Gaṇḍavyūhasūtra · Chapter 4
atha khalu teṣāṃ bodhisattvānāṃ buddhasamādhyavabhāsitasaṃtānānāmekaikasya bodhisattvasya anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamāni mahākaruṇāmukhānyavakrāntāni / te bhūyasyā mātrayā sarvajagaddhitasaṃgrahāya pratipannāḥ / teṣāṃ tathā samāhitānāmekaikasmādromamukhādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā raśmayo niścaranti / ekaikasmācca raśmimukhādanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamā bodhisattvanirmāṇameghā niścaranti sma sarvalokendrasadṛśakāyāḥ sarvajaganmukhākāyāḥ sarvasattvaparipākānukūlakāyāḥ / niścaritvā sarvadikṣu dharmadhātuṃ spharitvā sattvān saṃbodhayanti paripācayanti vinayanti / anabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamairdevabhavanacyutisaṃdarśanamukhaiḥ sarvalokopapattisaṃdarśanamukhairbodhisattvacaryāmaṇḍalasaṃdarśanamukhaiḥ svapnasaṃdarśanamukhaiścittasūcanāmakārṣuḥ / sarvabodhisattvapraṇidhānaniryāṇamukhairlokadhātusaṃpannamukhairdānapāramitācaryāsaṃdarśanamukhaiḥ sarvatathāgataguṇapratipattinivṛttimaṇḍalamukhaiḥ aṅgapratyaṅgacchedanākṣāntipāramitāsaṃdarśanamukhaiḥ mahābodhisattvavikurvitavīryapāramitāsaṃdarśanamukhaiḥ sarvabodhisattvadhyānavimokṣasamādhisamāpattibuddhajñānamārgamaṇḍalālokaprabhāsasvaramukhaiḥ sarvabuddhadharmaparyeṣaṇāya ekaikasya dharmapadavyañjanasyārthāya asaṃkhyeyātmabhāvaparityāgasaṃdarśanamukhaiḥ sarvatathāgatopasaṃkramaṇasarvadharmaparipṛcchanamukhaiḥ yathākālayathāśayajagadupasaṃkramaṇopanāyikasarvajñatāparipūrakopāyanayasāgarālokavijñaptimukhaiḥ sarvabodhisattvapuṇyajñānasaṃbhārasarvamāraparapravādyanavamṛdyabalaketusaṃdarśanamukhaiḥ sarvaśilpajñānābhijñāvatījñānabhūmisaṃdarśanamukhaiḥ sarvajagadviśeṣajñānābhijñāvatījñānabhūmisaṃdarśanamukhaiḥ sarvasattvāśayaviśeṣajñānābhijñāvatījñānabhūmisaṃdarśanamukhaiḥ sarvasattvendriyapraveśaprayoganānākleśavāsanāsamuddhātajñānābhijñāvatījñānabhūmisaṃdarśanamukhaiḥ sarvasattvanānākarmapratipattijñānābhijñāvatījñānabhūmisaṃdarśanamukhaiḥ / etatpramukhānanabhilāpyabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamaiḥ sattvaparipākavinayopāyasaṃgrahamukhaistairbodhisattvāḥ sarvasattvabhavaneṣūpasaṃkrāntāḥ saṃdṛśyante sma / keciddevabhavaneṣu kecinnāgabhavaneṣu kecid yakṣabhavaneṣu kecidgandharvabhavaneṣu kecidasurabhavaneṣu kecidgaruḍabhavaneṣu kecitkinnarabhavaneṣu kecinmahoragabhavaneṣu kecidbrahmendrabhavaneṣu
kecinmanuṣyendrabhavaneṣu kecid yamanagareṣu kecit sarvapretālayeṣu kecit sarvanarakalokeṣu kecit sarvatiryagyonigatiṣu ( Gv 35 ) asaṃbhinnayā mahākaruṇayā asaṃbhinnena praṇidhānena asaṃbhinnena jñānena asaṃbhinnena sattvasaṃgrahaprayogena darśanavainayikānāṃ sattvānāṃ śravaṇavainayikānāmanusmṛtivainayikānāṃ svaramaṇḍalavainayikānāṃ nāmanadīnirghoṣavainayikānāṃ prabhāmaṇḍalavainayikānāṃ raśmijālapramuñcanavainayikānāṃ yathāśayānāaṃ sattvānāṃ paripākavinayārthaṃ jetavanānte bodhisattvā nānāvikurvitavyūhaiḥ sarvalokadhātusamudreṣu sarvasattvadhātuprasarān spharantaḥ saṃdṛśyante sma / na ca tathagatāpādamūlāduccalanti / kecit svabhavanakūṭāgārāsanaparivārā daśa diśaḥ spharantaḥ saṃdṛśyante, tathāgatapādamūlācca na calanti / kecinnirmitameghān pramuñcataḥ saṃdṛśyante sattvaparipākāya, tathāgataparṣanmaṇḍalācca na calanti / kecicchramaṇarūpeṇa kecidbrāhmaṇarūpeṇa kecitsarvapratiliṅgākalpārohapariṇāharūpeṇa kecidvaidyarūpeṇa kecidvaṇigrūpeṇa kecicchrubhājīvarūpeṇa kecinnartakarūpeṇa keciddevalakarūpeṇa kecit sarvaśilpādhārarūpeṇa sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣūpasaṃkrāntāḥ saṃdṛśyante sma / kālavaśena kālamanuvartamānā anurūpakāyābhinirhārabhedena anurūpakāyavarṇasaṃsthānabhedena svarabhedena mantrabhedena īryāpathabhedena avasthānabhedena sarvajagadindrajālopamāyāṃ bodhisattvācaryāyāṃ sarvaśilpamaṇḍalaprabhāsanāyāṃ sarvajagajjñānoddyotanālokapradīpāyāṃ sarvasatyādhiṣṭhānavyūhāyāṃ sarvadharmāvabhāsanaprabhāyāṃ sarvadigyānavyavasthānaśodhanāyāṃ sarvadharmamaṇḍalapradīpāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ carantaḥ sarvagrāmanagaranigamajanapadarāṣṭrarājadhānīṣūpasaṃkrāntāḥ saṃdṛśyante sma sattvaparipākavinayāya //
Kalyāṇamitrāṇi /
3 mañjuśrīḥ /
atha khalu mañjuśrīrapi kumarabhūtaḥ pratiṣṭhānakūṭāgāragataḥ sārdhaṃ sabhāgacaritairbodhisattvaiḥ, nityānubaddhaiśca vajrapāṇibhiḥ, sarvalokabalakaraṇaprayuktābhiśca sarvabuddhopasthānapraṇidhānacittābhiḥ śarīrakāyikābhirdevatābhiḥ, pūrvapraṇidhānānubaddhābhiśca padakāyikābhirdevatābhiḥ, dharmaśravaṇābhimukhābhiśca pṛthivīdevatābhiḥ, mahākaruṇāprayuktābhiśca utsasarohradataḍāgodadhānanadīdevatābhiḥ, prajñālokabalaprabhāvabhāsābhiśca jvalanadevatābhiḥ, ābaddhamakuṭābhiśca vāyudevatābhiḥ, sarvadigavabhāsajñānābhiśca digdevatābhiḥ avidyāndhakāravidhamanaprayuktābhiśca rātridevatābhiḥ, tathāgatadivasābhinirhāraprayuktābhiśca divasadevatābhiḥ, sarvadharmadhātugaganapratimaṇḍalaprayuktābhiśca gaganadevatābhiḥ, sarvajagadbhavasamudrasaṃtāraṇaprayuktābhiśca sāgaradevatābhiḥ, sarvajñatāsaṃbhārasamārjanaprayuktābhiśca kuśalamūlakūṭāgārabhyudgatacittābhiḥ parvatadevatābhiḥ, sarvajagaccharīrālaṃkāraprayuktābhiśca sarvabuddhavarṇādhiṣṭhānapraṇidhānaprayuktābhirnadīdevatābhiḥ, sarvajagaccittanagaraparipālanaprayuktābhiśca nagaradevatābhiḥ, sarvadharmanagarapraṇidhānādhimuktaiśca nāgendraiḥ sārdhaṃ sarvasattvārakṣāpratipannaiśca yakṣendraiḥ, sarvasattvaprītivegavivardhanaprayuktaiśca gandharvendraiḥ, sarvapretagativinivartanaprayuktaiśca kumbhāṇḍendraiḥ, sarvasattvabhavasāgarābhyuddharaṇapraṇidhipratipannaiśca garuḍendraiḥ, sarvalokābhyudgatatathāgatakāyabalapariniṣpattipraṇidhānasaṃjātaiśca asurendraiḥ, tathāgatadarśanaprītilabdhaiśca praṇatakāyairmahoragendraiḥ, saṃsārodvignamānasaiśca ullokitavadanairdevaendraiḥ, mahāgauravapratilabdhaiśca
praṇataśarīrarbrahmendraiḥ, mahāgauravābhiṣṭutamahitam evaṃrūpayā bodhisattvavikramavyūhasaṃpadā mañjuśrīrbodhisattvaḥ svakādvihārānniṣkramya bhagavantamanekaśatakṛtvaḥ pradakṣiṇīkṛtya anekākārayā pūjayitvā bhagavato 'ntikādapakramya yena dakṣiṇāpathastena janapadacaryāṃ prakrāntaḥ //
atha khalu āyuṣmān śariputro buddhānubhāvena adrākṣīnmañjuśriyaṃ kumārabhūtamanayā īdṛśyā bodhisattvavikurvitavyūhasaṃpadā jetavanānniṣkamya yena dakṣiṇā dik tenopasaṃkramamāṇam / dṛṣṭvā ca asyaitadabhavat - yannvahaṃ mañjuśriyā kumārabhūtena sārdhaṃ janapadacaryāṃ prakrameyam / sa ṣaṣṭimātrairbhikṣubhiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ svakādvihārānniṣkramya yena bhagavāṃstenopasaṃkrāmat / upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasābhivandya bhagavantamavalokya bhagavatābhyanujñāto bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavato 'ntikātprakramya yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopajagāma sārdhaṃ taiḥ ṣaṣṭibhirbhikṣubhiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ, sārdhavihāribhirnavakairacirapravrajitaiḥ, yaduta sāgarabuddhinā ca bhikṣuṇā, mahāsudatena ca bhikṣuṇā, puṇyaprabheṇa ca mahāvatsena ca vibhudattena ca viśuddhacāriṇā ca devaśriyā ca indramatinā ca brahmottamena ca praśāntamatinā ca bhikṣuṇā / evaṃpramukhaiḥ ṣaṣṭibhirbhikṣubhiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ / sarve ca te bhikṣavaḥ pūrvajinakṛtādhikārā avaropitakuśalamūlā dūrānugatādhimuktayaḥ śraddhānayapariśuddhā mahācetanāsamudācārā ( Gv 37 ) buddhadigvilokanasamarthā dharmasvabhāvaprakṛtiniṣpatticetasaḥ parahitapariṇatabuddhayastathāgataguṇābhilāṣiṇo mañjuśrīdharmadeśanāvainayikāḥ //
