Language

ENहिગુ
Scripture Library

Garuda Purana · Chapter 1.115

1.115.1

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe bṛhadṛ nītisāre caturdaśottaraśatatamo 'dhyāyaḥ
śrīgaruḍamahāpurāṇam- 115
sūta uvāca /
kumāryāṃ ca kumitraṃ ca kurājānaṃ kuputrakam /
kukanyāṃ ca kudeśaṃ ca dūrataḥ parivarjayet

1.115.2

dharmaḥ pravrajitastapaḥ pracalitaṃ satyaṃ ca dūraṃ gataṃ pṛthvī vandhyaphalā janāḥ kapaṭino laulye sthitā brāhmaṇāḥ /
martyāḥ strīvaśagāḥ striyaśca capalā nīcā janā unnatāḥ hā kaṣṭaṃ khalujīvitaṃ kaliyuge dhanyā janā ye mṛtāḥ

1.115.3

dhanyāste ye na paśyanti deśabhaṅgaṃ kulakṣayam /
paracittagatān dārānputraṃ kuvyasane sthitam

1.115.4

kuputre nirvṛtirnāsti kubhāryāyāṃ kuto ratiḥ /
sumitra nāsti viśvāsaḥ kurājye nāsti jīvitam

1.115.5

parānnaṃ ca parasvaṃ ca paraśayyāḥ parastriyaḥ /
paraveśmani vāsaśca śakrādapi harecchriyam

1.115.6

ālāpādgātrasaṃsparśātsaṃsargātsaha bhojanāt /
āsanācchayanādyānātpāpaṃ saṃkramate nṛṇām

1.115.7

striyo naśyanti rūpeṇa tapaḥ krodhana naśyati /
gāvo dvarapracāreṇa śūdrānnena dvijottamaḥ

1.115.8

āsanādekaśayyāyāṃ bojanātpaṅktisaṅkarāt /
tataḥ saṃkramate pāpaṃ ghaṭāddhaṭa ivodakam

1.115.9

lālane bahavo doṣāstāḍane bahavo guṇāḥ /
tasmācchiṣyaṃ ca putraṃ ca tāḍayenna tu lālayet

1.115.10

adhvā jarā dehavatāṃ parvatānāṃ jalaṃ jarā /
asaṃbhogaśca nārīṇāṃ vastrāṇāmātapo jarā

1.115.11

adhamāḥ kalimicchanti sandhimicchati madhyamāḥ /
uttamā mānamicchanti māno hi mahatāṃ dhanam

1.115.12

māno hi mūlamarthasya māne sati dhanena kim /
prabhraṣṭamānadarpasya kiṃ dhanena kimāyuṣā

1.115.13

adhamā dhanamicchanti dhanamānau hi madhyamāḥ /
uttamā mānamicchanti māno hi mahatāṃ dhanam

1.115.14

vane 'pi siṃhā na namanti kaṃ ca bubhu kṣitā māṃsanirīkṣaṇaṃ ca /
dhanairvihīnāḥ sukuleṣu jātā na nīcakarmāṇi samārabhante

1.115.15

nābhiṣeko na saṃskāraḥ siṃhasya kriyate vane /
nityamūrjitasattvasya svayameva mṛgendratā

1.115.16

vaṇikpramādī bhṛkaśca mānī bhikṣurvilāsī hyadhanaśca kāmī /
varāṅganā cāpriyavādinī ca na te ca karmāṇi samārabhante

1.115.17

dātā daridraḥ kṛpaṇor'thayuktaḥ puttro 'vidheyaḥ kujanasya sevā /
paropakāreṣu narasya mṛtyuḥ prajāyate duścaritāni pañca

1.115.18

kāntāviyogaḥ svajanāpamānaṃ ṛṇasya śeṣaḥ kujanasya sevā /
dāridrayābhāvādvimukhāśca mitrā vināgninā pañca dahanti tīvrāḥ

1.115.19

cintāsahasreṣu ca teṣu madhye cintāścatasro 'pyasidhāratulyāḥ /
nīcāpamānaṃ kṣudhitaṃ kalatraṃ bhāryā viraktā sahajoparodhaḥ

