakaḥ pakṣivarya /
etāvatā śarabhākhyo mahātmā sa cāntaro sa tu parjanya eva

śaśvatkeśā yasya gātre khagendra prabhāsyante śarabhākhyo payotaḥ /
yamasya bhāryā śyāmalā yā khagendra yasmātsadā kalibhāryāpiyā ca

matvā samyak mānasaṃ yā karoti hyataśca sā śyāmalāsaṃjñakābhūt /
malaṃ vakṣye haribhaktervirodhī sulohapātre sannidhānaṃ ca tasya

tadvaiṣṇavaistyājyamevaṃ sadaiva vastraṃ dagdhaṃ sandhijaṃ caiva janyam
cikitsitaṃ paraduḥ khaṃ khagendra darerbhaktaistyājyamevaṃ sadaiva

noccāśca te haribhaktervihīnāsteṣāṃ saṃgo naiva kāryaḥ sadāpi /
purāṇasaṃparkavisarjinaṃ ca purāṇatālaṃ ca purāṇavastram

sujīrṇakanthājinamekhalaṃ ca yajñopavītaṃ ca kalipriyaṃ ca /
priyaṃ gṛhaṃ corṇavitā nakaṃ ca samitkuśaiḥ pūritaṃ kutsitaṃ ca

sarvaṃ cetkalibhāryāpriyaṃ ca naiva priyaṃ śārṅgapāṇeḥ kadācit /
kāṃsye supakvaṃ yāvanālasya cānnaṃ tuṣaḥ piṇyākaṃ tumbabilve palāṇḍuḥ

dīrghaṃ takraṃ svāduhīnaṃ kaḍūṣṭaṇamete sarve kalibhāryāpriyāśca /
sudurmukhaṃ nindanaṃ cāryajānāṃ satovamatyātmajānāṃ prasahya

supīḍanaṃ sarvadā bhartṛvarge gṛhasthitavrīhivastrādicauryāt /
prakīrṇabhūtānmūrdhajānsaṃdadhānaṃ karairyutaṃ devakalipriyaṃ ca

ityādi sarvaṃ kalibhāryāpriyañca sunirmalaṃ prikarotyeva sarvam /
ataśca sā śyāmaleti svasaṃjñāmavāpa sā devakī saṃbabhūva

yudhiṣṭhirasyaiva babhūva patnīsaṃbhāvitā tatra ca devakī sā /
candrasya bhāryā rohiṇī vai tadeyamaśvinyādibhyo 'hyadhikā sarvadaiva

roṇīṃ dhṛtvā rohati yogyasthānaṃ tasmācca sā rohiṇīti prasiddhā /
ādityabhāryā nāma saṃjñā khagendra jñeyā sā nārāyaṇasya svarūpā

saṃjānātītyeva saṃjñāmavāpa saṃjñeti loke sūrya bhāryā khagendra /
brahmaṇḍasya hyabhimānī tu devo virāḍiti hyabhidhāmāpa tena

gaṅgādiṣaṭkaṃ samameva nityaṃ parasparaṃ nottamaṃ nādhamaṃ ca /
pradhānāgneḥ pāvikānyaiva gaṅgā sadā śubhā nātra vicāryamasti

āsāṃ jñānatpuṇyamāpnoti nityaṃ sadā hariḥ prīyate keśavolam /
gaṅgādibhyo hyavarāhyagnijāyā svāhāsaṃjñādhiguṇā naiva hīnā

svāhākāro mantrarūpābhimānī svāheti saṃjñāmāpa sadaiva vīndra /
agnerbhāryāto buddhimān saṃbabhūva brahmābhimānī candraputro budhaśca

buddhyāharadvai rāṣṭrajātaṃ ca sarvaṃ dhṛtaṃ tvato budhasaṃjñāmavāpa /
evaṃ cābhūdabhimanyurmahātmā subhadrāyā jaṭhare hyarjunācca

