Language

ENहिગુ
Scripture Library

Fragments · Chapter 1

1.2

(AṣṭāK, A fol. 97)
recto
1 samādhiḥ araṇasaraṇasarvasamavasaraṇo nāma samādhiḥ anilāniketaratir nāma samādhiḥ tathatāsthitaniścitto nāma samādhiḥ kāyakalipramathano nāma samādhiḥ vākkalividhavaṃsana ga ganakalpo
2 nāma samādhiḥ ākāśasaṃgamvimuktanirupalepo nāma samādhiḥ ime te hy āvusa śāradvatīputra samādhayo bodhisatvānāṃ mahāsatvānāṃ yeṣu khalu samādhiṣu viharamāṇo
3 bodhisatvo mahāsatvo kṣipram anuttarāṃ saṃyaksaṃbodhim abhisaṃbotsyati | anyāni cāprameyāṇy asaṃkhyeyāni samādhimukhāni dhāraṇimukhāni ca | yatra śikṣamāṇāḥ bodhisatvā mahāsatvāḥ
4 kṣipram anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddhyanti | athāyuṣmāṃ subhūtir āyuṣmantaṃ śāradvatīputram etad avocat* vyākṛto batāyam āvusa śāradvatīputra bodhisatvo mahāsatvo veditavyaḥ
5 pūrvakair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau ye 'py etarhi daśasu dikṣu gaṅgānadīvālikāsameṣu lokadhātuṣu tathāgatāḥ arhantaḥ samyaksaṃbuddhās tiṣṭhanti yāpaya nti
6 te 'pi tathāgatās taṃ bodhisatvaṃ mahāsatvaṃ idānīṃ vyākurvanti | yaḥ khalv imeṣu samādhiṣu viharati na ca ka ñcit samā dhiṃ samanupaśyati | na caitebhiḥ samādhi bhir manyate i me
7 punar bodhisatvā asamāpannā | ahaṃ punaḥ samāpannaḥ samāpadyāmi samāpatsyāmi ca | sarve te tasya khalu vi tarkā na saṃvidyante na pravartante | evam uktāyu ṣmāṃ śāradvatīpu trā yuṣmantaṃ
8 subhūtim etad avocat* tat kiṃ punar āvusa subhūte tatra sa mādhiṣu sthito bodhisatvo mahāsatvaḥ vyākṛto vedi tavyaḥ pūrvakais tathāgatair ye caitarhi tiṣṭhanti daśasu dikṣu gaṃ gānadīvā li kāsameṣu
9 lokadhātuṣu tathāgatās tiṣṭhanti | yāpayanti | āha no ity āvusa śāradvatīputra tat kasmād dhetor na hy āvusa śāradvatīputra anyā prajñāpāramitā anyaḥ samādhi r anyo bo dhi satvo
10 mahāsatvaḥ bodhisatva eva samādhiḥ samādhir eva bodhisatvaś ca samādhiś ca prajñāpāramitā āha : yady ā vusa subhūte nānyaḥ samādhi r anyo bodhisatvaḥ sam ādhir eva bo dhi satvaḥ
11 bodhisatva eva samādhiḥ yadi ca samādhir yaś ca bodhisatvas tau khalu prajñāpāramitā | tan na punaḥ sarvadharmasamatāṃ samādhinā jānā ti nāpi saṃjānāti | āha : ane naivāvusa
verso
1 śāradvatīputra paryāyeṇa bodhisatvo mahāsatvaḥ tāṃ sarvadharmasamatāṃ tena samādhinā na jānāti | nāpi saṃjānāti tat kasmād dhetor āha : avidyāmānatvād eva tasya bodhisat vasya tasya
2 ca samādhes tasyāś ca prajñāpāramitāyāḥ na jānāti nāpi saṃjānāti | atha bhagavān āyuṣmate subhūtaye sādhukāram adāsīt sādhu sādhu subhūte : subhāṣiteṣā vāk yathāpi :
3 tva mayā araṇāvihāriṇāṃ śrāvakānām agratāyā nirdiṣṭaḥ tasya te pratirūpo 'yam upadeśaḥ evaṃ ca bodhisatvena mahāsatvena prajñāpāramitāyāṃ caratā śikṣitavyaṃ | e vaṃ dhyāna pā ramitāyāṃ
4 vīryapāramitāyāṃ | kṣāntipāramitāyāṃ | śīlapāramitāyāṃ | dānapāramitāyāṃ śikṣitavyaṃ | evaṃ smṛtyupasthāneṣu śikṣitavyaṃ | yāvad āryāṣṭaṃgamā rge daśa su
5 tathāgatabaleṣu | peyālaṃ yāvad aṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣu śikṣitavyam iti | athāyuṣmāṃ śāradvatīputro bhagavantam etad avocat* evaṃ śi kṣamāṇo bhada nta
6 bhagavan bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣati | bhagavān āha : evaṃ śikṣamāṇaḥ śāradvatīputra bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣati
7 tac cānupalaṃbhayogena | evaṃ yāvad dānapāramitāyāṃ śikṣati | peyālaṃ | evaṃ śikṣamāṇaḥ smṛtyupasthāneṣu śikṣati | yāvad evaṃ śikṣamāṇo yāvad aṣṭāda śav āveda ni keṣu
8 buddhadharmeṣu śikati | tac cānupalaṃbhayogeneti | athāyuṣmāṃ śāradvatīputro bhagavantam etad avocat* evaṃ śikṣamāṇo bhadanta bhagavan bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitā yāṃ
9 śikṣaty anupalaṃbhayogeneti | bhagavān āha: evaṃ śikṣamāṇaḥ śāradvatīputra bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ śikṣaty anupalaṃbhayogeneti | āha : kiṃ bhadanta
10 bhagavan nopalabhate | bhagavān āha : ātmānaṃ nopalabhate | satvaṃ nopalabhate | yāvaj jānakapaśyakaṃ nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | tathā skandhān nopalabhate dhātū n
11 nopalabhate hy āyatanāni nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | tathā avidyān nopalabhate yāvaj jarāmaraṇaṃ nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | evaṃ
(AṣṭāK, A fol. 98)
recto
1 duḥkhaṃ nopalabhate | samudayaṃ nirodhaṃ mārgaṃ nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | evaṃ kāmadhātuṃ rūpadhātum ārūpyadhātum nḥpalabhate | atynataviśuddhitām upādāya |
2 tathā smṛtyupasthānāni nopalabhate | yāvad āryāṣṭāṅgaṃ mārgaṃ nopalabhate atyantaviśuddhitām upādāya | tathā daśa tathāgatabalāni nopalabhate | yāvad aṣṭādaśāvedanikān –aṣṭādaśāveṇikān
3 buddhadharmān nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | ṣaṭ pāramitāṃ nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | śrotāpannaṃ nopalabhate atyantaviśuddhitām upādāya | evaṃ
4 sakṛdāgāminam anāgāminam arhantaṃ nopalabhate | atyantaviśuddhitām upādāya | pratyekabuddhaṃ nopalabhate bodhisatvaṃ nopalabhate tathāgataṃ nopalabhate atyantaviśuddhi tām upā dā yeti |
5 athāyuṣmāṃ śāradvatīputro bhagavantam etad avocat kiṃ asau bha danta bhagavan viśuddhir bha gavān āha : anutpādaḥ sarvadhar māṇām evam anirodho a saṃkleśo
6 avyavadānam aprādurbhāvo anupalaṃbho anabhisaṃskāraḥ sarvadharmāṇām eṣā sā viśuddhir iti | āha : evaṃ punar bhadanta bhagavan śikṣamāṇo bodhisatvo mahāsatvaḥ
7 katameṣu dharmeṣu śikṣito bhavati bhagavān āha : evaṃ śikṣamāṇaḥ śāradvatīputra bodhisatvo mahāsatvaḥ na kvac id dharmeṣu śikṣito bhavati | tat kasmād dhetor na hy ete śāradvatīpu tra
8 dharmās tathā saṃvidyante | yathā hy ete bālapṛthagjanā hy abhiniviṣṭāḥ āha : kathaṃ punar bhadanta bhagavann ete dharmāḥ saṃvidyante | yathā hy ete bālapṛthagjanā hy abhinivi ṣṭā i ti |
9 bhagavān āha : yathā na saṃvidyante | tathā saṃvidyante | evam asaṃvidyamānā hy ucyante avidyā : āha : kiṃ te bhadanta bhaga vann a saṃvidyamānā ucyante avidyā |
10 bhagavā n ā ha : rūpaṃ śāradvatīputra na saṃvidyate adhyātmaśūnyatām upādāya | yāvad abhāvasvabhāva śūnyatām upādāya | evaṃ vedanā saṃjñā saṃskārā vijñānaṃ na saṃvidyate | a dhyā tmaśūnyatām
11 upādāya | yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatām upādāya | evaṃ smṛtyupasthānāni na saṃvidyante | peyālaṃ | yāvad aṣṭādaśavedanikā buddhadharmā na saṃvidyante *{aṣṭādaśāveṇikā}*
verso

1 adhyātmaśūnyatām upādāya. yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatām upādāya | yatra bālapṛthagjanā avidyāvaśenā tṛṣṇāśābhiniviṣṭās tebhir vidyā kalpitā : avidyābhi bhūtā s
2 tai te cobhayayor antarayoḥ antayoḥ saktāḥ yadutocchedasāśvatayos te ca na jānanti na paśyanti | ye ca dharmā na saṃvidyante | tān dharmān kalpayanti | kalpayitvā ca nāmarūpe 'bhiniviṣṭāḥ peyā laṃ
3 yāvad aṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣv abhiniviṣṭāḥ eva samānāḥ asaṃvidyamānān dharmān parikalpayanti | tā ca na jānanti | na paśyanti | kiṃ te na jānanti na paśyanti rūpaṃ na *{āvedanikeṣu for āveṇikeṣu}*
4 jānanti paśyanti | evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārāṃ vijñānaṃ na jānanti na paśyanti | peyālaṃ | yāvad aṣṭādaśāvedanikān buddhadharmān na jānanti na paśyanti | yasmāc ca na jānanti na budhyanti | bā la pṛthagjanā
5 iti saṃkhyāṃ gacchanti | te na niryānti | kutra na niryānti | kāmadhātvaiśvarye | tathā rūpadhātāv ārūpyadhātau na niryānti | śrāvakapratyekabuddhadharmeṣu na ni ryānti
6 bodhisatvadharmeṣu na niryānti | samyaksaṃbuddhadharmeṣu na niryānti | te ca na śraddadhanti | kiṃ te na śraddadhanti | rūpaṃ rūpaśūnyatāṃ ca na śraddadhanti | evaṃ vedanāṃ vedanāśū nyatāṃ ca
7 saṃjñāṃ saṃjñāśūnyatāṃ ca | saṃskārāṃ saṃskāraśūnyatāṃ ca | vijñānaṃ vijñānaśūnyatāṃ ca na śraddadhanti | yāvad buddhadharmān buddhadharmān [!] na śraddadhanti | te ca punar na pratitiṣṭhanti | kutra na pra ti tiṣṭhanti |
8 dānapāramitāyān na pratitiṣṭhanti | yāvan na prajñāpāramitāyān pratitiṣṭhanti | avaivartikabhūmau na pratitiṣṭhanti | yāvad aṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣu na pratitiṣṭha nti |
9 tena kāraṇena bālapṛthagjanā ity ucyante | abhiniveśa iti kim abhiniviṣṭāḥ khalv ete | kutrābhiniviṣṭāḥ rūpe 'bhiniviṣṭāḥ yāvad vijñāne 'bhiniviṣṭāḥ tadā cakṣu ṣv
10 abhiniviṣṭāḥ yāvan manasv abhiniviṣṭāḥ rūpaga śa bdagandharasasparśadharmeṣv abhiniviṣṭāḥ tathā dhātuṣv abhiniviṣṭāḥ rāgadveṣamoheṣv abhiniviṣṭāḥ dṛṣṭigateṣv abhiniviṣṭāḥ smṛtyupa sthā neṣv
11 abhiniviṣṭāḥ peyālaṃ | yāvad āṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣv abhiniviṣṭāḥ evam uktāyuṣmāṃ śāradvatīputro bhagavantam etad avocat* evaṃ punaḥ śikṣamāṇā
AṣṭāH
recto
1 bhagavān āha sacet subhūte navayānasaṃprasthito bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caramāṇo 'nupāyakuśalo bhaven na ca kalyāṇamitrahastagato bhaved uttrasyet saṃtrasyet saṃtrāsa m āpadyeta subhūtir āha katamad bhagavan
2 bodhisatvasya | mahāsa tvasyopāyakauśalyaṃ yatra caramāṇo bodhi satvo ma hāsatva imaṃ nirdeśaṃ śrutvā
3 nottrasyati na saṃtrasyati na saṃtrāsam āpadyate bhagavān ā ha | i ha subhūte b odhisa tvo mahāsatvaḥ
4 prajñāpāramitāyāṃ caramāṇo rūpaṃ sarvākārajñatāpratisaṃyuktena cittenānityākāreṇa pratya vekṣa te
5 tac ca nopalabhyate evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskāraṃ vijñāna ṃ sarvākārajñatāprati saṃyuktena cittenānityā kā reṇa
6 pratyavekṣate tac ca nopalabhate idaṃ subhū te bodhisatvasya mahāsatvasya prajñāpāramitāyāṃ cara ma ṇasyopāyakauśalyaṃ
7 punar aparaṃ subhūte bodhisa tvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caram ā naḥ sarvākārajña tā prati saṃ yuktena
8 cittena rūpaṃ duḥkhākāre ṇa pratyavekṣate tac ca nopalabhate evaṃ vedanāṃ saṃjñā saṃskārā n
verso
1 vijñānaṃ duḥkhākāreṇa pratyavekṣate tac ca no palabhate | peyālaṃ rūpaṃ nairātmyākāreṇa pratyavekṣati tac ca no pa labhate
2 evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārān vijñā naṃ nairātmyākāreṇa pratyavekṣati tac ca nopalabhate | punar a pa raṃ
3 subhū te bo dhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpārami tāyāṃ caramāṇaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktena ci tte na
4 rūpam anityaṃ pra tyavekṣati tac ca nopalabhate evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārāṃ vijñā naṃ ani tyataḥ pratyave kṣa te
5 tac ca nopalabhate peyālaṃ rūpam anātmānaṃ pratyavekṣate tac ca no palabha te | evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃ skā raṃ
6 vijñānam a nātmā pra tyavekṣate tac ca nopalabhate rūpaṃ apraṇi hi taṃ p ratyavekṣate tac ca nopa la bhate
7 evaṃ ve danāṃ saṃjñāṃ saṃskārāṃ vijñānam apraṇihi taṃ pratyavekṣate tac ca nopalabhate
8 idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya prajñāpāram i tāyāṃ caramāṇasyopāyakauśalyaṃ
(AṣṭāK, A fol. 102)
recto
1 dānapāramitāyāṃ caramāṇo nottrasati | na saṃtrasati na saṃtrāsam āpadyate | punar aparaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ cara māṇaivaṃ pra tyave kṣati rūpaśūnyatā ya
2 rūpaṃ śūnyaṃ | rūpam eva śūnyatā śūnyataiva rūpam evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskāraṃ vijñānaṃ śūnyatāyā vijñānaṃ śūnyaṃ | vijñānam eva śū nyatā śūnyataiva vi jñānaṃ | evaṃ cakṣuḥśūnyatāyā
3 cakṣuḥ śūnyaṃ cakṣur eva śūnyatā śūnyataiva cakṣur evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ manaḥśūnyatāyā manaḥ śūnyaṃ mana eva śūnyatā śūnyataiva manaḥ peyā laṃ yāvac ca kṣuḥsaṃ spa rśapratyayāvedanāśūnyatāyā
4 cakṣuḥsaṃsparśapratyayā vedanā śūnyāś cakṣusaṃsparśapratyayā vedanai va śūnyatā śūnya taiva cakṣuḥsaṃparśapratya yā vedanā | e vaṃ yā va t
5 manaḥsamsparśapratyayā vedanā śūnyatāyā manaḥsaṃsparśapratyayā vedanā śūnyā | ma naḥsaṃsparśapratyayā vedanaiva śūnyatā śūnyataiva manaḥ saṃs parśapratyayā
6 vedanā | evaṃ smṛtyupasthānaśūnyatāyā smṛtyupasthānāni śūnyatāni smṛtyupasthānāny eva śūnyatā | śūnyataiva smṛtyupasthānāni peyālaṃ | yāva d buddhadharmaśūnya tā yā
7 buddhadharmā śūnyā | buddhadharmaiva śūnyatā | śūnyataiva buddhadharmāḥ evaṃ hi subhūte bodhisatvo ma hāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caramāṇ o nottra sa ti na saṃtrasa ti
8 na saṃtrāsam āpadyati | athāyuṣmāṃ subhū tir bha gavanta m etad avocat katamaṃ bhadanta bhagavan bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ | yena parigṛhīta imaṃ prajñāpārami tā nirdeśaṃ
9 śrutvā n ottrasati na saṃtrasati na saṃtrāsam āpadyate | e vam ukto bhagavān āyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ
10 yad rūpam anityam iti dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayogena | evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskāraṃ vijñānam anityam iti dharmaṃ de śayati | tac cānupalaṃbhayogena | tāni ca kuśalamūlāni
11 na śrāvaka pratyekabuddhabhūmau pari ṇāmaya ti | anyatra sarvākārajñatāyām idaṃ bodhisatvasya mahā satvasya kalyāṇamitraṃ | punar aparaṃ subhūte bodhisatva sya mahā satvasya kalyāṇa mi traṃ
verso

1 yad rū paṃ duḥkham iti dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayogena | evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskāraṃ vijñānaṃ duḥkham iti dharmaṃ deśayati tac cānupalaṃbhayogena | tāni ca kuśalamūlāni
2 na śrāvakapratyekabuddhabhūmau pariṇāmayati | nānyatra sarvākārajñatāyām idaṃ bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ | peyālaṃ | rūpam anātmānam iti | dharmaṃ deśayati | yāvad vijñā naṃ |
3 tac cānupalaṃbhayogena | rūpaśūnyatāyā dharmaṃ deśayati | evaṃ yāvad vijñānaśūnyatāyā dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayogena | evaṃ rūpānimittayā dharmaṃ deśayati |
4 yāvad vijñānānimittatayā dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayogena | evaṃ rūpāpraṇihitatayā dharmaṃ deśayati | yāvad vijñānāpraṇihitatayā dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayo ge na |
5 evaṃ rūpaśāntatayā rūpaviviktatayā dharmaṃ deśayati | yāvad vijñānaśāntatayā vijñānaviviktatayā dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayogena | tāni ca kuśala mū lāni |
6 na śrāvakapratyekabuddhabhūmau pariṇāmayaty anyatra sarvākārajñatāyām idaṃ bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ | punar aparaṃ subhūte bo dhisatvasya mahā sa tvasya
7 kalyāṇamitraṃ | yac cakṣur anityam iti dharmaṃ deśayati | yāvan mano 'nityam iti dharmaṃ deśayati | peyālaṃ yāvad yac cakṣuḥsaṃsparsapratyayā vedanānityam i ti dharmaṃ
8 deśayati | evaṃ yāvan manaḥsaṃsparśapratyayā vedanānityam iti dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbhayogena | tāni ca kuśalamūlāni | na śrāvakabhūmau pratyekabuddhabhūmau vā pariṇā ma yaty
9 anyatra sarvākārajñatāyām idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ | peyālaṃ | duḥkham iti | anātmānam iti | yāvad viviktam iti | dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbha yo gena |
10 tāni ca kuśalamūlāni | na śrāvakabhūmau pratyekabuddhabhūmau vā pariṇāmayati | anyatra sarvākārajñatāyām idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ | punar a pa raṃ
11 subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya kalyāṇamitraṃ | yaḥ smṛtyupasthānabhāvanāyai dharmaṃ deśayati | yāvat smṛtyupasthānaviviktatāyai dharmaṃ deśayati | tac cānupalaṃbha yoge
(AṣṭāK, A fol. 104)
recto
1 kṣitavyam iti | tat kasmād dhetoḥ | nai tā bhoḥ pāramitās tathā gatair arhadbhiḥ samyaksaṃbuddhair bhāṣitāḥ kavitāḥ kāveyāś caitāḥ naitā bhoḥ śrotavyāḥ nodgrahitavyāḥ na paryāptavyāḥ na dhāra yi tavyāḥ
2 na vācayitavyāḥ na manasīkartavyāḥ na parebhyo deśayitavyāḥ idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar aparaṃ su bhūte bodhisatvasya mahā sa tvasya
3 pāpamitraṃ yo 'smai mārakarmāṇi nopadiśati | māradoṣāṃś ca nācakṣati | iha bho māraḥ pāpīmāṃ buddhaveṣeṇopasaṃkramitvā bodhisatvaṃ ṣaḍbhyaḥ pāram itā bhyo vivekayati | kiṃ te bhoḥ
4 kulaputrāṇayā prajñāpāramitayā bhāvitayā | evaṃ kiṃ te dhyānapāramitayā | kiṃ vīryapāramitayā | kiṃ kṣāntipāramitayā | kiṃ śīlapāramitayā | kiṃ te dānapā ramitayā bhāvitayā
5 idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpīmāṃ buddhave ṣeṇopasaṃkramitvā taṃ bodhisatvaṃ mahāsa tvaṃ tasmai kha lu śrāvaka pra tyekabuddhapratisaṃyuktāṃ
6 sūtrāntāṃ yāvad avadānāvadeśāṃ deśayati | prakāśayati vi bhaja ty uttā nīkaroti | saṃprakāśayati | ya imāny evarūpāṇi
7 mārakarmāṇi nācakṣatīdaṃ bodhisatvasya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpīmāṃ buddhaveṣe ṇopasaṃkramitvā bodhisatvaṃ mahāsatva m evaṃ vadati |
8 na tvaṃ bho kulaputra bodhisatvo na ca te 'sti bodhicittaṃ nāpi tvaṃ hy avaivartiko na ca tvaṃ śakṣyasy anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbodhum iti | ya imāny evarūpāṇi mārakarmāṇi nā ca kṣati
9 nāvabodhayatīdaṃ bodhisatvasya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar aparaṃ subhūte māraḥ pāpī māṃ buddhaveṣeṇopa saṃkramitvā bodhisatvaṃ mahāsatvam evaṃ vadati |
10 cakṣuḥ kulaputra śūnyam ātmanātmanīyena vā | evaṃ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo manaḥ kulaputra śūnyam ātmanātmanīyena vā | evaṃ rūpaśabdagandharasaspa rśadharmāḥ kulaputra śū nyā
11 ātmanātmanīyena vā | peyālaṃ | yāvac cakṣuḥsaṃsparśapratyayā vedanā śūnyāḥ ātmanātmanīyena vā | yāvan manaḥsaṃsparśapratyayā vedanā | śūnyā-r-ātmanātmanī ye na
verso
1 vā | tathā dānapāramitā śūnyā yāvat prañāpā ramitā śūnyātmanātmanīyena vā | evaṃ smṛtyupasthānāni | yāvad āryāṣṭā ṅgo mārgo | yāvat trīṇi vimokṣamukhāni śūnyā ny
2 ātmanātmanīyena vā. evaṃ daśa tathāgatabalāni | yāvad aṣṭādaśāvedanikā buddhadharmāḥ kulaputra śūnyāḥ ātmanātmanī yena vā kiṃ tvaṃ kari ṣyasy anuttarāyā samya ksa ṃbodhyā
3 abhisaṃbuddhayeti | yo 'smai hy evarūpāṇi mārakarmāṇi nācakṣati nopadiśati | na saṃbodhayati | i daṃ bodhisatvasya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar apa raṃ
4 subhūte māraḥ pāpīmāṃ pratyekabuddhaveṣeṇopasaṃkramitvā bodhisatvaṃ mahāsatvam evaṃ vadeta | śūnyā bhoḥ kulaputra purvā dig buddhair bhagavadbhir bodhisatvaiś ca śrāvakaiś ca | nātra buddhā bha ga vanto
5 na bodhisatvā na śrāvakāḥ yathā pūrvā dig evaṃ sa mantād da śasu diśaḥ sarve ca lokadhātava iti | ya imāny evarūpāṇi mārakarmaṇi nāca kṣa ti no pa diśati |
6 na saṃbodhayatīdaṃ bodhisatvasya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar aparaṃ māraḥ pāpī māṃ śrāvakaveṣeṇopasaṃkramitvā bodhisatvaṃ mahā sa tvam
7 sarva jñatāpra tisaṃyuktebhyo manasīkārebhyo vivekayati | śrāvakapratyekabuddha pratisaṃyuktebhir manasīkārebhir avavada ti tebhi ś
8 cānuśāsti | ya imāny evarūpāṇi mārakarmāṇi nācakṣati | nopadiśati | na saṃbodhayatīdaṃ bodhisatva sya mahāsatvasya pāpamitraṃ veditavyaṃ | punar aparaṃ su bhūte māraḥ
9 pāpīmām upādhyāyācāryaveṣeṇopasaṃkramitvā bodhisatvaṃ mahāsatvaṃ bodhisatvacāryāyā vivekayati | sarvajñatāpratisamyu ktebhyo manasīkārebhyo vivekayati | smṛtyu pa sthānebhyo
10 vivekayati | peyālaṃ yāvad āryāṣṭāṅgaṃ mārgaṃ vivekayati | śūnyatānimittāpraṇihiteṣu | samādāpayati | ni yojayati | ehi tvaṃ bho kulaputre mā n
11 dharmāṃ bhāvayitvā śrāvakabhūmi tāṃ sākṣīkuruṣva | kiṃ kariṣyasy anuttarāyāṃ samyaksaṃboddhāyām abhisaṃbuddhāyāḥ ya imāny evarūpāṇi mārakarmāṇi nācakṣati no
(AṣṭāK, A fol. 109)
recto
1 ekanayanirhāraś ca mayā sarvadharmāṇāṃ prativeddhavyaṃ | peyālaṃ | yāvad a parimitta nirhāraṃprativedhāya ca mayā sarvadharmāṇāṃ śikṣitavyaṃ | ime te subhūte bodhisatvasya mahāsa tva sya