1.115.20

vaśyaśca purtrer'tha karī ca vidyā arogitā sajjanasaṅgatiśca /
iṣṭā ca bhāryā vaśavartinī ca duḥ khasya mūloddharaṇāni pañca

1.115.21

kuraṅgamātaṅgapataṅgaṃbhṛga mīnā hatāḥ pañcabireva pañca /
ekaḥ pramāthī sa kathaṃ na ghātyo yaḥ sevate pañcabhireva pañca

1.115.22

adhīraḥ karkaśaḥ stabdhaḥ kucelaḥ svayamāgataḥ /
pañca viprā na pūjyante bṛhaspatisamā api

1.115.23

āyuḥ karma ca vittaṃ ca vidyā nidhanameva ca /
pañcaitāni vivicyante jāyamānasya dehinaḥ

1.115.24

parvatārohaṇe toye gokule duṣṭanigrahe /
patitasya samutthāne śastāḥ pañca (hyete) guṇāḥ smṛtāḥ

1.115.25

abhracchāyā khale prītiḥ paranārīṣu saṃgatiḥ /
pañcaite hyasthirā bhāvā yauvanāni dhanāni ca

1.115.26

asthiraṃ jīvitaṃ loke asthiraṃ dhanayauvanam /
asthiraṃ puttradārādyaṃ dharmaḥ kīrtiryaśaḥ sthiram

1.115.27

śata jīvitamatyalpaṃ rātristasyārdhahāriṇī /
vyādhiśokajarāyāsairardhaṃ tadapi niṣphalam

1.115.28

āyurvarṣaśataṃ nṛṇāṃ parimitaṃ rātrau tadardhaṃ gataṃ tasyārdhasthitakiñcidardhamadhikaṃ bālyasya kāle gatam /
kiñcidvandhuviyogaduḥ khamaraṇairbhūpālasevāgataṃ śeṣaṃ vāritaraṅgagarbhacapalaṃ mānena kiṃ māninām

1.115.29

ahorātramayo loke jarārūpeṇa saṃcaret /
mṛtyurgrasati bhūtāni pavanaṃ pannago yathā

1.115.30

gacchatastiṣṭhato vāpi jāgrataḥ svapato na cet /
sarvasattvahitārthāya paśoriva viceṣṭitam

1.115.31

ahitahitavicāraśūnyabuddheḥ śrutisamaye bahubhirvitarkitasya /
udarabharaṇamātratuṣṭabuddheḥ puruṣapaśośca paśośca ko viśeṣaḥ

1.115.32

śaurye tapasi dāne ca yasya na prathitaṃ yaśaḥ /
vidyāyāmarthalābhe vā māturuccāra eva saḥ

1.115.33

yajjīvyate kṣaṇamapi prathitaṃ manuṣyairvijñānavikramayaśobhirabhagnamānaiḥ /
tannāma jīvitamiti pravadanti tajjñāḥ kāko 'pi jīvati ciraṃ ca baliṃ ca bhuṅkte

1.115.34

kiṃ jīvitena dhanamānavivarjitena mitreṇa kiṃ bhavati bhītisaśaṅkitena /
siṃhavrataṃ carata gacchata mā viṣādaṃ kāko 'pi jīvati ciraṃ ca baliṃ ca bhuṅkte

1.115.35

yo vātmanīha na gurau na ca bhṛtyavarge dīne dayāṃ na kurute na ca mitrakārye /
kiṃ tasya jīvitaphalenamanuṣyaloke kāko 'pi jīvati ciraṃ ca baliṃ ca bhuṅkte

1.115.36

yasya trivargaśūnyāni dinānyāyānti yānti ca /
sa lauhakārabhastreva śvasannapi na jīvati

1.115.37

svādhīnavṛtteḥ sāphalyaṃ na parādhīnavartitā /
ye parādhīnakarmāṇo jīvanto 'pi ca te mṛtāḥ

1.115.38

su(sva) pūrā vai kāpuruṣāḥ su(sva) pūro mūṣikāñjaliḥ /
asantuṣṭaḥ kāpuruṣaḥ svalpakenāpi tuṣyati

1.115.39

abhracchāyā tṛṇādagnirnocasevā patho jalam /
veśyārāgaḥ khale prītiḥ ṣaḍete budvudopamāḥ

1.115.40

vācā vihitasārthena loko na ca sukhāyate /
jīvitaṃ mānamūlaṃ hi māne mlāne kutaḥ sukham?