kṛṣṇasya candrasya yamasya cāṃśaiḥ sa saṃyutastvaśvinorvai harasya /
svāhādhamaścandraputro budhastu pādāravinde viṣṇudevasya bhaktaḥ

nāmātmikā tvaśvibhāryā uṣā nāma prakīrtitā /
budhādhamā sā vijñeyā svāhā daśaguṇādhamā

nakulasya bhāryā māgadhasyaiva putrī śalyātmajā sahadevasya bhāryā /
ubhe hyete aśvibhāryā hyuṣāpi upāsate ṣaḍguṇaṃ viṣṇumādyam /
ato 'pyuṣāsaṃjñakā sā khagendra anantarāñchṛṇu vakṣye mahātman

tataḥ śaktiḥ pṛthivyātmā śanaiścarati sarvadā /
ataḥ śanaiścaro nāma uṣāyāśca daśādhamāḥ

karmātmā puṣkaro jñeyaḥ śanaratha yamo mataḥ /
nayābhimānī puruṣaḥ kiñcinnamno daśāvaraḥ

hariprītikaro nityaṃ puṣkare krīḍate yataḥ /
atastu puṣkalo nāma loke sa parikīrtitaḥ

hari prītikarāndharmānvakṣye śṛṇu khagādhipa /
prātaḥ kāle samutthāya smarennārāyaṇaṃ harim

tulasīvandanaṃ kuryācchrīviṣṇuṃ saṃsmaretkhaga /
viṇmūtrotsargakāle ca hyapānātmakakeśavam

trivikramaṃ śaucakāle gaṅgāpānakaraṃ harim /
dantadhāvanakāle tu candrāntaryāmiṇaṃ harim

mukhaprakṣālane kāle mādhavaṃ saṃsmaretkhaga /
gavāṃ kaṇḍūyane caiva smaredgovardhanaṃ harim

sadā godohane kāle smaredgopālavallabham /
anantapuṇyārjitajanmakarmaṇāṃ supakvakāle ca khagendrasattama

sparśe gavāṃ caiva sadā nṛṇāṃ vai bhavatyato nātra vicāryamasti /
yasmin gṛhe nāsti sadottamā ca gauryaṅgaṇe śrītulasī ca nāsti

yasmin gṛhe devamahotsavaśca yasmin gṛhe śravaṇaṃ nāsti viṣṇoḥ /
tatsaṃsargādyāti duḥ khādikaṃ ca tasya sparśo naiva kāryaḥ kadāpi

gosparśanavihīnasya godohanamajānataḥ /
gopoṣaṇavihīnasya prāhurjanma nirarthakam

gogrāsamapradātuśca gopuṣṭiṃ cāpyakurvataḥ /
gatirnāstyeva nāstyeva grāmacāṇḍālavatsmṛtaḥ

vatsyasya stanapāne ca bālakṛṣṇaṃ tu saṃsmaret /
dadhinirmanthane caiva manthādhāraṃ smareddharim

mṛttikāsnāna kāle tu varāhaṃ saṃsmareddharim /
puṇḍrāṇāṃ dhāraṇe caiva keśavādīṃśca dvādaśa

mudrāṇāṃ dhāraṇe caiva śaṅkhacakragadādharam /
padmaṃ nārāyaṇīṃ mudrāṃ kruddholkādīṃśca saṃsmaret

śrīrāmasaṃsmṛtiṃ caiva saṃdhyākāle khagottama /
acyutānantagovindāñchrāddhakāle ca saṃsmaret

prāṇādikapañcahomecānirūddhādīṃśca saṃsmaret /
annādyarpaṇakāle tu vāsudevaṃ ca saṃsmaret

apośanasya kāle tu vāyorantargataṃ harim /
bastradhāraṇakākāle tu upendraṃ saṃsmareddharim

yajñopavītasya ca dhāraṇe tu nārāyaṇaṃ vāmanākhyaṃ smarettu /
ārtikyakāle ca tathaiva viṣṇoḥ samyak smaretparśurāmākhyaviṣṇum