atha khalu āyuṣmān śāriputro gacchanneva mārgaṃ sarvāstān bhikṣūnavalokya sāgarabuddhiṃ bhikṣumāmantrayāmāsa - paśya sāgarabuddhe mañjuśriyo bodhisattvasya kāyapariśuddhimacintyāṃ sadevakena lokena, lakṣaṇānuvyañjanavicitritāṃ prabhāmaṇḍalapariśuddhiṃ ca, aprameyasattvasaṃjananīraśmijālavyūhaṃ ca, aparimāṇasarvaduḥkhapraśamanaṃ parivārasaṃpadaṃ ca, pūrvakuśalamūlasuparigṛhītān mārgavyūhāṃśca gacchato 'ṣṭāpado mārgaḥ saṃtiṣṭhate / mārgavikramavyūhāṃśca sarvadigmaṇḍalābhimukhān vartamānān puṇyasamyagvyūhāṃśca vāmadakṣiṇena mahānidhānānyudvelāni bhavanti / pūrvabuddhopasthānakuśalamūlaniṣyandaiśca sarvavṛkṣakośebhyo vyūhā nirgacchanti / sarvalokendrāḥ pūjāmeghānabhipravarṣantaḥ praṇamanti / daśabhyo digbhyaḥ sarvatathāgatorṇākośebhyo raśmijālamaṇḍalāni niścaritvā sarvabuddhadharmānnigarjamānān mūrdhni nipatanti / evaṃpramukhānāyuṣmān śāriputro mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya aparimāṇān mārgakramaṇaguṇavyūhāṃsteṣāṃ bhikṣūṇāṃ saṃdarśayati, bhāṣate udīrayati prabhāvayati saṃvarṇayati vivarati vibhajati uttānīkaroti / yathā yathā svaviraḥ śāriputro mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya guṇānudīrayati, tathā tathā teṣāṃ bhikṣūṇāṃ cittāni viśuddhyanti prasīdanti, prītivegā vivardhante, harṣa utpadyate, saṃtānāni caiṣāṃ karmaṇyāni bhavanti, indriyāṇi prasīdanti, saumanasyaṃ vivardhate, daurmanasyaṃ prahīyate, cittamalo 'pagacchati, sarvāvaraṇāni vinivartante, buddhadarśanamabhimukhībhavati, buddhadharmeṣu cittāni pariṇamanti, bodhisattvendriyāṇi pariśuddhyante, bodhisattvaprasādavegā utpadyante, mahākaruṇā saṃbhavati, pāramitāmaṇḍalamavakrāmati, mahāpraṇidhānāni saṃjāyante, daśasu dikṣu buddhasamudrā ābhāsībhavanti / te evamudāraṃ sarvajñatāprasādavegaṃ pratilabdhā etadavocan - upanayatu upādhyāyo 'smānetasya satpuruṣasya sakāśam / atha khalu
āyuṣmān śāriputra trairbhikṣubhiḥ sārdhaṃ yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopasaṃkramya etadavocat - ime mañjuśrīḥ bhikṣavaḥ tvaddarśanakāmāḥ / atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto mahatā bodhisattvavikurvitena sārdha parṣanmaṇḍalapramāṇena bhūmimaṇḍalena nāgāvalokitena pratyudāvṛtya tān bhikṣūnavalokayāmāsa / atha khalu te bhikṣavo mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya pādau śirobhirabhivandya añjalīn pragṛhya etadavocan - anena vayaṃ satpuruṣa tvaddarśanakuśalamūlena yadapyasmākamanyatkuśalamūlaṃ tvaṃ jānīṣe, upādhyāyaśca, yacca bhagavataḥ śākyamunestathāgatasya pratyakṣam, tena vayaṃ kuśalamūlena īdṛśā eva bhavem, yādṛśastvam / evaṃrūpaṃ ca kāyaṃ pratilabhema, evaṃrūpaṃ ghoṣam, evaṃrūpāṇi lakṣaṇāni, īdṛśāni vikurvitāni yādṛśāni tava //
evamukte ebhirbhikṣubhiḥ mañjuśrīḥ kumārabhūtastān bhikṣūnidamavocat - daśabhiraparikhedacittotpādaiḥ samanvāgato bhikṣavo mahāyānasaṃprasthitaḥ kulaputro vā kuladuhitā vā ( Gv 38 ) tathāgatabhūmimavakrāmati, prāgeva bodhisattvabhūmim / katamairdaśabhiḥ? yaduta sarvatathāgatadarśanaparyupāsanapūjopasthāneṣvaparikhedacittotpādena, sarvakuśalamūlopacayeṣvanivartyāparikhedacittotpādena, sarvadharmaparyeṣṭiṣvaparikhedacittotpādena, sarvabodhisattvapāramitāprayogeṣvaparikhedacittotpādena, sarvabodhisattvasamādhipariniṣpādaneṣvaparikhedacittotpādena, sarvādhvaparaṃparāvatāreṣvaparikhedacittotpādena, daśadiksarvabuddhakṣetrasamudraspharaṇapariśuddhiṣu aparikhedacittotpādena, sarvasattvadhātuparipākavinayeṣvaparikhedacittotpādena, sarvakṣetrakalpabodhisattvacaryānirhāreṣu aparikhedacittotpādena, sarvabuddhakṣetraparamāṇurajaḥsamapāramitāprayogaikasattvaparipācanakrameṇa sarvasattvadhātuparipācanena, ekatathāgatabalapariniṣpādaneṣu aparikhedacittotpādena / ebhirbhikṣavo daśabhiraparikhedacittotpādaiḥ samanvāgataḥ śrāddhaḥ kulaputraḥ kuladuhitā vā saṃvartate sarvakuśalamūleṣu, vivartate sarvasaṃsāragatibhyaḥ, uccalati sarvalokavaṃśebhyaḥ, atikrāmati sarvaśrāvakapratyekabuddhabhūmibhyaśca / saṃbhavati sarvatathāgatakulavaṃśeṣu, saṃpadyate bodhisattvapraṇidhāneṣu, viśudhyate sarvatathāgataguṇapratipattiṣu, pariśudhyate sarvabodhisattvacaryāsu, samudāgacchati sarvatathāgatabaleṣu, pramardati sarvamāraparapravādinaḥ, ākrāmati sarvabodhisattvabhūmīḥ, āsannībhavati tathāgatabhūmeḥ //
atha khalu te bhikṣava imaṃ dharmanayaṃ śrutvā sarvabuddhavidarśanāsaṅgacakṣurviṣayaṃ nāma samādhiṃ pratyalabhanta, yasyānubhāvāddaśadiganantāparyantalokadhātusthitāṃstathāgatān parṣanmaṇḍalānadrākṣuḥ / ye ca teṣu lokadhātuṣu sarvajagatyupapannāḥ sattvāstānaśeṣānadrākṣuḥ / tāṃśca lokadhātūn nānāvibhaktitānapaśyan / yāni ca teṣu lokadhātuṣu paramāṇurajāṃsi, tānyapi gaṇanāyogena prajānanti sma / ye ca teṣāṃ sattvānāṃ nānāratnamayā bhavanavimānaparibhogāstānapi paśyanti sma / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ svarāṅgasamudrānaśrauṣuḥ / tāṃ ca dharmadeśanāṃ nānāpadavyañjananiruktimantranāmasaṃjñābhirājānanti sma / teṣāṃ ca sattvānāṃ cittendriyāśayān vyavalokayanti sma / daśa ca pūrvāntāparāntajātiparivartānanusmaranti sma / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ daśadharmacakraniruktinirhārānavataranti sma / daśarddhivikurvitavihārān daśādeśanānayanirhārān daśānuśāstipadanirhārānavataranti sma / teṣāṃ ca tathāgatānāṃ daśapratisaṃvinnayābhinirhārānavataranti sma / sahapratilambhādasya samādherdaśabodhicittāṅgasahasrāṇi pariniṣpādayanti sma / daśasamādhisahasrāṇyavakrāmanti sma / daśapāramitāṅgasahasrāṇi viśodhayanti sma / te mahāvabhāsapratilabdhā mahāprajñāmaṇḍalāvabhāsitā daśa bodhisattvābhijñāḥ pratilabhante sma / tān mṛdusūkṣmābhijñāṅkurapratilabdhān bodhicittotpādadṛḍhapratiṣṭhitān mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ samantabhadrāyāṃ bodhisattvacaryāyāṃ samādāpya pratiṣṭhāpayāmāsa / te samantabhadrabodhisattvacaryāpratiṣṭhitā mahāpraṇidhānasamudrānavatīrya abhinirharanti sma / te mahāpraṇidhānasāgarābhinirhṛtayā cittaviśuddhyā kāyaviśuddhiṃ pratilabhante sma / kāyaviśuddhyā kāyalaghutāṃ pratilabhante sma, yayā kāyaviśuddhyā ( Gv 39 ) kāyalaghutayā tānyabhijñāmukhāni vipulīkurvante, acyutāgāminīrabhijñāḥ pratilabhante sma, yenābhijñāpratilābhena mañjuśriyaśca kumārabhūtasya pādamūlānna calanti / daśasu ca dikṣu sarvatathāgatakāyameghānabhinirharanti sma sarvabuddhadharmapariniṣpattaye //