1.115.41

abalasya balaṃ rājā bālasya ruditaṃ balam /
balaṃ mūrkhasya maunaṃ hi taskarasyānṛtaṃ balam

1.115.42

yathāyathā hi puruṣaḥ śāstraṃ samadhigacchati /
tathātathāsya medhā syādvijñānaṃ cāsya rocate

1.115.43

yathāyathā hi puruṣaḥ kalyāṇe kurute matim /
tathātathā hi sarvatra śliṣyate lokasupriyaḥ

1.115.44

lobhapramādaviśvāsaiḥ puruṣo naśyati tribhiḥ /
tasmāllobho na kartavyaḥ pramādo nona viśvaset

1.115.45

tāvadbhayasya bhetavyaṃ yāvadbhayamanāgatam /
utpanne tu bhaye tīvre sthātavyaṃ vai hyabhītavat

1.115.46

ṛṇaśeṣaṃ cāgniśeṣaṃ vyādhiśeṣaṃ tathaiva ca /
punaḥ punaḥ pravardhante tasmāccheṣaṃ na kārayet

1.115.47

kṛte pratikṛtaṃ kuryāddhiṃsite pratihiṃsitam /
na tatra doṣaṃ paśyāmi duṣṭe doṣaṃ samācaret

1.115.48

parokṣe kāryahantāraṃ pratyakṣe priyavādinam /
varjayettādṛśaṃ mitraṃ māyāmayamariṃ tathā

1.115.49

durjanasya hi saṃgena sujano 'pi vinaśyati /
prasannamapi pānīyaṃ kardamaiḥ kaluṣīkṛtam

1.115.50

sa bhuṅkte sadvijo bhuṅkte samaśeṣanirūpaṇam /
tasmātsarvaprayatnena dvijaḥ pūjyaḥ prayatnataḥ

1.115.51

tadbhujyate yaddvijabhuktaśeṣaṃ sa buddhimānyo na karoti pāpam /
tatsauhṛdaṃ yakriyate parokṣe dambhairvinā yaḥ kriyate sa dharmaḥ

1.115.52

na sā sabhā yatra na santi vṛddhāḥ vṛddhā na te ye na vadanti dharmam /
dharmaḥ sa no yatra na satyamasti naitatsatyaṃ yacchalenānuviddham

1.115.53

brāhmaṇo 'pi manuṣyāṇāmādityaścaiva tejasām /
śiro 'pi sarvagātrāṇāṃ vratānāṃ satyamuttamam

1.115.54

tanmaṅgalaṃ yatra manaḥ prasannaṃ tajjīvanaṃ yanna parasya sevā /
tadarjitaṃ yatsvajanena bhuktaṃ tadgarjitaṃ yatsamare ripūṇām

1.115.55

sā strīyā na madaṃ kuryātsa sukhī tṛṣṇayojjhitaḥ /
tanmitraṃ yatra viśvāsaḥ puruṣaḥ sa jitendriyaḥ

1.115.56

tatra muktādarasneho viluptaṃ yatra sauhṛdam /
tadeva kevalaṃ ślaghyaṃ yasyātmā kriyate stutau

1.115.57

nadīnāmagnihotrāṇāṃ bhāratasya kalasya ca /
mūlānveṣo na kartavyo mūlāddoṣo na hīyate

1.115.58

lavaṇajalāntā nadyaḥ strībhedāntaṃ ca maithunam /
ṣaiśunyaṃ janavārtāntaṃ vittaṃ duḥ khatrayāntakam

1.115.59

rājyaśrīrbrahmaśāpāntā pāpāntaṃ brahmavarcasam /
ācāntaṃ ghoṣavāsāntaṃ kulasyāntaṃ striyā prabho (bhuḥ)

1.115.60

sarve kṣayāntā nilayāḥ patanāntāḥ samucchrayāḥ /
saṃyogā viprayogāntā maraṇāntaṃ hi jīvitam

1.115.61

yadīcchetpunarāgantuṃ nātidūramanuvrajet /
udakāntānnivarteta snigdhavarṇācca pādapāt

1.115.62

anāyake na vastavyaṃ na caiva bahunāyake /
strīnāyake na vastavyaṃ vastavyaṃ bālanāyake

1.115.63

pitā rakṣati kaumāre bhattā rakṣati yauvane /
putrastu sthavire kāle na strī svātantryamarhati

1.115.64

tyajedvandhyāmaṣṭame 'bde navame tu mṛtaprijām /
ekādaśe strījananīṃ sadyaścāpriyāvādinīm

1.115.65

anarthitvānmanuṣyāṇāṃ bhiyā parijanasya ca /
arthādapetamaryādāstrayastiṣṭhanti bhartṛṣu

1.115.66

aśvaṃ śrāntaṃ gajaṃ mattaṃ gāvaḥ prathamasūtikāḥ /
anūdake ca maṇḍūkānprājño dūreṇa varjayet

1.115.67

arthāturāṇāṃ na suhṛnna bandhuḥ kāmāturāṇāṃ na bhayaṃ na lajjā /
cintāturāṇāṃ na sukhaṃ na nidrā kṣudhāturāṇāṃ na balaṃ na tejaḥ

1.115.68

kuto nidrā daridrasya parapreṣyavarasya ca /
paranārīprasaktasya paradravyaharasya ca

1.115.69

sukhaṃ svapityanṛṇavānvyādhimuktaśca yo naraḥ /
sāvakāśastu vai bhuṅkte yastu dārairna saṅgataḥ

1.115.70

ambhasaḥ parimāṇe unnataṃ kamalaṃ bhavet /
svasvāminā balavatā bhṛtyo bhavati garvitaḥ

1.115.71

sthānasthitasya padmasya mitre varuṇabhāskarau /
sthānacyutasya tasyaiva kledaśoṣaṇakārakau

1.115.72

ye padasthasya mittrāṇi te tasya riputāṃ gatāḥ /
bhānoḥ padme jale prītiḥ sthaloddharaṇaśoṣaṇaḥ

1.115.73

sthānasthitāni pūjyante pūjyante ca pade sthitāḥ /
sthānabhraṣṭā na pūjyante keśā dantā nakhā narāḥ

1.115.74

ācāraḥ kulamākhyati deśamākhyāti bhāṣitam /
sambhramaḥ snehamākhyāti vapurākhyāti bhojanam

1.115.75

vṛthā vṛṣṭiḥ samudrasya vṛthā tṛptasya bhojanam /
vṛthā dānaṃ samṛddhasya nīcasya sukṛtaṃ vathā

1.115.76

dūrastho 'pi samīpastho yo yasya hṛdaye sthitaḥ /
hṛdayādapi niṣkrāntaḥ samīpastho 'pi dūrataḥ

1.115.77

mukhabhaṅgaḥ svaro dīno gātrasvedo mahadbhayam /
maraṇe yāni cihnāni tāni cihnāni yācake

1.115.78

kubjasya kīṭaghātasya vātānniṣkāsitasya ca /
śikhare vasatastasya varaṃ janma na yācitam

1.115.79

jagatpatirhi yācitvā viṣṇurvāmanatāṃ yataḥ /
kānyo 'dhikatarastasya yor'tho yāti na lāghavam

1.115.80

mātā śatruḥ pitā vairī bālā yena na pāṭhitāḥ /
sabhāmadhye na śobhante haṃsamadhye bakāyathā

1.115.81

vidyā nāma kurūparūpamadhikaṃ vidyātiguptaṃ dhanaṃ vidyā sādhukarī janapriyakarī vidyā gurūṇāṃ guruḥ /
vidyā bandhujanārtināśanakarī vidyā paraṃ daivataṃ vidyā rājasu pūjitā hi manujo vidyavihīnaḥ paśuḥ

1.115.82

gṛhe cābhyantare dravyaṃ lagnaṃ caiva tu dṛśyate /
aśeṣaṃ haraṇīyaṃ ca vidyā na hriyate paraiḥ

1.115.83

śaunakīyaṃ nītisāraṃ viṣṇuḥ sarvatratāni ca /
kathayāmāsa vaipūrvaṃ tatra śuśrāva śaṅkaraḥ /
śaṅkarādaśṛṇodvyāso vyāsādasmābhireva ca

Original text: Garuḍapurāṇa · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press (or a reprint thereof) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc