Garuda Purana · Chapter 1.96

iti śrāgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe yājñavalkyoktagṛhalthadharmanirṇayo nāma pañcanavatitamo 'dhyāyaḥ
śrāgaruḍamahāpurāṇam- 96
yājñavalkya uvāca /
vakṣye saṅkarajātyādigṛhasthādi vidhiṃ param /
viprānmūrdhāvaṣikto hi kṣāttriyāyāṃ viśaḥ striyām

jāto 'mbaṣṭhastu śūdrāyāṃ niṣādaḥ parvato 'pi vā /
māhiṣyaḥ kṣattriyājjāto vaiśyāyāṃ mlecchasaṃjñitaḥ

śūdrāyāṃ karaṇo vaiśyādvinnāsveṣa vidhiḥ smṛtaḥ /
brāhmaṇyāṃ kṣattriyātsūto vaiśyādvaidehakastathā

śūdrājjātastu cāṇḍālaḥ sarvavarṇavigarhitaḥ /
kṣattriyā māgadhaṃ vaiśyācchūdrā kṣattārameva ca

śūdrādayogavaṃ vaiśyā janayāmāsa vai sutam /
māhiṣyeṇa karaṇyāṃ tu rathakāraḥ prajāyate

asatsantastu vai jñeyāḥ pratilomānulomajāḥ /
jātyutkarṣāddvijo jñeyaḥ saptame pañcame 'pi vā

vyatyaye karmaṇāṃ sāmyaṃ pūrvavaccottarāvaram /
karma smārtaṃ vivāhāgnau kurvīta pratyahaṃ gṛhī

dāyakālādṛte vāpi śrautaṃ vaitānikāgniṣu /
śarīracintāṃ nirvartya kṛtaśaucavidhirdvijaḥ

prātaḥ sandhyāmupāsīta dantadhāvanapūrvakam /
hutvāgnau saryadevatyāñjapenmantrānsamāhitaḥ

vedārthānadhigacchecca śāstrāṇi vividhāni ca /
yogakṣomādisiddhyarthamupeyādīśvaraṃ gṛhī

snātvā devānpitṝṃścaiva tarpayedarcayettathā /
vedānatha purāṇāni setihāsāni śaktitaḥ

japayajñānusiddhyarthaṃ vidyāṃ cādhyātmikīṃ japet /
balikarmasvadhāhomasvādhyāyātithisakriyāḥ

bhūtapitramarabrahmamanuṣyāṇāṃ mahāmakhāḥ /
devebhyastu hutaṃ cāgnau kṣipedbhūtabaliṃ haret

annaṃ bhūmauśvacāṇḍālavāyasebhyaśca niḥ kṣipet /
annaṃ pitṛmanuṣyebhyo deyamapyanvahaṃ jalam

svādhyāyamanvahaṃ kuryānna paceccānnamātmane /
bālasvavāsinīvṛddhagarbhiṇyāturakanyakāḥ

saṃbhojyātithibhṛtyāṃśca dampatyoḥ śeṣabhojanam /
prāṇāgnihotravidhināśrīyādannamakutsayan

mitaṃ vipākaṃ ca hitaṃ bhakṣyaṃ bālādipūrvakam /
āpośānenopariṣṭādadhastāccaiva bhujyate

anagnamamṛtaṃ caiva kāryamannaṃ dvijanmanā /
atithibhyastu varṇebhyo deyaṃ śaktyānupūrvaśaḥ

apraṇodyo 'tithiḥ sāyamapi nātra vicāraṇā /
satkṛtya bhikṣave bhikṣā dātavyā suvratāya ca

āgatān bhojayetsarvānmahokṣaṃ śrotriyāya ca /
pratisaṃvatsaraṃ tvarcyāḥ snātakācāryapārthivāḥ

priyo vivāhyaśca tathā yajñaṃ pratyṛrtvijaḥ punaḥ /
adhvanīno 'tithiḥ proktaḥ śrotriyo vedapāragaḥ

mānyāvetau gṛhasthasya brahmalokamabhīpsataḥ /
parapākarucirna syādanindyāmantraṇādṛte

vākpāṇipādacāpalyaṃ varjayaccātibhojanam /
śrotriyaṃ vātithiṃ tṛptamāsīmāntādanuvrajet

ahaḥ śeṣaṃ sahāsīta śiṣṭairiṣṭaiśca bandhubhiḥ /
upāsya paścimāṃ sandhyāṃ hutvāgnau bhojanaṃ tataḥ

kuryādbhatyaiḥ samāyuktaiścintayedātmano hitam /
brāhme muhūrte cotthāya mānyo vipro dhanādibhiḥ

vṛddhārtānāṃ samādeyaḥ panthā vai bhāravāhinām /
ijyādhyayanadānāni vaiśyasya kṣattriyasya ca

pratigraho 'dhiko vipre yājanādhyāpane tathā /
pradhānaṃ kṣattriye karma prajānāṃ paripālanam

kusīdakṛṣivāṇijyaṃ pāśupālyaṃ viśaḥ smṛtam /
śūdrasya dvijaśuśrūṣā dvijo yajñānna hāpayet

ahiṃsā satyamasteyaṃ śaucamindriyasaṃyamaḥ /
damaḥ kṣamārjavaṃ dānaṃ sarveṣāṃ dharmasādhanam

ācaretsadṛśīṃ vṛttimajihmāmaśaṭhāntathā /
traivārṣikā dhikānno yaḥ sa somaṃ pātumarhati

syādannaṃ vārṣikaṃ yasya kuryātprakasaumikīṃ kriyām /
pratisaṃvatsaraṃ somaḥ paśuḥ pratyayanaṃ tathā

kartavyā'grahaṇeṣṭiśca cāturmāsyāni yatnataḥ /
eṣāmasambhave kuryādiṣṭiṃ vaiśvānarīṃ dvijaḥ

hīnakalpaṃ na kurvīta sati dravye phalapradam /
caṇḍālo jāyate yajñakaraṇācchūdrabhikṣitāta

yajñārthalabdhaṃ nādadyādbhāsaḥ kāko 'pi vā bhavet /
kusūtakumbhīdhānyo vā tryāhikaḥ śvastano 'pi vā

jīvedvāpi śiloñchena śreyāneṣāṃ paraḥ paraḥ /
na svādhyāyavirodhyarthamīheta na yatastataḥ

rājāntevāsiyājyebhyaḥ sīdanniccheddhanaṃ kṣudhā /
dambhahaitukapāṣaṇḍibakavṛttīṃśca varjayet

śuklāmbaradharo nīcakeśaśmaśrunakhaḥ śuciḥ /
na bhāryādarśane 'śrīyānnaikavāsā na saṃsthitaḥ

apriyaṃ na vadejjātu brahmasūtrī vinītavān /
devapradakṣiṇāṅkuryādyaṣṭimānsakamaṇḍaluḥ

na tu mehennadīcchāyābhasmagoṣṭāmbuvartmasu /
na pratyagnyarkagosomasandhyāmbustrīdvijanmanām

nekṣetāgnyarkanagnāṃ strīṃ na ca saṃsṛṣṭamaithunām /
na ca mūtraṃ purīṣaṃ vā svapetpratyakūśirā na ca

ṣṭīvanāsṛkśakṛnmūtraviṣāṇyapsu na saṃkṣipet /
pādau pratāpayennāgnau na cainamabhilaṅghayet

pibennāñjalinā toyaṃ na śayānaṃ prabodhayet /
nākṣaiḥ krījecca kitavairvyādhitaiśca na saṃviśet

viruddhaṃ varjayetkama pretadhūmaṃ nadītaram /
keśabhasmatuṣāṅgārakapāleṣu ca saṃsthitim

nācakṣīta dhayantīṃ gāṃ nādvāreṇāviśetkracit /
na rājñaḥ pratigṛhṇāyāllubdhasyocchāstravartinaḥ

adhyāyānāmupākarma śrāvaṇyāṃ śravaṇena vā /
hastenauṣadhibhāve vā pañcamyāṃ śrāvaṇasya ca

pauṣamāsasya rohiṇyāmaṣṭakāyāmathāpi vā /
jalānte chandasāṃ kuryādutsargaṃ vidhivadvahiḥ

anadhyāyastryahaṃ prete śiṣyartviggurubandhuṣu /
upākarmaṇi cotsarge svaśākhaśrotriye mṛte

sandhyāgarjitanirghātabhūkampolkānipātane /
samāpya vedaṃ dyuniśamāraṇyakamadhītya ca

pañcadaśyāṃ caturdaśyāmaṣṭamyāṃ rāhusūtake /
ṛtusandhiṣu bhuktvā vā śrāddhikaṃ pratigṛhya ca

paśumaṇḍūkanakulaśvāhimārjārasūkaraiḥ /
kṛte 'ntare tvahorātraṃ śakrapāte tathocchraye

śvakroṣṭugardabholūkasāmabāṇārtaniḥ svane /
amedhyaśavaśūdrāntyaśmaśānapatitāntike

deśe 'śucāvātmani ca vidyutstanitasaṃplave /
bhuktvārdrapāṇirambho 'ntarardharātre 'timārute

digdāhe pāṃsuvarṣeṣu sandhyānī hārabhītiṣu /
dhāvataḥ pūtigandhe ca śiṣṭe ca gṛhamāgate

kharoṣṭrayānahastyaśvanauvṛkṣagirirohaṇe /
saptatriṃśadanadhyāyānetāṃstātkālikānviduḥ

vedadiṣṭaṃ tathācāryaṃ rājacchāyāṃ parastriyam /
nākrāmedraktaviṇmūtraṣṭhīvanodvartanāni ca

viprāhikṣattriyātmāno nāvajñeyāḥ kadācana /
dūrāducchiṣṭaviṇmūtrapādāmbhāṃsi samutsṛjet

śrutismṛtyuktamācāraṃ kuryānmarmaṇi na spṛśet /
na nindātāḍane kuryātsutaṃ śiṣyaṃ ca tāḍayet

ācaretsarvadā dharmaṃ tadviruddhaṃ tu nācaret /
mātāpitratithībhyāḍhyairvivādaṃ nācaredgṛhī

pañca piṇḍānanuddhṛtya na snāyātparavāriṣu /
snāyānnadīprastravaṇadevakhātahradeṣu ca

varjayetparaśayyādi na cāśrīyādanāpadi /
kadaryabaddhaco (vai) rāṇāṃ tathā cānamnikasya ca

vaiṇābhiśastavārdhuṣyagaṇikāgaṇadīkṣiṇām /
cikitsakāturakruddhaklībaraṅgopajīvinām

krūrograpatitavrātyadāmbhikocchiṣṭabhojinām /
śāstravikrayiṇaścaiva strījitagrāmayājinām

nṛśaṃsarājarajakakṛtaghnavadhajīvinām /
piśunānṛtinoścaiva somavikrayiṇastathā

bandināṃ svarṇakārāṇāmannameṣāṃ kadācana /
na bhoktavyaṃ vṛthā māṃsaṃ keśakīṭasamanvitam

bhaktaṃ paryuṣitocchiṣṭaṃ śvaspṛṣṭaṃ patito (te) kṣitam /
udakyāspṛṣṭasaṃghuṣṭamaparyāptaṃ ca varjayet

ghoghrātaṃ śakunocchiṣṭaṃ pādaspṛṣṭa ca kāmataḥ /
śūdreṣu dāsagopālakulamitrārdhasīriṇaḥ

bhojyānno nāpitaścaiva yaścātmānaṃ nivedayet /
annaṃ paryuṣitaṃ bhojyaṃ snehāktaṃ cirasaṃbhṛ (sthi) tam

asnehā api ghodhūmayavagorasavikriyāḥ /
auṣṭramaikaśaphaṃ strīṇāṃ payaśca parivarjayet

kravyādapakṣidātyūhaśukamāṃsāni varjayet /
sārasaikaśaphānhaṃsānbalākabakaṭiṭṭibhān

vṛthā kṛsarasaṃyāva pāyasāpūpaśaṣkulīḥ /
kuraraṃ jālapādaṃ ca khañjarīṭamṛgadvijān

cāṣānmatsyātraktapādañcagddhvā vai kāmato naraḥ /
ballūraṃ kāmato jagddhvā sopa vāsastryahaṃ bhavet

palāṇḍulaśunādīni jagddhvā cāndrāyaṇaṃ caret /
śrāddhe devānpitṝnprārcya khādanmāṃsaṃ na doṣabhāk

vasetsa narake ghora dināni paśuromataḥ /
saṃmitāni durācāro yo hantyavidhinā paśūn /
māṃsaṃ santyajya saṃprārthya kāmānyāti tato harim