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtastān bhikṣūnanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau pratiṣṭhāpya anupūrveṇa janapadacaryāṃ caran yena dakṣiṇāpathe dhanyākaraṃ nāma mahānagaraṃ tenopajagāma / upetya dhanyākarasya mahānagarasya pūrveṇa vicitrasāradhvajavyūhaṃ nāma mahāvanaṣaṇḍaṃ pūrvabuddhādhyuṣitacaityaṃ tathāgatādhiṣṭhitaṃ sattvaparipākāya anantakṣetrānuravitanāmanirghoṣam, yatra bhagavatā pūrvaṃ bodhisattvacaryāṃ caratā aneke duṣkaraparityāgāḥ parityaktāḥ, yasmin pṛthivīpradeśe satatasamitaṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragamanuṣyāmanuṣyāḥ pūjāṃ pratyutsukāḥ, tatra vāsamupagataḥ sārdhaṃ saparivāreṇa / tatra mañjuśrīḥ kumārabhūto dharmadhātunayaprabhāsaṃ nāma sūtrāntaṃ prakāśayāmāsa daśasūtrāntakoṭīniyutaśatasahasraprasravam / tasya saṃprakāśayato mahāsamudrādanekāni nāgakoṭīniyutaśatasahasrāṇyupasaṃkrāntāni / te taṃ dharmanayaṃ śrutvā nāgagatiṃ vijugupsantastathāgataguṇān spṛhayanto nāgagatiṃ vivartya devamanuṣyopapattiṃ parigṛhṇanti sma / tatra daśa nāgasahasrāṇyavaivartikānyabhūvannanuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ / tasya taṃ dharmaṃ deśayataḥ kālāntareṇa anantamadhyasattvadhāturvinayaṃ gatastribhiryānaiḥ //
aśrauṣurdhanyākaramanuṣyāḥ - mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ idaṃ dhanyākaraṃ nagaramanuprāptaḥ, ihaiva vicitrasāradhvajavyūhe caitye viharatīti / śrutvā ca punarupāsakopāsikā dārakadārikā mahāprajñopāsakaśreṣṭhipūrvaṃgamāḥ pratyekaṃ pañcaśataparivārā dhanyākarānnagarānniṣkramya yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopasaṃkrāntāḥ / tatra mahāprajñopāsakaḥ sudattena copāsakena sārdhaṃ vasudattena ca puṇyaprabheṇa ca yaśodevena ca somaśrityā ca somanandinā ca sumatinā ca mahāmatinā ca rāhulabhadreṇa ca bhadraśriyā copāsakena sārdhametatpramukhaiḥ pañcabhirupāsakaśataiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopasaṃkramya mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya pādau śirasābhivandya mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte nyaṣīdat //
tatra mahāprajñā nāmopāsikā suprabhayā copāsikayā sārdhaṃ sugātrayā ca subhadrayā ca bhadraśriyā ca candraprabhāsayā ca ketuprabhayā ca śrībhadrayā ca sulocanayā copāsikayā sārdhametatpramukhaiḥ pañcabhirupāsikāśataiḥ parivṛtā puraskṛtā yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopasaṃkramya mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya pādau śirasābhivandya mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte nyaṣīdat //
tatra sudhanaḥ śreṣṭhidārakaḥ suvratena ca śreṣṭhidārakeṇa sārdhaṃ suśīlena ca svācāreṇa ca suvikrāmīṇā ca sucintinā ca sumatinā ca subuddhinā ca sunetreṇa ca subāhunā ca ( Gv 40 ) suprabheṇa ca śreṣṭhidārakeṇa sārdhametatpramukhaiḥ pañcabhiḥ śreiṣṭhidārakaśataiḥ parivṛtaḥ puraskṛto yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopasaṃkramya mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya pādau śirasābhivandya mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte nyaṣīdat //
tatra subhadrā dārikā mahāprajñasya gṛhapaterduhitā bhadrayā ca dārikayā sārdhamabhirāmavartayā ca dṛḍhamatyā ca śrībhadrayā ca brahmadattayā ca śrīprabhayā ca suprabhayā dārikayā sārdhametatpramukhaiḥ pañcabhirdārikāśataiḥ parivṛtā puraskṛtā yena mañjuśrīḥ kumārabhūtastenopasaṃkramya mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya pādau śirasābhivandya mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya ekānte nyaṣīdat //
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto dhanyākarānnagarāt tāḥ strīpuruṣadārakadārikāḥ saṃnipatitāḥ saṃniṣaṇṇā viditvā yathāśayaṃ saṃdarśanādhipatyenābhibhūya mahāmaitryādhipatyena prahlādya mahākaruṇādhipatyena dharmadeśanāmabhinirhṛtya jñānādhipatyena cittāśayān pravicintya mahāpratisaṃvidā dharmamupadeṣṭukāmaḥ sudhanaṃ śreiṣṭhidārakamvalokayāmāsa / (sudhanaḥ khalu punaḥ śreṣṭhidārakaḥ kena kāraṇenocyate sudhana iti? sudhanasya khalu śreṣṭhidārakasya samanantarāvakrāntasya mātuḥ kukṣau tasmin gṛhe sapta ratnāṅkurāḥ prādurbhūtāḥ samantādgṛhasya suvibhaktāḥ / teṣāṃ ca ratnāṅkurāṇāmadhaḥ sapta mahānidhānāni, yataste ratnāṅkurāḥ samutpatya dharaṇitalamabhinirbhidya abhyudgatāḥ suvarṇasya rūpyasya vaiḍūryasya sphaṭikasya lohitamukteraśmagarbhasya musāaragalvasya saptamasya ratnasya / sa yadā sarvāṅgapratyaṅgaiḥ paripūrṇo daśānāṃ māsānāmatyayājjātaḥ, tadā tāni sapta mahānidhānāni saptahastāyāmavistārodvedhapramāṇāni dharaṇitalādabhyudgamya vivṛttāni virocanti bhrājante sma / pañca ca bhājanaśatāni tasmin gṛhe prādurbhūtāni nānāratnamayāni, yaduta sarpibhājanāni tailabhājanāni madhubhājanāni navanītabhājanāni, pratyekaṃ ca sarvopakaraṇaparipūrṇāni / yaduta vajrabhājanāni sarvagandhaparipūrṇāni sugandhabhājanāni, nānāvastraparipūrṇāni śilābhājanāni, nānābhakṣyabhojyarasarasāgraparipūrṇāni maṇibhājanāni, nānāratnaparipūrṇāni suvarṇabhājanāni rūpyacūrṇaparipūrṇāni, rūpyabhājanāni suvarṇavarṇacūrṇaparipūrṇāni, suvarṇarūpyabhājanāni vaiḍūryamaṇiratnaparipūrṇāni, sphaṭikabhājanāni musāragalvaparipūrṇāni, musāragalvabhājanāni sphaṭikaratnaparipūrṇāni, aśmagarbhabhājanāni lohitamuktāparipūrṇāni, lohitamuktābhājanāni aśmagarbhaparipūrṇāni, jyotirdhvajamaṇīratnabhājanāni udakaprasādakamaṇīratnaparipūrṇāni, udakaprasādakamaṇīratnabhājanāni jyotirdhvajamaṇiratnaparipūrṇāni / etatpramukhāni
pañca ratnabhājanaśatāni sahajātasya khalu sudhanasya śreṣṭhidārakasya gṛhe sarvakośakoṣṭhāgāreṣu dhanadhānyahiraṇyasuvarṇavividharatnavarṣāṇyabhipravarṣitāni / tasya naimittikairbrāhmaṇairmātāpitṛbhyāṃ jñātivargeṇa ca vipulasamṛddhirasya jātamātrasya gṛhe prādurbhūteti sudhanaḥ sudhana iti nāmadheyaṃ kṛtam /) sudhanaḥ khalu śreṣṭhidārakaḥ pūrvajinakṛtādhikāro 'varopitakuśalamūlaḥ ( Gv 41 ) udārādhimuktikaḥ kalyāṇamitrānugatāśayo 'navadyakāyavāṅmanaskarmasamudācāro bodhisattvamārgapariśodhanaprayuktaḥ sarvajñatābhimukho bhājanībhūto buddhadharmāṇāmāśayagamanapariśuddho 'saṅgabodhicittapariniṣpannaḥ //
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakamavalokya pratisaṃmodate sma, dharmaṃ cāsya deśayāmāsa - yaduta sarvabuddhadharmānārabhya sarvabuddhadharmasamudayāvāptimārabhya sarvabuddhānantatāmārabhya sarvabuddhaparaṃparāvatāramārabhya sarvabuddhaparṣanmaṇḍalaviśuddhimārabhya sarvabuddhadharmacakranirvāṇavyūhamārabhya sarvabuddharūpakāyalakṣaṇānuvyañjanaviśuddhimārabhya sarvabuddhadharmakāyapariniṣpattimārabhya sarvabuddhasarasvativyūhamārabhya sarvabuddhaprabhāmaṇḍalavyūhaviśuddhimārabhya sarvabuddhasamatāmārabhya dharmaṃ deśayāmāsa //
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sudhanaṃ śreṣṭhidārakaṃ taṃ ca mahājanakāyaṃ dharmakathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣayitvā anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya pūrvakuśalamūlaṃ saṃsmārya dhanyākare mahānagare yathāśayānāṃ sattvānāṃ dharmadeśanādhiṣṭhānaṃ pratiprasrabhya prakrāntaḥ //
atha khalu sudhanaḥ śreṣṭhidārako mañjuśriyaḥ kumārabhūtasya sakāśādidamevaṃrūpaṃ buddhaguṇamāhātmyaṃ śrutvā anuttarasamyaksaṃbodhyabhilāṣaparamaḥ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhato 'nubaddho mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ gāthābhirabhyaṣṭāvīt -
tvatprabhāvata ahaṃ mahāmate bodhi prasthitu hitāya dehinām /