2 vajropamāś cittotpādā yatra sthitvā bodhisatvo mahāsatvo ma hati satvarāśau niya te 'gratvaṃ kārayiṣyati | anupalaṃbhayogena | punar ap i subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ evaṃ ci tta m
3 utpādayati | yāvanti : satvā nairayikā vā tiryagyonikā vā yama loki kāni vā duḥkhasa ṃvedanāṃ vedayanti teṣām aham arthāya tāṃ vedanāṃ vedayeyam | ta tra ca
4 bodhistvena mahāsatvenaivaṃ cittam utpādayitavyaṃ ekaikasyāhaṃ satvasya kṛte kalpakoṭinayutaśatasaharāṇi tāṃ nairayikaduḥkhasaṃ ve danām anubhaveyaṃ | yāvat taḥ satvā
5 anupādhiśeṣe nirvāṇadhātau pari nirvā pitā bhaveyuḥ | tenaivopāyena sarvasatvānāṃ kṛte kalpakoṭinayut aśatasahasrāṇi tāṃ nai rayi kāṃ duḥkhavedanām anubhav eyaṃ yāva tā ni
6 satvāni | sarvāṇy anupādhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāpitāni bhaveyuḥ | paścā d aham ātma naḥ kṛtena kuśalamūlā ny avaropya kalpakoṭinayutaśatasaha srebhir
7 anekāṃ saṃbodhisaṃbhārāṃ saṃbhṛtvānuttarāṃ samyaksaṃbodhi m abhi saṃbuddhyeya m ity ayaṃ subhūte bodhisa tvasya mahāsatvasya vajropamaṃ chitto tpādo yatra sthitvā mahati satvarāśau niyate 'gra tvaṃ
8 kārayiṣyati | punar aparaṃ subhūte bodhisatvena mahāsatvena śata tyenodāracittena bhavitavyaṃ | yena cittena sarvasatvānām agratvaṃ kārayiṣyati | tatredaṃ bodhisatvasya mahāsatvasyā gra cittam
9 udāracittaṃ yat prathamacittotpādam upādāya na kadācid rāgacittam utpadyate | na dveṣacittaṃ na moha cittaṃ na vihiṃsācittaṃ na hiṃsācittaṃ na śrāvakacittaṃ na pratyekabuddhacitta m
10 utpadyate | idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasyāgracittaṃ udāracittaṃ yena sarvasatvānām agratvaṃ kārayiṣyati tena ca cittena na manyate | punar aparaṃ subhū te bo dhisatvena mahā sa tvenā kaṃpyacittena
11 bhavitavyaṃ | tatredaṃ bodhisatvasya mahāsatvasyākaṃpyacittatā yat sarvajñacitt e manas īkāra s tena cāmanyanateyāṃ subhūte bo dhisatvasya mahāsatvasyākaṃpyacitta tā |
verso
1 punar aparaṃ subhūte bodhisatvena mahāsatvena sarvasatvānām antike hita kṛ pācittena | bhavitavyaṃ | tatredaṃ bodhisatvaya mahāsatvaya sarva satvahitakṛpāc ittaṃ yadu ta sarvasa tvā nāṃ
2 trāṇabhūtam aparityāgabhūtaṃ tena cāmanyanatedaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya sarvasatvahita kṛpā cittam evaṃ ca subhūte bodhisatvo mahāsatvo prajñāpāramitāyāṃ
3 caramāṇaḥ sarvasatvānām antike agratvaṃ kārayiṣyati | taṃ cānupalaṃbayogena | punar aparaṃ subhūte bodhisatvena mahāsatvena satataṃ dharmakāmena bhavitavyaṃ | dharmārāmeṇa
4 dharmārāmayogam anuyuktena ca | tatra katamo dharmo yo na vidhvaṃsyate svabhāva to na ca bhidyate | na ca bhedo 'sya labhyate | rūpiṇi vā arūpiṇi vāyam ucyate dharmaḥ | katamā dharmakāmatā | yā dha rme ṣv
5 iccābhilāṣā | iyam ucyate dharmakāmatā | katamā dharmākāmatā | yā dharmeṣu gu ṇānṛśaṃsatā | katamā dharmaratiḥ | yaduta dharme ṣu ratir abhiratir iyam ucyate dharmaratiḥ katamā dharmārāma yo gam
6 anuyuktatā : yā tasya dharmasya bhāvanā sevanā bhājanā bahulīkaraṇā i yam ucyate dharmārāmayogam anuyuktatā | evaṃ khalu subhūte caratā bodhisa tvena
7 mahāsatvena mahati satvarāśau niyate 'gratvaṃ kārayitavyaṃ | tac cānupalaṃbhayogena | puna r aparaṃ subhūte bodhisatvena mahāsatvena prajñāpāramitāyāṃ cara tā a dhyā tmaśūnyatāyāṃ
8 sthitvā yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ sthitvā mahati satvarāśau niyate 'gratvaṃ kārayitavyaṃ | tac cānupalaṃbhayogena | punar aparaṃ subhūte bodhisatvena
9 mahāsatvena prajñāpāramitāyāṃ caratā smṛtyupasthāneṣu sthitvā yāvad aṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣu sthitvā yāvad aṣṭādaśasv āvedanikeṣu buddhadharmeṣu sthitvā mahati
10 satvarāśau niyate 'gratvaṃ kārayitavyam anupalaṃbhayogena | punar aparaṃ subhūte bodhisatvena mahāsatvena prajñāpāramitāyāṃ caratā vajropame sa mādhau sthitvā ākāśasaṃ skṛ tanirupalepavimuktau
11 samādhau sthitvā mahati satvarāśau niyate 'gratvaṃ kārayitavyam anupalaṃbhayogena | imeṣu khalu subhūte dharmeṣu sthitvā
(AṣṭāK, A fol. 110)
recto
1 satvarāśau niyate 'gratvaṃ kārayitavyam. tasmād bodhisatvo mahāsatva ity ucyate | // aupamyaparivarto nāmnaikādaśamaḥ samāptaḥ | // athā yuṣmāṃ śāradvatīputro bha ga vantam
2 etad avocat | mamāpi bhadanta bhagavaṃ pratibhāti yenārthena bodhisatvo mahāsatva ity ucyate | bhaga vān āha : prati bhāti te śāradvatīputra āha : prā ti bhāti
3 me bhadanta bhagavan yathā kim āha : ātmadṛṣṭiprahā ṇāya satvebhyo dharmaṃ deśayati | evaṃ satvadṛṣṭipra hāṇā ya jantudṛṣṭiḥ jīvadṛṣṭiḥ poṣa dṛ ṣṭi ḥ
4 pudgaladṛṣṭiḥ manujadṛṣṭiḥ mānavakāraka ka rtṛutthāpakasamutthāpaka vetri vedaka jānaka darśakadṛṣṭi prahāṇāya satvebhyo dharmaṃ deśayati | evam u cchedasāśvata dṛ ṣṭiprahāṇāya |
5 astidṛṣṭiḥ nāstidṛṣṭiḥ skandhadṛṣṭiḥ dhātudṛṣṭiḥ satyadṛ ṣṭiḥ pratītyasamutpādadṛṣṭiḥ prahāṇāya satvebhyo dharmaṃ deśayati | tathā smṛtyupa sthānadṛ ṣṭi ḥ
6 yāvad aṣṭādaśāvedanikabuddhadharmadṛṣṭiḥ prahāṇāya satve bhyo dharmaṃ deśayati | tathā satvaparipākadṛṣṭiḥ buddhakṣetrapariśodhanadṛṣṭiḥ bodhidṛṣṭiḥ bu ddhadṛṣṭiḥ
7 dharmacakrapravartanadṛṣṭiḥ prahāṇāya satvebhyo dharmaṃ deśayati | tenārthena bodhisatvo mahāsatva ity ucyate | punaḥ parinirvāṇadṛṣṭiparihāṇāya satvebhyo dha rma ṃ
8 deśayati | tenārthena bodhisatvo mahāsatva ity ucyate | athāyuṣmāṃ subhūtir āyuṣmantaṃ śā radvatīputram etad avocat* yady āvusa śāradvatīputraitāsāṃ dṛṣṭīnāṃ prahāṇā ya
9 bodhisatvo mahāsatvaḥ satvebhyo dharmaṃ deśayati | tat kena kāraṇena bodhisatvasya mahāsatvasya rūpadṛṣṭir bhavati evaṃ vedanāṃ saṃjñāṃ saṃskārāṃ vijñānadṛṣṭir bhavati | peyā laṃ |
10 yāvad aṣṭādaśavedanikabuddhadharmadṛṣṭir bhavati | evam uktāyuṣmāṃ śāradvatīputrāyuṣmantaṃ subhūtim eta d avocat ihāvusa subhūte bodhisatvo mahāsatva ḥ prajñāpār amitāyāṃ
11 caram āṇo anupāyakauśalyena rūpam upalabdhvā dṛṣṭim utpādayati | upalaṃbhayogena | evaṃ vedanāṃ saṃ jñāṃ saṃskārāṃ vijñānam upalabdhvā dṛṣṭim utpā daya ty upalaṃbhayogena
verso
1 peyā laṃ yāvad aṣṭādaśāvedanikāṃbuddhadharmā m anupalabdhvā dṛṣṭim utpādayaty upalaṃbhayogena | anenāvusa subhūte kāraṇena bodhisatvasyānupāyakuśalasya rūpadṛṣṭir bhava ti
2 peyālaṃ | yāvad aṣṭādaśāvedanikabuddhadharmadṛṣṭir bhavati | tatropāyakuśalo bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ cara māṇo upāya kauśalyenaitāsāṃ dṛṣṭīnāṃ prahā ṇā ya

3 satvebhyo dharmaṃ deśayaty anupala ṃ bhayogeneti | athāyuṣmāṃ subhūtir bhagavantam etad avocat mamapi bhadanta bha ga van prati bhāti yenārthena bodhisatvo mahāsatva i ty
4 ucyate | bhagavān āha: pratibhāti te subhūtir āha : pratibhāti bhadanta bhagavan bodhicittam asamasamacittam asādhāraṇaci ttaṃ sarvaśrāvaka pratyekabuddhais tenārthena bo dhi satvo
5 mahāsatva ity ucyate | tat kasmād dhetos tathā hi bhadanta bhagavan taṃ sarvākārajñatācittam anāsravam aparyāpannaṃ traidhātuke | yad apy ārya sarvākārajñatācittam a nā sravam
6 aparyāpannaṃ traidhātuke | tatrāpy eṣa citte na saktas tasmād eṣā bodhisatvo mahāsatva ity ucyate | athāyuṣmāṃ śāradvatīputro āyuṣmantaṃ subhūtim etad avo ca t
7 katamā subhūte bodhisatvasya mahāsatvasyāsamasamacittam asādhāraṇacittaṃ | sarvaśrāvakapratyekabuddhair evam uktā yuṣmāṃ subhūtir āyuṣma ntaṃ śāradvatīputram etad a vo cat
8 ihāvusa śāradvatīputra bodhisatvo mahāsatvaḥ prathamacittotpādam upādāya | na kasyacid dharmasyotpādaṃ vā nirodhaṃ vā samanupaśyati | nāpi kaścid dharmo hāniṃ vā
9 vṛddhiṃ vā gacchati | nāpi kasyacid dharmasya saṃkleśo vā vyavadānaṃ vā saṃvidyate | yatra cāvusa śāradvatīputra notpādo na nirodho na hānir na vṛddhir na saṃkleśo na vyavadānaṃ ta tra
10 na śrāvakacittaṃ vā pratyekabuddhacittaṃ vā | bodhisatvacittaṃ vā | samyaksaṃbuddhacittaṃ veti | ataḥ ā vusa sāradvatīputra bodhisatvasya mahāsatvasyāsamasamacittam asādhāra ṇa cittaṃ |
11 sarvaśrāvakapratyekabuddhair iti | athāyuṣmāṃ śāradvatīputrāyuṣmantaṃ subhūtim etad avocat yad apy āvusa subhūtir evam āha : tatrāpi śrāvakapratyekabuddha cittaṃ|
(AṣṭāB, Pl. I, 1/2)
recto
1 bhagavān āha iha subhūtir bodhisatvo ma hāsatvaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādair ātmanā copāyakauśalyena dhyānāni samāpadyate na ca teṣāṃ va śenopapadyati parāṃś ca dhyāneṣu smādāpa ya tīyaṃ
2 subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya dhyānapāramitā | subhūtir āha katamā bhagavan bodhisatvasya mahāsatvas ya prajñāpāramiteha subhūte bodhisatvo ma hā satvaḥ
3 sarvākārajñatāpratisaṃyuktaiś cittotpādaiḥ sarvadharmān nābhiniviśati sarvadharmaprakṛtiṃ ca pratyavekṣate 'nupalaṃbha yogena sarvadharmā nabhi niveśe ca sarva dha rmaprakṛtipratyavekṣatāyāṃ
4 cānyān samādāpayati niveśayati pratiṣṭhāpayaty anupalaṃbhayogeneyaṃ bodhisatva sya mahāsatvasya prajñāpāramitā | idaṃ subhūte bodhi sa tvasya
5 mahāsatvasya mahāyānaṃ | punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta adhyātma śūnyatā bahirdhāśūnyatā adhyātmabahirdhāśūnyatā śu nyā tāśūnyatā
6 mahāśūnyatā paramārthaśūnyatā saṃskṛtaśūnyatāsaṃskṛtaśūnyatātyantaśūnyatānavarāgraśū nyatāpratikāra śūnyatā prakṛti śūnya tā s va lakṣaṇaśūnya tā
7 sarvadharmaśūnyatā anupalaṃbhaśūnyatā abhāvaśūnyatā svabhāvaśūnyatā abhāvasvabhāvaśū nyatā ceti | tatra katamādhyātmaśūnyatādhyātmikā dharmā ucya nte
8 cakṣuḥ | śritraṃ | ghrāṇaṃ | jihvā | kāyo | manaḥ | tatra cakṣuḥ cakṣuṣā śūnyam akūṭasthāvināśatām u pādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā tathā śrotraṃ śrotreṇa śunyam a kū ṭasthāvināśatam
9 upādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā ghrāṇaṃ ghrāṇena śūnyam akūṭasthāvi nāśatām upādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā : jihvā jihvāyā śū nyā
10 akūṭasthāvināśatām upādāya | tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyā eṣā | kāyaḥ kāyena śūnyaḥ a kūṭasthāvināśatām upādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā | mano ma na sā
11 śūnyām akūṭasthāvināśatām upādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā | iyam ucyate 'dhyātmaśūnyatā | tatra katamā bahiśūnyatā : bāhyā dharmā ucyante rūpaṃ
12 śabdaḥ gandhaḥ rasāḥ sparśaḥ dharmāḥ tatra rūpaṃ rūpeṇa śūnyam akūṭasthāvināśatām upādāya ta t kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā : evaṃ sabdaḥ gandhaḥ rasā sparśa dharmā dharmebhi śū nyā
13 akūṭasthāvināśatām upādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir eṣām eṣā. iyam ucyate bahiḥśūnya tā : tara katamādhyātmabahiḥśūnyatā adhyātmabāhyā dharmā ucyante ṣaḍ ādhā tmi kāni
14 āyatanāni ṣaḍ bāhyāni āyatanāni ime ucyante adhyātmabāhyā dharmāḥ tatrādhyā tmikā dharmā bāhyebhi śūnyā akūṭasthāvināśatām upādāya : ta t
verso
1 kasmād dhetoḥ prakṛtir eṣām eṣā bāhyā dharmā adhyātmikadharmebhiḥ śūnyā akūṭasthāvināśatām upādā ya : tat kasmād dhetoḥ prakṛ tir eṣām eṣā i yam ucya te adhyātmabahiḥśū nyatā :
2 tatra katamā śūnyatāśūnyatā yā sarvadharmaśūnyatā sā śūnyākūṭasthāvināśatām upādāya i yam ucyate śūnyatāśūnyatā : tatra katamā mahāśūnyatā pūrvā dik
3 pūrvayā diśā śūnyā evaṃ dakṣiṇā paścimā uttarā adhastād upariṣṭāddig upariṣṭāddiśā śūnyā anuvidiśo 'nuvidigbhi śūnyā akūṭasthāvināśatām upādāya ta t
4 kasmād dhetoḥ prakṛtir āsām eṣā iyaṃ mahāśūnyatā tatra katamā paramārthaśūnyatā paramārtha u cyate nirvāṇaṃ tatra nirvāṇa nirvāṇena śūnyam akūṭasthāvināśatam u pā dāya
5 tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā iyam ucyate paramārthaśūnyatā tatra katamā saṃskṛ taśūnyatā saṃskṛtaṃ ucyate kāmadhātu rūpadhātu ārūpyadhā tuḥ
6 tatra kāmadhātuḥ yāvad ārūpyadhātur ārūpyadhātunā śunyao 'kūṭasthāvināśatām upādāya iyam ucya te saṃskṛtaśūnyatā tatra katamā hy asaṃskṛtaśūnyatā asaṃskṛita m
7 ucyate yasya notpādo na nirodho na vināśo nānyathātvam idam ucyate asaṃskṛta m iti tatrāsaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyam akūṭasthāvināśatām upa dā ya
8 tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā | iyam ucyate asaṃskṛtaśūnyatā | tatra katamā atyantaśū nyatā yasya dharmasyātyanto notpāda upalabhyate tat kasmād dhe toḥ pra kṛ tir
9 asyaiṣā iyam ucyate 'tyantaśūnyatā | tatra katamānavarāgraśūnyatā yasyāvaraṃ nopalabhyate nāgraṃ tat kasmād dhetoḥ prakṛtir asyaiṣā iyam ucyate 'navaragra śū nya tā
10 tatra katamāpratikāraśūnyatā yatra na kasyacid dharmasya pratikāra iyam ucyate 'pratikāraśūnyatā tatra ka tamā prakṛ tiśūnyatā yā sarvadharmāṇāṃ prakṛtiḥ saṃskṛtā nāṃ
11 vāsaṃskṛtānāṃ vā sā prakṛtiḥ prakṛtyā śūnyākūṭasthāvināśatām upādāya | iyam ucyate prakṛtiśūnyatā | tatra katamā sarvadharmaśūnyatā : sarvadharmā u cya nte
12 rūpaṃ vedanā saṃjñā saṃskārāḥ vijñānam. cakṣuḥ śrotraṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyaḥ manaḥ. rūpaṃ śabdaḥ gandhaḥ rasaḥ sparśaḥ dharmāḥ. cakṣuḥ śrotraghrāṇajihvākāyamanovijñānaṃ ca kṣuḥsaṃsparśaḥ

13 yāvan manaḥsaṃsparśapratyayā vedanā rūpiṇo dharmā arūpiṇo dharmāḥ saṃṣkṛtāsaṃskṛtadharmāḥ ime ucyante sa rvadharmāḥ | tatra dharmā dharmebhi śūnyā akūṭa sthā vināśatām
14 upādāya. tat kasmād dhetoḥ prakṛtir eṣām eṣā | iyam ucyate sarvadharmaśūnyatā tatra katamā svalakṣaṇaśūnyatā rūpyalakṣaṇaṃ rūpam anubhavala kṣa ṇā
(AṣṭāB, Pl. I, 3/4)
recto
1 vedanā. udgrahaṇalakṣaṇa saṃjñā. abhisaṃskāralakṣanāḥ saṃskārāḥ. vijñānalakṣaṇaṃ vijñānaṃ. yac ca saṃskṛtā nāṃ dharmāṇāṃ lakṣaṇaṃ yac cāsaṃskṛitā nāṃ
2 lakṣaṇaṃ sarvā ete dharmāḥ svasvalakṣaṇena śūnyā akūṭasthāvināśatām upādāya | tat kasmād dhetoḥ prakṛtir eṣām eṣā. tatra ka tamānupalaṃbhaśūnya tā ye dharmā atītā nā gatapratyutpannās
3 teṣām anupalaṃbho 'nupalaṃbhena śūnyaḥ akūṭasthāvināśatām upādāya tat kasmād dhetoḥ prakṛtir eṣām eṣā tatra ka tamābhāvaśūnyatā yatra bhāvo no palabhyate
4 iyam ucyate 'bhāvaśūnyatā | tatra katamā svabhāvaśūnyatā. yatra svabhāvo nopalabhyate | iyam ucyate svabhāvaśūnyatā | tatra katam ābhāvasvabhāva śū nyatā
5 nāsti sāṃyogikasya dharmasya svabhāvaḥ pratītyasamutpannatvāt sarvadharmāṇām iyam ucyate 'bhāvasvabhāvaśūnyatā bhāvo bhāvena śūnyaḥ abhāvo 'bhāvena śūnyaḥ svabhāvaḥ sva bhā vena
6 śūnyaḥ parabhāvaḥ parabhāvena śūnyaḥ tatra katamo bhāvaḥ bhāva ucyate pañca skandhāḥ tatra pañca skandhā bhāvena śūnyā ajātatvād | evaṃ bhāvo bhāvena śūnyaḥ kata mo
7 'bhavaḥ katham abhāvo 'bhāvena śūnyaḥ abhāva ucyate 'saṃskṛtaṃ tatra asaṃskṛtam asaṃskṛtena śūnyam e vam abhāvaḥ śūnya | kathaṃ svabhāvaḥ svabhāvena śūnya yā
8 sarvadharmāṇāṃ śūnyatā sā na jñānena kṛtā na darśanena kṛtā na kenacit kṛtā evaṃ svabhāvaḥ svabhāvena śūnyaḥ tatra katamā para bhāvaśūnyatā yotpādāya vā tathāgatānām anu tpā dāya
9 vā dharmāṇāṃ dharmasthititā. dharmatā. dharmadhātuḥ | dharmaniyamatā | tathā ananyatatha tāvitathatā bhūtakoṭir | iti yā cemeṣāṃ dharmāṇāṃ pareṇa śūnya sthi titā.
10 iyam ucyate parabhāvaśūnyatā | idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahā yānaṃ punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ ya du ta
11 śūraṅgamo nāma samādhiḥ ratnamudro nāma samādhiḥ siṃhavikrīḍito nāma samādhiḥ suca ndro nāma samādhiḥ candradhvajaketu nāma samādhi sarvadharmodgato nāma sa mā dhiḥ
12 vilokitamūrdhā nāma samādhiḥ dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ niyatadhvajaketur nā ma samādhiḥ vajropamo nāma samādhiḥ sa rva dharmapraveśamudra nāma samādhiḥ
13 samādhirājasupratiṣṭhito nāma samādhiḥ raśmipramukto nā ma samādhiḥ balavīryo nāma samādhiḥ samudga to nāma samādhiḥ niruktaniya ta praveśo
14 nāma samādhiḥ adhivacanasaṃpraveśo nāma samādhiḥ digvilokanā nāma samādhiḥ dhāraṇī mudro nāma samādhiḥ asaṃpramoṣḥ nāma samādhiḥ sarvadharmasama va sara ṇa sāgaramudro
verso
1 nāma samādhiḥ ākāśaspharaṇo nāma samādhiḥ vajramaṇḍalo nāma samādhiḥ rajoja ho nāma samādhiḥ vairocano nāma samādhiḥ aneṣo nāma samādhiḥ ani ketasthito
2 nāma samādhiḥ niścitto nāma samādhiḥ vimalapradīpo nāma samādhiḥ anantaprabho nāma samādhiḥ prabhākaro nāma samādhiḥ samantāvabhāso nāma samādhiḥ śuddhasāro nāma samā dhiḥ
3 vimalaprabho nāma samādhiḥ ratikāro nāma samādhiḥ vidyutpradīpo nāma samādhiḥ akṣayo nāma samā dhiḥ tejaḥpati nāma samādhiḥ kṣayāpagato nāma samādhiḥ aniṃjito nā ma
4 samādhiḥ avivarto nāma samādhiḥ sūryapradīpo nāma samādhiḥ candravimalo nāma samādhiḥ śuddhapra tibhāso nāma samādhi ālokikaro nāma samādhiḥ kārākāro nāma samādhiḥ
5 jñānaketur nāma samādhiḥ vajropamo nāma samādhiḥ cittasthitir nāma samādhiḥ samantāloko nā ma samādhiḥ supratiṣṭhito nāma samādhi ratnakūṭi nāma samādhiḥ varadharmamu dro
6 nāma samādhiḥ sarvadharmasamatā nāma samādhiḥ ratijaho nāma samādhiḥ dharmodgato nāma samādhiḥ vikiraṇo nāma samādhiḥ sarvapadaprabheto nāma samādhiḥ samākṣarāva kā ro
7 nāma samādhiḥ akṣarāpagato nāma samādhiḥ araṃbaṇacchedano nāma samādhiḥ aprakāro nāma samādhiḥ avikāro nāma samādhiḥ aniketacārī nāma samādhiḥ
8 timirāpagato nāma samādhiḥ cāritravatī nāma samādhiḥ acalo nāma samādhiḥ viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ sarvaguṇasaṃcayagato nāma samādhiḥ sthitani ści tto
9 nāma samādhiḥ śubhapuṣpitaśuddhir nāma samādhiḥ bodhyaṅgavatī nāma samādhiḥ anantapratibhāno nāma samā dhiḥ asamasamo nāma samādhiḥ sar vadharmā tikramaṇo nāma samā dhi ḥ
10 paricchedakaro nāma samādhiḥ vimativikiraṇo nāma samādhiḥ niradhiṣṭhāno nāma samādhiḥ ekavyūho nāma sa mā dhi ākārābhinirhāro nāma samādhi ekākāro nā ma
11 samādhi ākārakāraḥ nāma samādhiḥ nirvedhikasarvabhavatalavikiraṇaḥ nāma samādhiḥ saṃketarutapraveśaḥ nāma samādhiḥ ghoṣāvatīgirā kṣaravi mukto nāma samādhiḥ jvala nolko
12 nāma samādhiḥ lakṣaṇapariśodhano nāma samādhiḥ anabhilakṣo nāma samādhiḥ sarvākāravaropetaḥ nāma samādhiḥ sukhaduḥkhanirabhi nandano nāma samādhiḥ akṣayakaraṇḍo nā ma
13 samādhiḥ dhāraṇīpadho nāma samādhiḥ samyaktvamithyātvasarvasaṃgrasanaḥ nāma samādhiḥ rodha nirodha saṃpraśamano nāma samādhi avirodhāpratinirodho nāma samādhiḥ vimalapra bho
14 nāma samādhiḥ sāravatī nāma samādhiḥ paripūrṇacandravimalaḥ nāma samādhiḥ mahāvyūho nāma samādhiḥ sarvākāraprabhākaro nāma samādhiḥ samādhisamato nāma samādhiḥ
(AṣṭāB, Pl. II, 1/2)
recto
1 arajovirajaḥ nāma samādhiḥ araṇasaraṇasarvasamavasaraṇaḥ nāma samādhiḥ anilaṃbhaniketanirataḥ nāma samādhiḥ tathatāsthitaniścittaḥ nāma samādhiḥ kāyakalisaṃpramathano nāma samā dhi ḥ
2 vākkalividhvaṃsanagaganakalpo nāma samādhiḥ ākāśasaṅgavimuktanirupalepo nāma samādhir iti. tatra katamaḥ śūraṅgamo nāma samādhiḥ. yatra samādhi nā
3 sarvasamādhināṃ gocaram anubhavaty ayam ucyate śūraṅgamo nāma samādhiḥ tatra katamo ratnamudro nāma samādhiḥ yena samā dhinā sarvasamādhayo mudritā aya m
4 ucyate ratnamudro nāma samādhiḥ tatra katamaḥ siṃhavikṛīḍito nāma samādhiḥ yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhir vikrīḍa ty ayam ucyate siṃha vikrīḍ ito nā ma
5 samādhiḥ tatra katamaḥ sucandro nāma samādhiḥ yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayaty ayam u cyate sucandro nāma samādhiḥ tatra katamaś candradhvajaketu r nāma

6 samādhiḥ yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayaty ayam ucyate candradhvajaketur nāma samādhiḥ tatra kata maḥ sarvadharmodga to nāma samādhir yatra samādhau sthi tvā sa rva samādhibhir
7 abhyudgacchaty ayam ucyate sarvadharmodgato nāma samādhiḥ tatra katamo vilokitam ūrdhā nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarva samādhī nāṃ mū rdhā naṃ
8 vilokayaty ayam ucyate vilokitamūrdhā nāma samādhiḥ. tatra katamo dharmadhātu niyato nāma samādhir yatra samādhau sthitvā dharmadhātor niścayaṃ
9 gacchaty ayam ucyate dharmadhātuniyato nāma samādhiḥ tatra katamo niyatadhvajaketur nāma samādhi r yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ dhvajaṃ dhārayaty ayam u cya te
10 niyatadhvajaketur nāma samādhiḥ tatra katamo vajropamo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn na bhindaty ayam ucyate vajropamaḥ samādhi tatra kata mo
11 dharmapraveśamudraḥ samādhir yatra samādhau sthitvā dharmāṇāṃ mudrāṃ praviśaty ayam ucyate dharmapra veśamudraḥ samādhi tatra katamaḥ samadhirājasupratiṣṭhito nāma samā dhi r
12 yatra samādhau sthitvā sarvasamādhiṣu rājapratiṣṭhānena pratitiṣṭhaty ayam ucyate samādhir ājasupratiṣṭhitaḥ samādhi. tatra katamo raśmipramukto nāma samādhir ya tra
13 samādhau sthitvā sarvasamādhināṃ raśmīn avasṛjaty ayam ucyate raśmipramukto nāma samādhiḥ tatra katamo balavīryo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ ba la vīryaṃ
14 dhārayaty ayam ucyate balavīryo nāma samādhi. tatra katamaḥ samudgato nāma samādhir ya tra samādhau sthitasya sarvasamādhayaḥ samudga cchanty a yam ucyate samu dga taḥ
verso
1 samādhiḥ tatra katamo niruktanirdeśapraveśaḥ samādhir yatra samādhau sthitvā samādhi niruktinirdeśaṃ praveśayaty ayam ucyate niruktanirdeśapraveśaḥ samādhiḥ tatra
2 katamo 'dhivacanasaṃpraveśaḥ samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām adhivacanaṃ nāmadheyaṃ praveśaty ayam ucyate 'dhivacanasaṃpraveśa samādhiḥ tatra katamo
3 digvilokanā nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ diśo vilokayaty ayam ucyate digvilokanā nāma samādhiḥ tatra katamao dhāraṇīmudro nāma samā dhir ya tra
4 samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ mudrāṃ dhārayaty ayam ucyate dhāraṇīmudro nāma samādhiḥ tatra katamo 'saṃpra moṣo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn n na saṃpramoṣayaty a ya m
5 ucyate 'saṃpramoṣaḥ samādhiḥ. tatra katamaḥ sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudraḥ samādhir ya tra samādhau sthitvā samādhayaḥ saṃgraha ṃ samavasaraṇaṃ gaccha n ty ayam ucya te
6 sarvadharmasamavasaraṇasāgaramudraḥ samādhiḥ tatra katama ākāśaspharaṇo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn ākāśaspharaṇatāyā spharaty ayam ucya te
7 ākāśaspharaṇo nāma samādhiḥ tatra katamo vajramaṇḍalo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sa rvasamādhīnā ṃ maṇḍalaṃ dhārayaty ayam ucyate vajramaṇḍalaḥ samā dhiḥ
8 tatra katamo rajojaho nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvakleśanimittāni jahāty ayam ucyate rajojahaḥ samādhiḥ tatra katamo vairocano nāma samādhi r
9 yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn avabhāsayaty ayam ucyate vairocano nāma samādhiḥ tatra katamo 'neṣo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā na sam ādhe kaṃ ci d
10 dharmam eṣate ayam ucyate 'neṣaḥ samādhiḥ tatra katamo 'niketasthitaḥ samādhir yatra samādhau na kaṃcid dharmaṃ niketasthitaṃ samanupaśyaty ayam ucyate 'niketasthitaḥ samā dhi ḥ
11 tatra katamo niścittaḥ samādhir yatra samādhau na cittaṃ na caitasikā dharmāḥ pravartante 'yam ucyate niścittaḥ samādhiḥ tatra katamo vi malapradīpo nāma samādhir ya tra sa mā dhau
12 sarvasamādhīnāṃ vimalapradīpaṃ karoty ayam ucyate vimalapradīpaḥ samādhiḥ tatra katamo 'nantaprabhaḥ samādhir yatra samādhau sthitvānantāṃ prabhāṃ karoty ayam ucyate 'na nta prabho
13 nāma samādhiḥ tatra katamaḥ prabhākaro nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ prabhāṃ karoty ayam u cyate pra bhākaraḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sa ma ntāvabhāsaḥ
14 samādhir yasya samādheḥ sahapratilaṃbhāt sarvasamādhimukhāny avabhāsayaty ayam ucyate samantāvabhāsaḥ sa mādhiḥ tatra katamaḥ samadhi śuddhasāro nāma
One foilio missing
(AṣṭāB, Pl. II, 3/4)
recto
1 tatra katamo viṣayatīrṇo nā ma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ viṣayaṃ samatikrāmaty ayam ucyate viṣayatīrṇo nāma samādhiḥ tatra katamaḥ sarvaguṇasaṃcayagato nāma samādhiḥ
2 yatra sarvadharmāṇāṃ sarvasamādhīnāṃ ca guṇasaṃcayam anuprāpnoty ayam ucyate sarvaguṇasaṃcayagataḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sthitaniścitto nāma samādhir yatra
3 samādhau sthitvā sarvasamādhīṣu cittaṃ na pravartate 'yam ucyate sthitaniścittaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ śubhapuṣpitaśuddhiḥ samā dhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ śubha pu ṣpitaśuddhiṃ
4 pratilabhate 'yam ucyate śubhapuṣpitaśuddhiḥ samādhiḥ tatra katamo bodhyaṅgavatī samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhibhyaḥ sapta bodhyaṅgāni pratila bha te
5 'yam ucyate bodhyaṅgavatī samādhiḥ tatra katamo 'nantapratibhānaḥ samādhir yatra sarvasamādhīṣv ananta pratibhānatāṃ prati labhate 'ayam ucya te 'na ntapratibhānaḥ sa mā dhiḥ
6 tatra katamo 'samasamaḥ samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīṣv asamasamatā pratilabhate ayam ucyate 'sama samaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sarvadha rmātikrā ma ṇo
7 nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvatraidhātukaṃ samatikrāmaty ayam ucyate sarvadharmāti kramaṇaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ paricchedakaro nā ma samādhi r ya tra
8 samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sarvasamādhīnāṃ ca paricchedaṃ paśyaty ayam ucyate paricchedakaro nāma samādhiḥ tatra katamo vimativikiraṇo nāma samādhir yatra samā dhau
9 sarvasamādhivimatikiraṇaṃ prāpnoty ayam ucyate vimativikiraṇaḥ samādhiḥ tatra katamo niradhi ṣṭhāno nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇāṃ sthānaṃ na samanupa śya ty
10 ayam ucyate niradhiṣṭhānaḥ samādhiḥ tatra katama ekavyūho nāma samādhir yatra samādhau sthitvā na kasyaid dharmasya dvayaṃ samanupaśyaty ayam ucyate ekavyūhaḥ
11 samādhiḥ tatra katama ākārābhinirhāraḥ samādhir yatra samādhau sthitvā sarvadharmāṇām ākāranirhāram na samanupaśyaty ayam ucyate hy ākārābhinirhāraḥ samādhiḥ tatra kata ma

12 ekākāro nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām ākāraṃ na samanupaśty a yam ucyate ekākāraḥ samādhiḥ tatra katama ākārakaro nāma samādhi
13 yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām advayatāṃ samanupaśyaty ayam ucyate ākārakaraḥ sa mādhiḥ tatra katamo nirvedhikasarvabhavatalavikiraṇo nāma samādhir ya tra
14 samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ nairvedhikajñānam anupraviśati yasyānupraveśāt kaṃcid dha rmaṃ na pratividhyaty ayam ucyate nirvedhikasarvabhavatalavikiraṇaḥ samādhiḥ
verso
1 tatra katamaḥ saṃketarutapraveśaḥ samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ saṃketarutā ni praviśaty ayam ucyate saṃketarutapraveśaḥ samādhiḥ tatra katamo ghoṣava tī girakṣaravimuktaḥ
2 nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn gīrghoṣākṣaravimuktān sama nupaśyaty ayam ucyate ghoṣavatīgirākṣaravinirmuktaḥ samādhiḥ tatra katamo
3 jvalanolkaḥ samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīṃs tejasāvabhāsayaty ayam u cyate jvalanolkaḥ samādhiḥ. tatra katamo lakṣaṇapariśodhano nāma samādhir yatra
4 samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ lakṣaṇāni pariśudhyante 'yam ucyate lakṣaṇapariśodhanaḥ samādhiḥ tatra katamo 'nabhilakṣo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn an abhi lakṣitān
5 samanupaśyaty ayam ucyate 'nabhilakṣaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sarvākāravaropetaḥ sam ādhir yatra samādhau sthitasya sarvasamādhayaḥ sarvākāravaropetā bhavan ty
6 ayam ucyate sarvākāravaropetaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sukhaduḥkhanirabhinandanaḥ samādhi r yatra samādhau sthitvā sarvasamādhiṣu sukhaduḥkhaṃ asamanupaśyaty ayam ucya te
7 sukhaduḥkhanirabhinandano nāma samādhiḥ tatra katamo 'kṣayākāro nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sa mādhīnāṃ kṣa yaṃ na samanupaśyaty ayam ucyate 'kṣayākāraḥ sa mā dhiḥ
8 tatra katamo dhāraṇīpadho nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvadhāraṇīn dharayaty aya m ucyate dhāraṇī padhaḥ samādhiḥ. tatra katama samyaktvamithyātvasarvasaṃ gra sanaḥ
9 nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ saṃyuktvamithyātvaṃ na samanupaśyaty ayam ucyate samyak tvamithyātvasarva saṃgrasanaḥ samādhiḥ tatra katamo rodhanirodha pra śamanaḥ
10 nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ rodhanirodhaṃ samanupaśyaty ayam ucyate rodhani rodhapraśa manaḥ samādhiḥ tatra katamo hy avirodhāpratirodha
11 samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām avirodhāpratirodhaṃ samanupaśyaty ayam ucyate 'virodhāpratirodhaḥ samādhiḥ tatra katamo vimalaprabho nāma samādhir ya tra
12 samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ prabhāmaṇḍalaṃ nopalabhate 'yam ucyate vimalaprabhaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sāravatī sa mādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnāṃ asā raṃ
13 samanupaśyaty ayam ucyate sāravatī samādhiḥ tatra katamaḥ paripūrṇacandravimalaḥ samādhir yatra samādhau sarvasamādha yaḥ paripūrṇā bhavanti tadyathā paṃcadaśyāṃ
14 candramaṇḍalam ayam ucyate paripūrṇacandravimalaḥ samādhiḥ tatra katamo mahāvyūho nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sa rvasamādhayo mahāvyūhasamanvāgatā
(AṣṭāB, Pl. III, 1/2)
recto
1 bhavanty ayam ucyate mahāvyūhaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ sarvākāraprabhākaro nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīn sarvadhar māṃś cāvabhāsaya te ayam ucyate sarvā kā raprabhākaraḥ
2 samādhiḥ tatra katamaḥ samādhisamataḥ samādhir yatra samādhau sthitvā sarvasamādhīnām anuvikṣepam ekāgratām u palabhate 'yam ucyate samādhisamataḥ mā ma
3 samādhiḥ tatra katamo rajovirajaḥ samādhir yatra sarvasamādhīn niḥkleśān karoty ayam ucyate rajovirajaḥ samādhiḥ ta tra katamo hy araṇasaraṇasarvasamavasara ṇo
4 nāma samādhir yatra samādhau sthitasya sarvasamādhayo na raṇanty ayam ucyate 'raṇasaraṇasarvasamavasaraṇo samādhiḥ tatra katamo 'ni laṃbh aniketani ra taḥ
5 samādhir yatra samādhau sarvasamādhīnām ālayaṃ nopaity ayam ucyate 'nilaṃbhaniketanirataḥ samādhi ḥ tatra katama s tathatāsthitaniścitto nāma samā dhir ya tra samā dhau
6 sarvasamādhīnāṃ tathatā na nivartate 'yam ucyate tathatāsthitaniścittaḥ samādhiḥ tatra katamaḥ kāyakali saṃpramathano nā ma samādhir yatra samā dhau sthitvā sa rvasamā dhī nāṃ
7 kāyaṃ nopalabhate 'yam ucyate kāyakalisaṃpramathano nāma samādhiḥ tatra katamo vākkali vidhvaṃsanagaganakalpo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā sarva sa mādhīnāṃ
8 vākkarma nopalaṃbhate 'yam ucyate vākkalividhvaṃsanagaganakalpaḥ samādhiḥ tatra katama ā kāśasaṃgavimuktanirupalepo nāma samādhir yatra samādhau sthitvā
9 sarvadharmanirupalepatām anuprāpnoty ayam ucyate ākāśasaṅgavimuktanirupalepaḥ samādhiḥ idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya prajñāpāramitāyāṃ carato ma hā yānaṃ
10 samādhiparivarto nāmnā pañcadaśaḥ
punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ
11 yaduta catvāri smṛtyupasthānāni. tatra katamaṃ kāyasmṛtyupasthānaṃ | iha subhūte bodhisatvo mahāsatvo hy ādhyātme kāye kāyānudarśī viharati | na ca kāya ga tān
12 vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānaḥ smṛtimāṃ vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye bahirdhākāye kāyānudarśī viha raty ādhyātmabahirdhe kāye kāyānupaśyī viharati na ca
13 kāyagatān vitarkān vitarkayaty ātāpī saṃprajānaḥ smṛtimāṃ vinīya loke 'bhidhyādaurmanasya ādhyātmāsu vedanāsu citte dharmeṣu dharmānupaśyī viharaty ātāpī
14 saṃprajānaḥ smṛtimāṃ vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye bahirdheṣu dharmānupaśyī ātāpī saṃ prajānaḥ smṛtimāṃ vinīyābhidhyā loke daurmanasye ādhyātmabahirdheṣu dharmā nu paśyī
verso
1 viharaty ātāpī saṃprajānaḥ smṛtimāṃ vinīya loke 'bhidhyādaurmanasya | kathaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatvo 'dhyātme kāye kāyānupaśyī viharati | iha subhūte
2 bodhisatvo mahāsatvaś caramāṇaś carāmīti prajānāti. sthitaḥ sthito 'smīti prajānāti. niṣaṇṇo ni ṣaṇṇa asmi prajānāti śayāna śayāna asmi prajānā ti yathā ya thā
3 khalu punar asya kāyaḥ sthitas tathā tathainaṃ prajānāti. evaṃ khalu subhūte bodhisa tvo mahāsatvo 'dhyātme kāye kāyānupaśyī viharaty ātāpī saṃprajānaḥ
4 smṛtimāṃ vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye. punar aparaṃ subhūte sa bodhisatvo mahāsatvo 'bhikramapra tikramasaṃprajānacārī bhavaty ālokitavilokitasaṃprajānacārī bhava ti

5 saṃghāṭīpiṇḍapātacīvaradhāraṇe aśitapītakhāditaśayitanidrāprativinodi to gātāgataḥ sthitaniṣaṇṇo svapnajāgarita bhāṣitatuṣṇībhāvasaṃjānya pra tisaṃlayane
6 saṃprajānacārī bhavati. evaṃ khalu subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitā yāṃ caramāṇo 'dhyātme kāye kāyānupaśyī viharati tac cānupalaṃbha yo gena
7 punar aparaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ caramāṇaḥ smṛta āśvasiti smṛt āśvasatimāni sa praśvasati sa dīrgha vā śvasiti dīrghaṃ vāśvasa ti
8 dīrghaṃ vā praśvasiti praśvasimi dīrghaṃ śvasimi dīrgham āśvasimi dīrghaṃ praśvasimīti prajānāti sa hra sva vāśvasati hrasvam āśvasimīti prajānāti : hrasvaṃ vā praśvasa ti
9 hrasvaṃ praśvasimīti prajānāti. tadyathā subhūte kuṃbhakāraḥ kuṃbhakārāntevāsī vā dīrgham āvidhyan dīrgham āvidhyāmīti praj ānāti hra svaṃ vā prativi dyam āvidyaṃ hrasvaṃ pra ti vidhyāmīti
10 prajānāti evam eva subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ smṛto vāśvasitaḥ smṛto vā praśva sito. dīr gham āśvasiti dīrgham āśvasi mīti prajā nāti dī rghaṃ
11 praśvasan dīrghaṃ praśvasimīti prajānāti hrasvam āśvasan hrasvam āśvasimīti prajānāti hrasvaṃ praśvasan hrasvaṃ praśvasimīti pra jānāti | evaṃ hi subhūte bodhisatvo mahā sa tvo
12 'dhyātmakāye kāyānupaśyī viharaty ātāpī saṃprajānaḥ smṛtimāṃ vinīya loke 'bhidhyādaurmanasye. punar aparaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatva imam eva kāyaṃ dhā tu śo
13 pratyavekṣate asty asmin pṛthivīdhātur abdhātus tejodhātur vāyudhātuḥ. tadyathā subhūte dakṣo goghno vā g oghnāntevāsī vā tīkṣṇena śastreṇa gāṃ vadhyā d
14 gāṃ hatvā ca catvāri phalakāni kuryāc catvāri phalakāni ca kṛtvā pratyavekṣate sthito vāthavā niṣaṇṇaḥ evam eva subhūte bodhisatvo mahāsatvaḥ prajñāpāramitāyāṃ
One folio missing
(AṣṭāB, Pl. III, 3/4)
recto
1 punar aparaṃ subhūte bodhisatvo mahāsatvo yadā paśyati śivapathikāyām asthīny anekavarṇāni nīlāni kapotavarṇāni cū rṇakajātāni pṛthivyāṃ pāṃsunā samasamīkṛtāni sa imam eva kāyaṃ tatropasaṃharati. ayam api kāya evaṃdharmā evaṃpra kāra etāyā dharmatā yā hy aparimuktaḥ
2 evaṃ khalu subhūte bodhisatvo mahāsatvo adhyātmakāye evaṃ bahirdhākāye evam adhyātmabahirdhākāye kāyānupaśyī viharaty ātā pī saṃprajānyaḥ smṛtimāṃ vinīyābhidhyā dau rmanasye.
3 evaṃ vedanāyāṃ citte dharmeṣu dharmānupaśyī viharaty ātāpi saṃprajānaḥ smṛtimām idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānam. punar aparaṃ su bhū te
4 bodhisatvasya mahāsatvaya mahāyānaṃ yaduta catvāri samyakprahāṇāni katamāni catvāri iha subhūte bodhisatvo 'nutpannānāṃ pāpakānām akuśalānāṃ dharmāṇām a nu tpādāc
5 chandaṃ janayati vyāyacchate cittaṃ pragṛhṇāti samyak pradadhāty utpannānāṃ pāpakā kuśalānāṃ dharmāṇāṃ prahāṇāc chandaṃ janayati vyāya mati cittaṃ parigṛhṇāti sa mya k
6 pradadhāty anutpannānāṃ kuśaladharmāṇām utpādāc cchandaṃ janayati vyāyacchate vīryam ārabhate cittaṃ pari gṛhṇāti samyak pradadhāty utpannānāṃ ku śala dharmāṃāṃ sthita ye
7 bhūyobhāvāya. asaṃpramoṣāya. aparihāṇāya. paripūraye chandaṃ janayati vyāyacchate vī ryam ārabhate cittaṃ parigṛhṇāti samyak pradadhāti ta c cānupalaṃ bha yo gena
8 idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānam. punar aparaṃ subhū te bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānṃ yad idaṃ catvāra ṛddhpādāḥ
9 katame catvāraḥ iha subhūte chandasamādhiprahāṇasaṃskārasamanvāgatam ṛddhi pādaṃ bhāvayati vivekaniśṛtaṃ virāganiśṛtaṃ nirodhaniśṛtaṃ vyavasargapa ri ṇataṃ
10 vīryasamādhiprahāṇasaṃskārasamanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati cittasamādhiprahāṇasaṃskāra samanvāgatam ṛddhipādaṃ bhāvayati mīmāṃsasamādhiprahāṇasaṃskā ra samanvāgatam
11 ṛddhipādaṃ bhāvayati vivekaniśṛtaṃ virāganiśṛtaṃ nirodhaniśṛtaṃ vyavasargapa riṇataṃ tac cānupalaṃbhayogena idam api subhūte bodhisatvasya mahā sa tvasya
12 mahāyānaṃ punar api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta pañcendri yāṇi katamāni pañca | tadyathā śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtendriyaṃ samādhendri yaṃ
13 prajñendriyaṃ. idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānam. tac cānupalaṃbhayo gena punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ ya du ta
14 pañca balāni. katamāni pañca. śraddhābalaṃ vīryabalaṃ smṛtibalaṃ samādhibalaṃ pra jñā balam idam api subhūte bodhisatvasya ma hāsatvasya mahāyānaṃ tac cā nu palaṃbhayogena |
verso
1 punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta sapta bodhyaṅgāni | katamāni sapta iha subhūte bodhisatvo mahāsatvo smṛti saṃ bodhyaṅgaṃ
2 vivekaniśṛtaṃ virāganiśṛtaṃ nirodhaniśṛtaṃ vyavasargapariṇataṃ dharmapra vicayasaṃbodhyaṅgaṃ vīrya prīti prasrabdhi samādhi upekṣāsaṃbodhyaṅgaṃ bhā va yati
3 vivekaniśṛtaṃ virāganiśṛtaṃ nirodhaniśṛtaṃ vyavasargapariṇataṃ tac cānupalaṃbhayoge na idaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ | punar apa raṃ
4 subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yadutāryāṣṭāṅgamārgaḥ katama āryāṣṭāṅgamārgaḥ samyagdṛ ṣṭiḥ samyaksaṃkalpaḥ samyagvāk samyakkarmāntaḥ samyājīvaṃ samyagvyā yā maḥ
5 samyaksmṛtiḥ samyaksamādhi tac cānupalaṃbhayogena | idam api subhūte bodhi satvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ punar aparaṃ subhūte bodhisa tva sya
6 mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta trayo vimokṣamukhasamādhayaḥ katame trayaḥ śūnyatāsa mādhiḥ ānimittaṃ samādhiḥ apraṇidhitaṃ samādhiḥ tatra katamā śūnyatāsa mā dhiḥ
7 śūnyān dharmān pratyavekṣamāṇasya śūnyatāvimokṣamukham animittān dharmān pratyavekṣamāṇasya ānimitta vimokṣamukham anabhisaṃskārasaṃskāro 'praṇidhitaṃ vimokṣamukham ida m
8 api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ. eteṣu triṣu vimokṣamukheṣu śikṣitavyaṃ. punar aparaṃ subh ūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta -m ekā da śa
9 jñānāni katamāny ekādaśa duḥkhajñānaṃ. peyālaṃ. yāvat kṣayajñānam anutpādajñānaṃ dharmajñānam anvayajñānaṃ saṃvṛtijñānaṃ paracittajñ ā naṃ yathoktaṃ jñānam iti ta tra ka ta maṃ
10 duḥkhajñānaṃ yad duḥkhasyānutpādajñānam idam ucyate duḥkhajñānaṃ tatra katamaṃ samudayajñānaṃ yat samuda yaya prahāṇajñānaṃ katamaṃ nirodhajñānaṃ ya d duḥ kasya
11 nirodhajñānaṃ katamaṃ mārgajñānaṃ yad āryāṣṭāṅgamārgajñānaṃ katamaṃ kṣayajñānaṃ yad rāgadveṣamohakṣayajñānaṃ katamaṃ anutpādajñānaṃ yad bhagavatyanutpāda jñāna : katamaṃ dharmajñā naṃ

12 yat pañcānāṃ skandhānām aprakṛtiparicchedajñānaṃ katamam anvayajñānaṃ yac cakṣur anityaṃ śrotrāṃ ghrāṇaṃ jihvā kāyo mano 'nityam iti jñānaṃ peyālaṃ yāvad dharmā anitya i ti
13 jñānaṃ yāvat pratītyasamutpādo 'nitya iti jñānam idam ucyate 'nvayajñānaṃ katamaṃ paracittajñānaṃ yat parasatvānāṃ para pudgalānāṃ cetasaiva citte caitasikeṣu dha rme ṣu
14 ca jñānaṃ katamaṃ saṃvṛtijñānaṃ yat pratipajjñānaṃ katamaṃ yathoktajñānaṃ yat tathāgatasya sarvākārajñatājñānam idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya ma hā yānaṃ
(AṣṭāB, Pl. IV, 1/2)
recto
1 tac cānupalaṃbhayogena | punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta trīṇīndriyāni katamāni trīṇy anājñ ātam ājñasyāmīndriyaṃ. ājñendriya m
2 ājñātāvīndriyaṃ tatra katamam anājñātam ājñāsyāmīndriyaṃ yad anadhigataśikṣāṇāṃ pudgalānāṃ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam iti tatra kata mam
3 ājñendriyaṃ yac chaikṣāṇāṃ pudgalānām ājñātavatāṃ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndriyaṃ samādhīndriyaṃ prajñendriyam i dam ucyate ājñendriyaṃ. tatra katamaṃ ājñātāvīndri yaṃ
4 yad aśaikṣāṇāṃ pudgalānāṃ tadyathārhatāṃ pratyekabuddhānāṃ bodhisatvānāṃ tathāgatānām arhatāṃ samyaksaṃbuddhānāṃ śraddhendriyaṃ vīryendriyaṃ smṛtīndri yaṃ samādhīndriyaṃ prajñendri ya m
5 idam ucyate ājñātāvīndriyaṃ idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ. tac cānupa laṃbhayogena | punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahā sa tvasya
6 mahāyānaṃ yaduta trayaḥ samādhayaḥ. katame trayaḥ savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ avita rko vicāramātraḥ samādhiḥ avitark āvicā raḥ samdhi tatra ka ta maḥ
7 savitarkaḥ savicāraḥ samādhiḥ viviktaṃ kāmair viviktaṃ pāpakair akuśalair dharmaiḥ savitarkaṃ savicā raṃ vivekajaṃ prītisukhaṃ prathamaṃ dhyānam ayam ucyate savitarkaḥ sa vi cā raḥ
8 samādhiḥ. tatra katamo 'vitarko vicāramātraḥ samādhi prathamadhyānasya dvitīyadhyā nasya yā n tarikāyam ucyate 'vitarko vicāramātraḥ samādhiḥ tatra ka ta mo
9 'vitarkāvicāraḥ samādhiḥ. dvitīyadhyānād ārabhya yāvan naiva saṃjñā nāsaṃjñāyam ucyate 'vitarkā vicārasamādhir idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahā yā naṃ.
10 punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta daśānusmṛtayaḥ ka tamā daśa tadyathā buddhānusmṛti dharmānusmṛti saṃghānusmṛti. śīlānusmṛ ti
11 tyāgānusmṛti devatānusmṛti udvegānusmṛti kāyagatānusmṛti ānāpānānusmṛ ti maraṇānusmṛtir idam api subhū te bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ
12 tac cānupalaṃbhayogena. punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta catvāri dhyānāni catvāry apramāṇi. catasra ārūpyasamāpattayaḥ
13 aṣṭau vimokṣā navānupūrvavihārasamāpattayaḥ | idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya ma hāyānaṃ tac cānupalaṃbhayogena | punar aparaṃ subhūte bodhisatvasya
14 mahāsatvasya mahāyānaṃ yaduta daśa tathāgatabalāni. katamāni daśa. iha bodhisatvo mahāsatvaḥ pudgalānāṃ sthānaṃ ca sthānato yathābhūtaṃ pra jānīte 'sthānaṃ cāsthānato
verso
1 yathābhūtaṃ prajānīte. atītānāgatapratyutpannānāṃ karmaṇāṃ karmasamādānānāṃ ca sthānato vipā kaṃ yathābhūtaṃ prajānīte anekadhātuṃ nānādhātu lokaṃ yathābhū taṃ
2 prajānīte parasatvānāṃ parapudgalānāṃ nānādhimuktikatāṃ yathābhūtaṃ prajānīte. para satvānāṃ parapudgalānām indriyaparāparate yathābhūtaṃ prajānīte
3 sarvatragāminīṃ pratipadaṃ yathābhūtaṃ prajānīte. parasatvānāṃ parapudgalānāṃ bodhyaṅga dhyāna vimokṣa samādhi samāpattayaḥ saṃkleśa vyavadāna vyūsthānaḥ jñā naṃ
4 yathābhūtaṃ prajānīte. so 'nekavidhaṃ pūrvanivāsam anusmarati | sa divyena cakṣuṣā cyutyutpāda jñānaṃ yathābhūtaṃ prajānīte | āsravāṇāṃ kṣayād anāsravicetovi mu tiṃ
5 prajñāvimuktiṃ dṛṣṭa eva dharme svayam abhijñāya sākṣātkṛtvopasaṃpadya viharati kṣīṇā me jā tir uṣitaṃ me brahmacāryaṃ kṛtaṃ me karaṇīyaṃ nāparam asmād bhavaṃ prajā nā mi |
6 tac cānupalaṃbhayogena idam api subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ. puna r aparaṃ subhūte bodhisatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ yad idaṃ catvā ri
7 vaiśāradyāni katamāni catvāri samyaksaṃbuddhasya me pratijānataḥ | ime dharmā nābhisaṃbuddhā iti śramaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā kaścid vā pudga la loke sa ha
8 dharmeṇa codayed iti nimittam etan na samanupaśyāmi. idam atra nimittaṃ na samanupaśya māṇaḥ kṣemaprāptaś ca viharāmy abhayaprāptaś ca viharāmi vaiśā ra dyaprāptaś
9 ca viharāmi. ārṣabham udāraṃ sthānaṃ prajānāmi pariṣadgataḥ samyak siṃhanādaṃ nadāmi brāhmaṃ cakra ṃ pravartayāmy a pravartitaṃ śrama ṇena vā brāhma ṇena vā
10 devena vā māreṇa vā brahmaṇā vā kenacid vā loke saha dharmeṇa kṣīṇāsravasya me pratijānataḥ ime āsravā na parikṣī ṇā ity atra bata me ka ścic chramaṇo vā brāhmaṇo vā
11 devo vā māro vā brahmā vā kaścid va pudgalaloke yāvat saha dharmeṇa. ye tvayāntarāyikā dharmā ākhyātās tā pratisevyamānā a lam antarāyāya nedaṃ sthānaṃ vidyate i ti
12 me śramaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā kaścid va pudgalaloke saha dharmeṇa codayed iti nimittam idaṃ h y ahaṃ na samanupaśyāmīdaṃ cāhaṃ nimitta ṃ na sa ma nupaśyamānaḥ
13 kṣemaprāpto viharāmy abhayaprāptaḥ | peyālaṃ | yāvat saha dharmeṇa yā tvayā pratipad ākhyātā āryaniryāṇikā niryā ti tatkarasya samyagduḥkhakṣayāya tāṃ prati pa dyamāno
14 niryāyāt samyagduḥkhakṣayāyeti nedaṃ sthānaṃ vidyate ity atra bata me peyālaṃ yāvat saha dharmeṇa | idam api subhūte bodh isatvasya mahāsatvasya mahāyānaṃ praśi
12-14 foilios missing
(AṣṭāB, Pl. IV, 3/4)
recto
1 evam asaṃvidyamāneṣu sarvadharmeṣu katamo dharmāḥ katamena dha rmeṇa niryāsyati. tat kasmād dhetoḥ tathā hi subhūte ātmā nopalabhyate ātmano 'tyantaviśuddhitām upādāya. evaṃ yāvat satva jīvajānakapaśyakasya dharmadhātur no pa labhyate
2 hy atyantaviśuddhitām upādāya. tathatā nopalabhyate bhūtakoṭir nopalabhyate hy atyantaviśuddhitām upādāya acintyadharmadhātur nopalabhyate hy atyantavi śu ddhitām
3 upādāya skandhadhātvāyatanāni nopalabhyate 'tyantaviśuddhitām upādāya pratītyasamutpādo nopalabhyate 'tyantavi śuddhitām upādāya tathā dā napārami tā
4 śīlapāramitā vīryapāramitā kṣāntipāramitā dhyānapāramitā prajñāpāramitā nopalabhyate 'tyantaviśuddhitām upādāyā dhyātmaśūnyatā nopalabhyate hy atyantaviśu ddhi tām

5 upādāya peyālaṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatā nopalabhyate hy atyantaviśuddhitām upādāya smṛtyupa sthānāni nopalabhyate hy atyantaviśuddhitām upādā ya
6 bodhipakṣikā dharmāḥ balāni vaiśāradyāni pratisaṃvidaḥ āvedanikā buddhadharmāḥ srotaāpannaḥ sakṛdāgāmī anāgāmiḥ pra tyekabuddhaḥ tathā gato 'rhā samyaksaṃbu ddho no pa labhyate
7 hy antaviśuddhitām upādāya tathā srotaāpattiphalaṃ peyālaṃ yāvat sarvākārajñatā nopa labhyate hy atyantaviśuddhitām upādāya anutpādo nopalab hya te
8 hy atyantaviśuddhitām upādāya tathā anirodhaḥ asaṃkleśaḥ. avyavadānam anabhi saṃskāro nopalabhyate hy atyantaviśuddhitām upādāya pūrvānto no pa labhyate
9 hy atyantaviśuddhitām upādāya tathāparānto nopalabhyate tathāgatir gatiḥ sthitiḥ cyutir upapa ttir nopalabhyate hy atyantaviśuddhitām upādāya. hānir nopa la bhyate
10 vṛddhir nopalabhyate hy atyantaviśuddhitām upādāya kasyānupalabdheḥ sarvaṃ nopalabhyate dharmadhā tvanupalabdher nopalabhyate tat kasmād dhetor na hi subhūte dharmādhātva nu labdher
11 dharmadhātur upalabhyate tathānutpādānirodhāsaṃkleśāvyavadānānabhisaṃskāratatha tābhūtakauṭyānupalabdher yāvat prajñāpāramitānulabdher nopala bhya te
12 prajñāpāramitā. adhyātmaśūnyatānupalabdher nopalabhyate adhyātmaśūnyatā. peyālaṃ yā vad abhāvasvabhāvaśūnyatānupalabdher nopalabhyate. smṛtyupasthānā nu labdher
13 nopalabhyate. peyālaṃ yāvad aṣṭādaśāvedanikabuddharmānupalabdher nopalabhyate srotaāpannānupalabdher nopalabhyate | peyālaṃ | yāvat tathāgatānupa la bher
14 nopalabhyate srotaāpattiphalānupalabdher nopalabhyate yāvat sarvākārajñatānu palabdher nopalabhyate anutpādānupalabdher nopalabhyate yāvad anabhisaṃ skā rānupalabdher
verso
1 nopalabhyate anabhisaṃskāraḥ. pūrvāntānupalabdher nopalabhyate yāvad vṛ ddhir nopalabhyate prathamabhūmyanupalabdher nopalabhyate yāvad daśamabhū my nupalabdher
2 nopalabhyate. punar api bhūmynupalabdher nopalabhyate daśabhūmayaḥ. katamā daśa. tadya thā śuklavipaśyanā bhūmir gotrabhūmiḥ āṣṭamakabhūmir darśana bhū mis
3 tanūbhūmir vītarāgabhūmiḥ kṛtyāvībhūmiḥ pratyekabuddhabhūmir bodhisatvabhūmi ḥ saṃbuddhabhūmir iti | tatrādhyātmaśūnyatāyāṃ prathamabhūmir nopala bhya te.
4 peyālaṃ | yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ prathamā bhūmir nopalabhyate. evam adhyātmaśūnya tāyāṃ dvitīyā bhūmir nopalabhyate peyālaṃ tṛtīyā bhūmiś caturth ī bhūmiḥ
5 pañcamī bhūmiḥ ṣaṣṭī bhūmiḥ saptamī bhūmir aṣṭamī bhūmir navamī bhūmir yāvad abhāvasvabhāva śūnyatāyāṃ daśamā bhūmir nopalabhyate | tat kasmād dhetoḥ | na hi subhūte
6 prathamabhūmyanupalabdhir nopalabhyate na nopalabhyate peyālaṃ yāvan na daśamabhūmyanupalabdhir a tyantaviśuddhitām upādāya. ādhyātmaśūnyatāyāṃ satvaparipāko
7 nopalabhyate peyālaṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ satvaparipāko nopalabhyate hy atyantavi śuddhi tām u pādāya adhyātmaśūnyatāyā buddhakṣetrapariśodhanaṃ nopa la bhyate
8 peyālaṃ. yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ buddhakṣetrapariśodhanaṃ nopalabhyate hy atyantavi śuddhitām upādāya adhyātmaśūnyatāyā paṃca cakṣūṃṣi nopa la bhyante.
9 peyālaṃ yāvad abhāvasvabhāvaśūnyatāyāṃ pañca cakṣūṃṣi nopalabhyante hy atyantaviśuddhitām upādāy evam hi subhūte bodhisatvo mahāsatvo 'nupalaṃbhayo ge na
10 sarvadharmāṇāṃ mahāyena sarvākārajñatāyām niryāsyati ...... unleserliches Kolophon?: samāpta e .. rivarto .. .. m ekādasya
11 athāyuṣmāṃ subhūtir bhagavantam etad avocat. mahāyānaṃ mahāyān am iti bhadanta bhagavan ucyate. sadeva mā nu ṣāsuraṃ lokam abhibhū ya niryā sya ti
12 tenocyate mahāyānam iti. ākāśasamaṃ tad yānaṃ. tadyathāpy ākāśe 'prameyāṇām asaṃkhyeyānāṃ satvānām avakāśa s tad anena bhadanta bhagava
13 paryāyeṇa idaṃ mahāyānaṃ. tadyathāpi bhadanta bhagavann ākāśasya āgamo vā nirgamo vā sthānaṃ vā nopalabhyate evaṃ khalv asya bhadanta bhagavaṃ ma hā yānasya
14 naivāgamo na nirgamo na sthānam upalabhyate. tryadhvasamatāyānam idaṃ yānaṃ yaduta mahāyānaṃ tasmād bhadanta bhagavaṃs tad yānaṃ mahāyānaṃ mahāyānam i
(AṣṭāK, B fol. 102)
recto
1 ... bodhisatvaṃ mahāsatvam āgamya daśānā kuśalānān dharmapathānāṃ loke prādurbhāvo bhavati tathā caturṇā dhyānānāṃ: caturṇā pramāṇānāṃ
2 catasṝṇām ārū pyasamāpattīnāṃ loke prādurbhāvo bhavati tathā dānapāramitāyā loke prādurbhāvo bhavati : evaṃ śīlapāramitāyā kṣāntipāramitāyā vīrya pā ram itāyā
3 dhyānapāramitāyā prajñāpāramitāyā : loke prādurbhāvo bhavati tathādhyātmaśūnyatāyā loke prādurbh āvo bh avati : evaṃ yāva abhāvasvabhā va śūnyatāyā
4 loke prādurbhāvo bhavati : tathā caturṇāṃ smṛtyupasthānānā ṃ loke prādurbhāvo bhavati : peyālaṃ yāva aṣṭādaśānāṃ āvedikānāṃ buddhadharmānā ṃ
5 loke prādurbhāvo bhavati sarvā kā ra jñatāyā loke prādurbhāvo bhavati | punar apara ṃ bhadanta bhagavan bodhisatva mahāsatvaḥm āgamya kṣatriyamahāśālānā ṃ loke prādurbhāvo bhavati : evaṃ brāhmaṇamahā śā lānāṃ :
6 gṛhapatimahāśālānāṃ loke prādu rbhāvo bhavati : tathā rājñā cakravartīnā ṃ loke prādurbhāvo bhavati : tathā bhadanta bhagavāṃ bodhisatvām āgamya ca tu mahārājikāyikā
7 devā prajñāyante evaṃ yā vad akaniṣṭhā devā prajñāyate : tathā bhadanta bhagavāṃ bodhisatvā mahāsatvam āgamya srotāpattiphalaṃ prajñā ya te
8 srotaāpanna prajñāyate : eva yāva arhatvaṃ prajñāyate : arhā prajñāyate pratyekabodhi prajñāyate pratyekabuddha prajñāyate : tathā bhadanta bhagavāṃ bo dhi satva
9 mahāsatvam āgamya satvānāṃ paripāka prajñāyate : buddhakṣetrapariśodhanaṃ prajñāyate : tathāgata : arhanta samyaksaṃbuddhā loke prajñāyante dharmacakrapravartanāni ca loke
10 prajñāyate : tathā buddharatnaṃ prajñāyate : dharmaratnaṃ prajñāyate saṃgharatna ṃ prajñāyate : tad anena bhadantena bhadanta bhagavāṃ paryāyeṇa bodhisatvasya mahāsa tva sya
11 sadevamanuṣyāsureṇa lokena satataṃ rakṣānuguptiṃ saṃvidhāsyāmi | evam ukto bhagavāṃ śakraṃ devendram etad avocat* evam eta kauśika tathā yathā
verso
1 yūyaṃ vadatha : bodhisatva kauśika mahāsatvam āgamya sarvanirayā ucchidyate : tīryagyoni ucchidyate : yamaloka ucchidyate : peyalā yāva buddharatnasya loke prā du rbhāvo
2 bhavati : evaṃ dharmaratnasya saṃgharatnasya loke prādurbhāvo bhavati : tasmād dhi kauśika bodhisatvā mahāsatvā sadevamānuṣyāsureṇa lokena sata taṃ

3 satkartavya gurukartavya : mā na yitavya pūjayitavya satataṃ ca sātatyena rakṣānuguptis teṣā saṃvidhātavya : mām eva kauśika satkartavya : gurukartavya māna yi tavya
4 pūjayitavyaṃ manyetā : yo bodhisatvaṃ mahāsatva satkartavyaṃ : gurukartavya mānayitavya pūjayitavya manyate : tasmād dhi kauśika bodhisatvo mahāsatvo
5 sadevamānuṣyāsureṇa lokena satataṃ satkartavya gurukartavya mānayitavya pūjayitavya : satata ca sātatyena rakṣānugupti saṃvidhātavya : yat kauśika a ya ṃ
6 trisahasramahāsahasro lokadhātu paripūrṇo bhavet śrāvakair vā pratyekabuddhair vā tadyathā naṭavana ṃ vā ikṣuvanaṃ vā śālivana ṃ vā tilavana ṃ vā
7 tāni yāva jīva kaścid eva kulaputro vā kuladuhitā vā satkuryāt gurukuryān mānayet pūjayet sarvopakaraṇai yaś ceka prathamacittotpādika bodhisatvaṃ ma hā satva
8 ṣaḍbhi pāramitābhir avirahitaṃ satkuryāt gurukuryāt mānayet pūjayet : idam eva sat kulaputro vā kuladuhitā vā bahutaraṃ puṇya ṃ prasu nu yāt | tat kasmād dheto
9 na hi k auśika śrāvakapratyekabuddha āgamya bodhisatvā mahāsatvā loke prajñāyate eva tathāgatā arhata samyaksaṃbuddhā : bodhisatvaṃ tu kauśika
10 mahāsatvam āgamya sarvaśrāvakapratyekabuddhā loke prajñāyate evaṃ tathāgatā arhanta arhanta (!) samyaksaṃbuddhā iti : tasmād dhi kauśika bodhisatvā mahāsatvā sa de vamānuṣyāsure ṇa
11 lokena satata ṃ satkartavya gurukartavya : mānayitavya pūjayitavya : satata ṃ ca sātatyena teṣā ṃ rakṣānuguptiṃ savidhātavya iti // [Ad here has a colophon: dvitīyaḥ śakraparivartaḥ 25
(AṣṭāK, C fol. 209)
recto
1 āha śāradvatīputra paścime kāle paścime samaye saddharmasya kṣayāt te bahavo bhaviṣyanti tatrottarāyān di śi
2 bodhisatvayānikāḥ kulaputrā vā kuladuhitaro vā api tv alpakās te bhaviṣyanti ya imāṃ gaṃbhīrā prajñā pā ramitāṃ
3 śrutvādhimokṣyanty adhimuktvā ca likhiṣyanti lekhayiṣyanti | evam udgrahīṣyanti | dhārayiṣyanti paryāpsya nti
4 vācayiṣyanti upadekṣyanti bhāṣiṣyanti yoniśaṃ manaḥsu kariṣyanti bhāvayiṣyanti tathatvāya ca pra ti patsyante |
5 te ca punar imāṃ gaṃbhīrā ṃ prajñāpāramitāṃ śrutvā bhāṣyamāṇāṃ nāvalīyiṣyanti na salīyiṣyan ti
6 nottrasiṣyanti na santrasiṣyanti na saṃtrāsam āpsyante | tat kasmād dhetor anubaddhās tebhiḥ kulaputrai r
7 vā kuladuhitṛibhir vā tathāgatā arhanta samyaksaṃbuddhāḥ paripṛṣṭāḥ paripraśnitāś cemām eva gaṃbhī rāṃ
8 prajñāpāramitām āgamyeti | tat kasmād dhetoḥ prajñāpāramitāparipūrṇā hi te kulaputrā vā kuladuhi ta ro
9 vā bhaviṣyanty evaṃ dhyānapāramitāparipūrṇā vīryapāramitāparipūrṇāḥ kṣāntipāramitāparipūrṇāḥ
10 śīlapāramitāparipūrṇāḥ dānapāramitāparipūrṇā bhaviṣyanti evam ādhyātmaśūnyatāparipūrṇā yā va d
11 abhāvasvabhāvaśūnyatāparipūrṇā bhaviṣyanti eva smṛtyupasthāna pa ripūrṇāḥ peyālaṃ yāvad aṣṭādaśāve ṇi kā
12 buddhadharmaparipūrṇās te kulaputrāś ca kuladuhitaro vā bhavi ṣyanti tat kasmād dheto ḥ kuśalamūl opasta bdhā
verso
1 bahujanasthārthaṃ kariṣyanti sukhaṃ cemām evānuttarāṃ samyaksaṃbodhim ārabhye ti tat kasmād dhe tos ta thā hi śāra dva tīputra
2 mayā tebhyaḥ sarvākārajñatāpratisaṃyuktā kathā kathitā ye 'pi te śā radvatīputra babhūvur a tīte
3 'dhvani tathāgatā arhataḥ samyaksaṃbuddhās tair api tebhyaḥ kulaputrebhyaḥ kuladuhitṛbhyo vā sarvākārajñatā pra tisaṃyuktā
4 kathā kathitā teṣāṃ jātivyativṛttānām api ta eva samudācārā bhaviṣyanti yadutānuttarāṃ
5 samyaksaṃbodhim ārabhy e ti : te ca punaḥ parebhyas tām eva kathāṃ kathayiṣyanti yadutānuttarām eva samyaksaṃbodhim ā ra bhyeti
6 te ca punaḥ kulaputrā vā kuladuhitaro vā sahitāḥ samagrā bhaviṣyanty anuttarāyāṃ samyaksaṃbo dhau
7 na ca tāṃ śakṣyati bhet t u ṃ māro vā mārakāyikā vā devā yadutānuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ prāg evānye bhiḥ
8 pāpecchebhiḥ pāpa sa mudācārebhiḥ śakyān bhettuṃ nedaṃ sthānaṃ vidyate | te ca punaḥ śāradvatīputra bodhisatvayāni kāḥ
9 kulaputrāḥ kuladuhitaro vemāṃ gaṃbhīrāṃ prajñāpāramitāṃ śrutvodāraṃ prītiprasādaprāmodyaṃ pratilapsya nte
10 bahujanaṃ vā kuśaleṣu dharmeṣu pratiṣṭhāpayiṣyanti | yadutānuttarāṃ samyaksaṃbodhim ārabhyeti tebhiś ca śā ra dvatīputra
11 kulaputrebhir vā kuladuhitṛbhir vā mama saṃmukhe vāca ṃ bhāṣitā vayaṃ khalu bhadanta bhagavan bahū ni
12 prāṇaśatāni bahūni prāṇasahasrāṇi bahūni prāṇaśatasahasrāṇi bodhisatvacaryāyāṃ cara
[Praj(U1), D fol. 748); text often corrupt, here without correction
recto
1 yāhnasamaye evaṃ rātryā purime yāme evaṃ madhyame : evaṃ paścime yāme gaṅgānadīvālikāsamā satvā bhuṃjāpayed bhuṃjāpayitvā
2 ca teṣā ṃ satvānāṃ suvarṇapītakaduśya suvarṇaduṣyaṃ ca dadyu gaṅgānadīvālikāsamā caiva kalpa tiṣṭhanta evaṃ parityajeta na ca jānīyāt kathaṃ
3 pariṇāmayitavya : sarvajñatāyā : dānaṃ naiva syād bodhisatvasya na dānapāramitā atha jānīyāt pariṇāmayituṃ dānapāramitā pra ti gṛhṇena
4 bodhisatvena eṣo bodhisatvasya sāntikāṃ bahu parityāga tat kasmād dheto tathā hi sa aprameyā buddhadharmā pratilabdhukāma na ca
5 pramāṇabaddhena parityāgena śakyaṃ sarvajñatā pratilabdhuṃ sacet sa dānaṃ pramāṇabaddhaḥ syāt ya taś caiva so dānam apramāṇabaddhaḥ tataś cai va
6 dānapāramitā bhavati | evaṃ khalv āvusa pūrṇa bodhisatvenāpramāṇabaddhaṃ dānaṃ dātavya : na pramāṇabaddha : evantaḥ pari tya ktavya
7 nātaḥ utvarāṃ parityajāmīti | ayaṃ bodhisatvaḥ etenopāyena mātsaryaṃ pratigṛhṇāti | sarvajñatā ca na pratigṛhṇāti | sacet puna r
8 evaṃ cittam utpādayati | aprameyā dānaṃ dātavyaḥ tāva dāsyāmau yāvad anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhuṃ samāna nirāmiṣeṇa dharmadāne na
9 satvānām anugrahaṃ kariṣyāmi : sāṃprati khalu punaḥ āmiṣeṇānugrahīṣyāmaḥ yāvad bodhāya cariṣyāmaḥ anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃboddhuṃ sa mā naḥ
10 nirāmiṣeṇa dharmadānena satvānām anugrahaṃ kariṣyāmaḥ tadyathāpy āvusa pūrṇa puruṣo rājānaṃ seveta : rājāsmāka bhaktadātā sevato bha ja taḥ
verso
1 paryupāsataḥ tadā rājā tuṣṭodāgra āptamanaḥ anekai śatasahasraiḥ ratnai abhicchādayeran evam evāvusa pūrṇa bodhisatvo 'nuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhi saṃ boddhukāmaḥ
2 aprameyā satvā : āmiṣadānena parigṛhṇāti anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbuddha samānaḥ nirāmiṣeṇa dharmadānena ovadatti anuśāsati a pra meya

3 satvā saṃsāraduḥkhebhyo mocayati | tadyathāvusa pūrṇa bahūni prāṇaśatāni bahūni prāṇaśatasahasrāṇi rājap u traṃ sevanti bhajanti paryupāsanti | sa rā ja putras
4 teṣāṃ puruṣāṇṇā sevakarāṇāṃ sarveṣāṃ pakvabhaktena saṃgrahaṃ karoti bhavati sa samayo so rājaputro rājā pratiṣṭhet rājābhiṣimcyate | sa rājābhiṣeka prā ptaḥ
5 ye te tasya puruṣā sevakarāḥ uparībhūtā mamaite bhūmya carantasya kelāyitum aham ete mamāyituṃ ya nūnam aham ete yadārū pai r
6 bhogaiḥ pratiṣṭhāpayet svasvaṃnagare pratiṣṭhāpayet keci karmānteṣu pratiṣṭhāpayet keci paṭṭaneṣu pratiṣṭhāpayet keci nagare kecit karbaḍe |
7 keṣāṃcid grāmavarabhogaḥ dadāti evam evāvusa pūrṇa bodhisatvo bodhāya carantaḥ aprameyā satvā āmiṣadānena pratigṛhṇi | cīvarapiṇḍapā ta śayyāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraiḥ
8 evaṃ khalv āvusa pūrṇa bodhisatvaḥ satva āmiṣadānenā nu gṛhṇāti | tadyathāpi sa rājaputras te
9 sevakarā upasthāyakā pakvabhaktenānugṛhṇāti khādanīyabhojanīyaśāyanīyena yathāsaṃvidyamānena evam evāvusa pūrṇa bodhi sa tvo
10 bodhāya carantaḥ satvā āmiṣadān en ānugṛhṇāti cīvarapiṇḍapātaśayyāsanaglānabhaiṣajyapariṣkāraiḥ evaṃ khalv āvusa pū rṇa
[Praj(U1), D fol. 764); text often corrupt, here without correction
recto
1 vātena bhasmīkartuṃ na tv aivā vai vartikasya bodhisatvasya śakyaṃ cittaṃ parayādayituṃ śakyaṃ khalu puna śāradvatīputra te arhanta kṣīṇāsrava ṣaḍabhijñā gaṅgānadi vā likāsamā
2 lokadhātava udahyamānai ādīptaḥ ekajvālībhūtai tan mahād arciskandhaḥ ekaina mukhavātaina nirvāpayituṃ na tv evāvaivartikasya bodhi sa tvasya
3 śakyaṃ cittaṃ paryādayituṃ anenāpi śāradvatīputra paryāyeṇ ā vaivartikasya bodhisatvasya cittam agram ākhyāyati | yāva niruttaram ākhyāyati
4 āha āścaryaṃ bhagavāṃ yāvad udāraṃ cittam avaivartikasya bodhisatvasya mahāsatvasya śakyaṃ paryādayitum abhibhavituṃ vā vivartayitum āha evam eva śāra dva tīputra
5 evam eva śāradvatīputra tat kasmād dheto na hi śāradvatīputra buddhā bhagavantā dvayabhāṣitaṃ advayabhāninā tathāgatā tathā cai va
6 yathā caiva yathā buddhā bhāṣanti | sacec cāradvatīputra ye anantāparyantaiḥ lokadhātubhi satvā ye cānantāparyanteṣu lokadhātuṣu gaṃ gā nadyāḥ
7 tāsu yad vālikā tāvantaḥ anye satvā bhaveyu yāvantaś ca pṛthivīdhātu yāvantaś cābdhātuḥ yāvantaś ca tejavadhātu | yāvanta vā yu dhātuḥ
8 tāvantaḥ anye satvā bhaveyuḥ tat kiṃ manyase śāradvatīputra bahavas te satvā bhaveyuḥ āha bahavo bhagavāṃ bahava sugata ā ha
9 te punaḥ śāradvatīputra sarvasatvā arhantaḥ ṣaḍabhijñāḥ bhaveyuḥ evaṃrūpayā ṛddhyā samanvāgatā bhaveyuḥ tadyathāpi nā ma mahāmau dga lyāyana
10 ekamekaś ca ṛddhivantā yāvantas te satvās tāvantaḥ māra pāpīmanta nirmiṇuyāt ekamekasya mārasya pāpīmataḥ yāvantas te sa tvā
verso
1 tāvantaḥ hastikāyā nirmiṇuyāt tāvanta aśvakāyāḥ tāvanta rathakāyāḥ tāvanta pattikāyāḥ nirmiṇuyāt eva yāva śāradvatipu tra
2 gaṇana yāti arhanta ṛdhhimantāḥ ekamekaś cābhinirmiṇu yāt teṣām abhinirmitānām ekamekaś cābhinirmitāḥ evantābhinirmiṇuyāt tat kim
3 manyase śāradvatīputra śakyam eteṣāṃ gaṇanāpi saṃkhyāpi praveśanāya ā ha naini bhagavāṃ yatra vāsau kulaputro vā kuladuhitā vā viharet ta tri sa hasramahāsahasraṃ
4 lokadhātum udahyantam abhinirmiṇuyāt tat kiṃ manyase śāradvatīputrāpi nu te satvā mahāṛddhi darsiyuḥ āha : maha rddhi kā
5 te bhagavāṃ bhaveyuḥ mahāṛddhisamanvāgatā bhayena pratyupasthitā | āha sacec cāradvatīputra ye anantāparyantai lokadhātubhi r
6 gaṅgānadyāḥ teṣāṃ yāvantā vālikā tāvantā kalpā tiṣṭheyu ime bhayā ghorā saṃdarśayataḥ abhavyās te avaivartikasya cittaṃ paryā da yituṃ
7 vā vivartayituṃ vā tat kiṃ manyase śāradvatīputra katamā ṛddhi balavantatarā syāt yaś ca teṣām aprameyāṇāṃ satvānāṃ teṣāṃ ca mārāṇāṃ pāpīmatāṃ yaś cā vai vartikasya
8 ṛddhiḥ āha balavatī eṣā bhagavām ṛddhiḥ ya avaivartikasya bodhisatvasya balavān eṣa cittaḥ yaḥ avaivartikasya bodhisatvasya āha: tat kiṃ manya se
9 śāradvatīputra ya evarūpayā ṛddhyā evarūpeṇa balena samanvāgataḥ arhaty asāv agratvaṃ kārāpayitum agratā vā nirdeṣṭuṃ āha sarvajñacitta sthāpa yi tvā
10 yathāhaṃ bhagavadbhāṣitasyārthām ājānāmi paryāyeṇa bodhisatvacittam agram ākhyāyate yāve niruttaram ākhyāyate yaduta-m-avaivartikasya
Bongard-Levin, G.M. : "A fragment of the Pañcaviṃśatisāhasrikāprajñāpāramitāsūtra from A. Stein Collection", ABORI (Amṛtamahotsava Volume) 72/73, 1991/1992 (1993), pp. 715-717; again in BB 40, pp. 211f.; Stein Kha. i.220 (Or. 8212.174), 2 Fragm.; facsimile of one side in W. Zwalf: Buddhism: Art and Faith (London 1985), p. 57;
Aa /// ta thāgatā ar ahataḥ ///
b /// parinirvṛtā n ā ṃ ca teṣāṃ tathāga tānāṃ ///
c /// cat utr iṃ śatima sam ā pta 34 ḥ /// *{= Buddha image}
d /// ya ś c aite imāṃ prajñāpāra mitām upanāmayet ḥ ///
e /// jaṃbudv īpaṃ pūrṇaṃ sa c ūḍikābaddhas ḥ ///
f /// prajñāp ā ramitāṃ parig ṛhṇe ḥ ///
g /// mānayitukāmo na pūjay ituk āmo ///
G.M. Bongard-Levin und Shin'ichirḥ Hori: "A Fragment of the Larger Prajñāpāramitā from Central Asia", JIABS 19.1 (1996), pp. 19-60; SI P/19.3
recto
1 /// .. mārgakā rajñatā sarv ākārajñatā /

Original text: Fragments of Prajñāpāramitā texts (from 16 sources) · Edition: (1) Konow, Sten: Central Asian fragments of the Ashṭādaśasāhasrikā Prajñāpāramitā and of an unidentified text, Calcutta 1942 (Memoirs of the Archaeological Survey of India, 69). = AṣṭāK, unidentified = Praj(U1); (2) Bidyabinod, B. B.: "Fragment of a Prajnaparamita Manuscript from Central Asia", Memoirs of the Archaeological Survey of India 32 (1927), pp. 1-11. = AṣṭāB; (3) AṣṭāH = 1 Bl. von S. Hed · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc