ગણ્ડવ્યૂહસૂત્ર · અધ્યાય 4

અથ ખલુ તેષાં બોધિસત્ત્વાનાં બુદ્ધસમાધ્યવભાસિતસંતાનાનામેકૈકસ્ય બોધિસત્ત્વસ્ય અનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમાનિ મહાકરુણામુખાન્યવક્રાન્તાનિ । તે ભૂયસ્યા માત્રયા સર્વજગદ્ધિતસંગ્રહાય પ્રતિપન્નાઃ । તેષાં તથા સમાહિતાનામેકૈકસ્માદ્રોમમુખાદનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમા રશ્મયો નિશ્ચરન્તિ । એકૈકસ્માચ્ચ રશ્મિમુખાદનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વનિર્માણમેઘા નિશ્ચરન્તિ સ્મ સર્વલોકેન્દ્રસદૃશકાયાઃ સર્વજગન્મુખાકાયાઃ સર્વસત્ત્વપરિપાકાનુકૂલકાયાઃ । નિશ્ચરિત્વા સર્વદિક્ષુ ધર્મધાતું સ્ફરિત્વા સત્ત્વાન્ સંબોધયન્તિ પરિપાચયન્તિ વિનયન્તિ । અનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમૈર્દેવભવનચ્યુતિસંદર્શનમુખૈઃ સર્વલોકોપપત્તિસંદર્શનમુખૈર્બોધિસત્ત્વચર્યામણ્ડલસંદર્શનમુખૈઃ સ્વપ્નસંદર્શનમુખૈશ્ચિત્તસૂચનામકાર્ષુઃ । સર્વબોધિસત્ત્વપ્રણિધાનનિર્યાણમુખૈર્લોકધાતુસંપન્નમુખૈર્દાનપારમિતાચર્યાસંદર્શનમુખૈઃ સર્વતથાગતગુણપ્રતિપત્તિનિવૃત્તિમણ્ડલમુખૈઃ અઙ્ગપ્રત્યઙ્ગચ્છેદનાક્ષાન્તિપારમિતાસંદર્શનમુખૈઃ મહાબોધિસત્ત્વવિકુર્વિતવીર્યપારમિતાસંદર્શનમુખૈઃ સર્વબોધિસત્ત્વધ્યાનવિમોક્ષસમાધિસમાપત્તિબુદ્ધજ્ઞાનમાર્ગમણ્ડલાલોકપ્રભાસસ્વરમુખૈઃ સર્વબુદ્ધધર્મપર્યેષણાય એકૈકસ્ય ધર્મપદવ્યઞ્જનસ્યાર્થાય અસંખ્યેયાત્મભાવપરિત્યાગસંદર્શનમુખૈઃ સર્વતથાગતોપસંક્રમણસર્વધર્મપરિપૃચ્છનમુખૈઃ યથાકાલયથાશયજગદુપસંક્રમણોપનાયિકસર્વજ્ઞતાપરિપૂરકોપાયનયસાગરાલોકવિજ્ઞપ્તિમુખૈઃ સર્વબોધિસત્ત્વપુણ્યજ્ઞાનસંભારસર્વમારપરપ્રવાદ્યનવમૃદ્યબલકેતુસંદર્શનમુખૈઃ સર્વશિલ્પજ્ઞાનાભિજ્ઞાવતીજ્ઞાનભૂમિસંદર્શનમુખૈઃ સર્વજગદ્વિશેષજ્ઞાનાભિજ્ઞાવતીજ્ઞાનભૂમિસંદર્શનમુખૈઃ સર્વસત્ત્વાશયવિશેષજ્ઞાનાભિજ્ઞાવતીજ્ઞાનભૂમિસંદર્શનમુખૈઃ સર્વસત્ત્વેન્દ્રિયપ્રવેશપ્રયોગનાનાક્લેશવાસનાસમુદ્ધાતજ્ઞાનાભિજ્ઞાવતીજ્ઞાનભૂમિસંદર્શનમુખૈઃ સર્વસત્ત્વનાનાકર્મપ્રતિપત્તિજ્ઞાનાભિજ્ઞાવતીજ્ઞાનભૂમિસંદર્શનમુખૈઃ । એતત્પ્રમુખાનનભિલાપ્યબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમૈઃ સત્ત્વપરિપાકવિનયોપાયસંગ્રહમુખૈસ્તૈર્બોધિસત્ત્વાઃ સર્વસત્ત્વભવનેષૂપસંક્રાન્તાઃ સંદૃશ્યન્તે સ્મ । કેચિદ્દેવભવનેષુ કેચિન્નાગભવનેષુ કેચિદ્ યક્ષભવનેષુ કેચિદ્ગન્ધર્વભવનેષુ કેચિદસુરભવનેષુ કેચિદ્ગરુડભવનેષુ કેચિત્કિન્નરભવનેષુ કેચિન્મહોરગભવનેષુ કેચિદ્બ્રહ્મેન્દ્રભવનેષુ
કેચિન્મનુષ્યેન્દ્રભવનેષુ કેચિદ્ યમનગરેષુ કેચિત્ સર્વપ્રેતાલયેષુ કેચિત્ સર્વનરકલોકેષુ કેચિત્ સર્વતિર્યગ્યોનિગતિષુ ( ગ્વ્ 35 ) અસંભિન્નયા મહાકરુણયા અસંભિન્નેન પ્રણિધાનેન અસંભિન્નેન જ્ઞાનેન અસંભિન્નેન સત્ત્વસંગ્રહપ્રયોગેન દર્શનવૈનયિકાનાં સત્ત્વાનાં શ્રવણવૈનયિકાનામનુસ્મૃતિવૈનયિકાનાં સ્વરમણ્ડલવૈનયિકાનાં નામનદીનિર્ઘોષવૈનયિકાનાં પ્રભામણ્ડલવૈનયિકાનાં રશ્મિજાલપ્રમુઞ્ચનવૈનયિકાનાં યથાશયાનાઅં સત્ત્વાનાં પરિપાકવિનયાર્થં જેતવનાન્તે બોધિસત્ત્વા નાનાવિકુર્વિતવ્યૂહૈઃ સર્વલોકધાતુસમુદ્રેષુ સર્વસત્ત્વધાતુપ્રસરાન્ સ્ફરન્તઃ સંદૃશ્યન્તે સ્મ । ન ચ તથગતાપાદમૂલાદુચ્ચલન્તિ । કેચિત્ સ્વભવનકૂટાગારાસનપરિવારા દશ દિશઃ સ્ફરન્તઃ સંદૃશ્યન્તે, તથાગતપાદમૂલાચ્ચ ન ચલન્તિ । કેચિન્નિર્મિતમેઘાન્ પ્રમુઞ્ચતઃ સંદૃશ્યન્તે સત્ત્વપરિપાકાય, તથાગતપર્ષન્મણ્ડલાચ્ચ ન ચલન્તિ । કેચિચ્છ્રમણરૂપેણ કેચિદ્બ્રાહ્મણરૂપેણ કેચિત્સર્વપ્રતિલિઙ્ગાકલ્પારોહપરિણાહરૂપેણ કેચિદ્વૈદ્યરૂપેણ કેચિદ્વણિગ્રૂપેણ કેચિચ્છ્રુભાજીવરૂપેણ કેચિન્નર્તકરૂપેણ કેચિદ્દેવલકરૂપેણ કેચિત્ સર્વશિલ્પાધારરૂપેણ સર્વગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષૂપસંક્રાન્તાઃ સંદૃશ્યન્તે સ્મ । કાલવશેન કાલમનુવર્તમાના અનુરૂપકાયાભિનિર્હારભેદેન અનુરૂપકાયવર્ણસંસ્થાનભેદેન સ્વરભેદેન મન્ત્રભેદેન ઈર્યાપથભેદેન અવસ્થાનભેદેન સર્વજગદિન્દ્રજાલોપમાયાં બોધિસત્ત્વાચર્યાયાં સર્વશિલ્પમણ્ડલપ્રભાસનાયાં સર્વજગજ્જ્ઞાનોદ્દ્યોતનાલોકપ્રદીપાયાં સર્વસત્યાધિષ્ઠાનવ્યૂહાયાં સર્વધર્માવભાસનપ્રભાયાં સર્વદિગ્યાનવ્યવસ્થાનશોધનાયાં સર્વધર્મમણ્ડલપ્રદીપાયાં બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરન્તઃ સર્વગ્રામનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રરાજધાનીષૂપસંક્રાન્તાઃ સંદૃશ્યન્તે સ્મ સત્ત્વપરિપાકવિનયાય ॥
કલ્યાણમિત્રાણિ ।
3 મઞ્જુશ્રીઃ ।
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીરપિ કુમરભૂતઃ પ્રતિષ્ઠાનકૂટાગારગતઃ સાર્ધં સભાગચરિતૈર્બોધિસત્ત્વૈઃ, નિત્યાનુબદ્ધૈશ્ચ વજ્રપાણિભિઃ, સર્વલોકબલકરણપ્રયુક્તાભિશ્ચ સર્વબુદ્ધોપસ્થાનપ્રણિધાનચિત્તાભિઃ શરીરકાયિકાભિર્દેવતાભિઃ, પૂર્વપ્રણિધાનાનુબદ્ધાભિશ્ચ પદકાયિકાભિર્દેવતાભિઃ, ધર્મશ્રવણાભિમુખાભિશ્ચ પૃથિવીદેવતાભિઃ, મહાકરુણાપ્રયુક્તાભિશ્ચ ઉત્સસરોહ્રદતડાગોદધાનનદીદેવતાભિઃ, પ્રજ્ઞાલોકબલપ્રભાવભાસાભિશ્ચ જ્વલનદેવતાભિઃ, આબદ્ધમકુટાભિશ્ચ વાયુદેવતાભિઃ, સર્વદિગવભાસજ્ઞાનાભિશ્ચ દિગ્દેવતાભિઃ અવિદ્યાન્ધકારવિધમનપ્રયુક્તાભિશ્ચ રાત્રિદેવતાભિઃ, તથાગતદિવસાભિનિર્હારપ્રયુક્તાભિશ્ચ દિવસદેવતાભિઃ, સર્વધર્મધાતુગગનપ્રતિમણ્ડલપ્રયુક્તાભિશ્ચ ગગનદેવતાભિઃ, સર્વજગદ્ભવસમુદ્રસંતારણપ્રયુક્તાભિશ્ચ સાગરદેવતાભિઃ, સર્વજ્ઞતાસંભારસમાર્જનપ્રયુક્તાભિશ્ચ કુશલમૂલકૂટાગારભ્યુદ્ગતચિત્તાભિઃ પર્વતદેવતાભિઃ, સર્વજગચ્છરીરાલંકારપ્રયુક્તાભિશ્ચ સર્વબુદ્ધવર્ણાધિષ્ઠાનપ્રણિધાનપ્રયુક્તાભિર્નદીદેવતાભિઃ, સર્વજગચ્ચિત્તનગરપરિપાલનપ્રયુક્તાભિશ્ચ નગરદેવતાભિઃ, સર્વધર્મનગરપ્રણિધાનાધિમુક્તૈશ્ચ નાગેન્દ્રૈઃ સાર્ધં સર્વસત્ત્વારક્ષાપ્રતિપન્નૈશ્ચ યક્ષેન્દ્રૈઃ, સર્વસત્ત્વપ્રીતિવેગવિવર્ધનપ્રયુક્તૈશ્ચ ગન્ધર્વેન્દ્રૈઃ, સર્વપ્રેતગતિવિનિવર્તનપ્રયુક્તૈશ્ચ કુમ્ભાણ્ડેન્દ્રૈઃ, સર્વસત્ત્વભવસાગરાભ્યુદ્ધરણપ્રણિધિપ્રતિપન્નૈશ્ચ ગરુડેન્દ્રૈઃ, સર્વલોકાભ્યુદ્ગતતથાગતકાયબલપરિનિષ્પત્તિપ્રણિધાનસંજાતૈશ્ચ અસુરેન્દ્રૈઃ, તથાગતદર્શનપ્રીતિલબ્ધૈશ્ચ પ્રણતકાયૈર્મહોરગેન્દ્રૈઃ, સંસારોદ્વિગ્નમાનસૈશ્ચ ઉલ્લોકિતવદનૈર્દેવએન્દ્રૈઃ, મહાગૌરવપ્રતિલબ્ધૈશ્ચ
પ્રણતશરીરર્બ્રહ્મેન્દ્રૈઃ, મહાગૌરવાભિષ્ટુતમહિતમ્ એવંરૂપયા બોધિસત્ત્વવિક્રમવ્યૂહસંપદા મઞ્જુશ્રીર્બોધિસત્ત્વઃ સ્વકાદ્વિહારાન્નિષ્ક્રમ્ય ભગવન્તમનેકશતકૃત્વઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય અનેકાકારયા પૂજયિત્વા ભગવતો ઽન્તિકાદપક્રમ્ય યેન દક્ષિણાપથસ્તેન જનપદચર્યાં પ્રક્રાન્તઃ ॥

અથ ખલુ આયુષ્માન્ શરિપુત્રો બુદ્ધાનુભાવેન અદ્રાક્ષીન્મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમનયા ઈદૃશ્યા બોધિસત્ત્વવિકુર્વિતવ્યૂહસંપદા જેતવનાન્નિષ્કમ્ય યેન દક્ષિણા દિક્ તેનોપસંક્રમમાણમ્ । દૃષ્ટ્વા ચ અસ્યૈતદભવત્ - યન્ન્વહં મઞ્જુશ્રિયા કુમારભૂતેન સાર્ધં જનપદચર્યાં પ્રક્રમેયમ્ । સ ષષ્ટિમાત્રૈર્ભિક્ષુભિઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ સ્વકાદ્વિહારાન્નિષ્ક્રમ્ય યેન ભગવાંસ્તેનોપસંક્રામત્ । ઉપસંક્રમ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભગવન્તમવલોક્ય ભગવતાભ્યનુજ્ઞાતો ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતો ઽન્તિકાત્પ્રક્રમ્ય યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપજગામ સાર્ધં તૈઃ ષષ્ટિભિર્ભિક્ષુભિઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ, સાર્ધવિહારિભિર્નવકૈરચિરપ્રવ્રજિતૈઃ, યદુત સાગરબુદ્ધિના ચ ભિક્ષુણા, મહાસુદતેન ચ ભિક્ષુણા, પુણ્યપ્રભેણ ચ મહાવત્સેન ચ વિભુદત્તેન ચ વિશુદ્ધચારિણા ચ દેવશ્રિયા ચ ઇન્દ્રમતિના ચ બ્રહ્મોત્તમેન ચ પ્રશાન્તમતિના ચ ભિક્ષુણા । એવંપ્રમુખૈઃ ષષ્ટિભિર્ભિક્ષુભિઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ । સર્વે ચ તે ભિક્ષવઃ પૂર્વજિનકૃતાધિકારા અવરોપિતકુશલમૂલા દૂરાનુગતાધિમુક્તયઃ શ્રદ્ધાનયપરિશુદ્ધા મહાચેતનાસમુદાચારા ( ગ્વ્ 37 ) બુદ્ધદિગ્વિલોકનસમર્થા ધર્મસ્વભાવપ્રકૃતિનિષ્પત્તિચેતસઃ પરહિતપરિણતબુદ્ધયસ્તથાગતગુણાભિલાષિણો મઞ્જુશ્રીધર્મદેશનાવૈનયિકાઃ ॥
અથ ખલુ આયુષ્માન્ શારિપુત્રો ગચ્છન્નેવ માર્ગં સર્વાસ્તાન્ ભિક્ષૂનવલોક્ય સાગરબુદ્ધિં ભિક્ષુમામન્ત્રયામાસ - પશ્ય સાગરબુદ્ધે મઞ્જુશ્રિયો બોધિસત્ત્વસ્ય કાયપરિશુદ્ધિમચિન્ત્યાં સદેવકેન લોકેન, લક્ષણાનુવ્યઞ્જનવિચિત્રિતાં પ્રભામણ્ડલપરિશુદ્ધિં ચ, અપ્રમેયસત્ત્વસંજનનીરશ્મિજાલવ્યૂહં ચ, અપરિમાણસર્વદુઃખપ્રશમનં પરિવારસંપદં ચ, પૂર્વકુશલમૂલસુપરિગૃહીતાન્ માર્ગવ્યૂહાંશ્ચ ગચ્છતો ઽષ્ટાપદો માર્ગઃ સંતિષ્ઠતે । માર્ગવિક્રમવ્યૂહાંશ્ચ સર્વદિગ્મણ્ડલાભિમુખાન્ વર્તમાનાન્ પુણ્યસમ્યગ્વ્યૂહાંશ્ચ વામદક્ષિણેન મહાનિધાનાન્યુદ્વેલાનિ ભવન્તિ । પૂર્વબુદ્ધોપસ્થાનકુશલમૂલનિષ્યન્દૈશ્ચ સર્વવૃક્ષકોશેભ્યો વ્યૂહા નિર્ગચ્છન્તિ । સર્વલોકેન્દ્રાઃ પૂજામેઘાનભિપ્રવર્ષન્તઃ પ્રણમન્તિ । દશભ્યો દિગ્ભ્યઃ સર્વતથાગતોર્ણાકોશેભ્યો રશ્મિજાલમણ્ડલાનિ નિશ્ચરિત્વા સર્વબુદ્ધધર્માન્નિગર્જમાનાન્ મૂર્ધ્નિ નિપતન્તિ । એવંપ્રમુખાનાયુષ્માન્ શારિપુત્રો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય અપરિમાણાન્ માર્ગક્રમણગુણવ્યૂહાંસ્તેષાં ભિક્ષૂણાં સંદર્શયતિ, ભાષતે ઉદીરયતિ પ્રભાવયતિ સંવર્ણયતિ વિવરતિ વિભજતિ ઉત્તાનીકરોતિ । યથા યથા સ્વવિરઃ શારિપુત્રો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય ગુણાનુદીરયતિ, તથા તથા તેષાં ભિક્ષૂણાં ચિત્તાનિ વિશુદ્ધ્યન્તિ પ્રસીદન્તિ, પ્રીતિવેગા વિવર્ધન્તે, હર્ષ ઉત્પદ્યતે, સંતાનાનિ ચૈષાં કર્મણ્યાનિ ભવન્તિ, ઇન્દ્રિયાણિ પ્રસીદન્તિ, સૌમનસ્યં વિવર્ધતે, દૌર્મનસ્યં પ્રહીયતે, ચિત્તમલો ઽપગચ્છતિ, સર્વાવરણાનિ વિનિવર્તન્તે, બુદ્ધદર્શનમભિમુખીભવતિ, બુદ્ધધર્મેષુ ચિત્તાનિ પરિણમન્તિ, બોધિસત્ત્વેન્દ્રિયાણિ પરિશુદ્ધ્યન્તે, બોધિસત્ત્વપ્રસાદવેગા ઉત્પદ્યન્તે, મહાકરુણા સંભવતિ, પારમિતામણ્ડલમવક્રામતિ, મહાપ્રણિધાનાનિ સંજાયન્તે, દશસુ દિક્ષુ બુદ્ધસમુદ્રા આભાસીભવન્તિ । તે એવમુદારં સર્વજ્ઞતાપ્રસાદવેગં પ્રતિલબ્ધા એતદવોચન્ - ઉપનયતુ ઉપાધ્યાયો ઽસ્માનેતસ્ય સત્પુરુષસ્ય સકાશમ્ । અથ ખલુ
આયુષ્માન્ શારિપુત્ર ત્રૈર્ભિક્ષુભિઃ સાર્ધં યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપસંક્રમ્ય એતદવોચત્ - ઇમે મઞ્જુશ્રીઃ ભિક્ષવઃ ત્વદ્દર્શનકામાઃ । અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો મહતા બોધિસત્ત્વવિકુર્વિતેન સાર્ધ પર્ષન્મણ્ડલપ્રમાણેન ભૂમિમણ્ડલેન નાગાવલોકિતેન પ્રત્યુદાવૃત્ય તાન્ ભિક્ષૂનવલોકયામાસ । અથ ખલુ તે ભિક્ષવો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પાદૌ શિરોભિરભિવન્દ્ય અઞ્જલીન્ પ્રગૃહ્ય એતદવોચન્ - અનેન વયં સત્પુરુષ ત્વદ્દર્શનકુશલમૂલેન યદપ્યસ્માકમન્યત્કુશલમૂલં ત્વં જાનીષે, ઉપાધ્યાયશ્ચ, યચ્ચ ભગવતઃ શાક્યમુનેસ્તથાગતસ્ય પ્રત્યક્ષમ્, તેન વયં કુશલમૂલેન ઈદૃશા એવ ભવેમ્, યાદૃશસ્ત્વમ્ । એવંરૂપં ચ કાયં પ્રતિલભેમ, એવંરૂપં ઘોષમ્, એવંરૂપાણિ લક્ષણાનિ, ઈદૃશાનિ વિકુર્વિતાનિ યાદૃશાનિ તવ ॥
એવમુક્તે એભિર્ભિક્ષુભિઃ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તાન્ ભિક્ષૂનિદમવોચત્ - દશભિરપરિખેદચિત્તોત્પાદૈઃ સમન્વાગતો ભિક્ષવો મહાયાનસંપ્રસ્થિતઃ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ( ગ્વ્ 38 ) તથાગતભૂમિમવક્રામતિ, પ્રાગેવ બોધિસત્ત્વભૂમિમ્ । કતમૈર્દશભિઃ? યદુત સર્વતથાગતદર્શનપર્યુપાસનપૂજોપસ્થાનેષ્વપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વકુશલમૂલોપચયેષ્વનિવર્ત્યાપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વધર્મપર્યેષ્ટિષ્વપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વબોધિસત્ત્વપારમિતાપ્રયોગેષ્વપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વબોધિસત્ત્વસમાધિપરિનિષ્પાદનેષ્વપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વાધ્વપરંપરાવતારેષ્વપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, દશદિક્સર્વબુદ્ધક્ષેત્રસમુદ્રસ્ફરણપરિશુદ્ધિષુ અપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વસત્ત્વધાતુપરિપાકવિનયેષ્વપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વક્ષેત્રકલ્પબોધિસત્ત્વચર્યાનિર્હારેષુ અપરિખેદચિત્તોત્પાદેન, સર્વબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમપારમિતાપ્રયોગૈકસત્ત્વપરિપાચનક્રમેણ સર્વસત્ત્વધાતુપરિપાચનેન, એકતથાગતબલપરિનિષ્પાદનેષુ અપરિખેદચિત્તોત્પાદેન । એભિર્ભિક્ષવો દશભિરપરિખેદચિત્તોત્પાદૈઃ સમન્વાગતઃ શ્રાદ્ધઃ કુલપુત્રઃ કુલદુહિતા વા સંવર્તતે સર્વકુશલમૂલેષુ, વિવર્તતે સર્વસંસારગતિભ્યઃ, ઉચ્ચલતિ સર્વલોકવંશેભ્યઃ, અતિક્રામતિ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધભૂમિભ્યશ્ચ । સંભવતિ સર્વતથાગતકુલવંશેષુ, સંપદ્યતે બોધિસત્ત્વપ્રણિધાનેષુ, વિશુધ્યતે સર્વતથાગતગુણપ્રતિપત્તિષુ, પરિશુધ્યતે સર્વબોધિસત્ત્વચર્યાસુ, સમુદાગચ્છતિ સર્વતથાગતબલેષુ, પ્રમર્દતિ સર્વમારપરપ્રવાદિનઃ, આક્રામતિ સર્વબોધિસત્ત્વભૂમીઃ, આસન્નીભવતિ તથાગતભૂમેઃ ॥

અથ ખલુ તે ભિક્ષવ ઇમં ધર્મનયં શ્રુત્વા સર્વબુદ્ધવિદર્શનાસઙ્ગચક્ષુર્વિષયં નામ સમાધિં પ્રત્યલભન્ત, યસ્યાનુભાવાદ્દશદિગનન્તાપર્યન્તલોકધાતુસ્થિતાંસ્તથાગતાન્ પર્ષન્મણ્ડલાનદ્રાક્ષુઃ । યે ચ તેષુ લોકધાતુષુ સર્વજગત્યુપપન્નાઃ સત્ત્વાસ્તાનશેષાનદ્રાક્ષુઃ । તાંશ્ચ લોકધાતૂન્ નાનાવિભક્તિતાનપશ્યન્ । યાનિ ચ તેષુ લોકધાતુષુ પરમાણુરજાંસિ, તાન્યપિ ગણનાયોગેન પ્રજાનન્તિ સ્મ । યે ચ તેષાં સત્ત્વાનાં નાનારત્નમયા ભવનવિમાનપરિભોગાસ્તાનપિ પશ્યન્તિ સ્મ । તેષાં ચ તથાગતાનાં સ્વરાઙ્ગસમુદ્રાનશ્રૌષુઃ । તાં ચ ધર્મદેશનાં નાનાપદવ્યઞ્જનનિરુક્તિમન્ત્રનામસંજ્ઞાભિરાજાનન્તિ સ્મ । તેષાં ચ સત્ત્વાનાં ચિત્તેન્દ્રિયાશયાન્ વ્યવલોકયન્તિ સ્મ । દશ ચ પૂર્વાન્તાપરાન્તજાતિપરિવર્તાનનુસ્મરન્તિ સ્મ । તેષાં ચ તથાગતાનાં દશધર્મચક્રનિરુક્તિનિર્હારાનવતરન્તિ સ્મ । દશર્દ્ધિવિકુર્વિતવિહારાન્ દશાદેશનાનયનિર્હારાન્ દશાનુશાસ્તિપદનિર્હારાનવતરન્તિ સ્મ । તેષાં ચ તથાગતાનાં દશપ્રતિસંવિન્નયાભિનિર્હારાનવતરન્તિ સ્મ । સહપ્રતિલમ્ભાદસ્ય સમાધેર્દશબોધિચિત્તાઙ્ગસહસ્રાણિ પરિનિષ્પાદયન્તિ સ્મ । દશસમાધિસહસ્રાણ્યવક્રામન્તિ સ્મ । દશપારમિતાઙ્ગસહસ્રાણિ વિશોધયન્તિ સ્મ । તે મહાવભાસપ્રતિલબ્ધા મહાપ્રજ્ઞામણ્ડલાવભાસિતા દશ બોધિસત્ત્વાભિજ્ઞાઃ પ્રતિલભન્તે સ્મ । તાન્ મૃદુસૂક્ષ્માભિજ્ઞાઙ્કુરપ્રતિલબ્ધાન્ બોધિચિત્તોત્પાદદૃઢપ્રતિષ્ઠિતાન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સમન્તભદ્રાયાં બોધિસત્ત્વચર્યાયાં સમાદાપ્ય પ્રતિષ્ઠાપયામાસ । તે સમન્તભદ્રબોધિસત્ત્વચર્યાપ્રતિષ્ઠિતા મહાપ્રણિધાનસમુદ્રાનવતીર્ય અભિનિર્હરન્તિ સ્મ । તે મહાપ્રણિધાનસાગરાભિનિર્હૃતયા ચિત્તવિશુદ્ધ્યા કાયવિશુદ્ધિં પ્રતિલભન્તે સ્મ । કાયવિશુદ્ધ્યા કાયલઘુતાં પ્રતિલભન્તે સ્મ, યયા કાયવિશુદ્ધ્યા ( ગ્વ્ 39 ) કાયલઘુતયા તાન્યભિજ્ઞામુખાનિ વિપુલીકુર્વન્તે, અચ્યુતાગામિનીરભિજ્ઞાઃ પ્રતિલભન્તે સ્મ, યેનાભિજ્ઞાપ્રતિલાભેન મઞ્જુશ્રિયશ્ચ કુમારભૂતસ્ય પાદમૂલાન્ન ચલન્તિ । દશસુ ચ દિક્ષુ સર્વતથાગતકાયમેઘાનભિનિર્હરન્તિ સ્મ સર્વબુદ્ધધર્મપરિનિષ્પત્તયે ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તાન્ ભિક્ષૂનનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપ્ય અનુપૂર્વેણ જનપદચર્યાં ચરન્ યેન દક્ષિણાપથે ધન્યાકરં નામ મહાનગરં તેનોપજગામ । ઉપેત્ય ધન્યાકરસ્ય મહાનગરસ્ય પૂર્વેણ વિચિત્રસારધ્વજવ્યૂહં નામ મહાવનષણ્ડં પૂર્વબુદ્ધાધ્યુષિતચૈત્યં તથાગતાધિષ્ઠિતં સત્ત્વપરિપાકાય અનન્તક્ષેત્રાનુરવિતનામનિર્ઘોષમ્, યત્ર ભગવતા પૂર્વં બોધિસત્ત્વચર્યાં ચરતા અનેકે દુષ્કરપરિત્યાગાઃ પરિત્યક્તાઃ, યસ્મિન્ પૃથિવીપ્રદેશે સતતસમિતં દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યાઃ પૂજાં પ્રત્યુત્સુકાઃ, તત્ર વાસમુપગતઃ સાર્ધં સપરિવારેણ । તત્ર મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ધર્મધાતુનયપ્રભાસં નામ સૂત્રાન્તં પ્રકાશયામાસ દશસૂત્રાન્તકોટીનિયુતશતસહસ્રપ્રસ્રવમ્ । તસ્ય સંપ્રકાશયતો મહાસમુદ્રાદનેકાનિ નાગકોટીનિયુતશતસહસ્રાણ્યુપસંક્રાન્તાનિ । તે તં ધર્મનયં શ્રુત્વા નાગગતિં વિજુગુપ્સન્તસ્તથાગતગુણાન્ સ્પૃહયન્તો નાગગતિં વિવર્ત્ય દેવમનુષ્યોપપત્તિં પરિગૃહ્ણન્તિ સ્મ । તત્ર દશ નાગસહસ્રાણ્યવૈવર્તિકાન્યભૂવન્નનુત્તરાયાઃ સમ્યક્સંબોધેઃ । તસ્ય તં ધર્મં દેશયતઃ કાલાન્તરેણ અનન્તમધ્યસત્ત્વધાતુર્વિનયં ગતસ્ત્રિભિર્યાનૈઃ ॥
અશ્રૌષુર્ધન્યાકરમનુષ્યાઃ - મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ ઇદં ધન્યાકરં નગરમનુપ્રાપ્તઃ, ઇહૈવ વિચિત્રસારધ્વજવ્યૂહે ચૈત્યે વિહરતીતિ । શ્રુત્વા ચ પુનરુપાસકોપાસિકા દારકદારિકા મહાપ્રજ્ઞોપાસકશ્રેષ્ઠિપૂર્વંગમાઃ પ્રત્યેકં પઞ્ચશતપરિવારા ધન્યાકરાન્નગરાન્નિષ્ક્રમ્ય યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપસંક્રાન્તાઃ । તત્ર મહાપ્રજ્ઞોપાસકઃ સુદત્તેન ચોપાસકેન સાર્ધં વસુદત્તેન ચ પુણ્યપ્રભેણ ચ યશોદેવેન ચ સોમશ્રિત્યા ચ સોમનન્દિના ચ સુમતિના ચ મહામતિના ચ રાહુલભદ્રેણ ચ ભદ્રશ્રિયા ચોપાસકેન સાર્ધમેતત્પ્રમુખૈઃ પઞ્ચભિરુપાસકશતૈઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપસંક્રમ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય એકાન્તે ન્યષીદત્ ॥
તત્ર મહાપ્રજ્ઞા નામોપાસિકા સુપ્રભયા ચોપાસિકયા સાર્ધં સુગાત્રયા ચ સુભદ્રયા ચ ભદ્રશ્રિયા ચ ચન્દ્રપ્રભાસયા ચ કેતુપ્રભયા ચ શ્રીભદ્રયા ચ સુલોચનયા ચોપાસિકયા સાર્ધમેતત્પ્રમુખૈઃ પઞ્ચભિરુપાસિકાશતૈઃ પરિવૃતા પુરસ્કૃતા યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપસંક્રમ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય એકાન્તે ન્યષીદત્ ॥
તત્ર સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ સુવ્રતેન ચ શ્રેષ્ઠિદારકેણ સાર્ધં સુશીલેન ચ સ્વાચારેણ ચ સુવિક્રામીણા ચ સુચિન્તિના ચ સુમતિના ચ સુબુદ્ધિના ચ સુનેત્રેણ ચ સુબાહુના ચ ( ગ્વ્ 40 ) સુપ્રભેણ ચ શ્રેષ્ઠિદારકેણ સાર્ધમેતત્પ્રમુખૈઃ પઞ્ચભિઃ શ્રેઇષ્ઠિદારકશતૈઃ પરિવૃતઃ પુરસ્કૃતો યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપસંક્રમ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય એકાન્તે ન્યષીદત્ ॥
તત્ર સુભદ્રા દારિકા મહાપ્રજ્ઞસ્ય ગૃહપતેર્દુહિતા ભદ્રયા ચ દારિકયા સાર્ધમભિરામવર્તયા ચ દૃઢમત્યા ચ શ્રીભદ્રયા ચ બ્રહ્મદત્તયા ચ શ્રીપ્રભયા ચ સુપ્રભયા દારિકયા સાર્ધમેતત્પ્રમુખૈઃ પઞ્ચભિર્દારિકાશતૈઃ પરિવૃતા પુરસ્કૃતા યેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતસ્તેનોપસંક્રમ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય એકાન્તે ન્યષીદત્ ॥

અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ધન્યાકરાન્નગરાત્ તાઃ સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાઃ સંનિપતિતાઃ સંનિષણ્ણા વિદિત્વા યથાશયં સંદર્શનાધિપત્યેનાભિભૂય મહામૈત્ર્યાધિપત્યેન પ્રહ્લાદ્ય મહાકરુણાધિપત્યેન ધર્મદેશનામભિનિર્હૃત્ય જ્ઞાનાધિપત્યેન ચિત્તાશયાન્ પ્રવિચિન્ત્ય મહાપ્રતિસંવિદા ધર્મમુપદેષ્ટુકામઃ સુધનં શ્રેઇષ્ઠિદારકમ્વલોકયામાસ । (સુધનઃ ખલુ પુનઃ શ્રેષ્ઠિદારકઃ કેન કારણેનોચ્યતે સુધન ઇતિ? સુધનસ્ય ખલુ શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય સમનન્તરાવક્રાન્તસ્ય માતુઃ કુક્ષૌ તસ્મિન્ ગૃહે સપ્ત રત્નાઙ્કુરાઃ પ્રાદુર્ભૂતાઃ સમન્તાદ્ગૃહસ્ય સુવિભક્તાઃ । તેષાં ચ રત્નાઙ્કુરાણામધઃ સપ્ત મહાનિધાનાનિ, યતસ્તે રત્નાઙ્કુરાઃ સમુત્પત્ય ધરણિતલમભિનિર્ભિદ્ય અભ્યુદ્ગતાઃ સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય લોહિતમુક્તેરશ્મગર્ભસ્ય મુસાઅરગલ્વસ્ય સપ્તમસ્ય રત્નસ્ય । સ યદા સર્વાઙ્ગપ્રત્યઙ્ગૈઃ પરિપૂર્ણો દશાનાં માસાનામત્યયાજ્જાતઃ, તદા તાનિ સપ્ત મહાનિધાનાનિ સપ્તહસ્તાયામવિસ્તારોદ્વેધપ્રમાણાનિ ધરણિતલાદભ્યુદ્ગમ્ય વિવૃત્તાનિ વિરોચન્તિ ભ્રાજન્તે સ્મ । પઞ્ચ ચ ભાજનશતાનિ તસ્મિન્ ગૃહે પ્રાદુર્ભૂતાનિ નાનારત્નમયાનિ, યદુત સર્પિભાજનાનિ તૈલભાજનાનિ મધુભાજનાનિ નવનીતભાજનાનિ, પ્રત્યેકં ચ સર્વોપકરણપરિપૂર્ણાનિ । યદુત વજ્રભાજનાનિ સર્વગન્ધપરિપૂર્ણાનિ સુગન્ધભાજનાનિ, નાનાવસ્ત્રપરિપૂર્ણાનિ શિલાભાજનાનિ, નાનાભક્ષ્યભોજ્યરસરસાગ્રપરિપૂર્ણાનિ મણિભાજનાનિ, નાનારત્નપરિપૂર્ણાનિ સુવર્ણભાજનાનિ રૂપ્યચૂર્ણપરિપૂર્ણાનિ, રૂપ્યભાજનાનિ સુવર્ણવર્ણચૂર્ણપરિપૂર્ણાનિ, સુવર્ણરૂપ્યભાજનાનિ વૈડૂર્યમણિરત્નપરિપૂર્ણાનિ, સ્ફટિકભાજનાનિ મુસારગલ્વપરિપૂર્ણાનિ, મુસારગલ્વભાજનાનિ સ્ફટિકરત્નપરિપૂર્ણાનિ, અશ્મગર્ભભાજનાનિ લોહિતમુક્તાપરિપૂર્ણાનિ, લોહિતમુક્તાભાજનાનિ અશ્મગર્ભપરિપૂર્ણાનિ, જ્યોતિર્ધ્વજમણીરત્નભાજનાનિ ઉદકપ્રસાદકમણીરત્નપરિપૂર્ણાનિ, ઉદકપ્રસાદકમણીરત્નભાજનાનિ જ્યોતિર્ધ્વજમણિરત્નપરિપૂર્ણાનિ । એતત્પ્રમુખાનિ
પઞ્ચ રત્નભાજનશતાનિ સહજાતસ્ય ખલુ સુધનસ્ય શ્રેષ્ઠિદારકસ્ય ગૃહે સર્વકોશકોષ્ઠાગારેષુ ધનધાન્યહિરણ્યસુવર્ણવિવિધરત્નવર્ષાણ્યભિપ્રવર્ષિતાનિ । તસ્ય નૈમિત્તિકૈર્બ્રાહ્મણૈર્માતાપિતૃભ્યાં જ્ઞાતિવર્ગેણ ચ વિપુલસમૃદ્ધિરસ્ય જાતમાત્રસ્ય ગૃહે પ્રાદુર્ભૂતેતિ સુધનઃ સુધન ઇતિ નામધેયં કૃતમ્ ।) સુધનઃ ખલુ શ્રેષ્ઠિદારકઃ પૂર્વજિનકૃતાધિકારો ઽવરોપિતકુશલમૂલઃ ( ગ્વ્ 41 ) ઉદારાધિમુક્તિકઃ કલ્યાણમિત્રાનુગતાશયો ઽનવદ્યકાયવાઙ્મનસ્કર્મસમુદાચારો બોધિસત્ત્વમાર્ગપરિશોધનપ્રયુક્તઃ સર્વજ્ઞતાભિમુખો ભાજનીભૂતો બુદ્ધધર્માણામાશયગમનપરિશુદ્ધો ઽસઙ્ગબોધિચિત્તપરિનિષ્પન્નઃ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમવલોક્ય પ્રતિસંમોદતે સ્મ, ધર્મં ચાસ્ય દેશયામાસ - યદુત સર્વબુદ્ધધર્માનારભ્ય સર્વબુદ્ધધર્મસમુદયાવાપ્તિમારભ્ય સર્વબુદ્ધાનન્તતામારભ્ય સર્વબુદ્ધપરંપરાવતારમારભ્ય સર્વબુદ્ધપર્ષન્મણ્ડલવિશુદ્ધિમારભ્ય સર્વબુદ્ધધર્મચક્રનિર્વાણવ્યૂહમારભ્ય સર્વબુદ્ધરૂપકાયલક્ષણાનુવ્યઞ્જનવિશુદ્ધિમારભ્ય સર્વબુદ્ધધર્મકાયપરિનિષ્પત્તિમારભ્ય સર્વબુદ્ધસરસ્વતિવ્યૂહમારભ્ય સર્વબુદ્ધપ્રભામણ્ડલવ્યૂહવિશુદ્ધિમારભ્ય સર્વબુદ્ધસમતામારભ્ય ધર્મં દેશયામાસ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકં તં ચ મહાજનકાયં ધર્મકથયા સંદર્શ્ય સમાદાપ્ય સમુત્તેજ્ય સંપ્રહર્ષયિત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય પૂર્વકુશલમૂલં સંસ્માર્ય ધન્યાકરે મહાનગરે યથાશયાનાં સત્ત્વાનાં ધર્મદેશનાધિષ્ઠાનં પ્રતિપ્રસ્રભ્ય પ્રક્રાન્તઃ ॥
અથ ખલુ સુધનઃ શ્રેષ્ઠિદારકો મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય સકાશાદિદમેવંરૂપં બુદ્ધગુણમાહાત્મ્યં શ્રુત્વા અનુત્તરસમ્યક્સંબોધ્યભિલાષપરમઃ પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતો ઽનુબદ્ધો મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં ગાથાભિરભ્યષ્ટાવીત્ -
ત્વત્પ્રભાવત અહં મહામતે બોધિ પ્રસ્થિતુ હિતાય દેહિનામ્ ।
તત્ર નિશ્ચયુ અનન્તગોચરો યો મમા ભવતિ તં શૃણોહિ મે

નન્દિતોયપરિખાવરોપિતં માનદર્પપ્રાકારૌચ્છ્રિતમ્ ।
સર્વસત્ત્વગતિદ્વારમાપિતં તત્પુરં ત્રિભવનાત્મકં મહત્

મોહવિદ્યતિમિરાવગુણ્ઠિતં રાગદોષશિખિના પ્રતાપિતમ્ ।
મારઈશ્વરવશંગતાઃ સદા યત્ર બાલ અબુધા ભિનિશ્રિતાઃ

તૃષ્ણપાશનિગડૈઃ સુદામિતા માયશાઠિયખિલૈઃ ખિલીકૃતાઃ ।
સંશયાવિમતિઅન્ધલોચના મિથ્યપૃથિવીપથેન પ્રસ્થિતાઃ

ઈર્ષ્ય માત્સર્ય સદા સુદામિતાઃ પ્રેતતિર્યન્નરકાક્ષણે ગતાઃ ।
જાતિવ્યાધિજરમૃત્યુપિડિતાઃ સંભ્રમન્તિ ગતિચક્રમોહિતાઃ

તેષ ત્વં કૃપવિશુદ્ધમણ્ડલ જ્ઞાનરશ્મિકિરણપ્રભંકર ।
ક્લેશસાગરક્ષયાર્થમુદ્ગત સૂર્યભૂત અવભાસયાહિ મે

મૈત્રભાવનસુપૂર્ણમણ્ડલા પુણ્યજ્યોત્સ્નકિરણા સુખં દદ ।
સર્વસત્ત્વભવનૈરુદાગતા પૂર્ણચન્દ્રસદૃશા પ્રભાસસે

સર્વશુક્લબલકોશસંભૃતા ધર્મધાતુગગનેન સજ્જસે ।
ધર્મચક્રરતનં પુરોજવા રાજભૂત અનુશાસયાહિ મે

બોધિયાનપ્રણિધીપરાક્રમા પુણ્યજ્ઞાનવિપુલા સમાર્જિતા ।
સર્વસત્ત્વહિતયાભિપ્રસ્થિતા સાર્થવાહ પરિપાલયાહિ મે

ક્ષાન્તિસારદૃઢવર્મવર્મિતા જ્ઞાનખઙ્ગકરુણાયતાભુજા ।
મારમણ્ડલરણસ્મિ આમુખે શૂરભૂત અભિવાહયાહિ મે

ધર્મમેરુશિખરે સમાશ્રિતા અપ્સરોવરસમાધિનિર્વૃતા ।
ક્લેશરાહુઅસુરપ્રમર્દના શક્રભૂત અવલોક્યાહિ મે

ત્વં પુરે તૃભવબાલઆલયે ક્લેશકર્મવિનયે વિનિશ્ચિત ।
હેતુભૂમિગતિચક્રસંભ્રમે દીપભૂત ગતિ દર્શયાહિ મે

દુર્ગતીગતપથાદ્વિવર્તના સૂગતીગતપથાવિશોધન ।
સર્વલોકગતિવીતિસંક્રમા મોક્ષદ્વારમુપનામયાહિ મે

નિત્યઆત્મસુખસંજ્ઞસંહતં વિતથગ્રાહપિથનાસુપીથિતમ્ ।
સત્યજ્ઞાનબલતીક્ષ્ણચક્ષુષા મોક્ષદ્વારુ વિવરાહિ મે લઘુ

સત્યવિતથપથેષુ કોવિદા માર્ગજ્ઞાનવિધિષૂ વિશારદા ।
સર્વમારગવિનયે વિનિશ્ચિતા બોધિમાર્ગમુપદર્શયાહિ મે

સમ્યદૃષ્ટિતલભૂમિસંસ્થિતા સર્વબુદ્ધગુણતોયવર્ધિતા ।
બુદ્ધધર્મગુણપુષ્પવર્ષણા બોધિમાર્ગમુપદર્શયાહિ મે

યામતીતજિન યામનાગતા પ્રત્યુત્પન્નજિનભાસ્કરાંશ્ચ યાન્ ।
સત્ત્વસારસુગતાન્ દિશં ગતાંસ્તાન્ પિ દર્શયહિ માર્ગદેશક

કર્મયન્ત્રવિધિષૂ વિશારદા ધર્મયાનરથયન્ત્રકોવિદા ।
જ્ઞાનયાનવિધિષૂ વિનિશ્ચિતા બોધિયાનમુપદર્શયાહિ મે

પ્રાર્થનાપ્રણિધિચક્રમણ્ડલં ક્ષાન્તિવજ્રકૃપઅક્ષસંસ્થિતમ્ ।
શ્રદ્ધઈષગુણરત્નચિત્રિતં બોધિયાનમભિરોહયાહિ મે

સર્વધારણવિશુદ્ધમણ્ડલં મૈત્રકૂટછદનં સ્વલંકૃતમ્ ।
ઘણ્ટમાલપ્રતિસંવિદં શુભં અગ્રયાનમુપસંહરાહિ મે

બ્રહ્મચર્યશયનાભ્યલંકૃતં સ્ત્રીસમાધિનયુતૈઃ સમાકુલમ્ ।
ધર્મદુન્દુભિરુતાભિનાદિતં યાનરાજ્યમુપનામયાહિ મે

સંગ્રહૈશ્ચતુર્ભિઃ કોશ અક્ષયં જ્ઞાનરત્નગુણહારલંકૃતમ્ ।
દામહ્રીવરવરત્રસંયતં યાનશ્રેષ્ઠમુપદર્શયાહિ મે

ત્યાગરશ્મિશુભમણ્ડલપ્રભે શીલચન્દનકૃપાનુલેપને ।
ક્ષાન્તિશલ્યદૃઢસંધિસંહતે અગ્રયાનિ લઘુ સ્થાપયાહિ મે

સર્વસત્ત્વવિનયાનિવર્તિયે ધ્યાનપઞ્જરસમાધિઉચ્છ્રિતે ।
પ્રજ્ઞપાયસમયોગવાહ તે ધર્મયાનિ પ્રવરે સ્થપેહિ મે

પ્રણિધિચક્રગતિચક્રશોધનં ધર્મધારણિદૃઢં મહાતલમ્ ।
જ્ઞાનયન્ત્રસુકૃતં સુનિષ્ઠિતં ધર્મયાનમભિરોહયાહિ મે

તત્સમન્તચરિભદ્રશોધિતં સત્ત્વવેક્ષસવિલમ્બવિક્રમમ્ ।
સર્વતઃ શુભચરીપરાક્રમં જ્ઞાનયાનમુપનામયાહિ મે

તદૃઢં વજિરસારસંસ્થિતં જ્ઞાનમાર્યસુકૃતં સુનિષ્ઠિતમ્ ।
સર્વઆવરણસંપ્રછેદનં ભદ્રયાનમભિરોહયાહિ મે

તદ્વિશાલમમલં જગત્સમં સર્વસત્ત્વશરણં સુખાવહમ્ ।
ધર્મધાતુવિપુલં વિરોચનં બોધિયાનમભિરોહયાહિ મે

તત્પ્રવૃત્તિદુખસ્કન્ધછેદનં કર્મક્લેશરજચક્રશોધનમ્ ।
સર્વમારપરવાદિમર્દનં ધર્મયાનમભિરોહયાહિ મે

તત્સમન્તદિશજ્ઞાનગોચરં ધર્મધાતુગગનં વિયૂહનમ્ ।
સર્વસત્ત્વઅભિપ્રાયપૂરણં ધર્મયાનમભિવાહયાહિ મે

તદ્વિશુદ્ધગગનામિતાક્ષયં દૃષ્ટિવિદ્યતમદૃષ્ટિનિર્મલમ્ ।
સર્વસત્ત્વૌપકારસંસ્થિતં ધર્મયાનમભિરોહયાહિ મે

તન્મહાઅનિલવેગવેગિતં પ્રણિધિવાયુબલલોકધારણમ્ ।
સર્વશાન્તિપુરભૂમિસ્થાપનં ધર્મયાનમભિરોહયાહિ મે

તન્મહામહિતલાચલોપમં કરુણવેગબલભારવાહિતમ્ ।
જ્ઞાનસંપજગતોપજીવિતં અગ્રયાનમભિરોહયાહિ મે

તદ્રવિં યથ જગોપજીવિતં સંગ્રહં વિપુલરશ્મિમણ્ડલમ્ ।
ધારણીવરવિશુદ્ધિસુપ્રભં જ્ઞાનસૂર્યમુપદર્શયાહિ મે

તદ્ધ્યનેકબહુકલ્પશિક્ષિતં સર્વહેતુનયભૂમિકોવિદ ।
જ્ઞાનવજ્ર દૃઢમાર્ય દેહિ મે યેન સંસ્કૃતપુરં વિદાર્યતે

યત્ર તે વિપુલજ્ઞાનસાગરે શિક્ષિતા અતુલબુદ્ધિસાગરાઃ ।
સર્વબુદ્ધગુણસિક્તસંપદા સાધુ તન્મમ વદાર્ય કીદૃશમ્

યત્ર તે સમભિરૂઢચક્ષુષા જ્ઞાનરાજમકુટાભ્યલંકૃતા ।
ધર્મપટ્ટવરબદ્ધશીર્ષયા ધર્મરાજનગરં વિલોકયિ

અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો નાગાવલોકિતેનાવલોક્ય સુધનં શ્રેષ્ઠિદારકમેતદવોચત્ - સાધુ સાધુ કુલપુત્ર, યસ્ત્વમનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમુત્પાદ્ય કલ્યાણમિત્રાણ્યનુબધ્નાસિ । બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિપ્રષ્ટાવ્યાં મન્યસે બોધિસત્ત્વમાર્ગં પરિપૂરયિતુકામઃ । એષ હિ કુલપુત્ર આદિઃ, એષ નિષ્યન્દઃ સર્વજ્ઞતાપરિનિષ્પત્તયે, યદુત કલ્યાણમિત્રાણાં સેવનં ભજનં પર્યુપાસનમ્ । તસ્માત્તર્હિ કુલપુત્ર અપરિખિન્નેન તે ભવિતવ્યં કલ્યાણમિત્રપર્યુપાસનતાયૈ । સુધન આહ - યદાર્ય વિસ્તરેણ કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં શિક્ષિતવ્યમ્? કથં પ્રતિપત્તવ્યમ્? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા પ્રારભ્યા? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાયાં ચરિતવ્યમ્? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યાં પરિપૂરયિતવ્યાઃ? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા પરિશોધયિતવ્યા? કથમ્ બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા અવતર્તવ્યા? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા અભિનિર્હર્તવ્યા? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા અનુસર્તવ્યા? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા અધ્યાલમ્બિતવ્યા? કથં બોધિસત્ત્વેન બોધિસત્ત્વચર્યા વિસ્તર્તવ્યા? કથં બોધિસત્ત્વસ્ય પરિપૂર્ણં ભવતિ સમન્તભદ્રચર્યામણ્ડલમ્? અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ સુધનં શ્રેઇષ્ઠિદારકં ગાથાભિરભ્યભાષત -
સાધુ શુભપુણ્યસાગર યો હિ ત્વમુપાગતો મમ સકાશમ્ ।
વિપુલકૃપકરણમાનસ પર્યેષસે અનુત્તમાં બોધિમ્

સર્વજગન્મોક્ષાર્થં વિપુલાં પ્રણિધિ સિ ચારિકામસમામ્ ।
ભેષ્યસિ જગતસ્ત્રાણં એષ નયો બોધિચર્યાયાઃ

યે બોધિસત્ત્વ સુદૃઢા અખિન્નમનસઃ સંસારિ તે ચરિમ્ ।
સમન્તભદ્રાં લભતે અપરાજિતાં અસઙ્ગાં હિ

પુણ્યપ્રભ પુણ્યકેતુ પુણ્યાકર પુણ્યસાગર વિશુદ્ધિમ્ ।
યસ્ત્વં સમન્તભદ્રાં પ્રણિધિ સિ સચારિકાં જગદર્થમ્

અમિતાનનન્તધ્યાન્ દ્રક્ષ્યસિ બુદ્ધાન્ દશદ્દિશિ લોકે ।
તેષાં ચ ધર્મમેઘાન્ ધારયિતાસિ સ્મૃતિબલેન

સ ત્વં જિનન્ દશદ્દિશિ પશ્યન્નપિ યેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ ।
તેષાં પ્રણિધાનસાગર શોધયિષ્યસિ બોધિચર્યાયામ્

યે એત નયસમુદ્રાનવતીર્ણ સ્થિહિત્વ બુદ્ધભૂમિયે ।
તે ભોન્તિ સર્વદર્શી શિક્ષન્તો લોકનાથાનામ્

ત્વં સર્વક્ષેત્રપ્રસરે ક્ષેત્રરજઃસમાંશ્ચરિત્વ બહુકલ્પાન્ ।
ચર્યાં સમન્તભદ્રાં સ્પૃશિષ્યસિ શિવાં પ્રસર બોધિમ્

ચરિતવ્ય કલ્પસાગર અનન્તમધ્ય અશેષક્ષેત્રેસુ ।
પરિપૂરિતવ્ય પ્રણિધી સમન્તવરભદ્રચર્યાયામ્

પ્રેક્ષસ્વ સત્ત્વનયુતાન્ શ્રુત્વા તવ પ્રણિધિપ્રીતિ સંજાતા ।
યે બોધિ પ્રાર્થયન્તે સમન્તભદ્રેણ જ્ઞાનેન