tatra niścayu anantagocaro yo mamā bhavati taṃ śṛṇohi me
nanditoyaparikhāvaropitaṃ mānadarpaprākāraucchritam /
sarvasattvagatidvāramāpitaṃ tatpuraṃ tribhavanātmakaṃ mahat
mohavidyatimirāvaguṇṭhitaṃ rāgadoṣaśikhinā pratāpitam /
māraīśvaravaśaṃgatāḥ sadā yatra bāla abudhā bhiniśritāḥ
tṛṣṇapāśanigaḍaiḥ sudāmitā māyaśāṭhiyakhilaiḥ khilīkṛtāḥ /
saṃśayāvimatiandhalocanā mithyapṛthivīpathena prasthitāḥ
īrṣya mātsarya sadā sudāmitāḥ pretatiryannarakākṣaṇe gatāḥ /
jātivyādhijaramṛtyupiḍitāḥ saṃbhramanti gaticakramohitāḥ
teṣa tvaṃ kṛpaviśuddhamaṇḍala jñānaraśmikiraṇaprabhaṃkara /
kleśasāgarakṣayārthamudgata sūryabhūta avabhāsayāhi me
maitrabhāvanasupūrṇamaṇḍalā puṇyajyotsnakiraṇā sukhaṃ dada /
sarvasattvabhavanairudāgatā pūrṇacandrasadṛśā prabhāsase
sarvaśuklabalakośasaṃbhṛtā dharmadhātugaganena sajjase /
dharmacakraratanaṃ purojavā rājabhūta anuśāsayāhi me
bodhiyānapraṇidhīparākramā puṇyajñānavipulā samārjitā /
sarvasattvahitayābhiprasthitā sārthavāha paripālayāhi me
kṣāntisāradṛḍhavarmavarmitā jñānakhaṅgakaruṇāyatābhujā /
māramaṇḍalaraṇasmi āmukhe śūrabhūta abhivāhayāhi me
dharmameruśikhare samāśritā apsarovarasamādhinirvṛtā /
kleśarāhuasurapramardanā śakrabhūta avalokyāhi me
tvaṃ pure tṛbhavabālaālaye kleśakarmavinaye viniścita /
hetubhūmigaticakrasaṃbhrame dīpabhūta gati darśayāhi me
durgatīgatapathādvivartanā sūgatīgatapathāviśodhana /
sarvalokagativītisaṃkramā mokṣadvāramupanāmayāhi me
nityaātmasukhasaṃjñasaṃhataṃ vitathagrāhapithanāsupīthitam /
satyajñānabalatīkṣṇacakṣuṣā mokṣadvāru vivarāhi me laghu
satyavitathapatheṣu kovidā mārgajñānavidhiṣū viśāradā /
sarvamāragavinaye viniścitā bodhimārgamupadarśayāhi me
samyadṛṣṭitalabhūmisaṃsthitā sarvabuddhaguṇatoyavardhitā /
buddhadharmaguṇapuṣpavarṣaṇā bodhimārgamupadarśayāhi me
yāmatītajina yāmanāgatā pratyutpannajinabhāskarāṃśca yān /
sattvasārasugatān diśaṃ gatāṃstān pi darśayahi mārgadeśaka
karmayantravidhiṣū viśāradā dharmayānarathayantrakovidā /
jñānayānavidhiṣū viniścitā bodhiyānamupadarśayāhi me
prārthanāpraṇidhicakramaṇḍalaṃ kṣāntivajrakṛpaakṣasaṃsthitam /
śraddhaīṣaguṇaratnacitritaṃ bodhiyānamabhirohayāhi me
sarvadhāraṇaviśuddhamaṇḍalaṃ maitrakūṭachadanaṃ svalaṃkṛtam /
ghaṇṭamālapratisaṃvidaṃ śubhaṃ agrayānamupasaṃharāhi me
brahmacaryaśayanābhyalaṃkṛtaṃ strīsamādhinayutaiḥ samākulam /
dharmadundubhirutābhināditaṃ yānarājyamupanāmayāhi me
saṃgrahaiścaturbhiḥ kośa akṣayaṃ jñānaratnaguṇahāralaṃkṛtam /
dāmahrīvaravaratrasaṃyataṃ yānaśreṣṭhamupadarśayāhi me
tyāgaraśmiśubhamaṇḍalaprabhe śīlacandanakṛpānulepane /
kṣāntiśalyadṛḍhasaṃdhisaṃhate agrayāni laghu sthāpayāhi me
sarvasattvavinayānivartiye dhyānapañjarasamādhiucchrite /
prajñapāyasamayogavāha te dharmayāni pravare sthapehi me
praṇidhicakragaticakraśodhanaṃ dharmadhāraṇidṛḍhaṃ mahātalam /
jñānayantrasukṛtaṃ suniṣṭhitaṃ dharmayānamabhirohayāhi me
tatsamantacaribhadraśodhitaṃ sattvavekṣasavilambavikramam /
sarvataḥ śubhacarīparākramaṃ jñānayānamupanāmayāhi me
tadṛḍhaṃ vajirasārasaṃsthitaṃ jñānamāryasukṛtaṃ suniṣṭhitam /
sarvaāvaraṇasaṃprachedanaṃ bhadrayānamabhirohayāhi me
tadviśālamamalaṃ jagatsamaṃ sarvasattvaśaraṇaṃ sukhāvaham /
dharmadhātuvipulaṃ virocanaṃ bodhiyānamabhirohayāhi me
tatpravṛttidukhaskandhachedanaṃ karmakleśarajacakraśodhanam /
sarvamāraparavādimardanaṃ dharmayānamabhirohayāhi me
tatsamantadiśajñānagocaraṃ dharmadhātugaganaṃ viyūhanam /
sarvasattvaabhiprāyapūraṇaṃ dharmayānamabhivāhayāhi me
tadviśuddhagaganāmitākṣayaṃ dṛṣṭividyatamadṛṣṭinirmalam /
sarvasattvaupakārasaṃsthitaṃ dharmayānamabhirohayāhi me
tanmahāanilavegavegitaṃ praṇidhivāyubalalokadhāraṇam /
sarvaśāntipurabhūmisthāpanaṃ dharmayānamabhirohayāhi me
tanmahāmahitalācalopamaṃ karuṇavegabalabhāravāhitam /
jñānasaṃpajagatopajīvitaṃ agrayānamabhirohayāhi me
tadraviṃ yatha jagopajīvitaṃ saṃgrahaṃ vipularaśmimaṇḍalam /
dhāraṇīvaraviśuddhisuprabhaṃ jñānasūryamupadarśayāhi me
taddhyanekabahukalpaśikṣitaṃ sarvahetunayabhūmikovida /
jñānavajra dṛḍhamārya dehi me yena saṃskṛtapuraṃ vidāryate
yatra te vipulajñānasāgare śikṣitā atulabuddhisāgarāḥ /
sarvabuddhaguṇasiktasaṃpadā sādhu tanmama vadārya kīdṛśam
yatra te samabhirūḍhacakṣuṣā jñānarājamakuṭābhyalaṃkṛtā /
dharmapaṭṭavarabaddhaśīrṣayā dharmarājanagaraṃ vilokayi
atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūto nāgāvalokitenāvalokya sudhanaṃ śreṣṭhidārakametadavocat - sādhu sādhu kulaputra, yastvamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau cittamutpādya kalyāṇamitrāṇyanubadhnāsi / bodhisattvacaryāṃ paripraṣṭāvyāṃ manyase bodhisattvamārgaṃ paripūrayitukāmaḥ / eṣa hi kulaputra ādiḥ, eṣa niṣyandaḥ sarvajñatāpariniṣpattaye, yaduta kalyāṇamitrāṇāṃ sevanaṃ bhajanaṃ paryupāsanam / tasmāttarhi kulaputra aparikhinnena te bhavitavyaṃ kalyāṇamitraparyupāsanatāyai / sudhana āha - yadārya vistareṇa kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ śikṣitavyam? kathaṃ pratipattavyam? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā prārabhyā? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāyāṃ caritavyam? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryāṃ paripūrayitavyāḥ? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā pariśodhayitavyā? katham bodhisattvena bodhisattvacaryā avatartavyā? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā abhinirhartavyā? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā anusartavyā? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā adhyālambitavyā? kathaṃ bodhisattvena bodhisattvacaryā vistartavyā? kathaṃ bodhisattvasya paripūrṇaṃ bhavati samantabhadracaryāmaṇḍalam? atha khalu mañjuśrīḥ kumārabhūtaḥ sudhanaṃ śreiṣṭhidārakaṃ gāthābhirabhyabhāṣata -
sādhu śubhapuṇyasāgara yo hi tvamupāgato mama sakāśam /
vipulakṛpakaraṇamānasa paryeṣase anuttamāṃ bodhim
sarvajaganmokṣārthaṃ vipulāṃ praṇidhi si cārikāmasamām /
bheṣyasi jagatastrāṇaṃ eṣa nayo bodhicaryāyāḥ
ye bodhisattva sudṛḍhā akhinnamanasaḥ saṃsāri te carim /
samantabhadrāṃ labhate aparājitāṃ asaṅgāṃ hi
puṇyaprabha puṇyaketu puṇyākara puṇyasāgara viśuddhim /
yastvaṃ samantabhadrāṃ praṇidhi si sacārikāṃ jagadartham
amitānanantadhyān drakṣyasi buddhān daśaddiśi loke /
teṣāṃ ca dharmameghān dhārayitāsi smṛtibalena
sa tvaṃ jinan daśaddiśi paśyannapi yeṣu buddhakṣetreṣu /
teṣāṃ praṇidhānasāgara śodhayiṣyasi bodhicaryāyām
ye eta nayasamudrānavatīrṇa sthihitva buddhabhūmiye /
te bhonti sarvadarśī śikṣanto lokanāthānām
tvaṃ sarvakṣetraprasare kṣetrarajaḥsamāṃścaritva bahukalpān /
caryāṃ samantabhadrāṃ spṛśiṣyasi śivāṃ prasara bodhim
caritavya kalpasāgara anantamadhya aśeṣakṣetresu /
paripūritavya praṇidhī samantavarabhadracaryāyām
prekṣasva sattvanayutān śrutvā tava praṇidhiprīti saṃjātā /
ye bodhi prārthayante samantabhadreṇa jñānena
Original text: Gaṇḍavyūhasūtra · Edition: P.L. Vaidya. Gaṇḍavyūhasūtram, Darbhanga: The Mithila Institute, 1960 (Buddhist Sanskrit Texts No. 5). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0