apośanevaiśvadevasya kāle tadanyahomādiṣu bhasmadhāraṇe /
smarettu bhaktyā paramādareṇa nārāyaṇaṃ jāmadagnyākhyarāmam

trivāratīrthagrahaṇasya kāle kṛṣṇaṃ rāmaṃ vyāsadevaṃ krameṇa /
śaṅkhodakasyoddharaṇe caiva kāle mukundarūpaṃ saṃsmaretsarvadaiva

grāsegrāse smaraṇaṃ caiva kāryaṃ govindasaṃjñasya viśuddhamannam /
ekaikabhakṣyagrahaṇasya kāle samyak smaredacyutaṃ vai khagendra

śākādīnāṃ bhakṣaṇe caiva kāle dhanvantariṃ smareccaiva nityam /
tathā parānnasya ca bhogakāle smarecca samyak pāṇḍuraṅgaṃ ca viṣṇum

haiyaṅgavīnasya ca bhakṣaṇe vai samyak smarettāṇḍavākhyaṃ ca kṛṣṇam /
dadhyannabhakṣe paramaṃ purāṇaṃ gopālakṛṣṇaṃ saṃsmareccaiva nityam

dugdhānnabhoge ca tathaiva kāle samyak smarecchrīnivāsaṃ hariṃ ca /
sutailasarpiḥ ṣu vipakvabhakṣasaṃbhojane saṃsmaredvyaṅkaṭeśam

drākṣāsujambūkadalīrasālanāriṅgadāḍimbaphalāni cāru /
smarettu rambhottamanārikeladhātrīsubhoge khalu bālakṛṣṇam

supānakasyaiva ca pānakāle samyak smarennārasiṃhākhyaviṣṇum /
gaṅgāmṛtasyaiva ca pānakāle gaṅgātātaṃ saṃsmaredviṣṇumeva

prayāṇakāle saṃsmarettārkṣyavāhaṃ nārāyaṇaṃ nirguṇaṃ viśvamūrtim /
putrādīnāṃ cuṃbane caiva kāle suveṇuhastaṃ saṃsmaretkṛṣṇameva

sukhaṅgakāle svastriyaścaiva nityaṃ gopi kucadvandvavilāsinaṃ harim /
tāṃbūlakāle saṃsmaraiccaiva nityaṃ pradyumnākhyaṃ vāsudevaṃ hariṃ ca

śayyākāle saṃsmareccaiva nityaṃ saṃkarṣaṇākhyaṃ viṣṇurūpaṃ hariṃ ca /
nidrākāle saṃsmaretpadmanāmaṃ kathākāle vyāsarūpaṃ hariṃ ca

sugānakāle saṃsmaredveṇugītaṃ hariṃ hariṃ pravadetsarvadaiva /
śrīmattulasyāśchedane caiva kāle śrīrāmarāmeti ca saṃsmarettu

puṣpādīnāṃ chedane caiva kāle samyaka smaredetkapilākhyaṃ hariṃ ca /
pradakṣiṇegāruḍāntargataṃ ca hariṃ smaretsarvadā vai khagendra

praṇamakāle devadevasya viṣṇoḥ śeṣāntasthaṃ saṃsmareccaiva viṣṇum /
sunītikāle saṃsmarennārasiṃhaṃ nārāyaṇaṃ saṃsaṃmaretsarvadāpi

pūrtiryadā kriyate karmaṇāṃ ca samyak smaredvāsudevaṃ hariṃ ca /
evaṃ kṛtāni karmāṇi hariprītikarāṇi ca

samyak prakurvannetāni puṣkaro harivallabhaḥ

etasmādeva pakṣīśa karma yatsamudāhṛtam puṣkarākhyānamatulaṃ śṛṇoti śraddhayānvitaḥ /
hariprītikare dharme prītiyukto bhavetsadā