Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 30

30.1

313.028. idamavocadbhagavān/
313.028. āttamanaso bhikṣavo bhikṣuṇya upāsakā upāsikā devanāgayakṣāsuragaruḍakinnaramahoragāḥ sarvāvatī ca pariṣadbhagavato bhāṣitamabhyanandan//
313.030. rūpāvatyavadānaṃ dvātriṃśattamam//
********** Avadāna 33 **********
314.001. div33 śārdūlakarṇāvadānam/
314.002. evaṃ mayā śrutam/
314.002. ekasmin samaye bhagavāñ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme/
314.003. athāyuṣmānānandaḥ pūrvāhṇe nivāsya pātracīvaramādāya śrāvastīṃ mahānagarīṃ piṇḍāya prāvikṣat/
314.004. athāyuṣmānānandaḥ śrāvastīṃ piṇḍāya caritvā kṛtabhaktakṛtyo yenānyatamamudapānaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
314.005. tena khalu samayena tasminnudapāne prakṛtir nāma mātaṅgadārikā udakamuddharate sma/
314.006. athāyuṣmānānandaḥ prakṛtiṃ mātaṅgadārikāmetadavocat--dehi me bhagini pānīyam, pāsyāmi/
314.007. evamukte prakṛtirmātaṅgadārikā āyuṣmantamānandamidamavocat--mātaṅgadārikāhamasmi bhadanta ānanda/
314.008. nāhaṃ te bhagini kulaṃ vā jātiṃ vā pṛcchāmi/
314.008. api tu sacette parityaktaṃ pānīyam, dehi, pāsyāmi/
314.009. atha prakṛtirmātaṅgadārikā āyuṣmata ānandāaya pānīyamadāt/
314.010. athāyuṣmānānandaḥ pānīyaṃ pītvā prakrāntaḥ//
314.011. atha prakṛtirmātaṅgadārikā athāyuṣmata ānandasya śarīre mukhe svare ca sādhu ca suṣṭhu ca nimittamudgṛhītvā yoniśomanasikāreṇāviṣṭā saṃrāgacittamutpādayati sma--āryo me ānandaḥ svāmī syāditi/
314.013. mātā ca me mahāvidyādharī/
314.013. sā śakṣyatyāryamānandamānayitum/
314.013. atha prakṛtirmātaṅgadārikā pānīyaghaṭamādāya yena caṇḍālagṛhaṃ tenopasaṃkramya pānīyaghaṭamekānte nikṣipya svāṃ jananīmidamavocat--yatkhalu evamamba jānīyāh--ānando nāma śramaṇo mahāśramaṇagautamasya śrāvaka upasthāyakaḥ/
314.016. tamahaṃ svāminamicchāmi/
314.016. śakṣyasi tamamba ānayitum? sā tāmavocat--śaktāhaṃ putri ānandamānayituṃ sthāpayitvā yo mṛtaḥ syādyo vā vītarāgaḥ/
314.018. api ca/
314.018. rājā prasenajit kauśalaḥ śramaṇagautamamatīva sevate bhajate paryupāsane/
314.018. yadi jānīyāt, so 'yaṃ caṇḍālakulasyānarthāya pratipadyeta/
314.019. śramaṇaśca gautamo vītarāgaḥ śrūyate/
314.020. vītarāgasya {mantrāh} punaḥ sarvamantrānabhibhavanti/
314.020. evamuktā prakṛtirmātaṅgadārikā mātaramidamavocat--sacedadamba śramaṇo gautamo vītarāgaḥ, tasyāntikācchramaṇamānandaṃ na pratilapsye, jīvitaṃ parityajeyam/
314.022. sacetpratilapsye, jīvāmi/
314.022. mā te putri jīvitaṃ parityajasi/
314.022. ānayāmi śramaṇamānandam//
314.024. atha prakṛtermātaṅgadārikā mātā madhye gṛhāṅganasya gomayenopalepanaṃ kṛtvā vedīmālipya darbhān saṃstīrya agniṃ pajvālya aṣṭaśatamarkapuṣpāṇāṃ gṛhītvā mantrānāvartayamānā ekaikamarkapuṣpaṃ parijapya agnau pratikṣipati sma/
314.026. tatreyaṃ vidyā bhavati--
314.027. amale vimale kuṅkume sumane/
314.027. yena baddhāsi vidyut/
314.027. icchayā devo varṣati vidyotati garjati/
314.028. vismayaṃ mahārājasya samabhivardhayituṃ devebhyo manuṣyebhyo gandharvebhyaḥ śikhigrahā devā viśikhigrahā devā ānandasyāgamanāya saṃgamanāya kramaṇāya grāṇāya juhomi svāhā//
315.001. <315>athāyuṣmata ānandasya cittamakṣiptam/
315.001. sa vihārānniṣkramya yena caṇḍālagṛhaṃ tenopasaṃkrāmati sma/
315.002. adrākṣīccaṇḍālī āyuṣmantamānandaṃ dūrādevāgacchantam/
315.002. dṛṣṭvā ca punaḥ prakṛtiṃ duhitaramidamavocat--ayamasau putri śramaṇa ānanda āgacchati/
315.003. śayanaṃ prajñapaya/
315.004. atha prakṛtirmātaṅgadārikā hṛṣṭatuṣṭā pramuditamanā āyuṣmata ānandasya śayyāṃ prajñapayati sma//
315.005. athāyuṣmānāndo yena caṇḍālagṛhaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
315.005. upasaṃkramya vedīmupaniśrityāsthāt/
315.005. ekāntasthitaḥ sa punarāyuṣmānāndaḥ prārodīt/
315.006. aśrūṇi pravartayamāna evamāha--vyasanaprāpto 'hamasmi/
315.007. na ca me bhagavān samanvāharati/
315.007. atha bhagavānāyuṣmantamānandaṃ samanvāharati sma/
315.008. samanvāhṛtya saṃbuddhamantraiścaṇḍālamantrān pratihanti sma/
315.008. tatreyaṃ vidyā--
315.009. sthitiracyutiḥ sunītiḥ/ svasti sarvaprāṇibhyaḥ//
315.010. saraḥ prasannaṃ nirdeṣaṃ praśāntaṃ sarvato 'bhayam/
315.011. ītayo yatra śāmyanti bhayāni calitāni ca

30.2

315.012. tadvai devā namasyanti sarvasiddhāśca yoginaḥ/
315.013. etena satyavākyena svastyānandāsya bhikṣave

30.3

315.014. athāyuṣmānāndaḥ pratihatacaṇḍālamantraścaṇḍālagṛhānniṣkramya yena svako vihārastenopasaṃkramitumārabdhaḥ//
315.016. adrākṣītprakṛtirmātaṅgadārikā ānandamāyuṣmantaṃ pratigacchantam/
315.016. dṛṣṭvā ca punaḥ svāṃ jananīmidamavocat--ayamasau mātaḥ śramaṇa ānandaḥ pratigacchati/
315.017. tāmāha mātā--niyataṃ putri śramaṇena gautamena samanvāhṛto bhaviṣyati/
315.018. tena mama mantrāḥ pratihatā bhaviṣyanti/
315.018. prakṛtirāha--kiṃ punaramba balavattarāḥ śramaṇasya gautamasya mantrā nāsmākam? tāmāha mātā--balavattarāḥ śramaṇasya gautamasya mantrā nāsmākam/
315.020. ye putri mantrāḥ sarvalokasya prabhavanti, tān mantrāñ śramaṇo gautama ākāṅkṣamāṇaḥ pratihanti/
315.021. na punarlokaḥ prabhavati śramaṇasya gautamasya mantrān pratihantum/
315.022. evaṃ balavattarāḥ śramaṇasya gautamasya mantrāḥ//
315.023. athāyuṣmānānando yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntaḥ/
315.023. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte 'sthāt/
315.024. ekāntasthitamāyuṣmantamānandaṃ bhagavānidamavocat--udgṛhṇa rvamānanda imāṃ ṣaḍakṣarīvidyām/
315.025. dhāraya vācaya paryavāpnuhi ātmano hitāya sukhāya bhikṣūṇāṃ bhikṣuṇīnāmupāsakānāmupāsikānāṃ hitāya sukhāya/
315.026. iyamānanda ṣaḍakṣarīvidyā ṣaḍbhiḥ samyaksambuddhairbhāṣitā, caturbhiśca mahārājaiḥ, śakreṇa devānāmindreṇa, brahmaṇā ca sahāpatinā/
315.027. mayā caitarhi śākyamuninā samyaksambuddhena bhāṣitā/
315.028. tvamapyetarhi ānanda tāṃ dhārasya vācaya paryavāpnuhi/
315.029. yaduta tadyathā--
315.030. aṇḍare pāṇḍare kāraṇḍe keyūre 'rcihaste kharagrīve bandhumati vīramati dhara vidha cilimile vilo:aya viṣāṇi loke/
315.031. viṣa cala cala/
315.031. golamati gaṇḍavile cilimile sātiniṃne yathāsaṃvibhakte golamati gaṇḍavilāyai svāhā//
316.001. <316>yaḥ kaścidānanda ṣaḍakṣaryā vidyayā paritrāṇaṃ svastyayanaṃ kuryāt, sa yadi vadhārho bhavet, daṇḍena mucyate, daṇḍārhaḥ prahāreṇa, prahārārhaḥ, paribhāṣaṇayā, paribhāṣaṇārho romaharṣaṇena, romaharṣaṇārhaḥ punareva mucyate/
316.003. nāhamānanda taṃ samanupaśyāmi sadevaloke samāraloke sabrahmaloke saśramaṇabrāhmaṇikāyāṃ prajāyāṃ sadevamānuṣikāyāṃ sāsurāyām yastvanayā ṣaḍkṣaryā vidyayā rakṣāyāṃ kṛtāyāṃ rakṣāsūtre bāhau baddhe svastyayane kṛte abhibhavituṃ śaknoti varjayitvā paurāṇaṃ karmavipākam//
316.007. atha prakṛtirmāraṅgadārikā tasyā eva rātryā atyayāt śiraḥsnātā anāhatadūṣyaprāvṛtā muktāmālyābharaṇā yena śrāvastī nagarī tenopasaṃkramya nagaradvāre kapāṭamūle niśrityāsthādāyuṣmantamānandamāgamayamānā--niyatamanena mārgeṇa ānando ānando bhikṣurāgamiṣyatīti/
316.009. dadarśāyuṣmānānandaḥ prakṛtiṃ mātaṅgadārikāṃ pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhām/
316.010. dṛṣṭvā ca punarjehrīyamāṇarūpo 'pragalbhāyamānarūpo duḥkhī durmanāḥ śīghraṃ śīghraṃ śrāvastyā vinirgamya yena jetavanaṃ tenopasaṃkrāntaḥ/
316.012. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte 'sthāt/
316.012. ekāntasthita āyucmānānando bhagavantamidamavocat--iyaṃ me bhagavan prakṛtirmātaṅgadārikā pṛṣṭhataḥ pṛṣṭhataḥ samanubaddhā gacchantamanu gacchati, tiṣṭhantamanu tiṣṭhati/
316.014. yadyadeva kulaṃ pinṇḍāya praviśāmi, tasya tasyaiva dvāre tūṣṇībhūtā tiṣṭhati/
316.015. trāhi me bhagavan, trāhi me sugata/
316.015. evamukte bhagavānāyuṣmantamānandamidamavocat--kiṃ te prakṛte mātaṅgadārike ānandena bhikṣuṇā? prakṛtirāha--svāminaṃ bhadanta ānandamicchāmi/
316.017. bhagavānāha--anujñātāsi prakṛte mātāpitṛbhyāmānandāya? anujñātāsmi bhagavan, anujñātāsmi sugata/
316.018. bhagavānāha--tena hi saṃmukhaṃ mamānujñāpaya tvam/
316.019. atha prakṛtirmātaṅgadārikā bhagavataḥ pratiśrutya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavato 'ntikāt prakrāntā/
316.020. yena svakau mātāpitarau tenopasaṃkrāntā/
316.021. upasaṃkramya mātāpitroḥ pādāñ śirasā vanditvā ekānte 'sthāt/
316.021. ekāntasthitā svakau mātāpitarāvidamavocat--saṃmukhaṃ me amba tāta śramaṇasya gautamasya ānandāya utsṛjatam/
316.023. atha prakṛtermātaṅgadārikāyā mātāpitarau prakṛtimādāyā yena bhagavāṃstenopasaṃkrāntau/
316.024. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte 'sthāt/
316.025. ekāntasthitā bhagavantametadavocat--imau tau bhagavan mātāpitarāvāgatau/
316.026. atha bhagavān prakṛtermātaṅgadārikāyā mātāpitarāvidamavocat--anujñātā yuvābhyāṃ prakṛtirmātaṅgadārikā ānandāyeti? tāvāhatuh--anujñātā bhagavan, anujñātā sugata/
316.028. tena hi yūyaṃ prakṛtimapahāya gacchata svagṛham/
316.028. atha prakṛtermātaṅgadārikāyā mātāpitarau bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya bhagavato 'ntikātprakrāntau//
316.031. atha prakṛtermātaṅgadārikāyā mātāpitarāvaciraprakrāntau viditvā bhagavān prakṛtiṃ mātaṅgadārikāmidamavocat--arthikāsi prakṛte ānandena bhikṣūṇā? prakṛtirāha--arthikāsmi bhagavan, <317>arthikāsmi sugata/
317.001. tena hi prakṛte ya ānandasya veṣaḥ, sa tvayā dhārayitavyaḥ/
317.001. sā āha--dhārayāmi bhagavan, dhārayāmi sugata/
317.002. pravrajayatu māṃ sugata, pravrajayatu māṃ bhagavān/
317.002. atha bhagavān prakṛtiṃ mātaṅgadārikāmidamavocat--ehi tvaṃ bhikṣuṇī, cara brahmacaryam/
317.003. evamukte prakṛtirmātaṅgadārikā bhagavatā muṇḍā kāṣāyapravṛtā/
317.004. atha bhagavān prakṛtiṃ mātaṅgadārikāmehibhikṣuṇīvādena pravrājayitvā dharmyayā kathayā saṃdarśayati sma, samādāpayati sma, smuttejayati sma, saṃpraharṣayati sma/
317.006. yeyaṃ kathā dīrgharātraṃ saṃsārasamāpannānāṃ pratikūlā śravaṇīyā, tadyathā--dānakathā śīlakathā svargakathā kāmeṣvādīnavaṃ niḥsaraṇaṃ bhayaṃ saṃkleśavyavadānam, bodhipakṣāṃstān dharmān bhagavān prakṛtyai bhikṣuṇyai saṃprakāśayati sma/
317.008. atha prakṛtirbhikṣuṇī bhagavatā dharmyayā kathayā saṃdarśitā samādāpitā samuttejitā saṃpraharṣitā hṛṣṭacittā kalyāṇacittāa muditacittā vinīvaraṇacittā ṛjucittākhilacittā bhavyā dharmadeśitamājñātum/
317.010. yadā ca bhagavāñ jñātaḥ prakṛtiṃ bhikṣuṇīṃ hṛṣṭacittāṃ kalyāṇacittāṃ muditacittāṃ vinīvaraṇacittāṃ bhavyāṃ pratibalāṃ sāmutkarṣikīṃ dharmadeśanāmājñātum, tadā yeyaṃ bhagavatāṃ buddhānāṃ caturāyasatyaprativedhikī dhrmadeśanā, yaduta duḥkhaṃ samudayo nirodho mārgaḥ, tāṃ bhagavān prakṛterbhikṣuṇyā vistareṇa saṃprakāśayati sma/

317.014. atha prakṛtirbhikṣuṇī tasminnevāsane niṣaṇṇā caturāyasatyānyabhijñātāsīt, duḥkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ mārgam/
317.015. tadyathā vastramapagatakālakaṃ rajanopagataṃ raṅgodake prakṣiptaṃ samyageva raṅgaṃ pratigṛhṇīyāt, evameva prakṛtirbhikṣuṇī tasminnevāsane niṣaṇṇā caturāyasatyāni abhisamayati sma, tadyathā--duḥkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ mārgam//
317.018. atha praṛtirbhikṣuṇī dṛṣṭadharmā prāptadharmā viditadharmā akopyadharmā paryavasitadharmā adhigatārthalābhasaṃvṛttā tīrṇakāṅkṣāvicikitsā vigatakathaṃkathā vaiśāradyaprāptā aparapratyayā ananyaneyā śāstuḥ śāsane anudharmacāriṇī ājāneyamānā dharmeṣu bhagavataḥ pādayoḥ śirasā nipatya bhagavantamidamavocat--atyayo me bhagvan, atyayo me sugata/
317.021. yathā bālā yathā mūḍhā yathā avyaktā yathā akuśalā duṣṭrajñajātīyā, yāhamānandaṃ bhikṣuṃ svāmivādena samudācārṣam/
317.023. sāhaṃ bhadanta atyayamatyayataḥ paśyāmi/
317.023. atyayamatyayato dṛṣṭvā deśayāmi/
317.023. atyayamatyayata āviṣkaromi/
317.024. āyatyāṃ saṃvaramāpadye/
317.024. atastasyā mama bhagavann atyayamatyayato jānātu pratigṛhṇātu anukampāmupādāya/
317.025. bhagavānāha--āyatyāṃ saṃvarāya sthitvā tvaṃ prakṛte atyayamatyayato 'dhyāgamaḥ/
317.026. yathā bālā yathā mūḍhā yathā avyaktā yathā akuśalā duṣprajñajātīyā tvamānandaṃ bhikṣuṃ svāmivādena samudācarasīti/
317.027. yataśca tvaṃ prakṛte atyayaṃ jānāsi, atyayaṃ paśyasi, āyatyāṃ ca saṃvaramāpadyase, ahamapi te 'tyayamatyayato gṛhṇāmi/
317.028. vṛddhireva te prakṛte pratikāṅkṣitavyā kuśalānāṃ dharmāṇām, na hāniḥ/
317.029. atha prakṛtirbhikṣuṇī bhagavatābhinanditānuśiṣṭā ekā vyapakṛṣṭā apramattā ātāpinī smṛtimatī saṃprajānā prahitāni viviktāni viharati sma/
317.031. yadarthaṃ kuladuhitaraḥ keśānavatārya kāṣāyāṇi vastrāṇyācchādya samyageva śraddhayā agārādanāgārikāṃ pravrajanti, tadanuttarabrahmacaryaparyavasānaṃ dṛṣṭa eva dharme svayamabhijñāya sākṣākṛtyopasampadya<318> pravedayate sma--kṣīṇā me jātiḥ, uṣitaṃ brahmacaryam, kṛtaṃ karaṇīyam, nāparamasmādbhavaṃ prajānāmīti//
318.002. aśrauṣuḥ śrāvasteyakā brāhmaṇagṛhapatayah--bhagavatā kila caṇḍāladārikā pravrājiteti/
318.004. śrutvā ca punaravadhyāyanti--kathaṃ hi nāma caṇḍāladārikā bhikṣūṇāṃ samyakcaryāṃ cariṣyati? bhikṣuṇīnāmupāsakānāmupāsikānāṃ samyakcaryāṃ cariṣyati? kathaṃ hi nāma caṇḍāladārikā brahmakṣatriyagṛhapatimahāśālakuleṣu pravekṣyati?
318.007. aśrauṣīdrājā prasenajitkauśalah--bhagavatā caṇḍāladārikā pravrajiteti/
318.008. śrutvā ca punaravadhyāyati--kathaṃ hi nāma caṇḍāladārikā bhikṣūṇāṃ samyakcaryāṃ cariṣyati? bhikṣuṇīnāmupāsakānāmupādikānāṃ samyakcaryāṃ cariṣyati? kathaṃ brāhmaṇakṣatriyagṛhapatimahāśālakuleṣu pravekṣyati? vimṛśya ca bhadraṃ yānaṃ yojayitvā bhadraṃ yānamabhiruhya saṃbahulaiśca śrāvasteyairbrāhmaṇagṛhapatibhiḥ parivṛtaḥ puraskṛtaḥ śrāvastyā niryāti sma/
318.011. yena jetavanamanāthapiṇḍadasyārāmaḥ, tenopasaṃkrāntaḥ/
318.012. tasya khalu yāvatī yānasya bhūmiḥ, tāvadyānena gatvāṃ sa yānādavatīrya pattikāyaparivṛtaḥ pattikāyapuraskṛtaḥ padbhyāmevārāmaṃ pravikṣat/
318.013. praviśya yena bhagavāṃstenopasṃkrāntaḥ/
318.014. upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇaḥ/
318.014. te 'pi saṃbahulāḥ śrāvasteyakā brāhmaṇakṣatriyagṛhapatayo bhagavataḥ pādau śirasā vanditvā ekānte niṣaṇṇāḥ/
318.016. apyaikatyā bhagavatā sārdhaṃ saṃmukhaṃ saṃrañjanīṃ saṃmodinīṃ vividhāṃ kathāṃ vyatisārya ekānte niṣaṇṇāḥ/
318.017. apyaikatyā bhagavataḥ purataḥ svakasvakāni mātāpaitṛkāṇi nāmagotrāṇi nāmagotrāṇi anuśrāvya ekānte niṣaṇṇāḥ/
318.018. apyaikatyā yena bhagavāṃstenāñjaliṃ praṇamya ekānte niṣaṇṇāḥ/
318.019. apyaikatyāstūṣṇīmbhūtā ekānte niṣaṇṇāḥ//
318.020. atha bhagavān rājānaṃ prasenajitaṃ kauśalamārabhya teṣāṃ ca saṃbahulānāṃ śrāvasteyakānāṃ brāhmaṇakṣatriyagṛhapatīnāṃ cetasā cittamājñāya prakṛterbhikṣuṇyāḥ pūrvanivāsamārabhya bhikṣūnāmantrayate sma--icchatha yūyaṃ bhikṣavastathāgatasya saṃmukhaṃ prakṛterbhikṣuṇyāḥ pūrvanivāsamārabhya dharmakathāṃ śrotum? bhikṣavo bhagavantamāhuh--etasya bhagavan kālaḥ, etasya sugata samayaḥ, yadbhagavān prakṛterbhikṣuṇyāḥ pūrvanivāsamārabhya dharmakathāṃ kathayet, yadbhagavataḥ śrutvā bhikṣavo dhārayiṣyanti/
318.025. bhagavānāha--tena hi bhikṣavaḥ śṛṇuta, sādhu ca suṣṭhu ca manasikuruta, bhāṣiṣye/
318.025. evaṃ sādhu bhagavanniti te bhikṣavo bhagavataḥ pratyaśrauṣuḥ/
318.026. bhagavāṃstānidamavocat--
318.027. bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani gaṅgātaṭe atimuktakadalīpāṭalakāmalakīvanagahanapradeśe tatra triśaṅkur nāma mātaṅgarājāḥ prativasati sma saṃbahulaiśca mātaṅgasahasraiḥ sārdham/
318.028. sa punaribhikṣavastriśaṅkurmātaṅgarājaḥ pūrvajanmādhītān vedān smanusmarati sma sāṅgopāṅgān sarahasyān sanighaṇṭakaiṭabhān sākṣaraprabhedānitihāsapañcamān, anyāni ca śāstrāṇi padako{śo?} vaiyākaraṇo lokāyate yajñamantre mahāpuruṣalakṣaṇe niṣṇāto niṣkāṅkṣaḥ/
318.031. bhāṣyaṃ ca yathādharmaṃ vedavratapadānyanuśrutaṃ ca bhāṣate sma/
318.032. tasya triśaṅkormātaṅgarājasya śārdūlakarṇo nāma kumāro 'bhūdutpannaḥ/
<319>rūpataśca kulataśca śīlataśca guṇataśca sarvaguṇaiścopeto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgataḥ/
319.002. atha triśaṅkurmātaṅgarājaḥ śārdūlakarṇaṃ kumāraṃ pūrvajanmādhītān vedānadhyāpayati sma yaduta sāṅgopāṅgān sarahasyān sanighaṇṭakaiṭabhān sākṣaraprabhedānitihāsapañcamānm, anyāni ca śāstrāṇi, bhāṣyaṃ ca yathādharmaṃ vedavratapadāni//
319.005. atha triśaṅkormātaṅgarājasyaitadabhavat--ayaṃ mama putraḥ śārdūlakarṇo nāma kumārah upeto rūpataśca kulataśca śīlataśca guṇataśca, sarvaguṇopetp^bhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ, paramayā ca varṇapuṣkalatayā samanvāgataḥ/
319.007. cīrṇavrato 'dhītamantro vedapāragaḥ/
319.007. samayo 'yam yannvahamasya niveśanadharmaṃ kariṣye/
319.008. tatkuto nvahaṃ śārdūlakarṇasya putrasya śīlavatīṃ guṇavatīṃ rūpavatīṃ pratirūpāṃ prajāvatīṃ labheyamiti?
319.010. tasmin khalu samaye puṣkarasārī nāma brāhmaṇa utkūṭaṃ nāma droṇamukhaṃ paribhuṅkte sma sasaptotsadaṃ stṛṇakāṣṭhodakaṃ dhānyasahagataṃ rājñāgnidattena brahmadeyaṃ dattam/

319.011. puṣkarasārī punarbrāhmaṇa upeto mātṛtaḥ pitṛtaḥ saṃśuddho gṛhiṇyāmanā {kule jātyāṃ vā} kṣipto jātivādena gotravādena yāvadāsaptamamātāmahapitāmaham/
319.013. yugapadupādhyāyo 'dhyāpako mantradharastrayāṇāṃ vedānāṃ pāragaḥ sāṅgopāṅgānāṃ sarahasyānāṃ sanighaṇṭakeiṭabhānāṃ sākṣaraprabhedānāmitihāsapañcamānāṃ padako{śo} vaiyākaraṇaḥ/
319.015. lokāyatayajñamantramahāpuruṣalakṣaṇeṣu pāragaḥ/
319.015. sphītamutkūṭaṃ nāma droṇamukhaṃ paribhuṅkte/
319.016. puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya prakṛtir nāma māṇavikā duhitā bhūtā/
319.016. upetā rūpataśca kulataśca śīlataśca guṇataśca, sarvaguṇopetā abhirūpā darśanīyā prāsādikā paramayā varṇapuṣkalatayā samanvāgatā śīlavatī guṇavatī//
319.019. atha triśaṅkormātaṅgarājasyaitadabhavat--astyuttarapūrveṇotkūṭo nāma droṇamukhaḥ/
319.019. tatra puṣkarasāro nāma brāhmaṇaḥ prativasati/
319.020. upeto mātṛtaḥ pitṛto yāvat traivedike pravacane vistareṇa/
319.021. sa cotkūṭaṃ droṇamukhaṃ paribhuṅkte sasaptotsadaṃ satṛṇakāṣṭhodakaṃ dhānyabhogaiḥ sahagataṃ rājñāgnidattena brahmadeyaṃ dattam/
319.022. tasya puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya prakṛtir nāma māṇavikā duhitā upetā rūpataśca kulataśca śīlataśca srvaguṇopetā abhirūpā darśanīyā prāsādikā paramayā varṇapuṣkalatayā samanvāgatā śīlavatī guṇavatī putrasya me śārdūlakarṇasya pratirūpā patnī bhaviṣyatīti/
319.025. atha triśaṅkurmātaṅgarāja etamevārthaṃ bahulaṃ rātrau cintayitvā vitarkya tasyā eva rātryā atyayāt pratyūṣakālasamaye srvaśvetaṃ vaḍavārathamabhiruhya mahatā śvapākagaṇena amātyagaṇena parivṛtaścaṇḍālanagarānniṣkramyottareṇa prāgacchadyenotkūṭaṃ droṇamukham/
319.027. atha triśaṅkurmātaṅgarāja utkūṭasyottarapūrveṇa sumanaskaṃ nāmodyānaṃ nānāvṛkṣasaṃchannaṃ nānāvṛkṣakusumitaṃ nānādvijanikūjitaṃ nandanamiva devānāṃ tadupasaṃkrāntaḥ/
319.029. upasaṃkramya brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇamāgamayamāno 'sthāt--brāhmaṇaḥ puṣkarasārī māṇavakān mantrān vācayitumihāgamiṣyatīti//
319.031. atha brāhmaṇaḥ puṣkarasārī tasyā rva rātryā atyayāt srvaśvetaṃ vaḍavārathamabhiruhya śiṣyagaṇaparivṛtaḥ pañcamatrairmāṇavakaśataiḥ puraskṛta utkūṭānniryāti sma brāhmaṇān mantrān <320>vācayitum/
320.001. adrākṣīttriśaṅkurmātaṅgarājo brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇaṃ sūryamivodayantaṃ tejasā, jvalantamiva hutavaham, yajñamiva brāhmaṇaparivṛtam, śakramiva devagaṇaparivṛtam, haimavantamivauṣadhibhiḥ, samudramiva ratnaiḥ, candramiva nakṣatraiḥ, vaiśravaṇamiva yakṣagaṇaiḥ, brahmāṇamiva devarṣigaṇaiḥ parivṛtaṃ śobhamānam/
320.004. dūrata evāgacchantaṃ dṛṣṭvā ca enaṃ pratyudgamya yathādharmaṃ kṛtvedamavocat--haṃ bhoḥ puṣkarasārin, svāgatam, āyāhi/
320.005. kāryaṃ ca te vakṣyāmi, tacchrūyatām/
320.006. evamukte brāhmaṇaḥ puṣkarasārī triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--na hi bhostriśaṅko śakyaṃ brāhmaṇena saha bhoḥkāraṃ kartum/
320.007. ahaṃ bhoḥ puṣkarasāriñ śaknomi bhoḥkāraṃ kartum/
320.007. yacchakyaṃ me kartuṃ bhavati, naiva tacchakyaṃ te kartum/
320.008. api tu catvāro bhoḥ puṣkarasārin puruṣasya kāryamānambhāḥ pūrvasamārabdhā bhavanti yaduta ātmārthaṃ vā parārthaṃ vā ātmīyārthaṃ vā sarvabhūtasaṃgrahārthaṃ vā/
320.010. idaṃ cātra mahattaraṃ kāryam/
320.010. yatte vyākhyāsyāmi, tacchrūyatāam/
320.010. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramutsṛja bhāryārthāya/
320.011. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase, tāvantaṃ dāsyāmi//
320.013. idaṃ ca khalu punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya bhṛśaṃ brāhmaṇaḥ puṣkarasārī abhiṣiktaḥ kupitaścaṇḍībhūto 'nāttamanāḥ kopaṃ ca dveṣaṃ ca mrakṣaṃ ca tatpratyayātsaṃjanitvā lalāṭe triśikhāṃ bhṛkuṭīṃ kṛtvā kaṇṭhaṃ dhamayitvā akṣiṇī parivartya nakulapiṅgalāṃ dṛṣṭimutpādya triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--dhig grāmyaviṣaya caṇḍāla, nedaṃ śvapākavacanam yuktam, yastvaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragaṃ hīnaścaṇḍālayonijo bhūtvā icchasyavamarditum/
320.017. bho durmate--
320.018. prakṛtiṃ tvaṃ na jānāsi ātmānaṃ cābhimanyase/
320.019. bālāgre sarṣapaṃ mā bhoḥ sthāpaya {mā} kleśamāgamaḥ/
320.020. mā prārthayāprārthanīyāṃ vāyuṃ pāśena bandhaya

30.4

320.021. na hi cāmīkaraṃ mūḍha bhavedbhasma kadācana/
320.022. prakāśe vāndhakāre kiṃ viśeṣo nopalabhyate

30.5

320.023. caṇḍālayonijastvaṃ hi dvijātiḥ punarapyaham/
320.024. hīnaḥ śreṣṭhena saṃbandhaṃ mūḍha prārthayase katham

30.6

320.025. caṇḍālayonibhūtastvamahamasmi dvijātijaḥ/
320.026. na hi śreṣṭhaḥ prahīnena saṃbandhaṃ kartumicchati/
320.027. śreṣṭhāḥ śreṣṭhairhi saṃbandhaṃ kurvantīha dvijātayaḥ

30.7

320.028. vidyayā ye tu saṃpannāḥ saṃśuddhāścaraṇena ca/
320.029. jātyā caivānabhikṣiptā mantraiḥ paramatāṃ gatāḥ

30.8

320.030. adhyāpakā mantradharāstriṣu vedeṣu pāragāḥ/
320.031. nighaṇṭakaiṭabhān vedān brāhmaṇā ye hyadhīyate/
320.032. taistādṛṣairhi saṃbandhaṃ kurvantīha dvijātayaḥ

30.9

321.001. <321>na hi śreṣṭho hi hīnena saṃbandhaṃ kartumicchati/
321.002. prārthayase 'prārthanīyāṃ vāyuṃ pāśena bandhitum/
321.003. yadasmābhiśca saṃbandhamiha tvaṃ kartumicchasi

30.10

321.004. jugupsitaḥ sarvaloke kṛpaṇaḥ puruṣādhamaḥ/
321.005. gaccha tvaṃ vṛṣala kṣipraṃ kimasmānavamanyase

30.11

321.006. caṇḍālāḥ saha caṇḍālaiḥ pukkasāḥ saha pukkasaiḥ/
321.007. kurvantīhaiva saṃbandhaṃ jātibhirjātireva ca

30.12

321.008. brāhmaṇā brāhmaṇaiḥ sārdhaṃ kṣatriyāḥ kṣatriyaiḥ saha/
321.009. sārdhaṃ vaiśyāstathā vaiśyaiḥ śūdrāḥ śūdraistathā saha

30.13

321.010. sadṛśāḥ sadṛśaiḥ sārdhamāvahanti parasparam/
321.011. na hi kurvanti caṇḍālāḥ saṃbandhaṃ brāhmaṇaiḥ saha

30.14

321.012. sarvajātivihīno 'si sarvavarṇajugupsitaḥ/
321.013. kathaṃ hīnaśca śreṣṭhena saṃbandhaṃ kartumicchasi

30.15

321.014. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā brāhmaṇasya puṣkarasāriṇas triśaṅkurmātaṅgarāja idamavocat--
321.015. yathā bhasmani sauvarṇe viśeṣa upalabhyate/
321.016. brāhmaṇe vānyajātau vā na viśeṣo 'sti vai tathā

30.16

321.017. yathā prakāśatamasorviśeṣa upalabhyate/
321.018. brāhmaṇe vānyajātau vā na viśeṣo 'sti vai tathā

30.17

321.019. na hi brāhmaṇa ākāśānmaruto vā samutthitaḥ/
321.020. bhittvā vā pṛthivīṃ jāto jātavedā yathāraṇeḥ

30.18

321.021. brāhmaṇā yonito jātāścaṇḍālā api yonitaḥ/
321.022. śreṣṭhatve vṛṣalatve ca kiṃ vā paśyasi kāraṇam

30.19

321.023. brāhmaṇe 'pi mṛtotsṛṣṭo jugupsyo 'śucirucyate/
321.024. varṇāstathaiva cāpyanye kā nu tatra viśeṣatā

30.20

321.025. yatkiṃcitpāpakaṃ karma kilbiṣaṃ kalireva ca/
321.026. sattvānāmupaghātāya brāhmaṇaistatprakāśitam

30.21

321.027. iti karmāṇi caitāni prakāśitāni brāhmaṇaiḥ/
321.028. karmabhirdāruṇaiścāpi "puṇyo 'ham" bruvate dvijāḥ

30.22

321.029. māṃsaṃ khāditukāmaistu brāhmaṇairupakalpitam/
321.030. mantrairhi prokṣitāḥ santaḥ svargaṃ gacchantyajaiḍakāḥ

30.23

322.001. <322>yadeṣa mārgaḥ svagārya kasmānna brāhmaṇā hyamī/
322.002. ātmānamathavā bandhūnmantraiḥ saṃprokṣayanti vai

30.24

322.003. mātaraṃ pitaraṃ caiva bhrātaraṃ bhaginīṃ tathā/
322.004. putra duhitaraṃ bhāryāṃ dvijā na prokṣayantyamī

30.25

322.005. mitraṃ jñātiṃ sakhīṃ vāpi ye vā viṣayavāsinaḥ/
322.006. prokṣitāste 'pi vā mantraiḥ sarve yāsyanti sadgatim

30.26

322.007. sarve yajñaiḥ samāhūtā gamiṣyanti satāṃ gatim/
322.008. paśubhiḥ kiṃ nu bho yaṣṭairātmānaṃ kiṃ na yakṣyase

30.27

322.009. na prokṣaṇair na mantraiśca svargaṃ gacchantyajaiṭakāḥ/
322.010. na hyeṣa mārgaḥ svargāya mithyāprokṣaṇamucyate

30.28

322.011. brāhmaṇai raudracittaistu paryāyo hyeṣa cintitaḥ/
322.012. māṃsaṃ khāditukāmaistu prokṣaṇaṃ kalpitaṃ paśoḥ

30.29

322.013. anyaccāhaṃ pravakṣyāmi brāhmaṇairyat prakalpitam/
322.014. pātakā hi samākhyātā brāhmaṇeṣu caturvidhāḥ

30.30

322.015. suvarṇacauryaṃ madyaṃ gurudārābhimardanam/
322.016. brahmaghnatā ca catvāraḥ pātakā brāhmaṇeṣvamī

30.31

322.017. suvarṇaharaṇaṃ varjyaṃ steyamanyanna vidyate/
322.018. suvarṇam yo haredvipraḥ sa tenā^brāhmaṇo bhavet

30.32

322.019. surāpānaṃ na pātavyamannapānam yatheṣṭataḥ/
322.020. surāṃ tu yaḥ pibedvipraḥ sa tenābrāhmaṇo bhavet

30.33

322.021. gurudārā na gantavyā anyadārā yatheṣṭataḥ/
322.022. gurudārāṃ tu yo gacchetsa tenābrāhmaṇo bhavet

30.34

322.023. na hanyād brāhmaṇaṃ hyakaṃ hanyādanyānanekaśaḥ/
322.024. hanyāttu brāhmaṇam yo vai sa tenābrāhmaṇo bhavet

30.35

322.025. ityete pātakā hyuktā brāhmaṇeṣu caturvidhāḥ/
322.026. bhavatyabrāhmaṇā yena tato 'nye 'pātakāḥ smṛtāḥ

30.36

322.027. kṛtvā caturṇāmekaikaṃ bhavedabrāhmaṇastu saḥ/
322.028. labhate na ca sāmīcīṃ brāhmaṇānāṃ samāgame/
322.029. āsanaṃ codakaṃ caiva vyutthānaṃ sa na cārhati

30.37

322.030. tasy niḥsaraṇaṃ dṛṣṭaṃ brāhmaṇaiḥ patitasya tu/
322.031. vrataṃ vai sa samādāya punarbrāhmaṇatāṃ vrajet

30.38

323.001. <323>asau dvādaśavarṣāṇi dhārayitvā kharājinam/
323.002. khaṭvāṅgamucchritaṃ kṛtvā mṛtaśīrṣe ca bhijanam

30.39

323.003. etadvrataṃ samādāya niścayena nirantaram/
323.004. pūrṇe dvādaśame varṣe punarbrāhmaṇatāṃ vrajet

30.40

323.005. iti niḥsaraṇaṃ dṛṣṭaṃ brāhmaṇaistu tapasvibhiḥ/
323.006. kumārgagāmibhirmūḍhairaniḥsaraṇadarśābhiḥ

30.41

323.007. taditdaṃ brāhmaṇa te bravīmi--saṃjñāmātrakamidaṃ lokasya yadidamucyate brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/
323.008. sarvamidamekameveti vijñāya putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ māṇavikāmanuprayaccha bhāryārthāya/
323.009. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi//
323.010. idaṃ ca khalu punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī abhiṣaktaḥ kupitaścaṇḍībhūto 'nāttamanāḥ kopaṃ ca dveṣaṃ ca tatpratyayaṃ janayitvā lalāṭe triśikhāṃ bhṛkuṭiṃ kṛtvā kaṇṭhaṃ dhamayitvā akṣiṇī parivartya nakulapiṅgalāṃ dṛṣṭimutpādya triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--
323.013. asamīkṣyaitattvayā hi kṛtā saṃjñeyamīdṛśī/
323.014. ekaiva jātirloke 'smin sāmānyā na pṛthagvidhā

30.42

323.015. kathaṃ śvapākajātīyo brāhmaṇaṃ vedapāragam/
323.016. nihīnayonijo bhūtvā vimarditumihecchasi

30.43

323.017. rājānaḥ khalu vṛṣala prati{vi}bhāgajñā bhavanti/
323.017. tadyathā deśadharme vā nagaradharme vā grāmadharme vā nigamadharme vā śulkadharme vā āvāhadharme vā vivāhadharme vā pūrvakarmasu vā/
323.019. catvāra ime vṛṣala varṇāḥ/
323.019. yaduta brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra iti/
323.019. teṣāṃ vivāhadharmeṣu catasro bhāryā brāhmaṇasya bhavanti/
323.020. tadyathā brāhmaṇī kṣatriyā vaiśyā śūdrī ceti/
323.020. tisraḥ kṣatriyasya bhāryā bhavanti/
323.021. kṣatriyā vaiśyā śūdrī ceti/
323.021. vaiśyasya dve bhārye bhavataḥ/
323.021. vaiśyā śūdrī ceti/
323.022. śūdrasya tvekā bhāryā bhavati śūdrī eva/
323.022. evaṃ brāhmaṇasya vṛṣala catvāraḥ putrā bhavanti/
323.023. tadyathā brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdraśceti/
323.023. kṣatriyasya trayaḥ putrāḥ, kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra iti/
323.024. vaiśyasy dvau putrau, vaiśyaḥ śūdra iti/
323.024. śūdrasya tveka eva putro bhavati yaduta śūdra eva/
323.024. te brāhmaṇāḥ punarvṛṣala brāhmaṇaḥ putrāḥ/
323.025. aurasā mukhato jātāḥ/
323.025. urasto bāhutaḥ kṣatriyāḥ/
323.026. nābhito vaiśyāḥ/
323.026. padbhyāṃ śūdrāḥ/
323.026. brahmaṇāyaṃ khalu vṛṣala lokaḥ sarvabhūtāni nirmitāni/
323.027. tasya jyeṣṭhā vayaṃ putrāḥ kṣatriyāstadanantaram/
323.028. vaiśyāstṛtīyakā varṇāḥ śūdranāṃnā caturthakaḥ

30.44

iti//
323.029. sa tvaṃ vṛṣala caturthe 'pi varṇe na saṃdṛśase/
323.029. ahaṃ cāgre varṇe śreṣṭhe varṇe parame varṇe pravare varṇe/
323.030. paramārthaṃ ca samyogamākāṅkṣasi/
323.030. praṇaśya tvaṃ vṛṣala kṣipram/
323.030. mā cāsmākamavamaṃsthāḥ//
323.031. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā brāhmaṇasya puṣkarasāriṇastriśaṅkurmātaṅgarāja idamavocat--idamatra brāhmaṇa śṛṇu yad bravīmi/
323.032. brahmaṇāyaṃ lokaḥ, sarvabhūtāni nirmitāni/
324.001. <324>tasya jyeṣṭho vayaṃ putrāḥ kṣatriyāstadanantaram/
324.002. vaiśyāstṛtīyakā varṇāḥ śūdranāṃnā catruthakaḥ

30.45

iti//
324.003. sapādajaṅghāḥ sanakhāḥ samāṃsāḥ sapārśvapaṛṣṭhāśca narā bhavanti/
324.005. ekāṃśato nāsti yato viśeṣo varṇāśca catvāra ito na santi

30.46

324.007. atho viśeṣaḥ pravaro 'sti kaścittad brūhi yaccānumatam yathā te/
324.009. atho viśeṣaḥ pravaro hi nāsti varṇāśca catvāra ito na santi

30.47

324.011. yathā hi dārakā bālāḥ krīḍamānā mahāpathe/
324.012. pāṃśupuñjāni saṃpaṇḍya svayaṃ nāmāni kurvate

30.48

324.013. idaṃ kṣīramidaṃ dadhi idaṃ māṃsamidaṃ ghṛtam/
324.014. na ca bālasya vacanātpāṃśavo 'nnaṃ bhavanti hi

30.49

324.015. varṇāstathaiva catvāro yathā brāhmaṇa bhāṣase/
324.016. pāṃśupuñjābhidhānena yogo '{yaḥ ko}pyeṣa na vidyate

30.50

324.017. na keśena na karṇābhyāṃ na śīrṣeṇa na cakṣuṣā/
324.018. na mukhena na nāsayā na grīvayā na bāhunā

30.51

324.019. norasāpyatha pārśvābhyāṃ na pṛṣṭhenodareṇa ca/
324.020. norubhyāmatha jaṅghābhyāṃ pāṇipādanakhena ca

30.52

324.021. na svareṇa na varṇena na sarvāṃśair na maithunaiḥ/
324.022. nānāviśeṣaḥ sarveṣu manuṣyeṣu hi vidyate

30.53

324.023. yathā hi jātiṣvanyāsu liṅgam yoniḥ pṛthak pṛthak/
324.024. sāmānyaṃ kāraṇaṃ tatra kiṃ vā jātiṣu manyase

30.54

324.025. saśīrṣakāścātha narāsthiyuktāḥ sacarmakāḥ sendriyasodarāśca/
324.027. varṇā na yuktāścaturo 'bhidhātum

30.55

324.029. doṣo hyayaṃ cātra bhavedayukto yadyattvayā cābhihitaṃ nidāne/
324.031. śrutvā tu mattaḥ pratipadya saumya yaccātra manye śṛṇu codyamānam

30.56

325.001. <325>yaccātra yuktaṃ viṣamaṃ samaṃ vā tatte pravakṣyāmi niyujyamānaḥ/
325.003. doṣo hi yaścāpi bhavedayukto vakṣyāmi te hyuttaratottaraṃ ca/
325.005. śrutvā tu mattaḥ pratipadya saumya karmādhipatyaprabhavā manuṣyāḥ

30.57

325.007. anumānamapi te brāhmaṇa yadi pramāṇam, tatra yad bravīṣi--brahmā eka iti tasmātprajā api ekajātyā eva/
325.008. vayamapyekajātyā bhavāmaḥ/
325.008. yacca bravīṣi--brahmaṇāyaṃ lokaḥ sarvabhūtāni ca nirmitānīti/
325.009. sacette brāhmaṇa idaṃ pramaṇam, tadidaṃ te brāhmaṇa ayuktam yad bravīṣi catvāro varṇāh--brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā śūdrāśceti/
325.010. api tu brāhmaṇa mithyā mama vaco bhavet, yadi brāhmaṇa saṃvādena manuṣyajāter nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.011. yaduta śīrṣato vā mukhato vā karṇato vā nāsikāto vā bhrūto vā rūpato vā saṃsthānato vā varṇato vā ākārato vā yonito vā āhārato vā saṃbhavato vā nānākaraṇaṃ prajñāyate//
325.014. tadyathāpi bhoḥ puṣkarasārin gavāśvagardabhoṣṭramṛgapakṣyajaiḍakānāmaṇḍajajarāyujasaṃsvedajaupapādukānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.015. yaduta pādato 'pi mukhato 'pi varṇato 'pi saṃsthānato 'pi āhārato 'pi yonisambhavato 'pi nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.016. na caivaṃ teṣāṃ caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.017. tattasmātsarvamidamekamiti//
325.018. api ca brāhmaṇa amīṣāṃ phalguvṛkṣāṇāmāmrātakajambukharjūrapanasadālāvanatindukamṛdvīkabījapūrakakapitthākṣoḍanārikelatiniśakarañjādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.019. yaduta mūlataśca skandhataśca tvagbhāgataśca sārataśca patrataśca puṣpataśca phalataśca nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.020. na caivaṃ caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate//
325.022. tadyathā brāhmaṇa amīṣāṃ sthalajānāṃ vṛkṣāṇāṃ sāratamālanaktamālakarṇikārasaptaparṇaśirīṣakovidārasyandanacandanaśiṃśapairaṇḍakhadirādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.023. yaduta mūlataśca skandhataśca tvagbhāgataśca gulmataśca sārataśca patrataśca phalataśca viśeṣa upalabhyate/
325.024. na caivaṃ caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate//
325.026. tadyathā bhoḥ puṣkarasārin, amīṣāṃ kṣīravṛkṣāṇāmudumbaraplakṣāśvatthanayagrodhavalguketyevamādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.027. yaduta mūlataśca skandhataśca tvagbhāgataśca sārataśca patrataśca puṣpataśca phalataśca nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.028. na tvena caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate//
325.029. tadyathā puṣkarasārin, amīṣāmapi phalabhaiṣajyavṛkṣāṇāmāmalakīharītakīvibhītakīpharasakādīnāmanyāsāmapi vividhānāmoṣadhīnāṃ grāmajānāṃ pārvatīyānāṃ tṛṇavanaspatīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
325.031. yaduta mūlataśca skandhataśca gulmataśca sārataśca patrataśca puṣpataśca phalataśca nānākaraṇaṃ prajāyate/
325.032. na tveva caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate//
326.001. <326>tadyathā sthalajānāṃ puṣpavṛkṣāṇāmatimuktakacampakapāṭalānāṃ sumanāvārṣikādhanuṣkārikādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
326.002. yaduta rūpato 'pi varṇato 'pi gandhato 'pi saṃsthānato 'pi nānākaraṇaṃ prajñāyate/
326.003. na tveva caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate//
326.004. tadyathā brāhmaṇa amīṣāmapi jalajānāṃ puṣpāṇāṃ padmotpalasaugandhakamṛdugandhikādīnāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
326.005. yaduta rūpataśca gandhataśca saṃsthānataśca varṇataśca nānākaraṇaṃ parjñāyate/
326.006. na tveva caturṇāṃ varṇānāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate/
326.006. tadyathā puṣkarasārinn amī brāhmaṇā iti kṣatriyā iti vaiśyā iti śūdrā iti/
326.007. tasmādekamevedaṃ sarvamiti//
326.008. apyanyatte pravakṣyāmi brāhmaṇaiḥ kalpitam yathā/
326.009. śiraḥ satāraṃ gaganamākāśamudaraṃ tathā

30.58

326.010. parvatāścāpyubhāvūrū pādau ca dharaṇītalam/
326.011. sūryācandramasau netre roma tṛṇavanaspatī

30.59

326.012. aśrūṇyavocadvarṣāsya nadyaḥ prasrāvameva ca/
326.013. sāgarāścāpyamedhyaṃ vai evaṃ braṃhā prajāpatiḥ

30.60

326.014. parīkṣasva tvaṃ brahmaṇaḥ svalakṣaṇam/
326.014. yasmād brahmaṇo brāhmaṇā utpannāḥ, tasmātkṣatriyā api vaiśyā api śūdrā apyutpannāḥ//
326.016. evaṃ prasūtiryadi tattvataḥ syāttato hi syādvarṇakṛto viśeṣaḥ/
326.018. yadi brāhmaṇā brahmalokaṃ vrajeyustrayaśca varṇā na vrajeyuḥ svargam/
326.020. evaṃ bhavedvarṇakṛto viśeṣo na cenna catvāro bhavanti varṇāḥ

30.61

326.022. yasmāddhi varṇaścaturtha evaṃ prayāti svargaṃ svakṛtena karmaṇā/
326.024. yatastapaścārṣamiha praśastaṃ tasmād dvijāter na viśeṣaṇaṃ syād

30.62

326.026. yadi brāhmaṇaḥ syādihaika eva dvijihvaścatuḥśravaṇastathaiva/
326.028. caturviṣāṇo bahupād dviśīrṣa evaṃ kṛte varṇakṛto viśeṣaḥ

30.63

327.001. <327>rāgaiśca nāma paraghātanaṃ ca evamprakāraṃ ca viheṭhanaṃ ca/
327.003. sattvasya vai karmaṇo dhvaṃsanaṃ ca etānyakalyāṇakṛtāni vipraiḥ

30.64

327.005. yuddhaṃ vivādaṃ kalahānyabhīkṣṇaṃ goprokṣaṇaṃ cintitaṃ brāhmaṇairhi/
327.007. atharvaṇaṃ karmaṇā trāsanaṃ ca etāni mantrāṇi kṛtāni vipraiḥ

30.65

327.009. pāpecchatā bahujanavañcanaṃ ca śāṭhyaṃ ca dhauryaṃ ca tathaiva kalpam/
327.011. evaṃ pareṣāmahitaṃ vicintya kadā ca te svargamito vrajeyuḥ

30.66

327.013. ye brāhmaṇā ugratapā vinītā vratena śīlena sadā hyupetāḥ/
327.015. ahiṃsakā ye damasamyame ratāste brāhmaṇā brahmapuraṃ vrajanti

30.67

327.017. sahāsthimāṃsaḥ sanakhaḥ sacarmā duḥkhaṃ sukhaṃ mūtrapurīṣamekam/
327.019. pañcendriyair nāsti yato viśeṣastasmānna vai varṇacatuṣka eṣaḥ

30.68

327.021. tadyathā nāma brāhmaṇa kasyacitpuruṣasya catvāraḥ putrā bhaveyuḥ/
327.021. sa teṣāṃ nāmāni kuryāt--nandaka iti vā jīvaka iti vā aśoka iti vā śatāyuriti vā/
327.022. iṣṭāśca punarbho etasya puruṣasya putrā bhaveyuḥ/
327.023. tatra yo nandakaḥ sa nandet/
327.023. yo jīvakaḥ sa jīvet/
327.024. yo 'śokaḥ sa na śocet/
327.024. yaḥ śatāyuḥ sa varṣaśataṃ jīvet//
327.025. nāmataḥ punarbrāhmaṇa teṣāṃ nānākaraṇaṃ prajñāyate na jātitaḥ/
327.025. tatkasya hetoh? iha khalu punarbrahmaṇa pitṛtaḥ putro jāyate/
327.026. tasmācca tatredaṃ vyākaraṇaṃ bhavati--
327.027. mātā bhastrā pituḥ putro yena jātaḥ sa eva saḥ/
327.028. yadyevaṃ bho vijānāsi na te (putrā) parabhūtāḥ kvacit

30.69

327.029. parīkṣasva brāhmaṇa samyageva--ko 'tra brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ śūdra iti/
327.030. sarve kāṇāśca kubjāśca sarve 'pasmāriṇo 'pi vā/
327.031. kilāsinaḥ kuṣṭhinaśca gaurāḥ kṛṣṇāḥ pṛthak pṛthak

30.69

328.001. <328>pratiṣṭhitāḥ//
328.002. samamajjānakhatvacapārścodaravaktrāḥ prajā hi tāḥ svakarmaṇā/
328.003. evaṃ gate brāhmaṇa naiva bhavati viśeṣaḥ ko jātikṛto viśeṣaḥ/
328.004. yasmānna jāterviśeṣaṇo 'sti tasmānna vai varṇacatuṣka eva

30.70

(a)
328.005. tasmātte brāhmaṇa bravīmi--saṃjñāmātramidaṃ lokasya yadidaṃ brāṃhaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā caṇḍāka iti vā/
328.006. ekamidaṃ sarvamidamekam/
328.006. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramutsṛja bhāryārthāya/
328.007. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi//
328.008. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājāsya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī idamavocat--kiṃ punarbhavatā ṛgvedo 'dhītaḥ, yajurvedo 'dhītaḥ, sāmavedo 'dhītaḥ, arthavavedo 'dhītaḥ, āyurvedo 'dhītaḥ, kalpādhyāyo 'pi, adhyātmamapi, mṛgacakraṃ vā, nakṣatragaṇo vā, tithikramagaṇo vā tvayādhītah? karmacakraṃ vā tvayādhigatam? athavā aṅgavidyā vā vastravidyā vā śivāvidyā śakunividyā vā tvayādhītā? athavā rāhucaritaṃ vā śukracaritaṃ vā grahacaritaṃ tvayādhītam? athavā lokāyataṃ bhavatā bhāṣyapravacanaṃ vā pakṣādhyāyo vā nyāyo vā tvayādhītah?
328.014. evamukte triśaṅkurmātaṅgarājaḥ puṣkarasāriṇaṃ brāhmaṇametadavocat--etacca mayā brāhmaṇā adhītaṃ bhūyaścottaram/
328.015. bhūyaścottaram/
328.015. yadapi te brāhmaṇa evaṃ syāt--ahamasmi mantreṣu pāraṃ prāpta iti, tatra te brāhmaṇa saha dharmeṇānumānaṃ pravakṣyāmi/
328.016. na khalvevaṃ brāhmaṇa prāthamakalpikānāṃ sattvānāmetadabhavat--yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/
328.017. ekamidaṃ sarvamidamekam//
328.019. atha brāhmaṇa sattvānāmasadṛśānāṃ cobhayathā sadṛśānāṃ tato 'nye sattvāḥ śālikṣetrāṇi kelāyanti gopāyanti vāpayanti vā, te 'mī kṣatriyā iti saṃjñā udapādi/
328.020. athātra brāhmaṇa tadanyatamānāṃ sattvānāmetadabhavat--parigraho rogaḥ parigraho gaṇḍaḥ parigrahaḥ śalyaḥ/
328.021. yannu vayaṃ svaparigrahamapahāya araṇyāyatanaṃ gatvā tṛṇakāṣṭhaśākhāparṇapalāśakānupasaṃhṛtya tṛṇakuṭikāṃ vā parṇakuṭikāṃ vā kṛtvā praviśya dhyāyema iti/
328.023. atha te sattvāstaṃ parigrahamapahāyā araṇyāyatanaṃ gatvā tṛṇakāṣṭhaśākhāpatraparṇapālāśakaistṛṇakuṭiṃ vā parṇakuṭikāṃ vā kṛtvā tatraiva praviśya dhyāyanti sma/
328.025. te tatra sāyamāsanahetoḥ prāntavāṭikāṃ prātaraśanahetośca grāmaṃ piṇḍāya praviśanti sma//
328.027. atha teṣāṃ grāmavāsināṃ satvānāmetadabhavat--duṣkarakārakā bata bhoḥ sattvā ye svakaṃ parigrahamutsṛjya grāmanigamajanapadebhyo bahir nirgatāḥ/
328.028. teṣāṃ bahirmanaskā brāhmaṇā iti saṃjñā udapādi/
328.029. te ca punargrāmavāsinaḥ sattvāstānatīva satkurvanti sma/
328.029. teṣāṃ ca dātavyaṃ manyante sma//
329.001. <329>atha etṣāmeva sattvānāmanyatame sattvāstāni dhyānānyasambhāvayanto grāmeṣvavatīrya mantrapadān svādhyāyanti sma/
329.002. tāṃste grāmanivāsina āhuh--na kevalamime sattvāḥ, ime 'dhyāpakāḥ, teṣāmadhyāpakā iti loke saṃjñā udapādi/
329.003. ayaṃ heturayaṃ pratyayo brāhmaṇānāṃ loke prādurbhāvāya//
329.005. athānyatame sattvā vivekakālapratisamyuktān kārmāntān vividhānarthapratisamyuktān kurvanti sma/
329.006. teṣāṃ vaiśyā iti saṃjñā udapādi//
329.007. athānyatame sattvāḥ kṣudreṇa karmaṇā jīvikāṃ kalpayanti sma/
329.007. teṣāṃ śūdrā iti saṃjñā udapādi//
329.009. bhūtapūrvaṃ brāhmaṇa anyatamaḥ sattvo vadhūmādāya rathamāruhya anyatamasminnaraṇyapradeśe gataḥ/
329.010. tatra ca ratho bhagnaḥ/
329.010. tasmānmātaṅgam {mā tvaṃ gāmah} iti saṃjñā udapādi//
329.011. kṣetraṃ karṣanti ye teṣāṃ karṣakā iti saṃjñā pravṛttā//
329.012. bhāṣyeṇa ca parṣadaṃ rañjayati dharmeṇa śīlavratasamācāreṇa samyak, tasya rājā iti saṃjñābhūt//
329.014. tato 'nye sattvā vāṇijyayā jīvikāṃ kalpayanti, teṣāṃ vaṇija iti saṃjñā udapādi//
329.015. tataścānye sattvāḥ pravrajanti sma/
329.015. pravrajitvā parāñ jayanti kleśāñ jayantīti teṣāṃ pravrajitā iti loke saṃjñā udapādi//
329.017. api tu brāhmaṇa ekaiva saṃjñā loka udapādi/
329.017. tāṃ te pravakṣyāmi--
329.018. brahmā loke 'sminn imān vedān vācayati/
329.018. brahmā devānāṃ paramatāpasaḥ/
329.018. indrasya kauśikasya vedān vācayati sma/
329.019. indraḥ kauśiko 'raṇemi--gautamaṃ vedān vācayati/
329.019. araṇemi--gautamaḥ śvetaketuṃ vedān vācayati/
329.020. śvetaketuḥ śukaṃ paṇḍitaṃ vācayati/
329.020. śukaḥ paṇḍitaśca vedān vibhajati sma/
329.021. tadyathā puṣyo bahvṛcānāṃ paṅktiśchandogānāmekaviṃśatiradhvaryavaḥ/
329.022. kraturatharvāṇikānām/
329.022. ba ṛ??? cānāmete brāhmaṇa/
329.022. sarve te vyākhyāyante/
329.022. puṣya eko bhūtvā pañcaviṃśatidhā bhinnaḥ/
329.023. tadyathā śuklā valkalā māṇḍavyā iti/
329.023. tatra daśa śuklāḥ/
329.023. aṣṭau valkalāḥ/
329.024. sapta māṇḍavyāḥ/
329.024. itīyaṃ brāhmaṇa bahvṛcānāṃ śākhā/
329.024. puṣya eko bhūtvā pañcaviṃśatidhā bhinnaḥ//
329.026. anumānamapi brāhmaṇa pramāṇaṃ chandogānām/
329.026. brāhmaṇāḥ sarva ete chandogāḥ/
329.026. paṅktirityekā bhūtvā sāśītisahasradhā bhinnā/
329.027. tadyathā śīlavalkā araṇemikā laukākṣāḥ kauthumā brahmasamā mahāsamā mahāyāgikāḥ sātyamugrāḥ samantavedāḥ//
329.029. tatra śīlavalkā viṃśatiḥ/
329.029. araṇemikā viṃśatiḥ/
329.029. laukākṣāścatvāriṃśat/
329.029. kauthumānāṃ śatam/
329.030. brahmasamānāṃ śatam/
329.030. sātyamugrāṇāṃ śatam/
329.031. samantavedānāṃ śatam/
329.031. itīyaṃ brāhmaṇa cchandoganāṃ śākhā/
329.031. paṅktirityekā bhūtvā sāśītisahasradhā bhinnā//
330.001. <330>anumānamapi pramāṇamadhvaryūṇām/
330.001. ete brāhmaṇā ekaviṃśatyadhvaryavo bhūtvā ekottaraśatadhā bhinnāḥ/
330.002. tadyathā kaṭhāḥ kaṇimā vājasaneyino jātukarṇāḥ praṣṭhapadā ṛṣayaḥ/
330.002. tatra daśa kaṭhāḥ/
330.003. daśa kaṇimāḥ/
330.003. ekādaśa vājasaneyinaḥ/
330.003. trayodaśa jātukarṇāḥ/
330.003. ṣoḍaśa ṣoṣṭhapadāḥ/
330.004. ekacatvāriṃśadṛṣayaḥ/
330.004. itīyaṃ brāhmaṇa adhvaryūṇāṃ śākhā/
330.004. ekaviṃśatyadhvaryavo bhūtvā ekottaraśatadhā bhinnāḥ//
330.006. anumānamapi brāhmaṇa pramāṇamatharvaṇikānām/
330.006. ete mantrāḥ sarve te 'tharvaṇikāḥ/
330.007. kratureko bhūtvā dvidhā bhinnaḥ/
330.007. caturdhā bhūtvā aṣṭadhā bhinnaḥ/
330.008. aṣṭadhā bhūtvā {nava}daśadhā bhinnaḥ/
330.008. itīyaṃ brahmaṇa arharvaṇikānāṃ śākhā/
330.008. kraturekaḥ ṣoḍaśottaradvādaśaśatadhā bhinnaḥ//
330.010. anumānamapi brāhmaṇa pramāṇaṃ pratītya etāni dvādaśabhedaśatāni ṣoḍaśabhedāśca ye brāhmaṇaiḥ pauraṇaiḥ samyag dṛṣṭāḥ/
330.011. chandasi vā vyākaraṇe vā lokayate vā padamīmāṃsāyāṃ vā/
330.012. na caiṣāmūhāpohaḥ prajñāyate/

330.012. yaduta ekajātyo nāmeti viditvā bandhurbhavitumarhati/
330.012. tatte brāhmaṇa bravīmi--saṃjñāmātrakametallokasya yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaśya iti vā śūdra iti vā/
330.014. ekamidaṃ sarvamidamekam/
330.014. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitamutsṛja bhāryārthāya/
330.015. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi//
330.016. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī tūṣṇīmbhūto madgubhūtaḥ srastaskandho 'dhomukho niṣpratibhaḥ pradhyānaparo 'sthāt//
330.018. dadarśa triśaṅkurmātaṅgarājo brāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇaṃ tūṣṇīmbhūtaṃ madgubhūtaṃ srastaskandhamadhomukhaṃ niṣpratibhaṃ pradhyānaparaṃ sthitam/
330.019. dṛṣṭvā ca punaridamabravīt--yadapi te brāhmaṇa evaṃ syādasadṛśena saha saṃbandho bhaviṣyatīti/
330.020. na punastvayā brāhmaṇa evaṃ draṣṭavyam/
330.020. tatkasya hetoh? ye pramāṇaśrutiśīlaprajñādayo guṇā agryā lokasya te mama putrasya śārdūlakarṇasya saṃvidyante/
330.022. yadapi te brāhmaṇa evaṃ syāt--ye vājapeyam yajñam yajanti, aśvamedhaṃ puruṣamedhaṃ śāmyaprāśaṃ nirargaḍam yajñam yajanti, sarve te kāyasya bhedātsugatau svargaloke deveṣūpapadyanta iti/
330.024. na punarbrāhmaṇa tvayaivaṃ draṣṭavyam/
330.024. tatkasya hetoh? vājapeyaṃ brāhmaṇa yajñam yajamānā aśvamedhaṃ puruṣamedhaṃ śāmyaprāśaṃ nirargaḍam yajña ca yajamānā bahudhā mantrān pravartayantaḥ prāṇihiṃsāṃ ca pravartayanti/
330.026. tasmātte brāhmaṇa bravīmi--na hyeṣa mārgaḥ svargāya/
330.026. ahaṃ te brāhmaṇa mārgaṃ svargāya vyākhyāmi/
330.027. tacchṛṇu--
330.028. śīlaṃ rakṣeta medhāvī prārthayānaḥ sukhatrayam/
330.029. praśaṃsāṃ vittalābhaṃ ca pratya svarge ca modanam

30.71

330.030. yairbrāhmaṇa itaḥ pūrvaṃ vājapeyo yajña iṣṭaḥ, yairaśvamedho yaiḥ puruṣamedho yaiḥ śāmyaprāśo yair nirargaḍo yajña iṣṭaḥ, parigṛhītastair nirargalaṃ ca kāmaiḥ kāmaḥ/
330.031. ito nākaḥ paryeṣyate/
330.031. ye <331>brāhmaṇa itaḥ paścādvājapeyam yajñam yakṣyanti, ye 'śvamedham ye śāmyaprāśaṃ nirargaḍam yajñam yakṣyanti, te nirarthakaṃ mahāvighātaṃ samyokṣyanti/
331.002. tasmātte brāhmaṇa bravīmi--ehi tvaṃ mayā sārdhaṃ saṃbandham yojanayasva/
331.003. tatkasya hetoh? dharmeṇa hi caṇḍālā ajugupsanīyā bhavanti/
331.004. api ca/
331.005. śraddhā śīlaṃ tapastyāgaḥ śrutirjñānaṃ dayaiva ca//
331.006. darśanaṃ sarvavedānāṃ svargavratapadāni vai

30.72

331.007. pramāṇamaṣṭaprakāraṃ svargāya/
331.008. tadebhiraṣṭābhiḥ prakārair dvargagamanamiṣyate/
331.008. ye prāyeṇa jānanti viśeṣeṇa khalvapyanekairvividhairyajñaiḥ/
331.008. aṣṭau cemā brāhmaṇa nirdiṣṭā mātṛtulyā bhaginyo loke pravartante/
331.009. tadyathā--aditirdevānāṃ mātā/
331.009. duturdānavānām/
331.009. manurmānavānām/
331.010. surabhiḥ saurabheyānām/
331.010. vinatā suparṇānām/
331.010. kadrunāgānām/
331.010. pṛthivī bhūtānāṃ mātā sarvabījānām/
331.011. marutāṃ mahāmaha/
331.011. mahākāśyapaṃ manasā vidanti ṛṣayaḥ//
331.012. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin brāhmaṇānāṃ sapta gautrāṇi svākhyāsyāmi, tāni śrūyantām--tadyathā gautamā vātsyāḥ kautsāḥ kāśyapā vāsiṣṭhā māṇḍavyā ityetāni brāhmaṇa sapta gotrāṇi/
331.014. eṣāmekaikaṃ gotraṃ saptadhā bhinnam/
331.014. atra ye gautamāste kauthumāste gagarste bhāradvājāsta ārṣṭiṣeṇāste vaikhānasāste vajrapādāḥ/
331.015. tatra ye vātsyāsta ātreyāste maitreyāste bhārgavāste sāvarṇyāste bahujātāḥ/
331.016. tatra ye vātsyāsta ātreyāsta maitreyāste bhārgavāste sāvarṇyāste salīlāste bahujātāḥ/
331.016. tatra ye kautsāste maudgalyāyanāste gauṇāyanāste lāṅgalāste lagnāste daṇḍalagnāste somabhuvāh{vah}/
331.017. tatra ye kauśikāste kātyāyanāste darbhakātyāyanāste valkalinaste pakṣiṇaste laukākṣāste lohitāyanāh (lohityāyanāḥ/)/
331.018. tatra ye kāśyapāste maṇḍanāsta iṣṭāste śauṇḍāyanāste rocaneyāste 'napekṣāste 'gniveśyāḥ/
331.019. tatra ye kāśyapāste jātukarṇyāste dhānyāyanāste pārāśarāste vyāghranakhāste āṇḍāyanāsta aupamanyavāḥ/
331.021. tatra ye māṇḍavyāste bhāṇḍāyanāste dhomrāyaṇāste kātyāyanāste khalvavāahanāste sugandhārāyaṇāste kāpiṣṭhalāyanāḥ/
331.022. ityetāni brāhmaṇa evamekonapañcāśadgotrāṇi brāhmaṇaiḥ paurāṇaiḥ samyag dṛṣṭāni cchandasi vyākaraṇe padamīmāṃsāyām/
331.023. anyāni ca gotrāṇi vistarato mayā vācitāni/
331.024. tāni anyair na jñāyante//
331.025. yadutaikatvamiti viditvā bhavān bandhurbhavitumarhati/
331.025. tasmātte brāhmaṇa bravīmi sāmānyaṃ saṃjñāmātrakamidaṃ lokasya yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/
331.027. ekamidaṃ sarvamidamekam/
331.027. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramutsṛja bhāryārthāya/
331.028. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi//
331.029. idaṃ punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī tūṣṇīmbhūto madgubhūtaḥ srastaskandho 'dhomukho niṣpratibhaḥ pradhyānaparaḥ sthito 'bhūt/
331.030. adrākṣīt triśaṅkurmātaṅgarājah <332>puskarasāriṇaṃ brāhmaṇaṃ tūṣṇīmbhūtaṃ madgubhūtaṃ srastaskandhamadhomukhaṃ niṣpratibhaṃ pradhyānaparaṃ sthitam/ dṛṣṭvā ca punaridamavocat--
332.003. yādṛśaṃ vāpyate bījaṃ tādṛśaṃ labhyate phalam/
332.004. prajāpaterhi caikatve nirviśeṣo bhavatyataḥ

30.73

332.005. na cendriyāṇāṃ nānātvaṃ kriyābhedaśca dṛśyate/
332.006. brāhmaṇe vānyajātau vā naiṣāṃ kiṃcidviśiṣyate

30.74

332.007. na hyātmanaḥ samutlarṣaḥ śreṣṭhatvamiha yujyate/
332.008. śukraśoṇitasambhūtam yonito hyubhayaṃ samam

30.75

332.009. cāturvarṇyaṃ pravakṣyāmi paśudharmakathāṃ tava/
332.010. bhavette bhavinī bhāryā naitad brāhmaṇa yujyate

30.76

332.011. yadi tāvadayaṃ loko brahmaṇā janitaḥ svayam/
332.012. brāhmaṇī brāhmaṇasvasā kṣatriyā kṣatriyasvasāa

30.77

332.013. atha vaiśyasya vaiśyā vai śūdrā vā punaḥ/
332.014. na bhāryā bhaginī yuktā brahmaṇā janitā yadi

30.78

332.015. na sattvā brahmaṇo jātāḥ kleśajāḥ karmajāstvamī/
332.016. nīcaiścoccaiśca dṛśyante sattvā nānāśrayāḥ pṛthak

30.79

332.017. teṣāṃ ca jātisāmānyād brāhmaṇe kṣatriye tathā/
332.018. atha vaiśye ca śūdre ca samaṃ jñānaṃ pravartate

30.80

332.019. ṛgvedo 'tha yajurvedaḥ sāmavedo 'pyatharvaṇam/
332.020. itihāso nighaṇṭaśca kutaśchando nirarthakam

30.81

332.021. asmākamapyadhyayane maitrī vidyā tathā śikhī/
332.022. saṃkrāmaṇī prakrāmaṇī stambhanī kāmarūpiṇī

30.82

332.023. manojavā ca gāndhārī ghorī vidyā vaśaṃkarī/
332.024. kākavāṇī ca mantraṃ ca indrajālaṃ ca bhañjanī

30.83

332.025. asmākamāsītpuruṣā vidyāsvākhyātapaṇḍitāḥ/
332.026. maṇipuṣpāśca ṛṣayo bhāsvarāśca maharṣayaḥ

30.84

332.027. saṃlprāptā devatāṛddhiṃ kiṃ cikitsasi vidyayā/
332.028. aśikṣitāśca caṇḍālā brāhmaṇā vedapāragāḥ

30.85

332.029. kipiṃjalādyo janito mantrāṇāṃ pāramiṃ gataḥ/
332.030. na hyasau brāhmaṇīputraḥ kiṃ vā brāhmaṇa manyase

30.86

333.001. <333>niṣadyajanayatkālī putraṃ dvaipāyanaṃ munim/
333.002. ugraṃ tejasvinaṃ bhīṣmaṃ pañcābhijñaṃ mahātapam/
333.003. na hyasau brāhmaṇīputraḥ kiṃ vā brāhmaṇa vakṣyasi

30.87

333.004. kṣatriyā reṇukā nāma jajñe rāmaṃ mahāmunim/
333.005. paṇḍitaṃ ca vinītaṃ ca sarvaśāstraviśāradam/
333.006. na hyasau brāhmaṇīputraḥ kiṃ vā brāhmaṇa vakṣyasi

30.88

333.007. ye ca te manujā āsaṃs tejasā tapasā yutāḥ/
333.008. paṇḍitāśca vinītāśca loke ca ṛṣisaṃmatāḥ/
333.009. na hi te brāhmaṇīputrāḥ kiṃ vā brāhmaṇa vakṣyasi

30.89

333.010. saṃjñā kṛteyaṃ lokasya brāhmaṇāḥ kṣatriyāstathā/
333.011. vaiśyāścaiva tathā śūdrāḥ saṃjñeyaṃ saṃprakīrtitā

30.90

333.012. tasmātte brāhmaṇa bravīmi saṃjñāmātrakamidaṃ lokasya yaduta brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/
333.013. ekamidaṃ sarvamidamekam/
333.013. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramanuprayaccha bhāryārthāya/
333.014. yāvantaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvantamanupradāsyāmi//
333.015. idaṃ ca punarvacanaṃ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--kiṃgotro bhavān? āha--ātreyagotro 'smi/
333.016. kimpūrvah? āha--ātreyaḥ/
333.017. kiṃcaraṇam? āha--kāleya--maitrāyaṇīyaḥ/
333.017. kati pravarāh? āha--trayaḥ pravarāḥ/
333.017. tadyathā vātsyāḥ kautsyā bharadvājāśca/
333.018. ke bhavantaḥ sabrahmacāriṇah? chandogāḥ/
333.018. kati cchandogānāṃ bhedāh? ṣaṭ/
333.019. te katame? āha--tadyathā/
333.019. kauthumāḥ/
333.019. cārāyaṇīyāḥ/
333.019. lāṅgalāḥ/
333.019. sauvarcasāḥ/
333.020. kāpiṃjaleyāḥ/
333.020. ārṣṭiṣeṇā iti//
333.021. kiṃ bhavato mātṛjaṃ gotram? āha--pārāśarīyam/
333.021. paṭhatu bhavān sāvitrīm/
333.021. kathaṃ bhavati? katyakṣarā sāvitrī? katigaṇḍā? katipadā?
333.023. caturviṃśatyakṣarā sāvitrī/
333.023. trigaṇḍā/
333.023. aṣṭākṣarapadā/
333.023. uccārayatu bhavān sāvitrīm/
333.024. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin, sotpattikāṃ sāvitrīṃ pravakṣyāmi/
333.024. tacchrūyatām/
333.024. kathayatu bhavān/
333.025. bhūtapūrvaṃ brāhmaṇa atīte 'dhvani vasur nāma ṛṣirbabhūva/
333.026. pañcābhijña ugratejā mahānubhāvo dhyānānāṃ lābhī/
333.026. tena tatra takṣakaduhitā kapilā nāma āsaditā bhāryārtham/
333.026. sa tatra saṃraktacittastayā kanyayā sārdhaṃ maithunamagacchat/
333.027. sa ṛṣirṛddhyā bhraṣṭo dhyānebhyo vañcitaḥ/
333.028. ṛddhiparihīnaḥ sa vipratisārī ātmano duścaritaṃ vigarhāṇastasyāṃ velāyāṃ sāvitrīṃ bhāṣate sma/
333.029. tadyathā--
333.030. bhūrbhuvaḥ svaḥ/
333.030. tatsaviturvireṇyaṃ bhargo devasya dhīmahi/
333.030. dhiyo yo naḥ pracodayāt/
333.031. iti hi brāhmaṇa ajñānaśodhanārthamimameva mantraṃ sa brāhmaṇo divārātraṃ japati sma/
333.032. iyaṃ brāhmaṇānāṃ sāvitrī/
333.032. pūrvajaḥ prajāpatih--
334.001. <334>jaṭilastāpaso bhūtvā gahanaṃ vanamāśritaḥ/
334.002. gambhīrāvabhāse tatra hyātmastaporataḥ

30.91

334.003. devasya śreṣṭakaṃ bhojanamupanāmyopaviṣṭa imaṃ mantramajapat/
334.003. iyaṃ kṣatriyāṇāṃ sāvitrī/
334.004. citraṃ hi vaiśyakanyakā/
334.004. atha sā kanyā arthataḥ pravīṇā/
334.004. iyaṃ vaiśyānāṃ sāvitrī/
334.005. atapaḥ sutapaḥ/
334.005. jīvema śaradāṃ śatam/
334.005. paśyema śaradāṃ śatam/
334.005. iyaṃ śūdrāṇāṃ sāvitrī/
334.006. bhūrbhuvaḥ svaḥ/
334.007. kāmā hi loke paramāḥ prajānāṃ kleśaprahāṇe bhūtā antarāyāḥ/
334.009. tasmādbhavantaḥ prajahantu kāmāṃs tato 'tulaṃ prāpsyatha brahmalokam

30.92

334.011. itīyaṃ brāhmaṇa brahmaṇā sahāpatinā sāvitrī bhāṣitā, pūrvakaiśca samyaksambuddhairabhyanumoditā//
334.013. paṭha bhostriśaṅko nakṣatravaṃśam/
334.013. atha kim? bhoḥ kathayatu bhavān/
334.013. śrūyatām/
334.014. bhoḥ puṣkarasārin, nakṣatravaṃśaṃ kathayiṣyāmi/
334.014. tadyathā--
334.015. kṛttikā rohiṇī mṛgaśirā ārdrā punarvasuḥ puṣyah āśleṣā maghā pūrvaphalgunī uttaraphalgunī hastā citrā svātī viśākhā anurādhā anurādhā jyeṣṭā mūlā pūrvāṣāḍhā uttarāṣāḍhā abhijit śravaṇā dhaniṣṭhā śatabhiṣā pūrvabhādrapadā uttarabhādrapadā revatī aśvinī bharaṇī/
334.017. ityetāni bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatinakṣatrāṇi//
334.019. katitārakāṇi katisaṃsthānāni katimuhūrtayogāni kimāhārāṇi kiṃdaivatāni kiṃgotrāṇi?
334.021. kṛttikā bhoḥ puṣkarasārin nakṣatraṃ ṣaṭtāraṃ kṣurasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ dadhyāhāramagnidaivataṃ vaiśyāyanīyaṃ gotreṇa/
334.022. rohiṇīnakṣatraṃ pañcatārakaṃ śakaṭākṛtisaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ mṛgamāṃsāhāraṃ prajāpatidaivataṃ bhāradvājaṃ gotreṇa/
334.023. mṛgāśirānakṣatraṃ tritāraṃ mṛgaśīrṣasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ phalamūlāhāraṃ somadaivataṃ mṛgāyaṇīyaṃ gotreṇa/
334.024. ārdrānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ sarpirmaṇḍāhāraṃ sūryadaivataṃ hārītāyanīyaṃ gotreṇa/
334.026. punarvasunakṣatraṃ dvitāraṃ padasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ madhyāhāram aditidaivataṃ vāsiṣṭhaṃ gotreṇa/
334.027. puṣyanakṣatraṃ tritāraṃ vardhamānasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ madhumaṇḍāhāraṃ bṛhaspatidaivatam aupamanyavīyaṃ gotreṇa/
334.028. āśleṣānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ pāyasabhojanaṃ sarpadaivataṃ maitrāyaṇīyaṃ gotreṇa/
334.029. itīmāni bhoḥ puṣkarasārin sapta nakṣatrāṇi pūrvadvārakāṇi//
334.031. maghānakṣatraṃ pañcatāraṃ nadīkubjasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ tilakṛsarāhāraṃ titṛdaivatam <335>piṅgalāyanīyaṃ gotreṇa/
335.001. pūrvaphalgunīnakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ bilvabhojanaṃ bhavadaivataṃ gautamīyaṃ gotreṇa/
335.002. uttaraphalgunīnakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ godhūmamatsyāhāramaryamādaivataṃ kauśikaṃ gotreṇa/
335.003. hastanakṣatraṃ pañcatāraṃ hastasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ śyāmākabhojanaṃ sūryadaivataṃ kāśyapaṃ gotreṇa/
335.004. citrānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ mudgakṛsaraghṛtapūpāhāraṃ tvaṣṭṛdaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.005. svātīnakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ mudgakṛsaraphalāhāraṃ vāyudaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.007. viśākhānakṣatraṃ dvitāraṃ viṣāṇasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ tilapuṣpāhāramindrāgnidaivataṃ śākhāyanīyaṃ gotreṇa/
335.008. ityetāni bhoḥ puṣkarasārin saptanakṣatrāṇi dakṣiṇadvārakāṇi//
335.009. anurādhānakṣatraṃ catustāraṃ ratnāvalīsaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ surāmāṃsāhāraṃ mitradaivatamālambāyanīyaṃ gotreṇa/
335.010. jyeṣṭhānakṣatraṃ tritāram yavamadhyasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogaṃ śāliyavāgūbhojanamindradaivataṃ dīrghakātyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.011. mūlanakṣatraṃ saptatāraṃ vṛścikasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ mūlaphalāhāraṃ nairṛtidaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.012. pūrvāṣāḍhānakṣatraṃ catustāraṃ govikramasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ nyagrodhakaṣāyāhāraṃ toyadaivataṃ darbhakātyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.013. uttarāṣāḍhānakṣatraṃ catustāraṃ gajavikramasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ madhulājāhāraṃ viśvadaivataṃ maudgalāyanīyaṃ gotreṇa/
335.015. abhijinnakṣatraṃ tritāraṃ gośīrṣasaṃsthānaṃ ṣaṇmuhūrtayogaṃ vāyvāhāraṃ brahmadaivataṃ brahmāvatīyaṃ gotreṇa/
335.016. śravaṇānakṣatraṃ tritāram yavamadhyasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ pakṣimāṃsāhāraṃ viṣṇudaivataṃ kātyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.017. ityetāni bhoḥ puṣkarasārin sapta nakṣatrāṇi paścimadvārakāṇi//
335.019. dhaniṣṭhānakṣatraṃ catustāraṃ śakunasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ kulatthapūpāhāraṃ vasudaivataṃ kauṇḍinyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.020. śatabhiṣānakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ pañcadaśamuhūrtayogam yavāgubhojanaṃ varuṇadaivataṃ tāṇḍyāyanīyaṃ gotreṇa/
335.021. pūrvabhādrapadānakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ māṃsarudhirāhāramahirbudhnyadaivataṃ jātūkarṇyaṃ gotreṇa/
335.022. uttarabhādrapadānakṣatraṃ dvitāraṃ padakasaṃsthānaṃ pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogaṃ māṃsāhāram aryamādaivataṃ dhyānadrāhyāyaṇīyaṃ gotreṇa/
335.024. revatīnakṣatramekatāraṃ tilakasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ madhupāyasabhojanaṃ gandharvadaivataṃ maitrāyaṇīyaṃ gotreṇa/
335.026. bharaṇīnakṣatraṃ tritāraṃ bhagasaṃsthānaṃ triṃśanmuhūrtayogaṃ tilataṇḍulāhāram yamadaivataṃ bhārgavīyaṃ gotreṇa/
335.027. ityetāni bhoḥ puṣkarasārin sapta nakṣatrāṇi uttaradvārakāṇi//
335.028. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭaviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ ṣaṇnakṣatrāṇi pañcacatvāriṃśanmuhūrtayogāni/
335.029. tadyathā--rohiṇī punarvasu uttaraphalgunī viśākhā uttarāṣāḍhā uttarabhādrapadā ceti/
335.030. pañcanakṣatrāṇi pañcadaśamuhūrtayogāni/
335.030. tadyathā--ārdrā āśleṣā svātī jyeṣṭhā śatabhiṣā ceti/
335.031. eko 'bhijit ṣaṇmuhūrtayogam/
335.031. avaśiṣṭāni triṃśanmuhūrtayogāni//
336.001. <336>amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārin saptānāṃ nakṣatrāṇāṃ pūrvadvārikāṇāṃ kṛttikā prathamā nāmā, āśleṣā paścimā nāma/
336.002. amīṣāṃ saptānāṃ nakṣatrāṇāṃ dakṣiṇadvārīkāṇāṃ maghā prathamā nāma, viśākhā paścimāa nāma/
336.003. amīṣāṃ paścimadvārikāṇāṃ saptānāṃ nakṣatrāṇāmanurādhā prathamā nāma, śravaṇā paścimā nāma/
336.004. amīṣāṃ saptānāṃ nakṣatrāṇāmuttaradvārikāṇāṃ dhaniṣṭhā prathamā nāma, bharaṇī paścimā nāma//
336.006. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ sapta balāni/
336.006. katamāni sapta? yaduta trīṇi pūrvāṇi viśākhānurādhā punarvasuḥ punarvasuḥ svātiśca/
336.007. triṇi dāruṇāni/
336.007. ārdrā āśleṣā bharaṇī ceti/
336.008. catvāri saṃmānanīyāni/
336.008. yaduta trīṇi uttarāṇi rohiṇī ceti/
336.008. pañca mṛdukāni/
336.009. śravaṇā dhaniṣṭhā śatabhiṣā jyeṣṭhā mūlā iti/
336.009. pañca dhāraṇīyāni/
336.009. hastā citrā āśleṣā maghā abhijicceti/
336.010. catvāri kṣiprakaraṇīyāni/
336.010. yaduta kṛttikā mṛgaśirā puṣyā aśvinī ceti//

336.011. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭhāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ trayo yogā bhavanti--ṛṣabhānusārī yogaḥ/
336.012. vatsānusārī yogaḥ/
336.012. yuganaddho yogaḥ/
336.012. tatra nakṣatram yadi purastādgacchati candraśca pṛṣṭhataḥ, ayamucyate ṛṣabhānusārī yoga iti/
336.013. yaduta candraḥ purastād gacchati nakṣatraṃ ca pṛṣṭhataḥ, tadā bhavati vatsānusārī yogaḥ/
336.014. yadi punaścandro nakṣatraṃ cobhau samau yugapad gacchataḥ, tadāyamucyate yoga iti//
336.016. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin grahān pravakṣyāmi/
336.016. tacchrūyatām/
336.016. tadyathā śukro bṛhaspatiḥ śanaiścaro budho 'ṅgārakaḥ sūryastārādhipatiśceti//
336.018. evaṃ viparivartamāne loke nakṣatreṣu pravibhakteṣu kathaṃ rātridivasānāṃ hrāso vṛddhiśca bhavati? taducyate/
336.019. hemantānāṃ dvitīye māsi rohiṇyāmaṣṭabhyāṃ dvādaśamuhūrto divaso bhavati/
336.020. aṣṭādaśamuhūrtā rātriḥ/
336.020. grīṣmāṇāṃ paścime māse rohiṇyāmaṣṭabhyāmaṣṭādaśamuhūrto divaso bhavati/
336.021. dvādaśamuhūrto rātriḥ/
336.021. varṣāṇāṃ paścime māse rohiṇyāmaṣṭabhyāṃ caturdaśamuhūrto divase bhavati/
336.022. ṣoḍaśamuhūrtā rātriḥ//
336.023. kiṃ bhostriśaṅko rātridivasānāṃ prasthānam? divasānudivasam/
336.023. kiṃ pakṣasya prasthānam? pratipad/
336.024. kiṃ saṃvatsarasya prasthānam? pauṣaḥ/
336.024. kimṛtūnāṃ prasthānam? prāvṛṭ//
336.025. kiṃ bhostriśaṅko kṣaṇasya parimāṇam? kiṃ lavāsya? kiṃ muhūrtasya? tadyathā bhoḥ puṣkarasārin striyā nātidīrghahrasvaḥ kartinyāḥ sūtrodyāmaḥ/
336.026. evaṃ dīrghastatkṣaṇam/
336.026. viṃśatyadhikaṃ tatkṣaṇaśatamekaḥ kṣaṇaḥ/
336.027. triṃśallavā eko muhūrtaḥ/
336.027. etena kramasambandhena triṃśanmuhūrtamekaṃ rātridivasamanumīyate/
336.028. teṣāṃ muhūrtānāmimāni nāmāni bhavanti--
336.029. āditya udayati ṣaṇṇavatipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ caturojā nāma muhūrto bhavati/
336.029. ṣaṣṭipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ śveto nāma muhūrto bhavati/
336.030. dvādaśapauruṣāyāṃ chāyāyāṃ samṛddho nāma muhūrto bhavati/
336.031. ṣaṭpauruṣāyāṃ chāyāyāṃ śarapathe nāma muhūrto bhavati/
336.031. pañcapauruṣāyāṃ chāyāyāmatisamṛddho<337> nāma muhūrto bhavati/
337.001. catuḥpauruṣāyāṃ chāyāyāmudgato nāma muhūrto bhavati/
337.002. tripauruṣāyāṃ chāyāyāṃ sumukho nāma muhūrto bhavati/
337.002. sthite madhyāhne vajrako nāma muhūrto bhavati/
337.003. parivṛto madhyāhne tripuruṣāyāṃ chāyāyāṃ rohito nāma muhūrto bhavati/
337.003. catuḥpauruṣāyāṃ chāyāyāṃ balo muhūrtaḥ/
337.004. pañcapauruṣāyāṃ chāyāyāṃ vijayo nāma muhūrtaḥ/
337.004. ṣaṭpauruṣāyāṃ chāyāyāṃ sarvaraso nāma muhūrtaḥ/
337.005. dvādaśapauruṣāyāṃ chāyāyāṃ vasur nāma muhūrtaḥ/
337.005. ṣaṣṭipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ sundaro nāma muhūrtaḥ/
337.006. avataramāṇa āditye ṣaṇṇavatipauruṣāyāṃ chāyāyāṃ parabhayo nāma muhūrto bhavati/
337.007. ityetāni divasasya muhūrtāni//
337.008. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin rātryā muhūrtāni vyākhyāsyāmi/
337.008. astaṃgata āditye raudro nāma muhūrtaḥ/
337.009. tatastārāvacaro nāma muhūrtaḥ/
337.009. samyamo nāma muhūrtaḥ/
337.009. sāmpraiyako nāma muhūrtaḥ/
337.010. ananto nāma muhūrtaḥ/
337.010. gardabho nāma muhūrtaḥ/
337.010. rākṣaso nāma muhūrtaḥ/
337.010. sthite 'rdharātre 'vayavo nāma muhūrtaḥ/
337.011. atikrānte 'rdharātre brahmā nāma muhūrtaḥ/
337.011. ditir nāma muhūrtaḥ/
337.011. arko nāma muhūrtaḥ/
337.012. vidhamano nāma muhūrtaḥ/
337.012. āgneyo nāma muhūrtaḥ/
337.012. ātapāgnir nāma muhūrtaḥ/
337.013. abhijinnāma muhūrtaḥ/
337.013. ityetāni rātrermuhūrtanāmāni/
337.013. iti bhoḥ puṣkarasārinn imāni triṃśanmuhūrtāni yairahorātraṃ prajñāyate//
337.015. tatkṣaṇaḥ kṣaṇo lavo muhūrtaḥ/
337.015. tatra triṃśatitamo bhāgo muhūrtasya lavaḥ/
337.015. ṣaṣṭitamo bhāgo lavasya kṣaṇaḥ/
337.016. viṃśatyuttarabhāgaśataṃ kṣaṇasya tatkṣaṇaḥ/
337.016. tadyathā striyā nātidīrghahrasvaḥ kartinyāḥ sūtrodyāmaḥ/
337.017. evaṃ dīrghastatkṣaṇaḥ/
337.017. viṃśatyuttarakṣaṇaśataṃ tatkṣaṇasyaikaḥ kṣaṇaḥ/
337.017. ṣaṣṭiḥ kṣaṇā eko lavaḥ/
337.018. triṃśallavā eko muhūrtaḥ/
337.018. etena kramayogena triṃśanmuhūrtamekamahorātram/
337.019. triṃśadahorātrāṇyeko māsaḥ/
337.019. dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ/
337.019. caturojāḥ śvetaḥ samṛddhaḥ śarapatho 'tisamṛddha udgataḥ sumukho vajrako rohito balo vijayaḥ sarvaraso vasuḥ sundaraḥ parabhayaḥ/
337.020. raudrastārāvacaraḥ samyamaḥ sāmpraiyako 'nanto gardabho rākṣaso 'vayavo brahmā ditirarko vidhamano āgneya ātapāgnirabhijit/
337.022. itīmāni muhūrtānāṃ nāmāni//
337.023. kālotpattimapi te brāhmaṇa vakṣyāmi, śṛṇu--
337.024. kālasya kiṃ pramāṇamiti taducyate/
337.024. dvāvakṣinimeṣāveko lavaḥ/
337.024. aṣṭau lavā ekā kāṣṭhā/
337.025. ṣoḍaśa kāṣṭhā ekā kalā/
337.025. kalānāṃ triṃśadekā nāḍikā/
337.025. tatra dve nāḍike eko muhūrtaḥ//
337.026. nāḍikāyāḥ punaḥ kiṃ pramāṇam? taducyate--
337.027. droṇaṃ salilasyaikam/
337.027. tadvaraṇato dve palaśate bhavataḥ/
337.027. nālikāchidrasya kiṃ pramāṇam? suvarṇamātram/
337.028. upari caturaṅgalā suvarṇaśalākā kartavyā/
337.028. vṛttaparimaṇḍalā samantāccaturasrā āyatā/
337.029. yadā caivaṃ śīryeta tat toyaṃ ghaṭasya tadaikā nāḍikā/
337.029. etena nāḍikāpramāṇena vibhakte dve nāḍike eko muhūrtaḥ/
337.030. etena bho brāhmaṇa triṃśanṃhūrtāḥ, yai rātridivasā anumīyanta iti//
338.001. <338>tataḥ ṣoḍaśa nimeṣā ekā kāṣṭhā/
338.001. ṣoḍaśa kāṣṭhā ekā kalā/
338.001. ṣaṣṭiḥ kalā eko muhūrtaḥ/
338.002. triṃśanmuhūrtā ekamahorātram/
338.002. triṃśadahorātrāṇyeko māsaḥ/
338.002. dvādaśa māsāḥ saṃvatsaraḥ//
338.003. etena punarakṣinimeṣeṇa ṣoḍaśakoṭyo 'ṣṭapañcāśañca śatasahasrāṇi aṣṭāśītisahasrāṇi sa evaṃ māpitaḥ/
338.004. tacca brāhmaṇa kālotpattirvyākhyātā//
338.005. śṛṇu brāhmaṇa trośayojanānāmutpattim/
338.006. vātāyanarajāṃsi sapta, śaśakrajaḥ/
338.006. sapta śaśakarajāṃsi eḍakarajaḥ/
338.007. sapta eḍakarajāṃsi ekaṃ gorajaḥ/
338.007. sapta gorajāṃsi ekā yūkā/
338.007. sapta yūkā ekā likṣā/
338.008. sapta likṣā eko yavaḥ/
338.008. sapta yavā ekāṅguliḥ/
338.008. dvādaśāṅgulayo vitastiḥ/
338.008. dve vitastī eko hastaḥ/
338.009. catvāro hastā ekaṃ dhanuḥ/
338.009. dhanuḥsahasramekaḥ krośaḥ/
338.009. catvāraḥ krośā eko māgadhayojanaḥ/
338.010. yojanasya pramāṇaṃ piṇḍitam/

338.010. paramāṇūnāṃ koṭiśatasahasrāṇi caturviṃśatiścaikonatriṃśatkoṭisahasrāṇi dvādaśa ca śatasahasrāṇi/
338.011. evaṃ māpitam yojanamiti//
338.012. śṛṇu brāhmaṇa suvarṇasya parimāṇotpattim/
338.012. tatkathayatu bhavān--
338.013. dvādaśa yavā māṣakaḥ/
338.013. ṣoḍaśa māṣakā ekaḥ karṣaḥ/
338.013. suvarṇasya parimāṇaṃ piṇḍitamiti/
338.014. dve koṭī pañcaviṃśatiśca sahasrāṇi pañcaśatānyaṣṭau ca paramāṇavaḥ/
338.014. evaṃ māpitā brāhmaṇa suvarṇasya parimāṇotpattiḥ//
338.016. śṛṇu brāhmaṇa palapramāṇam/
338.016. catuḥṣaṣṭimāṣakāḥ palaṃ māgadhakam/
338.016. māgadhakayā tulayā palasya parimāṇaṃ piṇḍitam/
338.017. paramāṇūnāmaṣṭakoṭayaḥ saptacatvāriṃśacca śatasahasrāṇi sapta ca sahasrāṇi dve śate aśītiśca paramāṇavaḥ/
338.018. evaṃ māpitaṃ brāhmaṇa palasya parimāṇamiti/
338.019. śṛṇu brāhmaṇa rasaparimāṇasyotpattim/
338.019. caturviṃśatipalāni māgadhakaḥ prasthaḥ/
338.019. tat rasaparimāṇam/
338.020. māgadhakayā tulayā prasthasya parimāṇaṃ piṇḍitam/
338.020. dve koṭiśate tisraśca koṭaya ekonatriṃśacca śatasahasrāṇi catuḥsaptatisahasrāṇi sapta ca śatāni viṃśatiśca paramāṇavaḥ/
338.022. evaṃ māpitā brāhmaṇa rasamānasyotpattiriti//
338.023. śṛṇu brāhmaṇa dhānyaparimāṇasyotpattim/
338.023. ekonatriṃśatipalānyekakarṣeṇonāni māgadhaḥ prasthaḥ/
338.024. māpitaṃ dhānyaparimāṇam/
338.024. māgadhakayā tulayā prasthasya parimāṇaṃ piṇḍitam/
338.024. koṭiśatamaṣṭapañcāśacca koṭayo dviraśītiśca śatāshasrāṇi ekaṣaṣṭiśca sahasrāṇi pañcaśatāni triṃśacca paramāṇavaḥ/
338.026. evaṃ māpitaṃ brāhmaṇa dhānyasya parimāṇamiti//
338.027. paṭha bhostriśaṅko nakṣatravyākaraṇaṃ nāmādhyāyam/
338.027. atha khalu bho brāhmaṇa nakṣatravyākaraṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi tacchrūyatām/
338.028. kathayatu bhavān--
338.029. kṛttikāsu jāto mānavo yaśasvī bhavati/
338.029. rohiṇyāṃ jātaḥ subhago bhavati bhogavāṃśca/
338.030. mṛgaśirasi jāto yuddhārthī bhavati/
338.030. ārdrāyāṃ jāta utso 'nnapānānāṃ bhavati/
338.031. punarvasau jāto bhavati gorakṣaśca/
338.031. puṣye jātaḥ śīlavān bhavati/
338.031. āśleṣāyām <339>jātaḥ kāmuko bhavati/
339.001. maghāyāṃ jāto matimān bhavati, mahātmā ca/
339.001. pūrvaphalgunyāṃ jāto 'lpāyuṣko bhavati/
339.002. uttaraphalgunyāṃ jāta upavāsaśīlo bhavati, svargaparāyaṇaśca/
339.003. haste jātaścauro bhavati/
339.003. citrāyāṃ jāto nṛtyagītakuśalo bhavati, ābharaṇavidhijñaśca/
339.004. svātyāṃ jāto gaṇako bhavati, gaṇakamahāmātro vā/
339.004. viśākhāyāṃ jāto rājabhaṭo bhavati/
339.005. anurādhāyāṃ jāto vāṇijako bhavati sārthikaḥ/
339.005. jyeṣṭhāyāṃ jāto 'lpāyuṣko bhavati, alpabhogaśca/
339.006. mūle jātaḥ putravān bhavati, yaśasvī ca/
339.006. pūrvāṣāḍhāyāṃ jāto yogācāro bhavati/
339.007. uttarāṣāḍhāyāṃ jāto bhakteśvaraḥ kulīnaśca bhavati/
339.007. abhijiti jātaḥ kīrtimān puruṣo bhavati/
339.008. śravaṇe jāto rājapūrjito bhavati/
339.008. dhaniṣṭhāyāṃ jāto dhanāḍhyo bhavati/
339.008. śatabhiṣāyāṃ jāto mūliko bhavati/
339.009. pūrvabhādrapadāyāṃ jātaścaurasenāpatirbhavati/
339.009. uttarabhādrapadāyāṃ jāto gandhiko bhavati, gandharvaśca/
339.010. revatyāṃ jāto nāviko bhavati/
339.010. aśvinyāṃ jāto 'śvavāṇijako bhavati/
339.011. bharaṇyāṃ jāto vadhyaghātako bhavati/
339.011. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin nakṣatravyākaraṇo nāma//
339.012. paṭha bhostriśaṅko nakṣatranirdeśaṃ nāmādhyāyam/
339.012. atha bhoḥ puṣkarasārin nakṣatranirdeśaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
339.013. tacchrūyatām/
339.013. kathayatu bhavān--
339.014. kṛttikāsu niviṣṭaṃ vai nagaraṃ jvalati śriyā/
339.015. prabhūtaratnojjvalaṃ caivaṃ tannagaraṃ vinirdiśet

30.93

339.016. rohiṇyāṃ tu niviṣṭaṃ vai nagaraṃ tad vinirdiśet/
339.017. dhārmiko 'tra jano bhūyātprabhūtadhanasaṃcayaḥ/
339.018. vidyāprakṛtisampannaḥ svadārābhirato 'pi ca

30.94

339.019. mṛgaśīrṣe niviṣṭaṃ tu strībhirgobhirdhanaistathā/
339.020. mālyabhogaiśca saṃkīrṇamadbhutaiśca puraskṛtam

30.95

339.021. ārdrāyāṃ matsyamāṃsāni bhakṣyabhojyadhanāni ca/
339.022. bhavanti krūrapuruṣā mūrkhaprakṛtayaḥ pure

30.96

339.023. punarvasau niviṣḍe tu nagaraṃ dīpyate śriyā/
339.024. prabhūtadhanadhānyaṃ ca bhūtvā cāpi viniśyati

30.97

339.025. śrīmatpuṣye niviṣṭe tu prajā duṣṭā prasīdati/
339.026. yuktāḥ śriyā ca dharmiṣḍhāstathaiva cirajīvinaḥ

30.98

339.027. tejasvinaśca dīrghāyurdhanadhānyarasānvitāḥ/
339.028. vanaspatistathā kṣipraṃ puṣyettatra punaḥ punaḥ

30.99

339.029. āśleṣāyāṃ niviṣṭe tu durbhagāḥ kalahapriyāḥ/
339.030. duḥśīlā duḥkhabhājaśca nivasanti narādhamāḥ

30.100

339.031. maghāyāṃ ca niviṣṭe tu vidyāvanto mahādhanāḥ/
339.032. svadārābhiratā martyā jāyante suparākramāḥ

30.101

340.001. <340>phālgunyāṃ tu striyo mālyaṃ bhojanācchādanaṃ śubham/
340.002. gandhopetāni dhānyāni niviṣṭe nagare bhavet

30.102

340.003. uttarāyāṃ tu phalgunyāṃ dhānyāni ca dhanāni ca/
340.004. mūrkhā janā strībhir niviṣṭe nagare bhavet

30.103

340.005. haste ca viniviṣṭe tu vidyāvanto mahādhanāḥ/
340.006. parasparaṃ ca rucitaṃ śayanaṃ nagare bhavet

30.104

340.007. citrāyāṃ ca niviṣṭe tu strījitāḥ sarvamānavāḥ/
340.008. śrīmatkāntaṃ ca nagaraṃ jvalantaṃ tadvinirdiśet

30.105

340.009. svātyāṃ pure niviṣṭe tu prabhūtadhanasaṃcayāḥ/
340.010. lubdhāḥ krūrāśca mūrkhāśca prabhūtā nagare bhavet

30.106

340.011. viśākhāyāṃ niviṣṭaṃ tu nagaraṃ jvalati śriyā/
340.012. yāyajūkajanākīrṇaṃ śastrāntaṃ ca vinirdiśet

30.107

340.013. anurādhāniviṣṭe tu dharmaśīlā jitendriyāḥ/
340.014. svadāraniratāḥ puṇyā japahomaparāyaṇāḥ

30.108

340.015. jyeṣṭhāyāṃ saṃniviṣṭaṃ tu bahuratnadhanānvitaiḥ/
340.016. sattvairvedavidaiḥ pūrṇaṃ śaśvatsamabhivardhate

30.109

340.017. mūlena saṃniviṣṭaṃ tu puraṃ dhānyadhanānvitam/
340.018. duḥśīlajanasaṃkīrṇaṃ pāṃsunā ca vinaśyati

30.110

340.019. pūrvāṣāḍhāniviṣṭaṃ tu puraṃ syāddhanadhānyabhāk/
340.020. lubdhāḥ krūrāśca mūrkhāśca nivasanti narādhamāḥ

30.111

340.021. niviṣṭe tūttarāyāṃ ca dhanadhānyasamuccayaḥ/
340.022. vidyāprakṛtisampanno janaśca kalahapriyaḥ

30.112

340.023. abhijiti niviṣṭe tu nagare tatra moditāḥ/
340.024. narāḥ sarve sadā hṛṣṭāḥ parasparānurāgiṇaḥ

30.113

340.025. śravaṇāyāṃ niviṣṭaṃ tu paraṃ dhānyadhanānvitam/
340.026. arogijanabhūyiṣṭhasahitaṃ tadvinirdiśet

30.114

340.027. dhaniṣṭhāyāṃ niviṣṭaṃ tu strījitaṃ puramādiśet/
340.028. prabhūtavastramālyaṃ ca kāmabhogavivarjitam

30.115

340.029. pure śatabhiṣāyukte mūrkhaśāṭhyapriyā janāḥ/
340.030. strīṣu pāneṣu saṃsaktāḥ salilena vinaśyati

30.116

341.001. <341>pure proṣṭhapadādhyakṣe narāstatra sukhapriyāḥ/
341.002. paropatāpino mūrkhā mānakāmavivarjitāḥ

30.117

341.003. uttarāyāṃ niviṣṭe tu śaśvadvṛddhiranuttarā/
341.004. pūrṇaṃ ca dhanadhānyābhyāṃ ratnāḍhyaṃ ca vinirdiśet

30.118

341.005. pure niviṣṭe revatyāṃ sundarī janatā bhavet/
341.006. kharoṣṭraṃ caiva gāvaśca prabhūtadhanadhānyatā

30.119

341.007. aśvinyāṃ viniviṣṭaṃ tu nagaraṃ śivamādiśet/
341.008. arogijanasampūrṇaṃ darśanīyajanākulam

30.120

341.009. bharaṇyāṃ saṃniviṣṭe tu durbhagāḥ kalahapriyāḥ/
341.010. duḥśīlā duḥkhabhājaśca vasanti puruṣādhamāḥ

30.121

341.011. purāṇi rāṣṭrāṇi tathā gṛhāṇi nakṣatrayogaṃ prasamīkṣya vidvān/
341.013. iṣṭe praśaste ca niveśayettu pūrve ca janme 'dhigataṃ mayedam

30.122

341.015. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārinnakṣatranirdeśo nāmādhyāyaḥ//
341.016. atha khalu bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ sthānanirdeśaṃ nāmādhyāyaṃ pravakṣyāmi/
341.017. tacchrūyatām/
341.017. kathayatu bhagavān--
341.018. kṛttikā bhoḥ puṣkarasārin nakṣatraṃ kaliṅgamagadhānām/
341.018. rohiṇī sarvaprajāyāḥ/
341.019. mṛgaśirā videhānāṃ rājopasevakānāṃ ca/
341.019. evamārdrā kṣatriyāṇāṃ brāhmaṇānāṃ ca/
341.019. punarvasuḥ sauparṇānām/
341.020. puṣyanakṣatraṃ sarveṣāmavadātavasanānāṃ rājapadasevakānāṃ ca/
341.020. āśleṣā nāgānāṃ haimavatānāṃ ca/
341.021. maghānakṣatraṃ gauḍikānām/
341.021. pūrvaphalgunī caurāṇām/
341.021. uttaraphalgunī avantīnām/
341.022. hastā saurāṣṭrikāṇām/
341.022. citrā pakṣiṇāṃ dvipadānām/
341.022. svātī sarveṣāṃ pravarajyāsamāpannānām/
341.023. viśākhā audakānām/
341.023. anurādhā vāṇijakānāṃ śākaṭikānāṃ ca/
341.023. jyeṣṭhā dauvālikānām/
341.024. mūlā pathikānām/
341.024. pūrvāṣāḍhā bāhlīkānāṃ ca/
341.024. uttarāṣāḍhā kāmbojānām/
341.025. abhijitsarveṣāṃ dakṣiṇāpathikānāṃ tāmraparṇikānāṃ ca/
341.025. śravaṇā ghātakānāṃ caurāṇāṃ ca/
341.025. dhaniṣṭhā kurupāñcālānām/
341.026. śatabhiṣā maulikānāmātharvaṇikānāṃ ca/
341.026. pūrvabhādrapadā gandhikānām yavanakāmbojānāṃ ca/
341.027. uttarabhādrapadā gandharvāṇām/
341.027. revatī nāvikānāṃ ca/
341.027. aśvinī aśvavāṇijānāṃ ca/
341.028. bharaṇī bhadrapadakarmaṇāṃ bhadrakāyakānāṃ ca//
341.028. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇāṃ sthānanirdeśavyākaraṇo nāmādhyāyaḥ//
341.030. paṭha bhostriśaṅko ṛtuvaṣa nāmādhyāyam/
341.030. tadahaṃ vakṣye śrūyatām/
341.030. kathayatu bhagavān--
342.001. <342>kṛttikāsu grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
342.002. varṣo daśarātrikaḥ/
342.002. śravaṇāyuktaproṣṭhapadāyām agrodako varṣārātro bhavati/
342.003. agnibhayaṃ śastrabhayaṃ codakabhayaṃ ca bhavati/
342.004. uktaṃ kṛttikāsu//
342.005. rohiṇyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ekaviṃśatyāḍhakāni pravarṣati/
342.006. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
342.006. sthalāni parivarjayitavyāni/
342.006. eṣa ca varṣārātraḥ sāroparodhaḥ sasyaṃ ca saṃpādayati/
342.007. dvau cātra rogau prabalau bhavataḥ/
342.007. kukṣirogaścakṣūrogaśca/
342.007. caurabahulāścātra diśo bhavanti/
342.008. uktaṃ ca rohiṇyām//
342.009. mṛgaśīrṣe grīṣmāṇāṃ paścime māse devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
342.010. sāroparodho varṣārātraḥ/
342.010. paścādvarṣaṃ saṃjanayati/
342.010. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/
342.010. kṣemiṇaḥ sunītikāśca diśo bhavanti/
342.011. muditāścātra janapadā bhavanti/
342.011. uktaṃ mṛgaśirasi//
342.012. ārdrāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, aṣṭādaśāḍhakāni pravarṣati/
342.013. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
342.013. sthalāni parivarjayitavyāni/
342.013. nidhayaśca rakṣayitavyāḥ/
342.014. caurabahulāścātra diśo bhavanti/
342.014. nikṣiptaśastrāśca rajāno bhavanti/
342.014. trayaścātra rogāḥ prabalā bhavanti--jvaraḥ śvāso galagrahaśca/
342.015. bālānāṃ dārakadārikāṇāṃ ca maraṇaṃ bhavati/
342.015. ityuktamārdrāyām//
342.016. punarvasau grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, navatyāḍhakāni pravarṣati/
342.017. mahāmeghānutpādayati/
342.017. āṣāḍhāyāṃ praviṣṭāyāṃ mṛdūni pravarṣati/
342.017. anantaraṃ ca nirantareṇa pravarṣati/
342.018. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/
342.018. uktaṃ punarvasau//
342.019. puṣye grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, dvātriṃśadāḍhakāni pravarṣati/
342.019. atra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
342.020. sthalāni parivarjayitavyāni/
342.020. vyaktaṃ pradhānavarṣāṇi bhavanti/
342.020. sasyaṃ ca niṣpādayati/
342.021. brāhmaṇakṣatriyāṇāṃ ca virodho bhavati/
342.021. daṃṣṭriṇaścātra prabalā bhavanti/
342.021. tatra trayo rogāśca bhavanti--gāṇḍāḥ piṭakāḥ pāmāni ca/
342.022. ityuktaṃ puṣye//
342.023. āśleṣāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ekaviṃśatyāḍhakāni pravarṣati/
342.024. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
342.024. sthalāni parivarjayitavyāni/
342.024. viṣamāśca vāyavo vānti/
342.025. saṃvignāścātra jñānino rājānaśca bhavanti/
342.025. eṣo varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/
342.025. jāyāpatikānāṃ rājāmātyānāṃ ca virodho bhavati/
342.026. uktamāśleṣāyām//
342.027. maghāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
342.028. eṣo varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/
342.028. mṛgapakṣipaśumanuṣyāṇāṃ cātra garbhā vinaśyanti/
342.029. janamaraṇaṃ cātra bhaviṣyatīti/
342.029. uktaṃ maghāyām//
342.030. pūrvaphalgunyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
342.031. eṣo varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/
342.031. tacca sasyaṃ janayitvā paracakrapīḍitā manuṣyā na sukhenopabhuñjate/
342.032. paśūnāṃ manuṣyāṇāṃ cātra garbhāḥ sukhino bhavanti/
342.032. uktaṃ pūrvaphalgunyām//
343.001. <343>uttaraphalgunyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, aśītyāḍakāni pravarṣati/
343.002. eko varṣaḥ sarvasyāni ca saṃpādayati/
343.002. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/
343.003. brahmakṣatriyayośca virodho bhavati/
343.003. kṣipraṃ ca anītikāḥ prajā vinaśyanti/
343.003. uktamuttaraphalgunyām//
343.005. haste grīṣmāṇāṃ paścime māse devaḥ pravarṣati, ekonapañcāśadāḍakāni pravarṣati/
343.006. devaśca tadyathā parikṣipti/
343.006. patitāni ca sasyārasāgrāṇi anudagrāṇi alpasāraṇyalpodakāni/
343.007. durbhikṣaścātra bhaviṣyati/
343.007. uktaṃ haste//
343.008. citrāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍakāni pravarṣati/
343.009. sāroparodhāstataḥ paścādvarṣaṃ saṃjanayati/
343.009. nikṣiptaśastrāśca rājāno bhavanti/
343.009. muditāścātra janapadā bhavanti/
343.010. uktaṃ citrāyām//
343.011. svātyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ekaviṃśatyāḍakāni pravarṣati/
343.012. nikṣiptaśastrāśca rājāno bhavanti/
343.012. caurāścātra balavattarā bhavanti/
343.012. uktaṃ svātyām//
343.013. viśākhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, aśītyāḍakāni pravarṣati/
343.014. eko varṣaḥ sarvasyāni saṃpādayati/
343.014. rājānaścātra cchidrayuktā bhavanti/

343.014. agnidāhāścātra prabalā bhavanti/
343.015. daṃṣṭriṇaścātra balavanto 'pi kṣayaṃ gacchanti/
343.015. uktaṃ viśākhāyām//
343.016. anurādhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ṣaṣṭyāḍakāni pravarṣati/
343.017. jyeṣṭhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse cātra dṛḍāni bhavanti/
343.017. uktamanurādhāyām//
343.018. jyeṣṭhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ṣoḍaśāḍhakāni pravarṣati/
343.019. tatra kṛṣikarmāntāni pratisaṃhartavyāni/
343.019. yugavaratrāṇi varjayitavyāni/
343.019. svadhānyāni upasaṃhartavyāni/
343.020. agnayaḥ pratisaṃhartavyāḥ/
343.020. lā.ṅgalāni pratisaṃhartavyāni/
343.020. avaśyamanena janapadena vinaṣṭavyaṃ bhavati/
343.021. paracakrapīḍito bhavati/
343.021. uktaṃ jyeṣṭhāyām//
343.022. mūle grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
343.022. ekaḥ sasyaṃ saṃpādayati/
343.022. caurabahulāścātra diśo bhavanti/
343.023. trayaścātra vyādhayo balavanto bhavanti--vātagaṇḍaḥ pārśvaśūlamakṣirogaśca/
343.024. puṣpaphalāni cātra samṛddhāni bhavanti/
343.024. nikṣiptaśastrāścātra rājāno bhavanti/
343.025. uktaṃ mūle//
343.026. pūrvasyāmāṣāḍhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
343.027. dvau cātra grāhau bhavataḥ/
343.027. proṣṭhapade vā āśvayujau vā pakṣe/
343.027. eko varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/
343.028. dvau cātra rogau prabalau bhavatah--kukṣirogo 'kṣirogaśca/
343.028. uktaṃ pūrvāṣāḍhāyām//
343.029. uttarasyāmāṣāḍhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, pūrṇamāḍhakaśataṃ pravarṣati/
343.030. tatra sthalāni kṛṣikartavyāni/
343.030. niṃnāni parivarjayitavyāni/
343.030. mahāsrotāṃsi cātra pravahanti/
343.031. agrodakā cātra bhavanti/
343.031. sarvasasyāni niṣpādayati/
343.031. trayaścātra rogāḥ prabalā bhavanti--gaṇḍaḥ kacchaḥ kaṇṭharoga iti/
343.032. uktamuttarāṣāḍhāyām//
344.001. <344>abhijiti grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakani pravarṣati/
344.002. maṇḍalavarṣaṃ ca devaḥ pravarṣati/
344.002. paścād varṣaḥ sasyaṃ janayati/
344.002. audakānāṃ bhūtānāmutsargo bhavati/
344.003. uktamabhijiti//
344.004. śravaṇe tu grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
344.005. maṇḍalavarṣaṃ ca devo varṣati/
344.005. paścād varṣā sasyaṃ saṃpādayati/
344.005. audakānāṃ bhūtānāmutsargo bhavati/
344.006. vyādhibahulāśca narā bhavanti/
344.006. rājānaśca tīvradaṇḍā bhavanti/
344.006. uktaṃ śravaṇe//
344.007. dhaniṣṭhāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, ekapañcādāḍhakāni pravarṣati/
344.008. vibhaktāścātra varṣā bhavanti/
344.008. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
344.008. sthalāni parivarjayitavyāni/
344.009. durmukho rātrau varṣo bhavati/
344.009. sasyāni saṃpādayati/
344.009. ekaścātra rogo bhavati--gaṇḍavikāraḥ/
344.010. śastrasamādānāśca rājāno bhavanti/
344.010. uktaṃ dhaniṣṭhāyām//
344.011. śatabhiṣāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra pravarṣati, ṣoḍaśāḍhakāni pravarṣati/
344.012. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
344.012. sthalāni parivarjayitavyāni/
344.012. eko varṣaḥ sarvasasyāni saṃpādayati/
344.013. cakrasamārūḍhā janapadā bhavanti/
344.013. manuṣyā dārakadārikāśca skandhe kṛtvā deśāntaraṃ gacchanti/
344.014. uktaṃ śatabhiṣāyām//
344.015. pūrvasyāṃ bhādrapadāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, catuḥṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
344.016. varṣāmukhe cātra ekonaviṃśatirātriko 'vagraho bhavati/
344.016. puṣpasasyaṃ ca nāśayati/
344.017. etāścād varṣā bahucaurā bhavanti/
344.017. dvau cātra mahāvyādhī bhavatah--prathamaṃ pittatāpajvaro bhavati, paścād balavān mahāgraho bhavati/
344.018. martyānāṃ nārīṇāṃ ca maraṇaṃ bhavati/
344.019. uktaṃ pūrvabhādrapadāyām//
344.020. uttarasyāṃ bhādrapadāyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime yadyatra devaḥ pravarṣati, pūrṇamāḍhakaśataṃ pravarṣati/
344.021. mahāsrotāṃsi pravahanti/
344.021. grāmanagaranigamāḥ srotasā uhyante/
344.021. catvāraścātra vyādhayaḥ prabalā bhavanti/
344.022. tadyathā--kukṣirogo 'kṣirogaḥ kāso jvaraśceti/
344.022. bālānāṃ dārakadārikāṇāṃ maraṇaṃ bhavati/
344.023. atra sthalāni kṛṣikartavyāni/
344.023. niṃnāni parivarjayitavyāni/
344.024. etāśca varṣāḥ puṣpāṇi phalāni ca saṃpādayanti/
344.024. uktamuttarabhādrapadāyām//
344.025. revatyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devo pravarṣati, ekaṣaṣṭyāḍhakāni pravarṣati/
344.026. tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
344.026. sthalāni parivarjayitavyāni/
344.026. ekā ca varṣā sarvasasyāni saṃpādayati/
344.027. tacca sasyaṃ mitrabāndhavā manuṣyāśca paribhuñjate/
344.027. nikṣiptaśastradaṇḍāśca rājāno bhavanti/
344.028. anudvignāśca janapadā bhavanti/
344.028. udvignāśca bhavanti/
344.028. uktaṃ revatyām//
344.030. aśvinyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime māse yadyatra devaḥ pravarṣati, aṣṭacatvāriṃśadāḍhakāni pravarṣati/
344.031. yacca madhye varṣā bhavati, tatra niṃnāni kṛṣikartavyāni/
344.031. sthalāni parivarjayitavyāni/
344.032. ekā varṣā sarvasasyāni saṃpādayati/
344.032. bhayasamāyuktāśca janapadā bhavanti/
344.032. caurāśca prabalā bhavanti/
344.033. uktamaśvinyām//
345.001. <345>bharaṇyāṃ grīṣmāṇāṃ paścime yadyatra devaḥ pravarṣati, pūrṇamāḍhakaśataṃ pravarṣati/
345.001. tatra sthalāni kṛṣikartavyāni/
345.002. niṃnāni parivarjayitavyāni/
345.002. durbhikṣaścātra bhavati/
345.002. jarāmaraṇaṃ janānāṃ bhavati/
345.003. rājānaścātra anyonyaghātakā bhavanti/
345.003. putrapautrāṇāṃ ca kalaho bhavati/
345.004. uktaṃ bharaṇyām//
345.005. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārinnakṣatrartuvarṣādhyāyaḥ//
345.006. amīṣāṃ bhoḥ puṣkarasārinn aṣṭāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ rāhugrahe phalavipākaṃ vyākhyāsyāmi/
345.007. kṛttikāsu bhoḥ puṣkarasārin yadi candragraho bhavati, kaliṅgamagadhānāmupapīḍā bhavati/
345.008. yadi rohiṇyāṃ candragraho bhavati, prajānāmupapīḍā bhavati/
345.008. yadi mṛgaśirasi candragraho bhavati, videhānāṃ janapadānāmupapīḍā bhavati rājopasevakānāṃ ca/
345.009. evamārdrāyāṃ punarvasau puṣye ca vaktavyam/
345.010. āśleṣāyām yadi candragraho bhavati, nāgānāṃ haimavatānāṃ ca pīḍā bhavati/
345.011. yadi madhāsu candragraho bhavati, gauḍikānāmupapīḍā bhavati/

345.011. yadi pūrvaphalgunyāṃ somo gṛhyate, caurāṇāmupapīḍā bhavati/
345.012. yadyuttaraphalgunyāṃ somo gṛhyate, avantīnāmupapīḍā bhavati/
345.013. yadi hasteṣu somo gṛhyate, saurāṣṭrikāṇāmupapīḍā bhavati/
345.013. yadi citrāyāṃ somo gṛhyate, pakṣiṇāṃ dvipadānāṃ ca pīḍā bhavati/
345.014. yadi svātyāṃ somo gṛhyate, sarveṣāṃ pravrajyāsamāpannānāmupapīḍā bhavati/
345.015. yadi viśākhāyāṃ somo gṛhyate, audakānāṃ sattvānāmupapīḍā bhavati/
345.016. yadyanurādhāsu somo gṛhyate, vaṇijānāmupapīḍā bhavati śākaṭikānāṃ ca/
345.017. yadi jyeṣṭhāyāṃ somo gṛhyate, dauvālikānāṃ pīḍā bhavati/
345.017. yadi mūle somo gṛhyate, adhvagānāṃ pīḍā bhavati/
345.018. yadi pūrvāṣāḍhāyāṃ somo gṛhyate, avantīnāṃ pīḍā bhavati/
345.019. yadyuttarāṣāḍhāyāṃ somo gṛhyate, kāmbojakānāṃ pīḍā bhavati vāhlīkānāṃ ca/
345.019. yadyabhijiti somo gṛhyate, dakṣiṇāpathikānāṃ pīḍā bhavati tāmraparṇikānāṃ ca/
345.020. yadi śravaṇeṣu somo gṛhyate, caurāṇāṃ ghātakānāṃ copapīḍā bhavati/
345.021. yadi dhaniṣṭhāyāṃ somo gṛhyate, kurupāñcālānāṃ pīḍā bhavati/
345.022. yadi śatabhiṣāyāṃ somo gṛhyate, maulikānāmātharvaṇikānāṃ ca pīḍā bhavati/
345.023. yadi pūrvabhādrapadāyāṃ somo gṛhyate, gāndhikānām yavanakāmbojakānāṃ ca pīḍā bhavati/
345.024. yadyuttarabhādrapadāyāṃ somo gṛhyate, gandharvāṇāṃ pīḍā bhavati/
345.024. yadi revatyāṃ somo gṛhyate, nāvikānāṃ pīḍā bhavati/
345.025. yadyaśvinyāṃ somo gṛhyate, aśvavaṇijānāṃ pīḍā bhavati/
345.025. yadi bharaṇyāṃ somo gṛhyate, bharukacchānāṃ pīḍā bhavati//
345.027. evaṃ bhoḥ puṣkarasārin yasminnakṣatre candragraho bhavati tasya tasya deśasya pīḍā bhavati/
345.028. ityukto rāhugrahaphalavipākādhyāyaḥ//
345.029. pratinakṣatravaṃśaśāstre yathoktaṃ karma tacchṛṇu/
345.030. ucyamānamidaṃ vipra ṛṣīṇāṃ vacanam yathā

30.123

345.031. ṣaṭtārāṃ kṛttikāṃ vidyādāśrayaṃ tāsu kārayet/
345.032. agnyādhānaṃ pākayajñaḥ samṛddhiprasavaśca yaḥ//122 a//
346.001. <346>sarpirviloḍayettatra gavāṃ veśma ca kārayet/
346.002. ajaiḍakāśca kretavyā gavāṃ ca vṛṣamutsṛjet

30.124

346.003. aśmasāramayaṃ bhāṇḍaṃ sarvamatra tu kārayet/
346.004. hiraṇyakārakarmāntamiṣvastraṃ copakārayet

30.125

346.005. metṛko māpayedatra kuṭikāgniniveśanam/
346.006. pītalohitapuṣpāṇāṃ bījānyatra tu vāpayet

30.126

346.007. gṛhaṃ ca māpayedatra tathāvāsaṃ prakalpayet/
346.008. navaṃ ca cchādayedvastraṃ krayaṇaṃ nātra kārayet

30.127

346.009. krūrakarmāṇi sidhyanti yuddhasamrodhabandhanam/
346.010. parapīḍāmathātraiva vidvānnaiva prayojayet

30.128

346.011. śastrāṇi kṣurakarmāṇi sarvāṇyatra tu kārayet/
346.012. taijasāni ca bhāṇḍāni kārayecca krīṇīta ca

30.129

346.013. āyuṣyaṃ ca śiraḥsnānaṃ strīṇāṃ viṣkambhaṇāni ca/
346.014. pravarṣaṇaṃ ced devasya nātra vairaṃ praśāmyati

30.130

346.015. krodhano harṣaṇaḥ śūrastejasvī sāhasapriyaḥ/
346.016. āyuṣmāṃśca yaśasvī ca yajñaśīlo 'tra jāyate

30.131

kṛttikāsu//
346.017. sarvaṃ kṛṣipadaṃ karma rohiṇyāṃ saṃprayojayet/
346.018. kṣetravastuvihārāṃśca navaṃ veśma ca kārayet

30.132

346.019. prayojayeccakrān vārān dāsāṃścaiva gṛhe paśūn/
346.020. vāpayetsarvabījāni dhruvaṃ vāsāṃsi kārayet

30.133

346.021. ṛṇaṃ na dadyāttatraiva vairamatra tu vardhate/
346.022. saṃgrāmaṃ ca surāyogaṃ dvayameva vivarjayet

30.134

346.023. pravarṣaṇaṃ ca devasya janma cātra praśasyate/
346.024. sānukrośaḥ kṣamāyuktaḥ strīkāmo bhakṣalolupaḥ/
346.025. āyuṣmān paśumān dhanyo mahābhogo 'tra jāyate

30.135

rohiṇyām//
346.026. saumyaṃ mṛgaśiro vidyād ṛju tisraśca tārakāḥ/
346.027. mṛdūni yāni karmāṇi tāni sarvāṇi kārayet/
346.028. yāni karmāṇi rohiṇyāṃ tāni sarvāṇi kārayet

30.136

346.029. sakṣīrān vāpayed vṛkṣān bījāni kṣīravanti ca/
346.030. rājaprāsādavalabhīchatrāṇyapi ca kārayet

30.137

346.031. sarvakarmakathāḥ kuryāt caryāvāsānna kārayet/
346.032. aṣṭrāṃśca balīvardāṃśca damayedapi kṛṣṭaye

30.138

347.001. <347>ācchādayennavaṃ vāsaścālaṃkāraṃ ca kārayet/
347.002. dvijātīnāṃ tu karmāṇi sarvāṇyevātra kārayet

30.139

347.003. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭiṃ cātra nirdiśet/
347.004. svapnaśīlastathā trāsī medhāvī sa ca jāyate

30.140

mṛgaśirasi//
347.005. ārdrāyāṃ mṛgayedarthān bhadraṃ karma ca kārayet/
347.006. krūrakarmāṇi sidhyanti tāni vidvān vivarjayet

30.141

347.007. udapānaparīkhāṃśca taḍāgānyatra kārayet/
347.008. ūheta (uhayet) prathamāṃ vṛṣṭiṃ vikrīṇīyācca nātra gām/
347.009. tilapīḍāni karmāṇi śauṇḍikānāṃ tathāpaṇam

30.142

347.010. pīḍayedikṣudaṇḍāni ikṣubījāni vāpayet/
347.011. pravarṣaṇaṃ ca devasya vidyādbahuparisravam/
347.012. krodhano mṛgayāśīlo māṃsakāmo 'tra jāyate

30.143

ārdrāyām//
347.013. punarvasau tu yukte 'tra kuryādvai vratadhāraṇam/
347.014. godānaṃ copanāyanaṃ sarvamatra prasidhyati

30.144

347.015. prajāyamānāṃ pramadāṃ gṛhītvā gṛhamānayet/
347.016. punaḥ punaryadīccheta tatra karmāṇi kārayet

30.145

347.017. cikitsanaṃ na kurvīta yadīcchenna parābhavam/
347.018. pravarṣaṇaṃ ca devasya janma cātra praśasyate

30.146

347.019. alolaścātra jāyeta strīlolaścāpi mānavaḥ/
347.020. citraśīlaśca naikatrārpitacittaḥ sa ucyate

30.147

punarvasau//
347.021. dhanyam yaśasyamāyuṣyaṃ puṣye nityaṃ prayojayet/
347.022. sarveṣāṃ ca dvijātīnāṃ sarvakarmāṇi kārayet

30.148

347.023. rājāmātyaṃ prayuñjīta śuśrūṣāṃ vinayaṃ caret/
347.024. rājānamabhiṣiñcecca alaṃkuryātsvakāṃ tanum

30.149

347.025. śmaśrukarmāṇi kuryācca vapanaṃ nakhalomataḥ/
347.026. purohitaṃ ca kurvīta dhvajāgraṃ ca prakārayet

30.150

347.027. pravarṣaṇaṃ ca devasya mandavarṣaṃ samādiśet/
347.028. na ca rogo na cauraśca kṣemaṃ cātra sadā bhavet

30.151

347.029. puṣyeṇa nityayuktaḥ san sarvakarmāṇi sādhayet/
347.030. vaireṇātropanāhaiśca ye janāstān vivarjayet/
347.031. āyuṣmāṃśca yaśasvī ca mahābhogaḥ prajāyate

30.152

puṣye//
348.001. <348>sidhyate dāruṇaṃ karma āśleṣāyāṃ ca kārayet/
348.002. duryādābharaṇānyatra prākāramupakalpayet

30.153

348.003. dehabandhaṃ nadībandhaṃ saṃdhikarma ca kārayet/
348.004. prabhūtadaṃśamaśakaṃ varṣaṃ mandaṃ ca varṣati/
348.005. krodhanaḥ svapnaśīlaśca kuhakaścātra jāyate

30.154

āśleṣāyām//
348.006. maghāsu sarvadhānyāni vāpayetsaṃharedapi/
348.007. saṃghātakarma kurvīta sumukhaṃ cātra kārayet

30.155

348.008. koṣṭhāgārāṇi kurvīta phalaṃ cātra niveśayet/
348.009. sarvadā pitṛdevebhyaḥ śrāddhaṃ caivātra kārayet

30.156

348.010. sasyānāṃ bahulībhāvo yadi devo 'tra varṣati/
348.011. suhṛcca dvārikaścaiva rasakāmaśca jāyate/
348.012. āyuṣmān bahuputraśca strīkāmo bhaktalolupaḥ

30.157

348.013. saṃgrāmaṃ jīyate tatra yadi pūrvaṃ pravartate/
348.014. dāruṇāni ca karmāṇi tāni vidvān vivarjayet

30.158

maghāsu//
348.015. phalgunīṣu ca pūrvāsu saubhāgyārthāni kārayet/
348.016. viśeṣādāmalakyādiphalānāmupakārayet

30.159

348.017. kumārīmaṅgalārthāni snāpanāni ca kārayet/
348.018. kanyāpravahanārthāya vihāraṃ caiva kārayet

30.160

348.019. veśmāni kārayettatra vaiśyamatra prayojayet/
348.020. bhāgam ye copajīvanti teṣāṃ karma prayojayet

30.161

348.021. avyaktakeśo 'keśaḥ subhagaścātra jāyate/
348.022. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet/
348.023. naṣṭaṃ viddhaṃ kṛtaṃ cāpi na tadastīti nirdiśet

30.162

pūrvaphalgunyām//
348.024. uttarāyāṃ tu phalgunyāṃ sarvakarmāṇi kārayet/
348.025. medhāvī darśanīyaśca yaśasvī cātra jāyate

30.163

348.026. athātra naṣṭaṃ dagdhaṃ vā sarvamastīti nirdiśet/
348.027. pravarṣaṇaṃ ca devasya vidyātsampadanuttamām

30.164

uttaraphalgunyām//
348.028. hastena laghukarmāṇi sarvāṇyeva prayojayet/
348.029. sarveṣāṃ ca dvijātīnāṃ sarvakarmāṇi kārayet

30.165

348.030. hastyārohaṃ mahāmātraṃ puṣkariṇīṃ ca kārayet/
348.031. cauryaṃ ca sidhyate tatra tacca vidvān vivarjayet

30.166

349.001. <349>pravarṣaṇaṃ ca devasya varṣā viśrāvaṇī bhavet/
349.002. athātra jātaṃ jānīyācchūraṃ cauraṃ vicakṣaṇam/
349.003. kuśalaṃ sarvavidyāsu arogaṃ cirajīvinam

30.167

haste//
349.004. citrāyāmahataṃ vastraṃ bhūṣaṇāni ca kārayet/
349.005. rājānaṃ bhūṣitaṃ paśyet senāvyūhaṃ ca darśayet

30.168

349.006. hiraṇyaṃ rajataṃ dravyaṃ nagarāṇi ca māpayet/
349.007. alaṃkuryāttathātmānaṃ gandhamālyavilepanaiḥ

30.169

349.008. gaṇakānāṃ ca vidyāṃ ca vādyaṃ nartanagāyanam/
349.009. pūrvikāṃ rūpakārāṃśca rathakārāṃśca śikṣayet/
349.010. citrakārāṃśca lekhakān pustakarma ca kārayet

30.170

349.011. pravarṣaṇaṃ ca devasya citravarṣaṃ vinirdiśet/
349.012. medhāvī darśanīyaśca citrākṣo bhaktalolupaḥ

30.171

349.013. mṛduśīlaśca bhīruśca calacittaḥ kutūhalī/
349.014. āyuṣmān subhagaścaiva strīlolaścātra jāyate

30.172

citrāyām//
349.015. svātyāṃ prayojayedyodhān aśvānaśvatarīṃ kharān/
349.016. kṣipraṃ gamanīyaṃ bhakṣyaṃ laṅghakānadhvamānikān

30.173

349.017. bherīmṛdaṅgapaṇavān murajāṃścopanāhayet/
349.018. āvāṃhāśca vivāhāṃśca sauhṛdyaṃ cātra kārayet

30.174

349.019. nirvāsanamamitrāṇāṃ svayaṃ na pravasedgṛhāt/
349.020. pravarṣaṇaṃ ca devasya vātavṛṣṭirabhīkṣṇaśaḥ/
349.021. medhāvī rogabahulaścalacittaśca jāyate

30.175

svātau//
349.022. lāṅgalāni viśākhāsu karṣaṇaṃ ca prayojayet/
349.023. yavagodhūmakarmāntāñ śamīdhānyaṃ ca varjayet

30.176

349.024. śālayastilamāṣāśca ye ca vṛkṣāḥ suśākhinaḥ/
349.025. ropayettān viśākhāsu gṛhakarma ca kārayet/
349.026. śiraḥsnānāni kurvīta medhyaṃ prāyaśca kārayet

30.177

349.027. pravarṣaṇaṃ ca devasya vidyātkalpaparisravam/
349.028. manasvī darśanīyaśca medhāvī cātra jāyate/
349.029. krodhano 'lpasutaścaiva durbhago bhaktalolupaḥ

30.178

viśākhāsu//
349.030. anurādhāsu kurvīta mitraiḥ sadbhiśca saṃgatim/
349.031. sarvāṇi mṛdukarmāṇi mādhuryaṃ cātra kārayet

30.179

350.001. <350>kṣauraṃ ca kārayedatra śastrakarmāṇi kārayet/
350.002. samyuktāntaprayogāṃśca saṃdhiṃ kuryācca nityaśaḥ/
350.003. naṣṭaṃ paryupataptaṃ vā svalpāyāsena nirdiśet

30.180

350.004. suhṛnmitrakṛtaścātra dharmaśīlaśca jāyate/
350.005. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet

30.181

anurādhāyām//
350.006. jyeṣṭhāyāṃ pūrvakārī syādrājānaṃ cābhiṣiñcayet/
350.007. nagaraṃ nigamaṃ grāmaṃ māpayedārabheta ca/
350.008. kṣatriyāṇāṃ ca rājñāṃ ca sarvakarmāṇi kārayet

30.182

350.009. bhrātṛrṇāṃ bhavati jyeṣṭho jyeṣṭhāyām yo 'bhijāyate/
350.010. āyuṣmāṃśca yaśasvī ca vidvatsu ca kutūhalī

30.183

350.011. prāsādamāroheccātra gajamaśvaṃ rathaṃ tathā/
350.012. grāmanigamarāṣṭreṣu sthāpayecchreṣṭhinā balam

30.184

350.013. naṣṭaṃ paryupataptaṃ vā kleśenaiveti nirdiśet/
350.014. dāruṇānyatra sidhyanti tāni vidvān vivarjayet/
350.015. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet

30.185

jyeṣṭhāyām//
350.016. mūle tu mūlajātāni mūlakandālukānyapi/
350.017. mūlādyāni ca sarvāṇi bījānyatra prayojayet

30.186

350.018. ṛṇaṃ vai yatpurāṇaṃ syādartho vāsyāgrataḥ sthitaḥ/
350.019. mūle siddhyarthamārabhyaṃ tathā sarvaṃ barāṅgakam

30.187

350.020. cikitsitāni yānīha strīṇāṃ dārakakanyayoḥ/
350.021. nadīṣu snapanaṃ caiva mūle sarvān prayojayet

30.188

350.022. dāruṇānyatra sidhyanti maṅgalāni ca kārayet/
350.023. kiṇvayogān surāyogānna kuryācchatrubhiḥ saha

30.189

350.024. dhanavān bahuputraśca mūlavānatra jāyate/
350.025. athātra naṣṭaṃ dagdhaṃ vā naitadastīti nirdiśet/
350.026. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet

30.190

mūle//
350.027. āṣāḍhāyāṃ ca pūrvasyāṃ saritaśca sarāṃsi ca/
350.028. vāpīkūpaprapāścaiva taḍāgāni ca kārayet

30.191

350.029. utpādyāni ca puṣpāṇi tathā mūlaphalāni ca/
350.030. ārāmāṃśca prakurvīta bhaikṣakāṃśca prayojayet/
350.031. yāni cogrāṇi karmāṇi sidhyantyatra tu tāni ca

30.192

351.001. <351>naṣṭaṃ paryupatāptaṃ vā naitadastīti nirdiśet/
351.002. āyuṣmān puṇyaśīlaśca darśanīyo 'tra jāyate

30.193

pūrvāṣāḍhāyām//
351.003. uttarasyāmāṣāḍhāyāṃ vairāṇi na samācaret/
351.004. vāyayetsarvavāsāṃsi navaṃ nācchādayediti

30.194

351.005. na saṃharedbhedayedvā vāstukarma na sidhyati/
351.006. śālākarma gavādīnāṃ grāme grāmaṇinastathā/
351.007. śreṇībandhaṃ ca rājā tu samayaṃ cātra kārayet

30.195

351.008. pragalbhaśca sabhāśīlaḥ kṛtī cātra prajāyate/
351.009. suhṛdāmabhiyogī ca mantrabhāṣye vicakṣaṇaḥ

30.196

351.010. naṣṭaṃ vāpyupataptaṃ vā astītyevaṃ vinirdiśet/
351.011. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet

30.197

uttarāṣāḍhāyām//
351.012. abhijiti na kurvīta brahmadevasya hyarcanam

30.198

abhijiti//
351.013. śravaṇe na ca kurvīta sarvāḥ saṃgrāmikāḥ kriyāḥ/
351.014. gītaśikṣādhyayanaṃ ca na cireṇa hi sidhyati

30.199

351.015. karṇayorvedhanaṃ kuryādrājānaṃ cābhiṣiñcayet/
351.016. dvijātīnāṃ tu karmāṇi sarvāṇyeva prayojayet

30.200

351.017. balikṛtyāni kurvīta darśayecca balānyapi/
351.018. medhāvyarogī balavān yajñaśīlo 'tra jāyate

30.201

351.019. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet/
351.020. naṣṭaṃ ca labhyate tatra śravaṇasthe niśākare

30.202

śravaṇe//
351.021. dhaniṣṭhā laghunakṣatraṃ sarvakarmasu pūjitam/
351.022. adhītya brāhmaṇaḥ snāyādrājānmabhiṣiñcayet

30.203

351.023. sarveṣāṃ ca dvijātīnāṃ sarvakarmāṇi kārayet/
351.024. śreṣṭhinaṃ sthāpayed deśe gaṇādhyakṣaṃ gaṇeṣvapi

30.204

351.025. medhāvī ca yaśasvī ca mahābhogī mahādhanaḥ/
351.026. bahvapatyo mṛdurdānto mahātmā cātra jāyate

30.205

351.027. naṣṭaṃ dagdhaṃ praviddhaṃ vā kleśenaivātra labhyate/
351.028. pravarṣaṇaṃ ca devasya vidyāccātra suvṛṣṭitām

30.206

dhaniṣṭhāyām//
351.029. nityaṃ śatabhiṣāyoge bhaiṣajyāni prayojayet/
351.030. kīrtikarma ca kurvīta sidhyantyātharvaṇāni ca

30.207

352.001. <352>prasārayecca paṇyāni śauṇḍikaṃ ca prayojayet/
352.002. udadhiṃ khānayettatra tilamāṣāṃśca vāpayet

30.208

352.003. sāmudrikāṇi paṇyāni nāvinaśca prayojayet/
352.004. ādeyaṃ ca tadādadyād vyayaṃ cātra na kārayet

30.209

352.005. sāṃdhipālān dvārapālāmllekhakāṃśca prayojayet/
352.006. bhiṣakkarma ca kurvīt bhaiṣajyāni ca saṃharet

30.210

352.007. nidhiṃ vā khānayettatra nidadhyādapi vā nidhim/
352.008. dhanaṃ cātra prayuñjīt bhiṣakkarma ca śikṣayet

30.211

352.009. athātra mṛgayennaṣṭaṃ labhyate taccirādapi/
352.010. arogī krodhanaścātra svapnaśīlaśca jāyate/
352.011. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet

30.212

śatabhiṣāyām//
352.012. pūrvabhādrapadāyoge krūrāṇāṃ siddhirucyate/
352.013. naṣṭaviddhopataptaṃ vā naitadastīti nirdiśet

30.213

352.014. dīrghaśrotro mahābhogo jñātīnāṃ ca sadā priyaḥ/
352.015. mahādhano 'krūrakarmā niḥkrodhaścātra jāyate/
352.016. pravarṣaṇaṃ ca devasya caṇḍāṃ vṛṣṭiṃ samādiśet

30.214

pūrvabhādrapade//
352.017. uttarasyāṃ tu kurvīt āyuṣyaṃ puṣṭikarma ca/
352.018. na ca dakṣiṇato gacchetpuraṃ cātra pradāpayet

30.215

352.019. āyuṣmāṃśca yaśasvī ca dhanavāṃścātra jāyate/
352.020. atrāpi triguṇaṃ vindedādānam yadi vā vyayam/
352.021. pravarṣaṇaṃ ca devasya suvṛṣṭimabhinirdiśet

30.216

uttarabhādrapade//
352.022. revatyāṃ ratnarajataṃ dhanadhānyaṃ prayojayet/
352.023. koṣṭhāgārāṇi kurvīt kiṇvaṃ cātra na kārayet

30.217

352.024. surākarma ca kurvīd dhiraṇyaṃ govrajāni ca/
352.025. gosaṃghaṃ sthāpayeccātra gośālāṃ cātra kārayet/
352.026. ācchādayennavaṃ vastraṃ hiraṇyamapi dhārayet

30.218

352.027. bhikṣuko dānaśīlaśca daridraścānasūyakaḥ/
352.028. jñātīnāṃ sevako nityaṃ dharmajñaścātra jāyate/
352.029. suvṛṣṭiṃ naṣṭalābhaṃ ca revatyāmabhinirdiśet

30.219

revatyām//
352.030. strīpuṃsamaśvinā yuñjādaśvaśālāṃ ca kārayet/
352.031. aśvān prayojayedatra rathaṃ cātra prayojayet

30.220

353.001. <353>ṛṇaprayogaḥ kartavyo bījānyatra pravāpayet/
353.002. yānāni ca hayān damyān dantinaśca prayojayet

30.221

353.003. bhaiṣajyaṃ bhojayodatra bhiṣakkarma ca kārayet/
353.004. madhāvī darśanīyaśca rājayogyaśca saṃpadā

30.222

353.005. ārogī balavāṃcchūraḥ subhago hyatra jāyate/
353.006. suvṛṣṭiṃ naṣṭalābhaṃ ca aśvinyāmabhinirdiśet

30.223

aśvinyām//
353.007. tritārāṃ bharaṇīṃ vidyātkrūrakarmāṇi sādhayet/
353.008. bhṛtyāṃśca bhṛtakāṃścāpi vṛṇuyāddarśayettathā

30.224

353.009. bhṛtiṃ copanayedatra bhāryāṃ ca na vivāhayet/
353.010. utkuṭuko vañcanakaḥ kūṭasākṣī ca tandrijaḥ

30.225

353.011. vidhijñaḥ pāpacāritraḥ kadaryaścātra jāyate/
353.012. jāyate cātra duḥśīlo gurūṇāmabhyasūyakaḥ/
353.013. paropatāpī lubdhaśca paravyāhāragocaraḥ

30.226

bharaṇyām//
353.014. saptavīṃśatinakṣatre kṛttikādi yadā bhavet/
353.015. bharaṇyantāni ṛkṣāṇīmāṃ pratipādayetkriyām

30.227

353.016. teṣāṃ madhye yadā sarve śasyānyoṣadhayo 'pi ca/
353.017. vanaspatayaśca pīḍyante yatrāsau tiṣṭhate grahaḥ/
353.018. sarvaṃ pratipādayitavyamuktanakṣatrakarmasu

30.228

353.019. ukto nakṣatrakarmanirdeśo nāmādhyāyaḥ//
353.020. catvāri bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇi dhruvāni bhavanti/
353.020. tāni vyākhyāsyāmi/
353.020. tacchṛṇu/
353.021. tadyathā--trīṇi uttarāṇi rohiṇī ca/
353.021. kṣeme 'dhyāvaset/
353.021. bījāni cātra ropayet/
353.021. niveśanaṃ cātra kalpayet/
353.022. rājānaṃ cābhiṣiñcayet/
353.022. yāni cānyāni uktāni karmāṇi tāni kārayet/
353.023. atha naṣṭaṃ dagdhaṃ vā viddhaṃ cāpi hṛtaṃ ca vā/
353.024. evamabhinirdiṣṭaṃ vā svasti kṣipraṃ bhaviṣyati

30.229

353.025. athātra jāto dhanyo 'sau vidyātmā ca yaśasvī ca/
353.026. maṅgalīyo mahābhogī mahāyogī bhaviṣyati

30.230

353.027. catvāri bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇi kṣiprāṇi bhavanti/
353.027. tadyathā--puṣyo hastābhijidaśvinī ceti/
353.028. eṣu kṣiprāṇi karmāṇi kārayecca vicakṣaṇaḥ/
353.028. svādhyāyaṃ mantrasamārambhaṃ pravāsaprasthānaṃ gāśca turaṅgānapyatra yojayet/
353.029. dhūryāṇi yuktakarmāṇi coṣadhīkarmāṇi ca/
353.030. bhaiṣajyāni sarvāṇyatra prayojayet//
353.031. tatra yajñasamārambhaṃ cāturmāsyaṃ ca kārayet/
353.031. athātra naṣṭaṃ dagdhaṃ vā viddhaṃ vā, svasti bhaviṣyatīti vaktavyam//
354.001. <354>athātra jātakaṃ vidyānmaṅgalīyam yaśasvinam/
354.002. mahābhogaṃ ca rājānaṃ mahāyoginamīśvaram

30.231

354.003. mahādhanaṃ mahābhogaṃ tathā ca mahaduttamam/
354.004. kṣatriyaṃ dānaśīlaṃ ca brāhmaṇaṃ ca purohitam

30.232

iti//
354.005. pañca khalu bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇi dāruṇāni bhavanti/
354.005. tadyathā--
354.006. maghā trīṇi ca pūrvāṇi bharaṇī ceti pañcamī/
354.007. athātra dagdhaṃ naṣṭaṃ vā viddhaṃ vā na bhaviṣyati

30.233

354.008. iti vaktavyam/
354.008. ardharātrikāṇi ṣaṭ/
354.008. tadyathā--ārdrā āśleṣā svātī jyeṣṭhā śatabhiṣā bharaṇī ceti/
354.009. navāṃśāḥ ṣaḍgrāsā dvikṣetrāṇi/
354.009. rohiṇī punarvasurviśākhā ca/
354.010. trīṇi uttarāṇi ceti ubhayatovibhāgāni/
354.010. pañcadaśa kṣetrāṇi/
354.010. kṛttikā ca maghā mūlā trīṇi pūrvāṇi/
354.011. imāni ṣaṭ pūrvabhāgikāni/
354.011. mṛgaśirā puṣyā hastā citrā anurādhā śravaṇā dhaniṣṭhā revatī aśvinī ceti imāni nava nakṣatrāṇi pañcādbhāgīyāni triṃśanmuhūrtayogāni kṣetrāṇi ca//
354.014. api ca brāhmaṇa śubhāśca muhūrtā bhavanti, aśubhāśca muhūrtā bhavanti, śubhāśubhāśca muhūrtā bhavanti/
354.015. saṃprayuktanakṣatreṣu sarveṣu yadā śubhamuhūrtasamāpattayo bhavanti, tadā śobhanā bhavanti/
354.016. yadā aśubhamuhūrtasamāpattayo bhavanti, tadā na śobhanā bhavanti/
354.016. yadā tu punaḥ śubhāścāśubhāśca samāpattayo, tadā sādhāraṇā bhavanti//
354.018. athātra kathaṃ rātridivasānāṃ hrāso vṛddhirvā bhavatīti taducyate/
354.018. varṣāṇāṃ prathame māse puṣyanakṣatramamāvāsyāṃ bhavati, śravaṇā pūrṇamāsyām/
354.019. aṣṭādaśamuhūrto divaso bhavati/
354.020. dvādaśamuhūrtā rātriḥ/
354.020. ṣoḍaśāṅgulakāṣṭhasya madhyāhne 'rdhāṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
354.021. āṣāḍhā rātriṃ nayati/
354.021. mṛgaśirasi ādityo gato bhavati/
354.021. varṣāṇāṃ dvitīye māse maghā amāvāsyāyāṃ bhavati, bhādrapadā pūrṇamāsyām/
354.022. saptadaśamuhūrto divaso bhavati/
354.022. trayodaśamuhūrtā rātriḥ/
354.023. dvyaṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
354.023. śravaṇā rātriṃ nayati/
354.023. puṣya ādityo gato bhavati/
354.024. varṣāṇāṃ tṛtīye māse phalgunyamāvāsyāyāṃ bhavati, aśvinī pūrṇamāsyām/
354.025. ṣoḍaśamuhūrto divaso bhavati/
354.025. caturdaśamuhūrtā rātriḥ/
354.025. cauraṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
354.026. pūrvabhādrapadā rātriṃ nayati/
354.027. maghāyāmādityo gato bhavati/
354.027. varṣāṇāṃ caturthe māse citrā amāvāsyāyāṃ bhavati, kṛttikā pūrṇamāsyām/
354.027. pañcadaśamuhūrto bhavati divasaḥ/
354.027. pañcadaśamuhūrtā rātriḥ/
354.028. ṣaḍaṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
354.028. aśvinī rātriṃ nayati/
354.028. phalgunyāmādityo gato bhavati//
354.030. hemantānāṃ prathame māse 'nurādhā amāvāsyāyāṃ bhavati, mṛgaśirā pūrṇamāsyām/
354.030. caturdaśamuhūrto divaso bhavati/
354.031. ṣoḍaśamuhūrtā rātriḥ/
354.031. aṣṭāṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.001. <355>kṛttikā rātriṃ nayati/
355.001. citrāyāmādityo gato bhavati/
355.001. hemantānāṃ dvitīye māse amāvāsyāyāṃ jyeṣṭhā bhavati, puṣyaḥ pūrṇamāsyām/
355.002. trayodaśamuhūrto divaso bhavati/
355.002. saptadaśamuhūrtā rātriḥ/
355.003. daśāṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.003. mṛgaśirā rātriṃ nayati/
355.003. viśākhāyāmādityo gato bhavati/
355.004. hemantānāṃ tṛtīye māse pūrvāṣāḍhā amāvāsyāyāṃ bhavati, maghā pūrṇamāsyām/
355.004. dvādaśamuhūrto divase bhavati/
355.005. aṣṭādaśamuhūrtā rātriḥ/
355.005. dvādaśāṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.006. puṣyo rātriṃ nayati/
355.006. jyeṣṭhāyāmādityo gato bhavati/
355.006. hemantānāṃ caturthe māse śravaṇā amāvāsyāyāṃ bhavati/
355.007. phalgunī pūrṇamāsyām/
355.007. trayodaśamuhūrto divase bhavati/
355.007. saptadaśamuhūrtā rātriḥ/
355.008. daśāṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.008. maghā rātriṃ nayati/
355.008. āṣāḍhāyāmādityo gato bhavati//
355.010. grīṣmāṇāṃ prathame māse uttarabhādrapadā amāvāsyāyāṃ bhavati, citrā pūrṇamāsyām/
355.011. caturdaśamuhūrto divaso bhavati/
355.011. ṣoḍaśamuhūrtā rātriḥ/
355.011. aṣṭāṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.012. phalgunī rātriṃ nayati/
355.012. śravaṇāyāmādityo gato bhavati/
355.012. grīṣmāṇāṃ divitīye māse 'śvinī amāvāsyāyāṃ bhavati/
355.013. viśākhā pūrṇamāsyām/
355.013. pañcadaśamuhūrto divaso bhavati/
355.014. pañcadaśamuhūrtā rātriḥ/
355.014. ṣaḍaṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.014. citrā rātriṃ nayati/
355.015. uttarāyāṃ bhādrapadāyāmādityo gato bhavati/
355.015. grīṣmāṇāṃ tṛtīye māse kṛttikā amāvāsyāyāṃ bhavati, jyeṣṭhā pūrṇamāsyām/
355.016. ṣoḍaśamuhūrto divaso bhavati/
355.016. caturdaśamuhūtā rātriḥ/
355.017. caturaṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.017. viśākhā rātriṃ nayati/
355.017. kṛttikāyāmādityo gato bhavati/
355.018. grīṣmāṇāṃ caturthe māse mṛgaśirā amāvāsyāyāṃ bhavati, uttarāṣāḍhā pūrṇamāsyām/
355.018. saptadaśamuhūrto divase bhavati/
355.019. trayodaśamuhūrtā rātriḥ/
355.019. madhyāhne dvyaṅgulāyāṃ chāyāyāmādityaḥ parivartate/
355.020. jyeṣṭhā rātriṃ nayati/
355.020. puṣya ādityo gato bhavati//
355.021. saṃvatsaramanveṣaṇato muhūrtaviśeṣaṇaiḥ sarvāṇi caitāni (nakṣatrāṇi) bhāgānubhāgena amāvāsyāyāṃ pūrṇamāsyāṃ ca jujyante/
355.022. ūnarātrasya pūrṇarātrasya ca grahītavyam/
355.022. tatra tṛtīye varṣe 'dhiko māso yujyate/
355.023. ṣaṇṇāṃ māsānāmahorātrāṇi samāni bhavanti/
355.023. ataḥ ṣaṇmāsād divaso vardhate/
355.024. ṣaṇmāsādrātrirvardhate/
355.024. ṣaṇmāsāddivaso māse māse samameva hīyate/
355.024. ṣaṇmāsādrātrirmāse māse parihīyate//
355.026. ṣaṇmāsādādityaḥ parivartate/
355.026. uttarāṃ diśaṃ saṃcarati/
355.026. ṣaṇmāsāddakṣiṇāṃ diśam/
355.027. ṣaṇmāsātsamudre udakaparimāṇasya hrāso vṛddhiśca bhavati/
355.027. sūryagatyā candragatyā ca samudrodakavelābhivṛddhirbhavati/
355.028. atra gaṇanāpratijāgaraṇāsmaramityevam/
355.028. eṣa saṃvatsaro vyākhyāto bhavati/
355.029. candra ādityaḥ śukro bṛhaspatiḥ śanaiścaro 'ṅgārako budhaśca ime grahāḥ/
355.029. eṣāṃ grahaṇāṃ bṛhaspatiḥ saṃvatsarasthāyī/
355.030. evaṃ śanaiścaro budho 'ṅgārakaḥ śukraśceme maṇḍalacāriṇaḥ//
355.031. bharaṇī kṛttikā rohiṇī mṛgaśirā etatsādhāraṇaṃ prathamaṃ maṇḍalam/
355.031. ārdrā punarvasuḥ puṣyo 'śleṣā etatsādhāraṇaṃ dvitīyaṃ maṇḍalam/
355.032. maghā atha phalgunadvayaṃ hastā citrā etatsādhāraṇam <356>tṛtīyaṃ maṇḍalam/
356.001. svātī viśākhā anurādhā etatsādhāraṇaṃ caturthaṃ maṇḍalam/
356.001. jyeṣṭhā mūlāṣāḍhā dvayamatra sarvāṇi mahābhayāni bhavanti/
356.002. idaṃ pañcamaṃ maṇḍalam/
356.002. abhijicchravaṇā dhaniṣṭhā śatabhiṣā ubhe bhādrapade caitatsādhāraṇaṃ ṣaṣṭhaṃ maṇḍalam/
356.003. revatī aśvinī caitatsādhāraṇaṃ saptamaṃ maṇḍalam/

356.004. saṃvatsarameteṣu yadyannakṣatramaṇḍalaṃ pīḍayati, tasya tasya janapadasya sattvasya vā pīḍā nirdeṣṭavyā//
356.006. dvādaśa muhūrtāni divase dhruvāṇi, dvādaśa rātrau/
356.006. ṣaṇmuhūrtāḥ saṃcāriṇaḥ/
356.006. katame ṣaṭ? nairṛto varuṇo vāyavo bhargodevo raudro vicārī ca/
356.007. itīme saṃcāriṇaḥ ṣaṭ//
356.008. athātra śrāvaṇe māse pūrṇe 'ṣṭādaśamuhūrte divase sūryodaye ca caturojā nāma muhūrto bhavati/
356.009. rohitasya ca muhūrtasya balasya cāntare madhyāhno bhavati/
356.009. sūryāvatāre tu vicārī nāma muhūrto bhavati/
356.010. dvādaśamuhūrtāyāṃ rātrāvavatīrṇe sūrye ṣaṣṭhe muhūrte nayamano nāma muhūrto bhavati/
356.011. ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto rātryavasāne bhavati/
356.011. bhādrapade māse pūrṇe saptadaśamuhūrte divase sūryodaye ca caturojā evaṃ nāma muhūrto bhavati/
356.012. madhyāhne 'bhijito nāma muhūrto bhavati/
356.013. sūryāvatāre raudro nāma muhūrto bhavati/
356.013. trayodaśamuhūrtāyāṃ rātrāvavatīrṇe sūrye vicārī nāma muhūrto bhavati/
356.014. ardharātre mahābhayo vāyavo nāma muhūrto bhavati//
356.015. rātryavasāne ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto bhavati/
356.015. āśvayuje māse pūrṇe ṣoḍaśamuhūrto divaso bhavati/
356.016. sūryodaye caturojā nāma muhūrto bhavati/
356.016. samudgatasya ca muhūrtasya abhijitasya tvantare madhyāhno bhavati/
356.017. sūryāvatāre bhargodevo nāma muhūrto bhavati//
356.018. caturdaśamuhūrtāyāṃ rātrāvavatīrṇe sūrye raudro nāma muhūrto bhavati/
356.018. abhijitasya ca muhūrtasya bhīṣamāṇasya ca muhūrtasya antareṇārdharātraṃ bhavati/
356.019. rātryavasāne ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto bhavati//
356.021. kārtike māse pūrṇe divasaḥ samarātrirbhavati/
356.021. pañcadaśamuhūrto divaso bhavati, pañcadaśamuhūrtā rātriḥ/
356.022. samāne 'horātre sūryodaye caturojā evaṃ nāma muhūrto bhavati/
356.022. saṃmukho nāma muhūrto bhavati madhyāhne/
356.023. saṃtato nāma muhūrtaḥ sūryāvatāre/
356.023. rātrāvavatīrṇamātre sūrye bhargodevo nāma muhūrto bhavati/
356.024. ārdharātre 'bhijinmuhūrto bhavati/
356.024. rātryavasāne ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto bhavati//
356.026. mārgaśīrṣe māse ca pūrṇe caturdaśamuhūrte divase sūryodaye caturojā evaṃ nāṃ muhūrto bhavati/
356.027. viratasya saṃmukhasya ca muhūrtasyāntare madhyāhno bhavati/
356.027. sūryāvatāre varuṇo nāma muhūrto bhavati/
356.028. ṣoḍaśamuhūrtāyāṃ rātrāvavatīrṇamātre sūrye saṃtāpanaḥ samyamo nāma muhūrto bhavati/
356.029. rākṣasasyābhijitasya ca muhūrtasyāntare 'rdharātraṃ bhavati/
356.029. rātryavasāne ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto bhavati//
357.001. <357>pauṣamāse pūrṇe trayodaśamuhūrte divase sūryodaye caturojā evaṃ nāma muhūrto bhavati/
357.002. madhyāhne virato nāma muhūrto bhavati/
357.002. sūryāvatāre nairṛto nāma muhūrto bhavati/
357.002. saptadaśamuhūrtāyāṃ rātrāvavatīrṇamātre sūrye varuṇo nāma muhūrto bhavati/
357.003. ardharātre rākṣaso nāma muhūrto bhavati/
357.004. rātryavasāne ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto bhavati//
357.005. māghamāse pūrṇe dvādaśamuhūrte divase sūryodaye caturojā nāma muhūrto bhavati/
357.005. sāvitrasya ca viratasya ca muhūrtasyāntareṇa madhyāhno bhavati/
357.006. sūryāvatāre vijayo nāma muhūrto bhavati/
357.007. aṣṭādaśamuhūrtāyāṃ rātrāvavatīrṇamātre sūrye nairṛto nāma muhūrto bhavati/
357.007. gardabhasya muhūrtasya ca rākṣasasya cāntaramardharātraṃ bhavati/
357.008. rātryavasāne ātapāgnirevaṃ nāma muhūrto bhavati//
357.008. yathā śrāvaṇe tathā māghe/
357.009. yathā bhādrapade tathā phālgune/
357.009. yathā āśvayuje tathā caitre/
357.010. yathā kārtike tathā vaiśākhe/
357.010. yathā mārgaśīrṣe tathā jyeṣṭhe/
357.010. yathā pauṣe tathā āṣāḍhe/
357.010. evameteṣāṃ nakṣatrāṇāṃ muhūrtānāṃ caritaṃ vicaritaṃ ca jñātavyam//
357.011. nakṣatravicaraṇaṃ nāma prathamo 'dhyāyaḥ//
357.012. yathāmadhyaṃ nakṣatrāṇāṃ rātrivaśena divasavaśena cotkarṣāpakarṣau kartavyau/
357.012. hīyamāne vardhamāne vā divase vā māse vā pūrṇe 'rdhamāse vā/
357.013. dvitīyā ṣaṣṭhī navamī dvādaśī caturdaśī atrāntare divase kalā vardhate, rātrau kalā hīyate//
357.015. catvāro mahārājāno dhriyate yairvasuṃdharā/
357.016. ativṛddhirviśuddhaśca vardhamānaḥ pṛthakśravāḥ

30.234

357.017. mahābhūtāni catvāri kampayanti vasuṃdharām/
357.018. āpa indraśca vāyuśca tathāgnirbhagavānapi

30.235

357.019. trayastu te yatra bhavanti pakṣe ṣaḍekamāse tu bhavanti vegāḥ/
357.021. parasya cakrasya nidarśanaṃ syātprakampate yatra mahī tvabhīkṣṇam

30.236

357.023. viśākhā daśarātrī syājjeṣṭhā dvādaśarātrikā/
357.024. pañcaviṃśatirāṣāḍhā śravaṇā pañcasaptatiḥ

30.237

357.025. rātriśataṃ bhādrapade kraturaśvayuje smṛtaḥ/
357.026. adhyardhaṃ kārtike māse kraturmārgaśire smṛtaḥ

30.238

357.027. pauṣe tu pañcapañcāśanmāghe rātriśataṃ smṛtam/
357.028. adhyardhaṃ phalgune māse caitre triṃśattu rātrayaḥ/
357.029. vipāko bhūmivegānāmataḥ kampaḥ pravartate

30.239

357.030. yadā sarveṣu māseṣu satataṃ kampate mahī/
357.031. vṛkṣāstathā calanti sma jalam yadi kampate/
357.032. parvataḥ parṇavatkamped bhayamatra vinirdiśet

30.240

358.001. <358>nagarāṇyatha vā grāmā ghoṣā ye cātra saṃśritāḥ/
358.002. śīghraṃ bhavanti vijanāraṇyabhūtā mṛgāśrayāḥ

30.241

358.003. aṭavyaḥ saṃpravartante daśa varṣāṇi pañca ca/
358.004. anāvāsā diśo vidyād bhūmicālavicālitāḥ

30.242

358.005. kṛttikāsu caled bhūmirgrāmeṣu nagareṣu vā/
358.006. abhīṣkṇaṃ mucyate hyagnirdahate sa tṛṇālayān

30.243

358.007. kṛṣṇāgniraśaneḥ pātaḥ karmārā āhitāśrayāḥ/
358.008. agārāśca nivartante saṃvarteneva dhātavaḥ

30.244

358.009. ye jātā ye ca saṃvṛddhā ye ca taṃ grāmamāśritāḥ/
358.010. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.245

358.011. rohiṇyāṃ calitā bhūmiḥ sarvabījavināśanam/
358.012. proptaṃ śasyaṃ na roheta bhavet phalasya kṛcchratā

30.246

358.013. gurviṇīnāṃ ca nārīṇāṃ garbho nipīḍyate bhṛśam/
358.014. durbhikṣavyasanākrāntā tribhāge tiṣṭhati prajā

30.247

358.015. mahātmānaśca rājānaḥ śrīmantaśca narottamāḥ/
358.016. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.248

358.017. mṛgaśīrṣe caledbhūmiroṣadhīnāṃ vināśanam/
358.018. cikitsakāḥ śrotriyāśca ghaṭakāḥ somayājakāḥ

30.249

358.019. somapītāśca ye viprā vānaprasthāśca tāpasāḥ/
358.020. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.250

358.021. ārdrāyāṃ calitā bhūmirvṛkṣā naśyanti kṣīriṇaḥ/
358.022. annapānāni naśyanti pathikā daṃṣṭripālikāḥ

30.251

358.023. kūpakhāḥ parikhākhāśca pāpakā ye ca taskarāḥ/
358.024. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.252

358.025. punarvasau caledbhūmirmaṇḍalaṃ kuṇḍikāpi ca/
358.026. vāgurikāḥ kāraṇḍavāścakriṇaḥ śukasārikāḥ

30.253

358.027. arbhakā bhramakārāśca māṃsikāḥ śaṅkhavāṇijāḥ/
358.028. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.254

358.029. puṣyeṇa ca caled bhūmirbrāhmaṇā nāyakāstathā/
358.030. dūraṃgamā vāṇijakāḥ sārthavāhāśca ye narāḥ

30.255

359.001. <359>pārthivāḥ pārvatīyāśca ye ca tadbhaktigocarāḥ/
359.002. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ/
359.003. śilāvarṣaṃ pravarṣanti śasyānāmanayo mahān

30.256

359.004. āśleṣāyāṃ caledbhūmir nāgāḥ sarve sarīsṛpāḥ/
359.005. kīṭāḥ pipīlikāḥ śvānā ekakhurāśca ye mṛgāḥ

30.257

359.006. vaidyā viṣakarāścāpi ye ca sattvā darīśrayāḥ/
359.007. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.258

359.008. maghāsu calitā bhūmirmahārājo 'tra tapyate/
359.009. ye ca śrāddhā nivartante samājā utsavāstathā/
359.010. yajñāśca devakṛtyaṃ ca sarvamatra nivartate

30.259

359.011. ye jātā ye ca saṃvṛddhā ye cānye 'pyagrapaṇḍitāḥ/
359.012. gandharvāśca vinaśyanti narā ye ca mahākulāḥ/
359.013. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.260

359.014. phalgunyāṃ calitā bhūmirṛturvyāvartate tadā/
359.015. tiryagvātaścaiva vāti kṛtaṃ naśyati śāśvatam/
359.016. pathikāścopatapyanti māṣayācyopajīvikāḥ

30.261

359.017. dharme ratā āsanikā ye ca śulkopajīvinaḥ/
359.018. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.262

359.019. calatyuttaraphalgunyāṃ vaṇijā dvīpayātrikāḥ/
359.020. sārthavāhā āsanikā ye ca śilpopajīvinaḥ

30.263

359.021. aṅgā videhamagadhā nairṛtāḥ strīparigrahāḥ/
359.022. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.264

359.023. hastena calitā bhūmiḥ kumbhakāracikitsakāḥ/
359.024. gaṇamukhyā mahāmātrāḥ senādhyakṣāśca ye narāḥ

30.265

359.025. tāramakā(?) nārapaṭā(?) vipsarah(?) kauṭikā api/
359.026. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.266

359.027. citrāyāṃ calitā bhūmiḥ kārukā upakalpakāḥ/
359.028. kumāryaḥ sarvaratnaṃ ca sasyānāṃ bījakaiḥ saha

30.267

359.029. vaṅgā daśārṇakuravaścedimāhiṣakāstathā/
359.030. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.268

360.001. <360>svātau pracalitā bhūmiścaurā ye ca kuśīlakāḥ/
360.002. hiṃsakā ye ca tatkarmaratā^bhyarthitamūṣakāḥ

30.269

360.003. himavata uttareṇa vāyubhakṣāstapasvinaḥ/
360.004. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.270

360.005. viśākhāyāṃ caled bhūmirmahāśailakṣayo bhavet/
360.006. ugrā vātāḥ pravāntyatra aśmakairakuśalinaḥ

30.271

360.007. anurādhe caled bhūmirdasyūnāmanayo mahān/
360.008. viṭā dyūtakarāścaiva granthibhedāśca ye narāḥ

30.272

360.009. andhrāḥ puṇḍrāḥ pulindāśca bhaye tiṣṭhantyanāśritāḥ/
360.010. mitrabhedaśca balavāṃs tadā jagati jāyate

30.273

360.011. jyeṣṭhāyāṃ calitā bhūmirmahārāja pratapyate/
360.012. vāyasā vṛṣabhā vyāḍāstathā caṇḍamṛgāśca ye

30.274

360.013. kuravaḥ śūrasenāśca mallā bāhlīkanigrahāḥ/
360.014. pratyarthikena śīghreṇa ye ca tadbhaktibhājanāḥ/
360.015. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.275

360.016. mūlena calitā bhūmiścatuṣpaddvipadāstathā/
360.017. grahāśrayāḥ piśācāśca ye ca sattvā darīśrayāḥ/
360.018. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.276

360.019. durbhikṣaṃ ca karotyāśu dhānyamalpodakaṃ bhavet/
360.020. darīparvatamūlāni gacchanti ca tadā bhuvi

30.277

360.021. pūrvāṣāḍhe caled bhūmirjalajā matsyaśuktikāḥ/
360.022. śiśumārā udrakāśca nakrā makarakacchapāḥ

30.278

360.023. jātigotrapradhānāśca dhanino 'tha vicakṣaṇāḥ/
360.024. dvitīyābhijātāśca mahāvidyākarāśca ye/
360.025. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.279

360.026. uttarasyāṃ caled bhūmiḥ śilpināmanayo mahān/
360.027. ayaskārāḥ sthapatayastrapukārāśca takṣakāḥ

30.280

360.028. daridrā dhaninaścāpi śilpino vividhā api/
360.029. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ/
360.030. grāmakūṭāni ca ghnanti sacalasthāvarāṇi ca

30.281

361.001. <361>vaiṣṇave calitā bhūmistadeti yadanīpsitam/
361.002. adhyāpakāḥ śāstravidaḥ kavayo mantrapāragāḥ/
361.003. yugaṃdharāḥ śūrasenā abhirājāḥ paṭaccarāḥ

30.282

361.004. kuśaṇḍāḥ śaradaṇḍāśca ye narā rājapūjitāḥ/
361.005. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.283

361.006. dhaniṣṭhāyāṃ caled bhūmirdhanināmanayo mahān/
361.007. maheśvarāstathā mahānāgarāḥ śreṣṭhinastathā

30.284

361.008. pracaṇḍāḥ svastimantaśca bhadrakārā yugaṃdharāḥ/
361.009. pārikūlāśca bhojyāśca hyanye sannāgarā api/
361.010. ete vyasanamarcchanti bhūmicālavicālitāḥ

30.285

361.011. vāruṇye calitā bhūmiraudakeṣvanayo mahān/
361.012. hastino 'śvakharoṣṭrāśca sparśamarcchanti dāruṇam

30.286

361.013. tadāsau vīrakān madrān bāhlīkān kekayānapi/
361.014. anāśrayāṃścakravākāñ janasthānapi pīḍayet

30.287

361.015. sājena calitā bhūmī rākṣasān ghātakāṃstathā/
361.016. aurabhrikān saukarikān sauvīrāṃśca nipātayet

30.288

361.017. vaṇijyajīvino vaiśyāñ śūdrāṃśca karītīnapi/
361.018. yavanān mālavādyāṃśca ganthibhedāṃśca nāśayet

30.289

361.019. ahirbudhnye caled bhūmirvaṇijāmanayo mahān/
361.020. dharme ratāśca ye siddhā ye ca śauktikakarmiṇaḥ

30.290

361.021. śibīn vatsāaṃs tathā vātsyān kṣatriyānārjunāyanān/
361.022. sindhurājadhanuṣpāṇīn sarvānardayate 'cirāt

30.291

361.023. revatyāṃ calitā bhūmiḥ saṃgrāmaḥ syātsudāruṇaḥ/
361.024. grāmaghātāśca vartante grāmo grāmaṃ ca hiṃsati

30.292

361.025. naucarānudakājīvān ramaṭhān bharukacchakān/
361.026. sudhanvānabhisārāṃśca sarvasenāṃśca nirdahet

30.293

361.027. aśvinyāṃ calitā bhūmiraśvānāmanayo mahān/
361.028. grāmaghātaśca vartante bhrātā bhrātṛñ jighāṃsati

30.294

361.029. yā cātra garbhamādhatte ye ca jātāśca tāniha/
361.030. trīṇi varṣāṇyato duḥkhamupaiti ca nirantaram

30.295

362.001. <362>sahitāścitragarbhāśca ye hyanye cāṅganājanāḥ/
362.002. ārjunāyanā rājanyāḥ suṣṭhu trīṃścāpi hiṃsati

30.296

362.003. bharaṇyāṃ calitā bhūmiścaurāṇāmanayo mahān/
362.004. viṭā dyūtakarāścaiva granthibhedāśca ye narāḥ

30.297

362.005. ādarśacakrāṭā dhūrtāstathā bandhanarakṣakāḥ/
362.006. antāvaśāyinaḥ pāpāścaranti ye tu durjanāḥ/
362.007. te 'pi tatra vipadyante bhūmicālavicālitāḥ

30.298

362.008. vepitāyāṃ tu medinyāṃ bhavedrūpamanantaram/
362.009. saptāhābhyantarāttatra megho bhavati prārthitaḥ

30.299

362.010. snigdho hyañjanasaṃkāśo mahāparvatasannibhaḥ/
362.011. indraśca vaṣate tatra maharṣervacanam yathā/
362.012. {eva nigaditaṃ nāthairindraścātra pravarṣati

30.300

}
362.013. svastikākārasaṃkāśā indravajradhvajopamāḥ/
362.014. dṛśyante 'bhrā hi saṃdhyāyāṃ grastvā candradivākarau

30.301

362.015. tadā nabhasi jāyante meghā dāḍimasaṃnibhāḥ/
362.016. lakṣaṇaṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā vidyāttānindrakampitān/
362.017. sa nirdeśo bhavettatra maharṣervacanam yathā

30.302

362.018. atīva tatra viśvastaḥ sarvabījāni vāpayet/
362.019. vyavahārāṃśca kurvīrannirbhayāstatra vāṇijāḥ/
362.020. sarveṣāṃ bhūmikampānāṃ praśastā indrakampitāḥ

30.303

362.021. vepitāyāṃ tu medinyāṃ bhavedrūpamanantaram/
362.022. saptāhābhyantare tatra meghāḥ saṃchādayennabhaḥ

30.304

362.023. tato 'nubaddhā jāyante abhrāḥ kauśeyasaṃnibhāḥ/
362.024. anulomaṃ ca samyānti carantaḥ paścimāṃ diśam

30.305

362.025. śiśumāra-udrakāṇāṃ matsyamakarasannibhāḥ/
362.026. dṛśyante 'bhrāśca saṃdhyāyāṃ grastvā candradivākarau

30.306

362.027. lakṣaṇaṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā vidyāttāñjalakampitān/
362.028. sa nirdeśo bhavettatra maharṣervacanam yathā

30.307

362.029. sthaleṣu girikūṭeṣu kṣetreṣūpavaneṣu ca/
362.030. sthāpyante tatra bījāni niṃne naśyanti vai tadā

30.308

363.001. <363>paṅkenāpi jalenāpi naśyeyū rajasāpi vā/
363.002. eteṣāṃ bhūmikampānāṃ praśastā jalakampitāḥ

30.309

363.003. vepitāyāṃ tu medinyāṃ bhavedrūpamanantaram/
363.004. saptāhābhyantare tatra vātā vānti sudāruṇāḥ

30.310

363.005. dṛśyate kapilā saṃdhyā candrasūryau tu lohitau/
363.006. lakṣaṇaṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā jānīyādvāyukampitān

30.311

363.007. tato bhavati nirdeśo maharṣervacanam yathā/
363.008. na tatra pravasetprājña ātmānaṃ cātra gopayet

30.312

363.009. guhyamāvaraṇaṃ kuryātprākāraparikhāṃ khanet/
363.010. prātisīmā virudhyante narāṇāṃ jāyate bhayam

30.313

363.011. eteṣāṃ bhūmikampānāṃ sarveṣāṃ kīrtitā guṇāḥ/
363.012. viśeṣeṇa manuṣyāṇāṃ nirmitā vāyukampitāḥ

30.314

363.013. kampitāyāṃ tu medinyāṃ bhavedrūpamanantaram/
363.014. saptāhābhyantarāttatra ulkāpātāḥ sudāruṇāḥ

30.315

363.015. saṃdhyā ca lohitā bhāti candrasūryau tu lohitau/
363.016. lakṣaṇaṃ tādṛśaṃ dṛṣṭvā vijñeyā agnikampitāḥ

30.316

363.017. agnirdahati kāṣṭhāni rakṣitāni dhanāni ca/
363.018. dṛśyante dhūmaśikharāḥ śastraṃ ca svidyate bhṛśam

30.317

363.019. vīṇāśca divi dṛśyante nava māsānna varṣati/
363.020. eteṣāṃ bhūmikampānāṃ jaghanyā agnikampitāḥ

30.318

363.021. jayati ahani pūrve kṣatriyān pārthivāṃśca hayagajarathamukhyān mantriṇo madhyamāhne/
363.023. vyathayati aparāhṇe gopaśūn vaiśyaśūdrān pradahati niśisaṃdhyā taskarānantavāsān

30.319

363.025. rajanimiha pradoṣe hiṃsate mlecchasaṃghān striyamapi ca napuṃsaścārdharātreṣvanantān/
363.027. kṛṣivaṇigupajīvyān hanti yāme tṛtīye vyathayati surapakṣaṃ raudrakarmāntakṛṣṇe

30.320

363.029. pradahati śaśipakṣe yājñikaṃ brahmakṣatra śrapayati śucivṛttāneva dharme pradhānān/
363.031. viduṣi ca mṛdubhāvaṃ vindate yo hyadhīte sa bhavati nṛpapūjyo brāhmaṇo vedadarśī

30.321

364.001. <364>bṛhaspateśca catvāri samāni śubhakarmaṇā/
364.002. catvāri sūryakarmāṇi tulyāni śukrakarmaṇā/
364.003. somakarmāṇi catvāri brahmakarma ca tatsamam

30.322

364.004. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin bhūmikampanirdeśo nāmādhyāyaḥ//
364.005. atha bhoḥ puṣkarasārinn abhiṣāmaṣṭāviṃśatīnāṃ nakṣatrāṇāṃ rogotpattiṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāmi/
364.006. tacchrūyatām/
364.006. kathayatu bhagavān--
364.007. kṛttikāsūtthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
364.008. catūrātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.323

364.009. agnirhi devatā tatra dadhnā hyasya baliṃ haret/
364.010. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.324

364.011. rohiṇyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
364.012. pañcarātraṃ bhavedvyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.325

364.013. devaḥ prajāpatistatra śuddhamālyairbaliṃ haret/
364.014. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.326

364.015. vyādhirmṛgaśirobhūtaḥ striyā vā puruṣasya vā/
364.016. aṣṭarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.327

364.017. somo hi devatā tatra maṇḍena tu baliṃ haret/
364.018. anena balidānena tasmādrogādvimucyate

30.328

364.019. ārdrāyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
364.020. daśarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.329

364.021. rudro hi devatā tatra pāyasena baliṃ haret/
364.022. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.330

364.023. punarvasau bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
364.024. aṣṭarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.331

364.025. ādityo devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
364.026. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.332

364.027. puṣye samutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
364.028. stokakālaṃ bhavettasya pañcarātrādvimucyate

30.333

364.029. devo bṛhaspatistatra gandhamālyairbaliṃ haret/
364.030. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.334

365.001. <365>āśleṣāyāṃ bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.002. na taṃ vaidyāścikitsantu sarpastatra tu daivataḥ

30.335

365.003. maghāsamutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.004. aṣṭarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.336

365.005. pitaro devatāstatra kṛsareṇa baliṃ haret/
365.006. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.337

365.007. pūrvaphālgunijo vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.008. saptarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.338

365.009. aryamā devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
365.010. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucayte

30.339

365.011. uttarāyāṃ bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.012. na taṃ vaidyāścikitsantu bhago 'pyatra tu devatā

30.340

365.013. hastenāpyutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya va/
365.014. pañcarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.341

365.015. ravirhi devatā tatra gandhapuṣpairbaliṃ haret/
365.016. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.342

365.017. citrāyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.018. aṣṭarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.343

365.019. tvaṣṭā hi devatā tatra ghṛtamudgairbaliṃ haret/
365.020. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.344

365.021. svātyāṃ samutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya/
365.022. kleśito hi bhaved vyādhiḥ pañcaviṃśatirātrikaḥ

30.345

365.023. devatātra bhaved vāyuścitramālyairbaliṃ haret/
365.024. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.346

365.025. viśākhāyāṃ bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.026. guruko 'sau bhaved vyādhirahānyekonaviṃśatiḥ

30.347

365.027. indrāgnī devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
365.028. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucayte

30.348

365.029. anurādhotthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
365.030. ardhamāsaṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.349

366.001. <366>mitro hi devatā tatra ghṛtapātraṃ baliṃ haret/
366.002. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.350

366.003. jyeṣṭhāyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.004. kleśiko hi bhaved vyādhirahorātratrayodaśa

30.351

366.005. indro hi devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
366.006. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.352

366.007. mūle samutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.008. māsiko hi bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.353

366.009. naiṛtirdevatā tatra madyamāṃsairbaliṃ haret/
366.010. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.354

366.011. pūrvāṣāḍhe bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.012. sāṃkleśiko bhaved vyādhiraṣṭau māsānna saṃśayaḥ

30.355

366.013. āpo hi devatāstatra kṛsareṇa baliṃ haret/
366.014. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.356

366.015. uttarāyāṃ bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.016. saptarātraṃ bhavet vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.357

366.017. viśvo hi devatā tatra pāyasena baliṃ haret/
366.018. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.358

366.019. abhijidutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.020. ṣaṇmāsān saṃbhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.359

366.021. viṣṇuśca devatā tatra dadhimaṇḍaṃ baliṃ haret/
366.022. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.360

366.023. śravaṇenotthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.024. guruko hi bhaved vyādhiḥ pūrṇaṃ dvādaśamāsikam

30.361

366.025. viṣṇurhi devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
366.026. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.362

366.027. dhaniṣṭhāyāṃ bhaved vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
366.028. trayodaśadivastatra tataścordhvaṃ vimucyate

30.363

366.029. varuṇo devatā tatra pāyasena baliṃ haret/
366.030. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.364

367.001. <367>pūrvabhadrotthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
367.002. na taṃ vaidyāścikitsantu ahirbudhnyo 'tra daivataḥ

30.365

367.003. uttarābhādrajo vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
367.004. saptarātraṃ bhaved vyādhistataścordhvaṃ vimucyate

30.366

367.005. aryamā devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
367.006. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.367

367.007. revatyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
367.008. mṛduko hi bhaved vyādhiraṣṭāviṃśatirātrikaḥ

30.368

367.009. pūṣā hi devatā tatra gandhamālyairbaliṃ haret/
367.010. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.369

367.011. aśvinyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
367.012. sāṃkleśiko bhaved vyādhiḥ pañcaviṃśatirātrikaḥ

30.370

367.013. gandharvo devatā tatra yāvakena baliṃ haret/
367.014. anena balikarmeṇa tasmādrogādvimucyate

30.370

367.015. bharaṇyāmutthito vyādhiḥ striyā vā puruṣasya vā/
367.016. na taṃ vaidyāścikitsantu yamastatra tu daivataḥ/
367.017. śīlaṃ rakṣatu medhāvī tataḥ svargaṃ gamiṣyati

30.372

367.018. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vyādhisamutthāno nāmādhyāyaḥ//
367.019. ayaṃ khalu bhoḥ puṣkarasārin bandhananirmokṣaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
367.019. tacchrūyatām/
367.020. kathayatu bhagavān--
367.021. kṛttikāsu bhoḥ puṣkarasārin baddho vā ruddho vā trirātreṇa mokṣyatīti vaktavyaḥ/
367.021. rohiṇyāṃ baddho vā ruddho vā trirātreṇa mokṣyatīti/
367.022. mṛgaśirasi baddho vā ruddho vā ekaviṃśatirātreṇa mokṣyatīti/
367.023. ārdrāyāṃ baddho vā ruddho vā ardhamāsena mokṣyatīti/
367.023. punarvassau ruddho vā baddho vā saptarātreṇa/
367.024. puṣye trirātreṇa/
367.024. āśleṣāyāṃ triṃśadrātreṇa/
367.024. maghāsu ṣoḍaśarātreṇa/
367.024. pūrvaphālgunīṣu daśarātreṇa/
367.025. viśākhāyāṃ ṣaḍviṃśadrātreṇa/
367.026. anurādhāyāmekatriṃśadrātreṇa/
367.026. jyeṣṭhāyāmaṣṭādaśarātreṇa/
367.027. abhijiti ṣaḍrātreṇa/
367.027. pūrvāṣāḍhāyāṃ caturdaśarātreṇa/
367.027. uttarāṣāḍhāyāṃ caturdaśarātreṇa/
367.028. abhijiti ṣaḍrātreṇa/
367.028. śravaṇe dhaniṣṭhāyāṃ śatabhiṣāyāṃ pūrvabhādrapade uttarabhādrapade revatyāṃ caturdaśarātreṇa/
367.029. aśvinyāṃ trirātreṇa/
367.029. bharaṇyāṃ baddho vā ruddho vā parikleśamāvāpsyatīti vaktavyaḥ//
367.031. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin bandhananirmokṣo nāmādhyāyaḥ//
367.032. atha bhoḥ puṣkarasāriṃs tilakādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
367.032. tacchrūyatām/
367.032. kathayatu bhagavān--
368.001. <368>mūrdhni tu yasyāstilako 'sti sūkṣmaḥ knigdho bhavet padmasamānavarṇaḥ/
368.003. rājā tu tasyā bhavatīha bhartā stanopariṣṭātpratibimbamāhuḥ

30.373

368.005. śīrṣe tu yasyāstilakālakaḥ syāt sūkṣmo bhavedañjanacūrṇavarṇaḥ/
368.007. senāpatistasyā bhaveddhi bhartā stanāntare 'syāḥ pratibimbakaṃ syāt

30.374

368.009. bhruvontare 'syāstilakālakaḥ syād duścāriṇīṃ tāṃ pramadāṃ vadanti/
368.011. pañcaiva tasyāḥ patayo bhavanti bahvannapānaṃ labhate nārī

30.375

368.013. gaṇḍasya nāsādikamadhyadeśe bhavecca bimbaṃ tilakasya yasyāḥ/
368.015. tāṃ śokabhājaṃ pramadāṃ vadanti romapradeśe pratibimbamāhuḥ

30.376

368.017. karṇe tu yasyāstilakālakaḥ syād bahuśrutāṃ tāṃ pramadāṃ vadanti/
368.019. bahuśrutāṃ tāṃ śrutidhāriṇīṃ ca trike tu yasyāḥ pratibimbakaṃ syāt

30.377

368.021. yasyottaroṣṭhe tilakālakaḥ syāttāṃ bhinnasatyāṃ pramadāṃ vadanti/
368.023. kṛcchreṇa sā vai labhate hi vṛttimūrau tu tasyāstilabimbamāhuḥ

30.378

368.025. yasyādharoṣṭhe tilakālakaḥ syād duścāriṇīṃ tāṃ pramadāṃ vadanti/
368.027. miṣṭānnapānaṃ bahu ṛcchate sā tathā hi guhye pratibimbakaṃ syāt

30.379

368.029. cibuke tu yasyāstilakālakaḥ syād duścāriṇīṃ tāṃ pramadāṃ vadanti/
368.031. miṣṭānnapānaṃ bahu sā labheta guhye dvitīyaṃ pratibimbakaṃ syāt

30.380

368.033. ayaṃ bho puṣkarasāriṃstilakādhyāyo nāmādhyāyaḥ//
369.001. <369>atha khalu bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrajanmaguṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
369.001. tacchrūyatām/
369.002. kathayatu bhavāṃs triśaṅko--
369.003. kṛttikāsu naro jātastejasvī priyasāhasaḥ/
369.004. bhavecchūrastathā caṇḍaḥ priyavādī ca mānavaḥ

30.381

369.005. rohiṇyāṃ puruṣo jāto dhanavān dhārmikastathā/
369.006. vyavasāyī sthiraḥ śūro dhruvaṃ cāsya sadā sukham

30.382

369.007. jāto mṛgaśire yastu mṛduḥ saumyastu mānavaḥ/
369.008. darśanīyo bhaveccāsau strīkāntastu viśeṣataḥ

30.383

369.009. ārdrājātastu hiṃsātmā caṇḍaḥ paramajalpakaḥ/
369.010. raudrakarmā bhaveccāsāvīśvaraśca śatairmahān

30.384

369.011. jātaḥ punarvasau yastu hyalolo buddhimānnaraḥ/
369.012. dharmaśīlo bhaveccāsau jātakrodhaśca mānavaḥ

30.385

369.013. puṣyeṇa puruṣo jātastejasvī brāhmaṇo bhavet/
369.014. kṣatriyaśca bhavedrājā vaiśyaśūdrau ca pūjitau

30.386

369.015. śvasanaḥ krodhanaḥ krūto hyāśleṣāsambhavo naraḥ/
369.016. durmanuṣyaśca caṇḍaśca iti sarvamihādiśet

30.387

369.017. bahuprajñaḥ śrāddhakaro bahubhāgyastathaiva ca/
369.018. dhanavān dhānyavān bhogī maghāsu puruṣo bhavet

30.388

369.019. pūrvaphālgunījātastu yaḥ kaścitpuruṣo bhavet/
369.020. adharmabuddhiśīlaśca gurudārābhimardakaḥ

30.389

369.021. uttarāyāṃ tu phālgunyāṃ jāto bhavati bhogavān/
369.022. divyajñānaśca vijñāne puruṣaḥ subhago bhavet

30.390

369.023. haste jātaśca śuddhātmā vikrānto mṛdubhojanaḥ/
369.024. senāpatyaṃ ca kurute 'steyakarmā bhavedasau

30.391

369.025. catrāsu jātaścitrākṣastathā citrakathākaraḥ/
369.026. darśanīyo bahustrīkaścitraśīlo bhavennaraḥ

30.392

369.027. svātyāṃ ca puruṣo jāto bandhuślāghī vicakṣaṇaḥ/
369.028. mṛdukaḥ pānaśauṇḍaśca mitrakārī vicāravān

30.393

369.029. viśākhāsu naro jātastejasvī dravyavān mahān/
369.030. śūro vikramavān dakṣaḥ subhagaśca bhavedasau

30.394

369.031. anurādhodbhavo martyo mitravān saṃgrahī naraḥ/
369.032. śuciścaiva kṛtajñaśca dharmātmā ca bhavecca saḥ

30.395

370.001. <370>jyeṣṭhāsu puruṣo jāto mitravānabhijāyate/
370.002. dhanurvedābhirāmaśca nārīṣu kurute manaḥ

30.396

370.003. mūleṣu puruṣo jāto 'kṛtajñaḥ syādadhārmikaḥ/
370.004. dṛḍho vīro bhaveccāsau kilbiṣī ca sa mānavaḥ

30.397

370.005. āṣāḍhāsu ca pūrvāsu matsarī calitendriyaḥ/
370.006. matsyamāṃsapriyaścāpi ghātakaḥ syātsa mānavaḥ

30.398

370.007. sānukrośaśca dātā ca vidyāniṣṭhaḥ suhṛjjanaḥ/
370.008. viśvadaive naro jāto bhavedapi ca niścitaḥ

30.399

370.009. ācāryaḥ śāstrakartā ca viścvāsī ca kriyāparaḥ/
370.010. śravaṇe jāta āyuṣmāñ śrīmāṃśca puruṣo bhavet

30.400

370.011. anavasthitacittaśca citradravyaśca mānavaḥ/
370.012. dhaniṣṭhāsu bhavejjātaḥ puruṣaḥ sarvaśaṅkitaḥ

30.401

370.013. vāruṇe yadi nakṣatre jāto bhavati mānavaḥ/
370.014. puruṣo dveṣaśīlaśca parivādī ca sarvaśaḥ

30.402

370.015. jāto bhādrapadāyāṃ tu pūrvasyāmiha mānavaḥ/
370.016. cāritraguṇayuktaśca kṛtajño mukharastathā

30.403

370.017. uttarasyāṃ naro jāto bhaviṣyati vicakṣaṇaḥ/
370.018. medhāvī bahvapatyaśca dharmaśīlo mahādhanaḥ

30.404

370.019. revatyāṃ puruṣo jāto dharmātmā jñātisevakaḥ/
370.020. daridro 'lpadhano nityaṃ dāyako nānasūyakaḥ

30.405

370.021. aśvinyāṃ puruṣo jāto bhavatyativicakṣaṇaḥ/
370.022. mahājanapriyaścāpi śūraśca subhagaśca saḥ

30.406

370.023. bharaṇyāṃ puruṣo jātaḥ pāpācāro 'vicakṣaṇaḥ/
370.024. kandarpe dātukāmaśca parataścopajīvakaḥ

30.407

370.025. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin nakṣatrajanmaguṇo nāmādhyāyaḥ//
371.001. <371>paṭha bhostriśaṅko utpātacakraṃ nāmādhyāyam/
371.001. kathayati ca--
utpātacakranirdeśaḥ/
371.002. aṣṭāviṃśatiparyantakṛtsne nakṣatramaṇḍale/
371.003. divyā vikārā dṛśyante sūryacandragrahādiṣu

30.408

371.004. māghasya prathame pakṣe śailo vā pārthivo yadi/
371.005. dhūmavṛṣṭirhi āditye udayati pradṛśyate/
371.006. vidyuto vātha dṛśyante tadā vidyājjanakṣayam

30.409

371.007. aśvinyāamarkato dhūmo nirgacchannapi cchādayet/
371.008. anāvṛṣṭiṃ tadā vidyātpūrṇavarṣāṇi dvādaśa

30.410

371.009. bharaṇyāṃ māghamāse tu pītasūryo 'tha dṛśyate/
371.010. samantādvadhyate rāṣṭraṃ madhye durbhikṣamādiśet

30.411

371.011. phālgune kṛttikāyāṃ tu āditye parikho yadi/
371.012. naśyanti karvaṭāstatra yadi devo na varṣati

30.412

371.013. caitramāse yadā puṣye sūrye kṛṣṇaṃ pradṛśyate/
371.014. acirodayakāle tu kṣitipālo 'varudhyate

30.413

371.015. vaiśākhamāse cārdrāyāmādityaḥ pratisūryakaḥ/
371.016. saṃgrāmaṃ tatra jānīyādubhau ghātyete pārthivau

30.414

371.017. gṛhyetāṃ candrasūryau vā jyaiṣṭe bharaṇijyeṣṭhayoḥ/
371.018. sāmātyo vadhyate rājā rāṣṭre durbhikṣamādiśet

30.415

371.019. āṣāḍhe ca yadāditye pūrvabhādrapade sthite/
371.020. sāyāhne dṛśyate 'tyarthaṃ lohito maṇḍale vraṇaḥ

30.416

371.021. paracakreṇa tadrāṣṭraṃ ṣaṇmāsān pīḍyate tadā/
371.022. kṣitipālaśca sāmātyaḥ putradāreṇa vadhyate

30.417

371.023. pūrvāyāṃ cottarāṣāḍhāyāmāṣāḍhe gṛhyate śaśī/
371.024. vidyād durbhikṣakalaharogāṃścātra vinirdiśet

30.418

371.025. māse 'tha śrāvaṇe mūle candrasūryau na bhāsataḥ/
371.026. sphuliṅgāścātra dṛśyante vidyādrogabhayaṃ mahat

30.419

371.027. māse 'śvayuji gṛhyetāmekapakṣendubhāskarau/
371.028. rājaputrasahasrāṇāṃ tadā jāyet saṃkṣayaḥ

30.420

371.029. alakṣaṇo niḥprakāśaḥ pūrṇamāsyāṃ tu kārtike/
371.030. candrasūryāvagnivarṇau raktavarṇe nabhastale

30.421

372.001. <372>ravivadbhāti tadrāṣṭraṃ vinaśyeta punaḥ punaḥ/
372.002. rājñāṃ vidyāddhatānāṃ vai bhūmiḥ pāsyati śoṇitam

30.422

372.003. bharaṇyaṃ māghamāse tu kṛṣṇo vāyuḥ samutthitaḥ/
372.004. chādayeccandrasūryau tu śīghraṃ rāṣṭraṃ vinaśyati

30.423

372.005. māse tu phālgune vāyuḥ pāṃśuvarṣaṃ savidyutam/
372.006. vadhyante pūrvarājānaḥ pratiṣṭhante tathāpare

30.424

372.007. sahādityena candre 'tha yadā kaścid grahaścaret/
372.008. vāyurvā viṣamo vāti vidyādrājavadhaṃ tadā

30.425

372.009. aśanyulke tu vaiśākhe ādityena sahotthite/
372.010. ṣaṇmāsābhyantareṇātha rāṣṭre vyasanamādiśet

30.426

372.011. jyeṣṭhamāse yadādityo grahato nirgato bhavet/
372.012. ādityasyopaghātena grahāḥ sarve 'tha pīḍitāḥ

30.427

372.013. jyeṣṭhe ca pāṃśuvarṣeta ādityaḥ pariviṣyate/
372.014. kṣitipālasahasrāṇāmeka ekastu vadhyate

30.428

372.015. āṣāḍhe vāyavo vānti gacchanto bharaṇīsthitāḥ/
372.016. udapānāti śuṣyante sarvaśasyaṃ ca puṣyati

30.429

372.017. śrāvaṇe vāyavaḥ pītāḥ sadā kṛṣṇaṃ nabhastalam/
372.018. bhayaṃ tatra vijānīyātsamantāt samupasthitam

30.430

372.019. śrāvaṇe varṣate hyagniḥ pūrvabhādrapade divā/
372.020. meghāḥ śabdamutkurvanti rogadurbhikṣamādiśet

30.431

372.021. yadā bhādrapade māse nabhaḥ syācchannagarjitam/
372.022. paracakraṃ tadā rāṣṭre harate dhanasaṃcayam

30.432

372.023. aśvayuji vātavṛṣṭiḥ syādāgatyottarāṃ diśam/
372.024. pātayeccaivamāghātaṃ kṛtsnaṃ rāṣṭraṃ vinaśyati

30.433

372.025. kārtike śuklatrayodaśyām yadā candre dhanurbhavet/
372.026. samantānnaśyate rāṣṭraṃ madhye durbhikṣamādiśet

30.434

372.027. ulkāpātā hyaśanayo māghamāse bhavanti vā/
372.028. aśvinyāṃ viṣaye tatra prajā śvāsena vadhyate

30.435

372.029. māse tu phālgune yatra agnivarṣaṃ nabhastalāt/
372.030. bhavecchabdastadākāśe tadrāṣṭraṃ naśyate laghu

30.436

372.031. svātyāṃ caitre yadā varṣaṃ niruddhaṃ vātavarṣitam/
372.032. dṛśyatendradhanuḥ kṣipraṃ nagaraṃ tadvinaśyati

30.437

373.001. <373>bharaṇyāṃ jyeṣṭhamāse tu śabda uttarato bhavet/
373.002. pītavarṇaṃ tadākāśaṃ paracakrabhayaṃ bhavet

30.438

373.003. āṣāḍhe māsi puṇye 'tha dṛśyante vyoṃni vidyutaḥ/
373.004. satṛṇodakavṛṣṭibhistribhāgaṃ mucyate prajā

30.439

373.005. śrāvaṇe tu yadā mūle bahu devaḥ pravarṣati/
373.006. dṛśyatendradhanustatra kṣatriyāṇāṃ mahadbhayam

30.440

373.007. māse bhādrapade yatra nirghātaḥ patati kṣitau/
373.008. sukṛcchrā vāyavo vānti mahadrogabhayaṃ tadā

30.441

373.009. māse bhādrapade puṣye vidigbhyo niścared dhvaniḥ/
373.010. kṣatriyaḥ kupyate kṣipraṃ vipakṣā tu tadā prajā

30.442

373.011. bharaṇyāmaśvayuje śabda upariṣṭādbhavedyadi/
373.012. satṛṇaṃ cotsṛjetpāṃśu tāpasānāṃ mahadbhayam

30.443

373.013. kārtike tu yadārdrāyāṃ śabdaḥ śrūyeta bhairavaḥ/
373.014. catuṣpadaḥ kārṣakāṇāṃ mṛtyuṃ tatra vinirdiśet

30.444

373.015. mārgaśīrṣe dhaniṣṭhāyāṃ tūryaśabdo 'mbare bhavet/
373.016. vātāturastadā rāṣṭre vyādhirbhavati dāruṇaḥ

30.445

373.017. pauṣamāse yadā svātyāṃ śabdo bhavati bhairavaḥ/
373.018. abhīkṣṇaṃ viṃdyudākāśe paṇḍitānāṃ mahadbhayam

30.446

373.019. māghe śukle tu nirghāto nityaṃ śāmyedvasuṃdharām/
373.020. jānīyāttṛtīye varṣe sakalaṃ rāṣṭravibhramam

30.447

373.021. jyeṣṭhāyāṃ phālgune māse kṛṣṇavāyuḥ samākulaḥ/
373.022. abhīkṣṇaṃ kampate bhūmirbrahmacāribhayaṃ tadā

30.448

373.023. pūrvabhādrapadāyāṃ tu caitre kampetkṣitirdivā/
373.024. tasmin varṣe ca tadrāṣṭre parasainyānmahadbhayam

30.449

373.025. pūrvāyāṃ cedāṣāḍhāyāṃ rātrau caitre ca niścalet/
373.026. asibhirhanyate rājā hanyate ca mahājanaḥ

30.450

373.027. vaiśākhe kampitā bhūmiḥ kṛṣṇapakṣe hyabhīkṣṇaśaḥ/
373.028. anāvṛṣṭyā tu durbhikṣaṃ māsān ṣaṭ tatra nirdiśet

30.451

373.029. jyeṣṭhe māse bharaṇyāṃ tu divā kampedvasuṃdharā/
373.030. vidyādyodhasahasrāṇāṃ mahī pāsyati śoṇitam

30.452

373.031. jyeṣṭhe māse yadā mūle rātrau bhūmiḥ prakampate/
373.032. pratyanto vadhyate rājā rāṣṭre baliṃ samādiśet

30.453

374.001. <374>āṣāḍhe kampate bhūmiḥ puṣyanakṣatrasaṃsthite/
374.002. śasyaṃ vinaśyate tatra kalikarma ca jāyate

30.454

374.003. prakampante yadā caityā ārdrāyāṃ vā maghāsu vā/
374.004. jvaleyuḥ prapateyurvā naśyedrāṣṭraṃ tadā laghu

30.455

374.005. caityā yatra prakampante hasanti ca namanti ca/
374.006. sarāṣṭraḥ kṣitipastatra nacirānnāśamarcchati

30.456

374.007. śrāvaṇe kampate bhūmiḥ pūrvabhādrapadāsthite/
374.008. sadā parājito rājā caurai rāṣṭre ca vadhyate

30.457

374.009. kārtike kṣitikampena yadā caityaṃ viśīryate/
374.010. dvāraṃ vā nagarasyātha bhūyiṣṭhaṃ naśyate prajā

30.458

374.011. vāme vā dakṣiṇe cendoḥ śṛṅge tiṣṭhed bṛhaspatiḥ/
374.012. mahābhogā vinaśyeyuḥ prakāśāḥ pṛthivīśvarāḥ

30.459

374.013. sūryācandramasoḥ śṛṅge lohitāṅgo yadāruhet/
374.014. śrūrākṣamantrikātpīḍāṃ pratyantānāṃ vinirdiśet

30.460

374.015. śanaiścaro yadā śṛṅge somasyābhiruhettadā/
374.016. jñeyaṃ rogabhayaṃ ghoraṃ durbhikṣaṃ cātra nirdiśet

30.461

374.017. rāhuṇā nigṛhītastu colkayā hanyate śaśī/
374.018. ṣaṇmāsābhyantarāttatra rājño vyasanamādiśet

30.462

374.019. yasya caivātha nakṣare śaśī sūryo vigṛhyate/
374.020. rāhuṇā kṣitipo rājyaiḥ saha pīḍāmavāpnuyāt

30.463

374.021. rājño vai cātha nakṣatre candraṃ keturyadā viśet/
374.022. pratyantarājabhiḥ sārdhaṃ śastramūrcchāṃ vinirdiśet

30.464

374.023. candramadhyagataḥ śukraḥ phālgunyātha maghā yadā/
374.024. sarvadhānyāni śuṣyeyustadā rogaṃ vinirdiśet

30.465

374.025. bṛhaspatiśca śukraśca lohitāṅgaḥ śanaiścaraḥ/
374.026. likhyanti somaśṛṅgasya tadā vidyānmahadbhayam

30.466

374.027. dhūmaketurmahābhāgaḥ puṣyamāruhya tiṣṭhati/
374.028. caturdiśaṃ tadā vidyātparacakraiḥ prābhavam

30.467

374.029. maghāyāṃ lohitāṅgo vā śravaṇe vā bṛhaspatiḥ/
374.030. tiṣṭhetsaṃvatsarastrīṇi bhayaṃ vidyātsamāgatam

30.468

374.031. tiṣṭhecchukro 'tha rohiṇyāṃ jyeṣṭhe māse kathaṃcana/
374.032. vyākuryānniyatamatra kṣatriyāṇāṃ mahadbhayam

30.469

375.001. <375>viśākhāyāṃ samīpasthau bṛhaspatiśanaiścarau/
375.002. somo vā raviṇā sārdhaṃ paracakrabhayaṃ tadā

30.470

375.003. kākāḥ śyenāśca gṛdhrāśca vaseyuḥ sahitā mudā/
375.004. maithunaṃ vāritaṃ veyuḥ paraiḥ saha raṇastadā

30.471

375.005. śyeno hastinivāse vā abhirohetpunaḥ punaḥ/
375.006. paracakreṇa yuddhaṃ tu bhaveccāpi punaḥ punaḥ

30.472

375.007. kanyā prasūyate yatra caturhastā catuḥstanī/
375.008. strīṇāmeva bhavettatra maraṇaṃ hyatidāruṇam

30.473

375.009. garbhasthā dārakā yatra hasanti ca vadanti ca/
375.010. tasya deśasya jānīyādvināśaṃ samupasthitam

30.474

375.011. ekapādāṃstripādāṃśca caturaṅgāṃstathaiva ca/
375.012. nāryo yatra prasūyante rājño vyasanamādiśet

30.475

375.013. sūyante vikṛtān garbhān saṃtānān bhayavyañjanān/
375.014. pramadā yatra deśe tu rājā tatra vinaśyati

30.476

375.015. laghuhastaśīrṣamukhān mānuṣaṃ kāyamāśritān/
375.016. pramadā yatra sūyante rāṣṭraṃ tatra vinaśyati

30.477

375.017. kharāśca mahiṣāścāpi paśavo 'tha tathāvidhāḥ/
375.018. dvitriśīrṣāḥ prasūyante deśe yatra sa naśyati

30.478

375.019. śṛgālaśvānamakarahayarūpāśca mānavāḥ/
375.020. jāyante yatra deśe tu sa deśo laghu naśyati

30.479

375.021. pādāvubhau yadā vaiśyā gurviṇī saṃprasūyate/
375.022. deśasya vilayaṃ brūyātparacakreṇa dāruṇam

30.480

375.023. pūrvārdhaḥ pakṣinarayorgarbho yatra prasūyate/
375.024. rājā vā rājāmātyo vā saha deśena naśyati

30.481

375.025. kumbhāṇḍo jāyate yatra dvimukho 'tha caturmukhaḥ/
375.026. trinetrastrimukho vāpi vidyāttatra mahadbhayam

30.482

375.027. saukareṇa tu vaktreṇa śarīraṃ mānuṣam yadi/
375.028. sūtaṃ caturdiśaṃ rāṣṭraṃ hanyāttatra na saṃśayaḥ

30.483

375.029. ādityasya tu rūpeṇa mānuṣo yatra jāyate/
375.030. vibhramātsakalaṃ rāṣṭraṃ vināśamupagacchati

30.484

376.001. <376>uttānaśāyī bālastu deśe yatra dvijottamaḥ/
376.002. dṛṣṭaḥ pravyāharan vedān kṣipraṃ deśo vinaśyati

30.485

376.003. kukṣiṃ bhittvā yadā bālo garbhānniṣkramate svayam/
376.004. atrāṇāṃ mātaraṃ kṛtvā sa deśo naśyate laghu

30.486

376.005. garbhasthāḥ sūkarā uṣṭrāḥ sarpāśca śakunistathā/
376.006. strīṇāṃ garbhātprasūyante deśe tu bhayamādiśet

30.487

376.007. pauruṣaṃ gārdabhaṃ cātha saukaraṃ cārthavigraham/
376.008. gāvo yatra prasūyante nirdiśedbhayamāgatam

30.488

376.009. nārī gṛhṇāti garbhaṃ vā adṛṣṭastanarūpiṇī/
376.010. vināśaṃ tasya deśasya sanṛpasya vinirdiśet

30.489

376.011. jaṭī dīrghanakho yatra sukṛṣṇaḥ paruṣacchaviḥ/
376.012. sa jano jāyate yatra rāṣṭraṃ sādhipatiṃ dahet

30.490

376.013. agrīvā dantasahitā jāyante yatra bālakāḥ/
376.014. śuṣyeta sakalaṃ śasyaṃ janaśca vilayaṃ vrajet

30.491

376.015. ekabāhuraśīrṣo 'tha garbho yatra prasūyate/
376.016. svayaṃ kṣubhyeta tadrāṣṭraṃ vinaśyeta na saṃśayaḥ

30.492

376.017. phale phalam yadā paśyetpuṣpe vā puṣpamāśritam/
376.018. garbhāḥ sraveyur nārīṇām yuvarājaśca vadhyate

30.493

376.019. akāle pādapā yatra puṣpyanti ca phalanti ca/
376.020. latā gulmo 'tha vallī vā deśe tatra bhayaṃ bhavet

30.494

376.021. vṛkṣopariṣṭātpaśyedvā sravantamātmaśoṇitam/
376.022. kūjamānaṃ pataṅgaṃ vā tadā vidyānmahadbhayam

30.495

376.023. vṛkṣāṇāṃ maṇḍapānāṃ vā chāyā na parivartate/
376.024. caturvarṇabhayaṃ tatra kalikarma ca jāyate

30.496

376.025. puṣpyeyuḥ pādapā yatra vividhāḥ puṣpajātayaḥ/
376.026. kalpavṛkṣaprakṛtayastato vidyānmahadbhayam

30.497

376.027. anāvartam yadā puṣpaṃ phalaṃ cāpi pradṛśyate/
376.028. vināśaṃ tasya deśasya durbhikṣaṃ kalahaṃ vadet

30.498

376.029. sthānāsthānaṃ gatā vṛkṣā dṛśyeyuryatra kutracit/
376.030. pūrvapratiṣṭhito rājā nacireṇa vicālyate

30.499

377.001. <377>daivāsuraṃ ca saṃgrāmaṃ paśyedadbhutadarśanam/
377.002. śastraṃ mūrcchayate tatra taskaraiścāpi pūrvavat

30.500

377.003. kampate rudate śāstā gacchan vā yatra dṛśyate/
377.004. paracakrāttadā vidyādatyarthaṃ tatparājayam

30.501

377.005. devatā yatra deśe tu nṛtyanti ca hasanti ca/
377.006. aśrūṇi pātayeyurvā tadā vidyānmahadbhayam

30.502

377.007. devatā yatra krīḍanti jvalanti nimiṣanti vā/
377.008. caleyurathavā yatra kṣitipo 'nyo bhavettadā

30.503

377.009. śivaliṅgam yadā kampedgagane vātha dṛśyate/
377.010. nimajjate dharaṇyāṃ vā dhruvaṃ rājavadho bhavet

30.504

377.011. pratimāḥ parivartante dhūmāyante rudanti ca/
377.012. prasvidyeyuḥ pradhāveyuranyo rājā bhaviṣyati

30.505

377.013. acalo vā caletsthānāccalaṃ vāpyacalaṃ bhavet/
377.014. amātyo hanti rājānaṃ kalahaṃ cātra nirdiśet

30.506

377.015. vamanti rudhiraṃ kanyā namante vā diśo daśa/
377.016. ayuktā vā pravartante kṣatriyāṇāṃ mahadbhayam

30.507

377.017. varṣate kusumam yatra raktabindumathāpi vā/
377.018. prāṇino vividhān vāpi vidyāccaurabhayaṃ tadā

30.508

377.019. yūpāḥ purāṇā nigamā devāgārāṇi cetiyāḥ/
377.020. nagarāṇyatha dhūmyante kṣipraṃ rājā vinaśyati

30.509

377.021. indurvā dīpavṛkṣo vā dīpo yatra na dīpyate/
377.022. rājyakāmaḥ kumāro vā kṣubhyedviṭapako 'pi vā

30.510

377.023. antaḥpure yadā nīḍaṃ kurvate madhumakṣikāḥ/
377.024. astraṃ vāpi gṛhaṃ dahyād rājño vyasanamādiśet

30.511

377.025. patedantaḥpure vidyud vṛkṣo vāpyāśrame tathā/
377.026. puri caityacchāyāyāṃ vā rājārthe patitā hi sā

30.512

377.027. prākāre vāyudhāgāre gopurāsthānakeṣu vā/
377.028. vāyasaḥ kurute nīḍaṃ sāmātyo dhvaṃsate nṛpaḥ

30.513

377.029. anāhatebhyastūryebhyaḥ svayaṃ śabdo viniścaret/
377.030. svacakrakṣobhadoṣeṇa sarvaṃ rāṣṭraṃ vilupyate

30.514

378.001. <378>māsaśoṇitavarṣaṃ vā patrapuṣpaphalāni vā/
378.002. yadābhivarṣettadvarṣaṃ cakrai rāṣṭraṃ vilupyate

30.515

378.003. madhuphāṇitapuṣpāṇi gandhavarṣāṇyathāpi vā/
378.004. diśo dāhāśca dṛśyeyurmāradurbhikṣalakṣaṇam

30.516

378.005. meghaḥ samantato garjedupavarṣetsacātakam/
378.006. śoṇitaṃ sakarakaṃ syāttadā vidyātparādbhayam

30.517

378.007. vidyucca patate ghorā karakāṇāṃ ca varṣaṇam/
378.008. gandharvanagaraṃ cātha dṛṣṭvā vidyānmahadbhayam

30.518

378.009. śaśī śoṇitasaṃkāśo madhye kṛṣṇo vivarṇavān/
378.010. sāmantakena pīḍyate vidyādrāṣṭre mahadbhayam

30.519

378.011. pradīpitāgnisaṃkāśo yadā dṛśyeta candramāḥ/
378.012. gaganaṃ dahyate tatra lokapīḍā jvareṇa ca

30.520

378.013. yadā gairikasaṃkāśaḥ kṣipramevopaśāmyati/
378.014. varṣaṇasyāgamo vidyādyadi vāyuḥ pravāyate

30.521

378.015. saṃdhyāyāṃ dhūmravārṇāyāṃ dṛśyetenduśca bhāskaraḥ/
378.016. vicchinno brahmarūpeṇa varṣaṃ tatra vinirdiśet

30.522

378.017. nāpsu majjati nāpyagnau pūrvavacca na dṛśyate/
378.018. agnirutpatsyate tatra koṣṭhāgāraṃ daheta saḥ

30.523

378.019. dhvajāgre vāyaso yatra lambapakṣo vidhāvate/
378.020. udakaṃ saṃharetkṣipramagnitaḥ sumahadbhayam

30.524

378.021. jalaṃ jājvalyamānaṃ tu matsyo nirdahati svayam/
378.022. anāvṛṣṭiṃ tadā brūyād durbhikṣaṃ ca mahadbhayam

30.525

378.023. puradvāre yadāgacchetsvayamāraṇyako mṛgaḥ/
378.024. cakradvaye 'pi durbhikṣaṃ rāṣṭre rogaṃ ca nirdiśet

30.526

378.025. triśīrṣaḥ pañcaśīrṣo vā yadā sarpo 'tha dṛśyate/
378.026. anāvṛṣṭyā tadā vidyātsarvaśasyaṃ vinaśyati

30.527

378.027. kuśūlo yatra dṛśyeta kampayastu vasuṃdharām/
378.028. koṣṭhāgārāṇi naśyeyurye cānye dhanasaṃcayāḥ

30.528

378.029. sarpa udyataśīrṣastu yudhyate puruṣaiḥ saha/
378.030. cakradvayādrogataśca vidyāttatra mahadbhayam

30.529

379.001. <379>bila ekatra bahavaḥ sarpāḥ supariveṣṭitāḥ/
379.002. śastramṛtyuṃ tadā vidyāt kṣatriyāṇāṃ mahadbhayam

30.530

379.003. niścarantyavadhānena khaḍgāḥ prajvalitā yadā/
379.004. tatastaṃ nacirātpaśyetsaṃgrāmaṃ pratyupasthitam

30.531

379.005. kākaḥ śyenaśca gṛdhro vā yasya nīyeta mūrdhani/
379.006. ṣaṇmāsābhyantare rājā mriyate sapurohitaḥ

30.532

379.007. prāsādāśca prakampante śaraṇāni gṛhāṇi ca/
379.008. mahābalaṃ ca vadhyeta rāṣṭrasya rājapālakaḥ

30.533

379.009. vajroddhṛtā diśaḥ sarvāḥ kṛṣṇapakṣe caturdiśam/
379.010. varṣeyuḥ śoṇitam yatra kṣitipālo 'tra vadhyate

30.534

379.011. sūryasyodayakāle tu maholkā nipatedyadā/
379.012. rājaputrāshasrāṇāṃ bhūmiḥ pāsyati śoṇitam

30.535

379.013. vṛkṣāḥ sarpāḥ prakampeyurmucyeyustvaco vā tathā/
379.014. sarvasminneva rāṣṭre tu vidyācchatrubhayaṃ mahat

30.536

379.015. dine hyulkāprayuktirvā jvalantī yadi dṛśyate/
379.016. raktotpādaṃ tadā vidyātsaṃgrāmaṃ bhīmadarśanam

30.537

379.017. asiṃ prajvalitaṃ praśyettomaraṃ cakrameva ca/
379.018. vidyātpaśyanti śastrāṇi saṃgrāmaṃ bhīmadarśanam

30.538

379.019. dīrghamucchvasate vāśvah aśrūṇi ca nipātayet/
379.020. pādena karṣate śīghram yuddhe rājavadho dhruvam

30.539

379.021. kākaśced gṛhamāruhya hā putra iti vāśati/
379.022. sarvaḥ praṇaśyate deśo nagaragrāmakarvaṭaḥ

30.540

379.023. anagnau jāyate dhūmaḥ sthale padmāni vā yadā/
379.024. vināśaṃ tasya deśasya niyamācchīghramādiśet

30.541

379.025. āravanti yadā ghoraṃ meghā vṛkamṛgāstathā/
379.026. vināśaṃ tasya deśasya vidyācchīghramupasthitam

30.542

379.027. chinnasrotā bhavennadyaścirakālavahā api/
379.028. gṛhāḥ śūnyodakenāpi śuṣkāstatra bhayaṃ bhavet

30.543

379.029. pratisrotā yadā nadyo vahantyaprativāritāḥ/
379.030. nityodvignā janapadā nirdiśecca janakṣayam

30.544

380.001. <380>dhanūṃṣyākṛṣyamāṇāni dhūmāyanti jvalanti ca/
380.002. anyadvāpi praharaṇaṃ parebhyo jāyate bhayam

30.545

380.003. mayūragrīvasaṃkāśaḥ pariveśo niśākare/
380.004. vidyādrājasahasrāṇāṃ mahī pāsyati śoṇitam

30.546

380.005. narāṇāṃ pramadānāṃ ca ratiharṣo na jāyate/
380.006. sarvatra śokacintā vā mahattatra bhayaṃ bhavet

30.547

380.007. nirgranthā ṛṣayaḥ santo deśātprakrameyuryataḥ/
380.008. nadīṃ bhittvā nikuñjān vā sa deśo naśyate 'cirāt

30.548

380.009. yatrauṣadhyaśca virasā jalaṃ ca parihīyate/
380.010. vidyāddeśaṃ tamutsṛṣṭaṃ devatā-ṛṣisādhubhiḥ

30.549

380.011. matsyāḥ kūrmāśca sarpāśca mriyante yatra jāṅgalāḥ/
380.012. dhanaskandhaḥ striyāstatra sapatnairvipralopsyate

30.550

380.013. apūrvāḥ pakṣiṇo yatra sthale vāriṇi eva vā/
380.014. dṛśyeyuḥ paracakreṇa dhanaskandho vilopsyate

30.551

380.015. mahāpatho yadā kakṣaiḥ prasṛtairapatho bhavet/
380.016. sagrāmakarvaṭaṃ rāṣṭraṃ putreṇa saha naśyati

30.552

380.017. nānotpātacakranirdeśo nāmādhyāyaḥ/
380.018. paṭha bhostriśaṅko puruṣapinyādhyāyam/
380.018. atha kim/
380.018. kathayatu bhagavān--atha khalu bhoḥ puṣkarasārin puruṣapinyādhyāyaṃ vyākhyāmi/
380.019. tacchrūyatām/
380.019. kathayatu bhagavān--
380.020. aṣṭāviṃśatiḥ puṣkarasārin nakṣatrāṇi prakīrtitāni, yāni candrasūryaniḥsṛtānyanuvahanti/
380.021. tatra sukugṛṣṭyā aṣṭāṅgalapramāṇayā dvādaśākṣagṛṣṭayaḥ svaśarīraṃ dairdhyeṇa jñātavyam//
380.022. ekākṣagṛṣṭiḥ śīrṣamūrdhni ekapādatalaṃ bhavet/
380.022. caturdaśagṛṣṭayo nakṣatrāṇāṃ padam yatra saṃdṛśyante, tadanyathā na bhavati/
380.023. nakṣatre yatra yo jātastatra tatra saṃdṛśyate//
380.024. puruṣapinyaḥ/
380.025. kṛttikāyāṃ hi jātasya mukhe vai caturaṅgalaḥ/
380.026. pinyo dakṣiṇato yasya lomaśaḥ kṛṣṇalohitaḥ

30.553

380.027. bhogavān yaśasā yuktaḥ piṇḍato jvalati śriyā/
380.028. kṛttikāsvatha jātasya bhavatyetaddhi lakṣaṇam

30.554

380.029. dṛśyate vraṇa evāyam yasya vai caturaṅgalaḥ/
380.030. rohiṇyāṃ jātakaḥ so 'pi vidvān dharmarataḥ sadā

30.555

380.031. maṇḍito bhogasampanno hrīyuktaścāpi sarvataḥ/
380.032. śūro vijayasampanno nityaṃ śatrupramardakaḥ

30.556

381.001. <381>grīvāyāmardhagṛṣṭyā tu dāho yasya pradṛśyate/
381.002. mṛgaśīrṣe hyasau jātaḥ śūro bhogasamarpitaḥ

30.557

381.003. ardhadvitīyagṛṣṭyā tu pinyo vāme hi yasya tu/
381.004. ārdrāyāṃ krodhano jāto mūrkho gopatikaśca saḥ

30.558

381.005. vāme kakṣe vraṇo yasya kṛṣṇaścaiva punarvasau/
381.006. dhanadhānyasamṛddho hi jāyate svalpamedhasaḥ

30.559

381.007. tathaiva puṣye jāto 'sau dṛśyate varalakaṇaḥ/
381.008. cakramadhye ca haste ca sūryaścandro virājate

30.560

381.009. ardhapradakṣiṇāvartāḥ keśāḥ sarve hi saṃsthitāḥ/
381.010. parimaṇḍalaśca kāyena jitakleśo 'pi nāyakaḥ

30.561

381.011. hṛdaye yasya dāhaḥ syādāśleṣāyāṃ kalipriyaḥ/
381.012. duḥśīlo duḥkhasaṃvāso maithunābhirataśca saḥ

30.562

381.013. adha urasi pṛṣṭhe vā yasya vraṇaḥ pradṛśyate/
381.014. maghāyāṃ dhanavāñ jāto mahātmā dhārimiko naraḥ

30.563

381.015. nābhyāṃ dakṣiṇavāmābhyāṃ vraṇo yasya pradṛśyate/
381.016. pūrvaphālgunījāte 'sau matsarī cālpajīvitaḥ

30.564

381.017. caturaṅgulato nābhyā yasya pinyaḥ pradṛśyate/
381.018. uttaraphālgunījāto bhogaśīlaḥ śrutodyataḥ

30.565

381.019. śroṇyāmalohitaḥ pinyo haste jātasya dṛśyate/
381.020. cauraḥ śaṭhaśca māyāvī mandapuṇyo 'lpamedhasaḥ

30.566

381.021. vyañjane yasya pinyastu dṛśyate niyamena hi/
381.022. citrājātaḥ sa cedrogī nṛtyagītaratastathā

30.567

381.023. vyañjane 'pi ca ūrdhve vā pītaḥ pinyaḥ pradṛśyate/
381.024. jātaḥ svātyāmasau lubdho guṇadviṣṭo hyapaṇḍitaḥ

30.568

381.025. kugṛṣṭyā yasya ūrubhyāṃ pinyo lohita eva hi/
381.026. ākīrṇo naranārībhirviśākhāyāṃ bhaṭo 'graṇīḥ

30.569

381.027. vidvāñ śūro jitāmitro nityaṃ saukhyaparāyaṇaḥ/
381.028. śriyā dhṛtyā ca saṃpanno 'cyutaḥ svarupapadyate

30.570

381.029. dvitīyagṛṣṭyāmūrubhyāmaṅge yasya pradṛśyate/
381.030. śīlavānanurādhāyāṃ dharmabhogasamanvitaḥ

30.571

382.001. <382>adho yasyeha corubhyāṃ pinyo jyeṣṭhe sa jāyate/
382.002. alpāyurapriyo duḥkhī duḥśīlaḥ kṛpaṇastathā

30.572

382.003. jānubhyāmūrdhvataḥ sūkṣmo vraṇo yasyeha dṛśyate/
382.004. mūlena bhāgyavāñ jātaḥ svagṛhaṃ nāśayellaghu

30.573

382.005. pūrvāṣāḍhāsu jātasya pinyaḥ syājjānumaṇḍale/
382.006. dāyako dharma āsaṅgyacyutaḥ svargaparāyaṇaḥ

30.574

382.007. uttarāyāmāṣāḍhāyāṃ jātasya tilakastrike/
382.008. yadi dṛśyetsa medhāvī bhogavānsyājjanapriyaḥ

30.575

382.009. dvitīyaḥ pinyo dṛśyeta dhanavān bhogavān sadā/
382.010. satyapriyastathārogo 'cyutaḥ svargaṃ ca gacchati

30.576

382.011. dhaniṣṭhāyāṃ ca jaṅghāyām yasya pinyaḥ pradṛśyate/
382.012. krodhano mandarāgaśca prājño bhogavivarjitaḥ

30.577

382.013. dvikugṛṣṭyā ca jaṅghāyāṃ kṛṣṇaḥ pinyaḥ pradṛśyate/
382.014. mūrkhaḥ śatabhiṣāyāṃ tu mriyate hyudakena saḥ

30.578

382.015. adho jaṅghāṃ kugṛṣṭyā tu pūrvabhādrapade vraṇaḥ/
382.016. paropatāpako mūrkho daridraścaura ityapi

30.579

382.017. kugṛṣṭyā yasya pinyaḥ syājjāto bhādrapadottare/
382.018. dānaśīlaḥ smṛtiprāpto dayāpanno viśāradaḥ

30.580

382.019. ubhayoḥ pādayoḥ sūkṣmaḥ pinyo yasya pradṛśyate/
382.020. revatyāṃ jāyate nīco nāpitaḥ sa bhavatyapi

30.581

382.021. aṅguṣṭhavivare pinyo nīlo yasya pradṛśyate/
382.022. arogo balavānnityamaśvinyāṃ jāta eva saḥ

30.582

382.023. atha pāṇitale pinyo bharaṇyāmakṣayaḥ smṛtaḥ/
382.024. vadhyaghātaśca duḥśīlaḥ syānnarakaparāyaṇaḥ

30.583

382.025. nakṣatrāṇāṃ padaṃ hyetadyena caryā prajāyate/
382.026. etaddhi lokaprajñānaṃ loko yatra samāśritaḥ

30.584

382.027. iti pinyādhyāyaḥ//
382.028. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin piṭakādhyāyaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
382.028. tacchrūyatām/
382.029. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
382.030. piṭakādhyāyaḥ/
382.031. ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi sarvasthānagataṃ punaḥ/
382.032. strīṇāṃ ca puruṣāṇāṃ ca piṭakaṃ sarvakarmakam

30.585

383.001. <383>lābhālābhaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā/
383.002. prājñā yenābhijānanti taṃ ca sarvaṃ nibodhatām

30.586

383.003. tatrābhighātadagdhā vā tilāstadrūpakā api/
383.004. visphoṭavarṇabhedāśca piṭakābhihitāḥ smṛtāḥ

30.587

383.005. śvetavarṇena piṭako viprāṇāṃ pūjito bhavet/
383.006. kṣatopamaḥ kṣatriyāṇāṃ vaiśyānāṃ pītakaḥ smṛtaḥ

30.588

383.007. śūdrāṇāmasitaḥ śreṣṭho vivarṇo mlecchajātiṣu/
383.008. yadā savarṇapiṭako mūrdhni rājā mahān smṛtaḥ

30.589

383.009. śīrṣe tu dhanadhānyābhyāṃ kāntaye subhagāya ca/
383.010. upaghātaṃ bhruvorvidyātstrīlābho bhruvasaṃgame

30.590

383.011. akṣisthāne tu piṭakaḥ karoti priyadarśanam/
383.012. akṣibhrūbhāge śokāya gaṇḍe putravadho dhruvam

30.591

383.013. aśrupāto dhruvaṃ śokaḥ śravaṇe goṣu nāśakaḥ/
383.014. karṇapīṭhe vibhūṣāya nāsāvaṃśe tu jātaye

30.592

383.015. nāsāgaṇḍe putralābhaṃ vastralābhaṃ dhruvaṃ vadet/
383.016. nāsāgre jāte nāpnoti gandhabhogānabhīpsitān

30.593

383.017. uttaroṣṭhe tathādhare cānnapānaṃ śubhāśubham/
383.018. cibuke hanudeśe ca dhanaṃ gāvaḥ satāṃ śriyaḥ

30.594

383.019. gale tu dānamāpnoti pānamābharaṇāni ca/
383.020. śiraḥsaṃdhau ca grīvāyāṃ śiraśchedanamādiśet

30.595

383.021. jāto 'yaṃ śiraso mūle hanuni ca dhanakṣayaḥ/
383.022. bhaikṣacaryā bhavetsaṃdhau hṛdaye priyasaṃgamaḥ

30.596

383.023. pṛṣṭhe tu duḥkhaśayyāyai annapānakṣayāya ca/
383.024. pārśve tu sukhaśayyāyai stane tu sutajanyatā

30.597

383.025. jātena śivamāpnoti na cāpriyasamāgamaḥ/
383.026. bāhvoḥ śatruvināśāya yuktaṃ strīlābha eva ca

30.598

383.027. dadātyābharaṇaṃ jātaḥ prabāhvoḥ kūrpare kṣudhā/
383.028. maṇibandhe niyamanamaṃsābhyāṃ harṣa eva ca

30.599

383.029. saubhagaṃ dhanalābhaṃ ca jātaḥ pāṇau dadāti ca/
383.030. puṣpito hyekadeśe tu daśaneṣu nakheṣu ca

30.600

384.001. <384>jātena hṛdi jānīyād bhrātṛputrasamāgamam/
384.002. jaṭhare somadānāya nābhyāṃ strīlābhamādiśet

30.601

384.003. jaghane vyasanaṃ vidyānnāryā dauḥśīlyameva ca/
384.004. putrotpattistu vṛṣaṇe liṅge bhāryā tu śobhanā

30.602

384.005. pṛṣṭhānte sukhabhāgitvaṃ sphici cāpi dhanakṣayaḥ/
384.006. ūrujātāśca piṭakā dhanasaubhāgyadāyakāḥ

30.603

384.007. jānau śatrubhayaṃ vidyāttathaiva ca dhanakṣayam/
384.008. jānusaṃdhau vijānīyānmeḍhrake hyatha jātakaiḥ/
384.009. vijayaṃ jñānalābhaṃ ca putrajanma vinirdiśet

30.604

384.010. strīlābhaṃ vakṣasi caiva bhavedanyo nirarthakaḥ/
384.011. jaṅghāyāṃ parasevā tu paradeśāttu bhujyate

30.605

384.012. maṇibandhe tu piṭako bandhanaṃ nirdiśed dhruvam/
384.013. paribādhaṃ sa labhate bandhanaṃ ca na saṃśayaḥ

30.606

384.014. pārśve gulphe ca jānīyācchastreṇa maraṇaṃ dhruvam/
384.015. aṅgulīṣu dhruvaṃ śoko vyādhiścāṅguliparvasu/
384.016. pravāsaṃ pravasennityaṃ tathaivottarapādake

30.607

384.017. yasya pādatale jātastathā hastale 'pi ca/
384.018. dhanaṃ dhānyaṃ sutā gāvaḥ striyo yānāni cāpnuyāt

30.608

384.019. snigdhaṃ snigdheṣu vijñeyaṃ caleṣu ca calaṃ phalam/
384.020. sthānasthe vipulaṃ dadyāt phalaṃ nṛṇāṃ śubhodayam

30.609

384.021. vivarṇo viparītaśca phalaṃ sarvaṃ prayacchati/
384.022. puṃsāṃ madhye ye snigdhāśca deśe dakṣiṇataśca ye/
384.023. tathā cābhyantare caiva sthāne tu pratipūjitāḥ

30.610

384.024. strīṇāṃ mṛduṣu deśeṣu vaktrānteṣu ca parvataḥ/
384.025. tattvaṃ vijñāya pinyānāṃ sthānaṃ varṇaṃ ca janma ca

30.611

384.026. sthānāsthānaṃ ca matimān vikāraṃ gatimeva ca/
384.027. ādiśettu naraḥ paścādyathaivaṃ samudāhṛtam

30.612

384.028. vāmabhāge tu nārīṇāṃ vijñeyāḥ piṭakāḥ śubhāḥ/
384.029. dakṣiṇe tu manuṣyāṇāṃ bhavanti hyarthasādhakāḥ

30.613

384.030. viparītāstu piṭakā moghāstu bahavaḥ smṛtāḥ/
384.031. yathoktānāṃ ca saṃdhisthāḥ sarve viphaladāḥ smṛtāḥ

30.614

385.001. <385>siddhā dhruvā vraṇā bhidyāstathā sadyaḥkṛtāśca ye/
385.002. dharmakīlasamāścaiva sarve te piṭakāḥ smṛtāḥ

30.615

385.003. guṇadoṣāśca sarveṣāṃ tathāpyanye prakīrtitāḥ/
385.004. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ śiṣyebhyo nityadarśanam

30.616

385.005. na nakhena na śastreṇa nāyasena kathaṃcana/
385.006. kāñcanena suvarṇena dahedviprāṃśca bhojayet

30.617

385.007. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin piṭakādhyāyanāmādhyāyaḥ//
385.008. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin svapnādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
385.008. tacchrūyatām/
385.008. atha kim/
385.009. kathayatu bhagavān--
385.010. svapnādhyāyaḥ/
385.011. śubhāśubhaṃ ca svapnānām yatphalaṃ samudāhṛtam/
385.012. devatābrāhmaṇau gāvau vahniṃ prajvalitaṃ tathā/
385.013. yastu paśyati svapnānte kuṭumbaṃ tasya vardhate

30.618

385.014. yastu paśyati svapnānte rājānaṃ kuñjaraṃ hayam/
385.015. suvarṇaṃ vṛṣabhaṃ caiva kuṭumbaṃ tasya vardhate

30.619

385.016. sārasāṃśca śukān haṃsān krauñjāñ śvetāṃśca pakṣiṇaḥ/
385.017. yastu paśyati svapne vai kuṭumbaṃ tasya vardhate

30.620

385.018. samṛddhāni ca śasyāni navāni surabhīṇi ca/
385.019. padminīṃ puṣpitāṃ cāpi pūrṇakumbhāṃstathaiva ca

30.621

385.020. prasannamudakaṃ caiva puṣpāṇi vividhāni ca/
385.021. yastu paśyati svapnānte kuṭumbaṃ tasya vardhate

30.622

385.022. pāṇau pāde 'tha vā jānau śastreṇa dhanuṣāpi vā/
385.023. prahārā yasya dīyante tasyāmbaro 'bhivardhate

30.623

385.024. tārācandramasau sūryaṃ nakṣatrāṇi grahāṃstathā/
385.025. yastu paśyati svapnānte kuṭumbaṃ tasya vardhate

30.624

385.026. aśvapṛṣṭhaṃ gajaskandham yānāni śayanāni ca/
385.027. yo 'bhirohati svapnānte mahadaiśvaryamāpnuyāt

30.625

385.028. patitaścāruhed bhūyastatrasthaśca vibudhyate/
385.029. eśvaryadhanalābhāya naṣṭalābhāya nirdiśet

30.626

385.030. goyutaṃ ca rathaṃ svapne hayaṃ vā yo 'bhirohati/
385.031. tatrasthaśca vibudhyeta eśvaryamadhigacchati

30.627

386.001. <386>prapātaṃ parvataṃ caiva yo 'bhirohati mānavaḥ/
386.002. tatrasthaśca vibudhyeta eśvaryamadhigacchati

30.628

386.003. āsane śayane yāne teṣāmārohaṇātkṣayaḥ/
386.004. yeṣāmārohaṇaṃ śastaṃ teṣāmārohaṇātkṣayaḥ

30.629

386.005. yeṣāmārohaṇāddoṣāsteṣāmārohaṇād guṇāḥ/
386.006. trisāhasraṃ bhavetkaṇṭhe daśa śīrṣasya cchedane/
386.007. rājyaṃ śatasahasraṃ vā labhate śīrṣabhakṣaṇe

30.630

386.008. śuṣkāṃ nadīṃ hradaṃ vāpi śūnyāgārapraveśanam/
386.009. śuṣkodapānaṃ tu labhate svapne dṛṣṭvā dhruvaṃ bhayam

30.631

386.010. śṛgālaṃ mānuṣaṃ nagnaṃ godhāvṛścikasūkaram/
386.011. ajāṃ vā paśyataḥ svapne vyādhikleśaṃ vinirdiśet

30.632

386.012. kākaṃ śyenamulūkaṃ vā gṛdhraṃ vāpyatha vartakam/
386.013. mayūraṃ paśyataḥ svapne tasya vyasanamādiśet

30.633

386.014. nagnaṃ paśyati hyātmānaṃ pāṃśunā dhvastameva vā/
386.015. kardamenopaliptaṃ vā vyādhikleśamavāpnuyāt

30.634

386.016. kuṣṭhāḥ striyo 'tha saṃlokya caurān dyūtakarāṃstathā/
386.017. kuśīlāṃścāraṇān dhūrtān svapne dṛṣṭvā dhruvaṃ bhayam

30.635

386.018. vamimūtrapurīṣāṇi virekaṃ vasāno janaḥ/
386.019. udvartanaṃ vā kurvāṇaḥ svapnānte rogamarcchati

30.636

386.020. dhvajaṃ chatraṃ vitānaṃ vā svapnānte yasya dhāryate/
386.021. tatrastho 'pi vibudhyeta mahadaiśvaryamādiśet

30.637

386.022. antraistu yasya nagaraṃ samantātparivāryate/
386.023. grasate candrasūryau tu mahadaiśvaryamādiśet

30.638

386.024. manuṣyaṃ bhūmibhāgaṃ vā svapnānte grasate yadi/
386.025. hradaśca vā samudro 'yaṃ mahadaiśvaryamāpnuyāt

30.639

386.026. dhanuḥ praharaṇaṃ śastraṃ raktamābharaṇaṃ dhvajam/
386.027. kavacaṃ vā labhetsvapne dhanalābhaṃ vinirdiśet

30.640

386.028. prapātaṃ parvataṃ tālaṃ vṛṣabhaṃ kuñjaraṃ hayam/
386.029. toraṇaṃ nagaraṃ dvāraṃ candrādityau satārakau/
386.030. svapne prapatitau dṛṣṭvā rājñāṃ vyasanamādiśet

30.641

386.031. udayaṃ candrasūryāṇāṃ svapne dṛṣṭaṃ praśasyate/
386.032. tayorastaṃ gataṃ dṛṣṭvā rājño vyasanamādiśet

30.642

387.001. <387>śmaśānavṛkṣayūpaṃ vā naro yadyabhirohati/
387.002. valmīkaṃ bhasmarāśiṃ vā svapne vyasanamādiśet

30.643

387.003. kṛṣṇavastrā tu yā nārī kālī kāmayate naram/
387.004. karavīrasrajā svapne tadantaṃ tasya jīvitam

30.644

387.005. tamasi praviśet svapne śambhorvā cāmaraṃ tathā/
387.006. vṛkṣādvā prapatet svapne maraṇaṃ tasya nirdiśet

30.645

387.007. vṛkṣaṃ kāṣṭhaṃ tṛṇaṃ vāpi virucam yastu paśyati/
387.008. svapne śīrṣaṃ śarīraṃ vā maraṇaṃ tasya nirdiśet

30.646

387.009. devo vā varṣate yatra yatra caivāśaniḥ patet/
387.010. bhūmirvā kampate yatra svapne vyasanamādiśet

30.647

387.011. candradityau yadi svapne khaṇḍau bhinnau ca paśyati/
387.012. patitau patamānau vā cakṣustasya vinaśyati

30.648

387.013. kāṣāyaprāvṛtāṃ muṇḍāṃ nārīṃ malinavāsasam/
387.014. nīlaraktāmbarāṃ dṛṣṭvā āyāsamadhigacchati

30.649

387.015. trapusīse ayastāmraloharajatamañjanam/
387.016. labdhvā tu puruṣaḥ svapne dhananāśaṃ samarcchati

30.650

387.017. gāyantī vā hasantī vā nṛtyantī vā vibudhyate/
387.018. vāditravādyamānairvā āyāsaṃ tatra nirdiśet

30.651

387.019. kardame yadi vā paṅke sikatāsvavasīdati/
387.020. tatrastho vā vibudhyeta vyādhiṃ samadhigacchati

30.652

387.021. aṣṭāpadairathānyairvā krīḍejjayaparājaye/
387.022. krīḍedakuśalāṅkairvā svapne dṛṣṭvā dhruvaṃ kaliḥ

30.653

387.023. āsane śayane yāne vastre sābharaṇe gṛhe/
387.024. naṣṭe bhraṣṭe viśīrṇe vā āyāsamadhigacchati

30.654

387.025. surāmaireyapānāni śārkaramāsavaṃ madhu/
387.026. pibate puruṣaḥ svapne āyāsamadhigacchati

30.655

387.027. prasanne 'mbhasi cādarśe chāyāṃ paśyati nātmanaḥ/
387.028. utpadyate dhruvaṃ tasya skandhanyāso na saṃśayaḥ

30.656

387.029. abhīkṣṇaṃ varṣate devo jalaṃ pāṃśumathāpi vā/
387.030. aṅgāraṃ vāpi varṣeta maraṇaṃ tatra nirdiśet

30.657

387.031. janaghātaṃ vijānīyāttatra deśe mahābhayam/
387.032. rajjujālena vā svapne paracakrād vinirdiśet

30.658

388.001. <388>udakena samantādvai nagaraṃ parivāryate/
388.002. jālenānyena vā svapne paracakrodgamo bhavet

30.659

388.003. tailakardamaliptāṅgo raktakaṇṭhaguṇo naraḥ/
388.004. gāyate hasate caiva prahāraṃ tasya nirdiśet

30.660

388.005. yaṃ kṛṣṇavasanā nārī ārdrā vā malinātha vā/
388.006. pariṣvajennaraṃ svapne bandhanaṃ tasya nirdiśet

30.661

388.007. kṛṣṇasārpo yadi svapne hyabhirohati yaṃ naram/
388.008. gātrāṇi veṣṭayedvāpi bandhanaṃ tasya nirdiśet

30.662

388.009. latābhiḥ sthāṇuvṛndairvā yantrairvā parivāryate/
388.010. svapnānte puruṣo yastu bandhanaṃ tasya nirdiśet

30.663

388.011. yantrāṇi yadi sarvāṇi vāgurābandhanāni vā/
388.012. yasya cchidyeran svapnānte bandhanātsa vimucyate

30.664

388.013. viṣamāṇi ca niṃnāni parvatānnagarāṇi ca/
388.014. yastu paśyati svapnānte kṣipraṃ kleśādvimucyate

30.665

388.015. pūtanā vā piśācā vā duścalā malinātha vā/
388.016. evamrūpāṇi rūpāṇi dṛṣṭvā svapne dhruvaṃ kaliḥ

30.667

388.017. susnātaṃ ca suveśaṃ ca sugandhaṃ śuklavāsasam/
388.018. puruṣaṃ vātha nārīṃ vā dṛṣṭvā svapne mahatsukham/
388.019. tṛṇaṃ vṛkṣamatho kāṣṭhaṃ virūḍham yatra dṛśyate/
388.020. gṛhe vā yadi vā kṣetre kṣipraṃ dravyakṣayo bhavet

30.668

388.021. bhadrāsane vābhyāsīno śayane vā susaṃskṛte/
388.022. naro vā labhate nārīṃ nārī vā labhate naram

30.669

388.023. naraḥ śuklamatho vastraṃ śuklagandhānulepitam/
388.024. svapnānte yastu paśyeta strīlābhaṃ tasya nirdiśet

30.670

388.025. yastu hyannāni paśyeta bhūṣaṇaṃ nigaḍaistathā/
388.026. narastu labhate bhāryāṃ nārī vā labhate patim

30.671

388.027. mekhalāṃ karṇikāṃ mālāṃ strīṇāmābharaṇāni ca/
388.028. labdhvā naro labhed bhāryāṃ nārī ca labhate patim

30.672

388.029. kuñjaraṃ vṛṣabhaṃ nāgaṃ candrādityau satārakau/
388.030. abhivandeta yā nārī patiṃ sā labhate 'cirāt

30.673

388.031. eṣāmanyatamaḥ kukṣau praviśecca yadi striyāḥ/
388.032. sā kāle sarvapūrṇāṅgaṃ śrīmatputraṃ prasūyate

30.674

389.001. <389>phalāni ca samagrāṇi vanāni haritāni ca/
389.002. svapnānte labhate nārī śrīmatputraṃ prasūyate

30.675

389.003. utpalaṃ kumudaṃ padmaṃ puṇḍarīkaṃ sakuḍmalam/
389.004. labdhvā nārī tu svapnānte śrīmatputraṃ prasūyate

30.676

389.005. upāyanasūtrayorantaḥ sajjaṃ tatra tu piṇḍakam/
389.006. svapne yā labhate nārī sāpi putraṃ prasūyate/
389.007. yamaṃ tu bhājanaṃ cāpi yamaṃ tu sā prasūyate/

30.677

389.008. mlāyantīmatha grīṣmānte taruṇīmātmikāmapi/
389.009. śuṣkāṃ dṛṣṭvā tathā svapne svapakṣamaraṇaṃ bhavet

30.678

389.010. bāhavo yasya vardhante cakṣuraṅgulayopi vā/
389.011. jñātayastasya vardhante śatrūṇāṃ maraṇaṃ bhavet

30.679

389.012. badhyante bāhavo yasya cakṣuśca vyākulaṃ bhavet/
389.013. bāhurvā prapatedyasya svapakṣamaraṇaṃ bhavet

30.680

389.014. devo vā yadi vā preto nāryā vastraṃ phalāni vā/
389.015. svapne prayacchate yasyāḥ putrastasyāḥ prajāyate

30.681

389.016. apakṛṣṭo rudan yo vā nagno 'tha malinaḥ kṛśaḥ/
389.017. krodhaṃ vā .................. vinirdiśet

30.682

389.018. carma yantraṃ gaṇitaṃ vā kīlaṃ vātha kilāṭakam/
389.019. svapne labdhvā ca prāpnu{jānī}yād dhruvaṃ vastrāgamo bhavet

30.683

389.020. amānuṣo 'tha rājā vā devaḥ preto 'tha brāhmaṇaḥ/
389.021. svapne yathā te jalpante sa tathārtho bhaviṣyati

30.684

389.022. .................. pūrvavicintitam/
389.023. yaccānusmarate dṛṣṭvā yaccāpi bahu paśyati

30.685

389.024. abhyutthito yathā mārge svapnānte pratibudhyate/
389.025. viṣamaṃ vā tathādhvānaṃ chidraṃ vā pratipadyate

30.686

389.026. agniṃ prajvalitaṃ taptaṃ śamitvā tu praśasyate/
389.027. gṛhāṇāṃ karaṇaṃ śastaṃ bhedanaṃ na praśasyate

30.687

389.028. nirmalaṃ gaganaṃ śastaṃ samedhaṃ na praśasyate/
389.029. prasannamudakaṃ śastaṃ kaluṣaṃ na praśasyate

30.688

389.030. adhvānaṃ gamanaṃ śastaṃ na kvacitsaṃnivartanam/
389.031. suvarṇadarśanaṃ śastaṃ dhāraṇaṃ na praśasyate

30.689

390.001. <390>māṃsasya darśanaṃ sādhu bhakṣaṇaṃ na praśasyate/
390.002. madyasya darśanaṃ śastaṃ pānaṃ tu na praśasyate

30.690

390.003. pṛthivī haritā śastā vivarṇā na praśasyate/
390.004. yānasyārohaṇaṃ śāstaṃ patanaṃ na praśasyate

30.691

390.005. svapneṣu ruditaṃ śastaṃ hasitaṃ na praśasyate/
390.006. pracchannadarśanaṃ śastaṃ nagnaṃ naiva praśasyate

30.692

390.007. mālyasya darśanaṃ śastaṃ dhāraṇaṃ na praśasyate/
390.008. gātraṃ vikartitaṃ sādhu prokṣitaṃ na praśasyate

30.693

390.009. mṛduḥ praśasyate vāto nātivātaḥ praśasyate/
390.010. vyādhito malinaḥ śasto bhūṣito na praśasyate/
390.011. parvatārohaṇaṃ śastaṃ na tu tatrāvatāraṇam

30.694

390.012. dhūmrā ghanā dundubhiśaṅkhaśabdo vāto 'bhravṛṣṭiśca tathā samantāt/
390.014. sarvasthirāṇāṃ ca calaśca yaḥ syādye cāntare doṣakṛtā vikārāḥ

30.695

390.016. pūrveṣu rūpeṣu yathāvadiṣṭā rājarṣayo devagaṇāśca sarve/
390.018. yad brāhmaṇa gātravikartanaṃ ca etāni sarvāṇyapi śobhanāni

30.696

390.020. yatpūrvarūpeṣu bhavetpraśastaṃ duḥsvapnametāni śamaṃ nayanti/
390.022. gāvaḥ pradānaṃ dvijapūjanaṃ ca duḥsvapnametena parājitaṃ syāt

30.697

390.024. devaṃ ca yaṃ bhaktigato manuṣyastaṃ tu parāṃścārcayitum yatena/
390.026. svapnaṃ tu dṛṣṭvā prathame pradoṣe saṃvatsarānte 'sya vipākamāhuḥ

30.698

390.028. ṣaṇmāsikam yacca bhaved dvitīye ṣaṭpākṣikam yattu bhavet tṛtīye/
390.030. adhyardhamāsetarameva yatsyāt phaleccaturthe rajanīprabhāte

30.699

391.001. <391>dvijottame vā tilapātradānaṃ śāntikriyāḥ svastyayanaprayogāḥ/
391.003. pūjā gurūṇāṃ parimiṣṭamannaṃ duḥsvapnametāni vināśayanti

30.700

391.005. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin svapnādhyāyanāmādhyāyaḥ/
391.006. atha khalu bho puṣkarasārinn aparamapi svapnādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
391.006. tacchrūyatām/
391.007. atha kim/
391.007. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
391.008. aparaḥ svapnādhyāyaḥ/
391.009. śubhāśubhānāṃ svapnānām yatphalaṃ samudāhṛtam/
391.010. nimittam yādṛśam yasya śṛṇu vakṣyāmi tattvataḥ

30.701

391.011. jāgrato yadi vā trasto divā svapnāni paśyati/
391.012. na tu bhayaṃ bhavettasya jānīyādeva buddhimān

30.702

391.013. yasya tu yo bhavecchatruryasya vidheyamicchati/
391.014. svapne tu kalahaṃ dṛṣṭvā kṣipraṃ prītirbhaviṣyati

30.703

391.015. rajanyāṃ purime yāme yo 'drākṣītsukhaduḥkhadam/
391.016. adhvānaṃ cirakālena tathā hyeṣa nivartate

30.704

391.017. madhyame bhavate naiva kṣipraṃ bhavati paścime/
391.018. vaimārgaṃ tvaritaṃ dṛṣṭvā strīlābhamabhinirdiśet

30.705

391.019. dṛṣṭvā jalacarān matsyānevaṃ jānīta buddhimān/
391.020. yatkiṃcidārabhiṣyāmi kṣiprameva bhaviṣyati

30.706

391.021. campāyāṃ vṛṣaṇaṃ haste ghṛṣetsvapnāntareṣu vā/
391.022. pratibuddho vijānīyād varṇamevaṃ bhaviṣyati

30.707

391.023. sarvāṇi khalu pānāni madhurāṇi sukhāni ca/
391.024. yastu pibati svapnānte sa ca lābhaiḥ prayujyate

30.708

391.025. śvaśṛgālairbhakṣyate 'tra svapne saṃparivāryate/
391.026. pratibuddhastu jānīyāt śatrureva pramūrcchati

30.709

391.027. upari kākā gṛdhrāśca dhāvantyupari yānti ca/
391.028. pratibuddho vijānīyācchatrurmā vadhayiṣyati

30.710

391.029. yasya paragṛhaśvāno dvāre mūtraṃ prakurvate/
391.030. pratibuddho vijānīyādbhāryā me jāramicchati

30.711

391.031. ekaśca dharaṇau pādo dvitīyaḥ śirasi sthitaḥ/
391.032. pratibuddho vijānīyādrājyalābho bhaviṣyati

30.712

392.001. <392>samudram yadi paśyedvā pātumicchati tajjalam/
392.002. pratibuddho vijānīyādrājyalābho bhaviṣyati

30.713

392.003. vṛkṣaṃ parvatamāruhya nāgaṃ ca turagaṃ tathā/
392.004. pratibuddho vijānīyādrājyalābho bhaviṣyati

30.714

392.005. yastu svapnāntare paśyet pitṛrn yāniha cānyathā/
392.006. tathā mātā pitā caiva tasya jīvanti te ciram

30.715

392.007. yastu svapnāntare paśyetkeśaśmaśru vikartitam/
392.008. pratibuddho vijānīyādarthasiddhirbhaviṣyati

30.716

392.009. anānaṃ codake dṛṣṭvā madhye 'gnau ca vidhāvitam/
392.010. pratibuddho vijānīyāt kulavṛddhirbhaviṣyati

30.717

392.011. dhāvanaṃ laṅghanaṃ caiva grāmāṇāṃ parivartanam/
392.012. pratibuddho vijānīyādātmānaṃ śātitamiti

30.718

392.013. caurāṇāmapi sāmagrīṃ svapnānte yastu paśyati/
392.014. pratibuddho vijānīyādātmānaṃ śātitamiti

30.719

392.015. kṛṣṇasarpagṛhītaṃ tu svapnānte yastu paśyati/
392.016. pratibuddho vijānīyācchatrupīḍā bhaviṣyati

30.720

392.017. kaṭakān karṇikāścaiva haṃsakeyūrakuṇḍalam/
392.018. yastu cābharaṇaṃ paśyed bandhuvargo bhaviṣyati

30.721

392.019. kuḍye ca gṛhaprākāre dhāvatīha parasparam/
392.020. nāvike dhanasamyoge aṅgate kṣaṇayam(?) khajaḥ

30.722

392.021. yastu svapnāntare paśyeccātmānamagnitāpitam/
392.022. pratibuddho vijānīyājjvaraṃ kṣipraṃ bhaviṣyati

30.723

392.023. rājānaṃ kupitaṃ dṛṣṭvā ātmānaṃ malinīkṛtam/
392.024. pratibuddho vijānīyātkuṭumbaṃ tasya naśyati

30.724

392.025. kāṣṭhabhāraṃ tṛṇaṃ caiva bahubhāramabhīkṣṇaśaḥ/
392.026. ātmanaḥ śiraso dṛṣṭvā guruvyādhirbhaviṣyati

30.725

392.027. yastu vānarayuktena gacchate purimāṃ diśam/
392.028. pratibuddho vijānīyādrātrireṣā hyapaścimā

30.726

392.029. candrasūryau ca saṃgṛhya pāṇinā parimārjati/
392.030. pratibuddho vijānīyādāyadharmāgamo hi saḥ

30.727

392.031. sumanāṃ vārṣikam {kīm} caiva kumudānyutpalāni ca/
392.032. yastu paśyati svapnānte dakṣiṇīyasamāgamaḥ

30.728

393.001. <393>brāhmaṇaṃ śramaṇaṃ dṛṣṭvā kṣapaṇaṃ suranāyakam/
393.002. pratibuddho vijānīyādyakṣā me hyanukampakāḥ

30.729

393.003. rudhireṇa viluptasya snātvā caivātmalohitaiḥ/
393.004. pratibuddho vijānīyādaiśvaryādhisamāgamaḥ

30.730

393.005. mudgamāṣayavāṃścaiva dhānyaṃ jvalanadarśanam/
393.006. yastu svapnānatare paśyetsubhikṣaṃ tatra nirdiśet

30.731

393.007. suvarṇaṃ ca tathā rūpyaṃ muktāhāraṃ tathaiva ca/
393.008. yastu svapnāntare paśyennidhiṃ tatra vinirdiśet

30.732

393.009. bandhanaṃ bahu dṛṣṭvā tu cchedanaṃ kuṭṭanaṃ tathā/
393.010. pratibuddho vijānīyādarthasiddhirbhaviṣyati

30.733

393.011. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārinnaparaḥ svapnādhyāyaḥ//
393.012. atha khalu puṣkarasārin māsaparīkṣānāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
393.012. tacchrūyatām/
393.013. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
393.014. māsaparīkṣā/
393.015. yadi phālgune māse nirghoṣa upari bhavet, manuṣyāṇāṃ maraṇaṃ codayati/
393.015. navacandro lohitābhāso dṛśyate, sarvasasyānutpattiṃ codayati/
393.016. yadi devo garjati, prathamaṃ mahāsasyāni bhavanti/
393.017. paścimasasyaṃ na bhavet/
393.017. kalahaṃ codayati//
393.018. yadi caitre māse devo garjati, tadā sarvasasyamutpattiṃ codayati/
393.018. yadi candragraho bhavati, mahān saṃnipāto bhavati/
393.019. śūnyāni grāmakṣetrāṇi bhaviṣyanti/
393.019. yadi nīhāraṃ bhūmiṃ chādayati, subhikṣaṃ codayati//
393.021. yadi vaiśākhe māase devo garjati, subhikṣaṃ codayati/
393.021. yadi pūrve paścime śaṅkhe candragraho bhavati, kṣemaṃ codayati/
393.022. yadi colkāpāto bhavati, yasmiṃśca janapade nipatati, tatra deśe pradhānapuruṣasya vināśo bhavati/
393.023. yadi bhūmicālo bhavati, subhikṣaṃ codayati//
393.024. yadi jyeṣṭhe māse devo garjati, rogaṃ codayati/
393.024. yadi sūryagraho bhavati, manuṣyāṇāṃ vināśaṃ codayati/
393.025. pūrve paścime vā śaṅkhe yadi candrasya sūryasya kiṃcinnimittaṃ lakṣyate, tadā kṣemaṃ codayati/
393.026. yadi madhyarātrau candragraho bhavati, manuṣyāṇāmanyonyaghātaṃ codayati/
393.026. yadi copari nirghoṣo bhavati, adhyakṣapuruṣasya pīḍāṃ codayati, paracakrāgamaṃ ceti//
393.028. āṣāḍhe māse yadi sūryagraho rucirābhāso bhavati, subhikṣaṃ codayati//
393.028. yadi candragraho bhavati, rogaṃ codayati/
393.029. yadi vidyunniścarati, kalyāṇaṃ codayati/
393.029. yadi nīhāraṃ bhūmiṃ chādayati, subhikṣaṃ codayati//
393.031. śrāvaṇamāse yadi sūryagraho bhavati, rājyaṃ parivartate/
393.031. yadi candragraho bhavati, prathame māse durbhikṣaṃ codayati/
393.032. śarabhaiḥ śobhanaśasyanāśo bhaviṣyati/
393.032. yadi tārakā yatra deśe patanti, <394>tatra yuddhaṃ codayati/
394.001. yadi cātiśayaṃ bhūmicālo bhavati, rogaṃ codayati/
394.001. yadi nirghoṣo bhavati, tatra gṛhe yo gṛhasvāmī bhavati tasya vināśaṃ codayati/
394.002. atra ca māse 'bhinavaṃ prāvaraṇaṃ na prāvaritavyam/
394.003. āvāho vivāho na kartavyaḥ/
394.003. paribhūto bhavati//
394.004. yadyāśvayuje māse devo garjati, manuṣyāṇāṃ vināśaṃ codayati/
394.004. yadi sūryoparāgo bhavati, mahāpuruṣavināśaṃ codayati/
394.005. yadi pūrve yāme candrasya nimittaṃ dṛśyate, subhikṣaṃ codayati/
394.006. yadi bhūmicālo bhavati, ākulaṃ codayati/
394.006. pararājā deśaṃ haniṣyati/
394.006. tatra ca manuṣyā anyonyaṃ vadhayiṣyantīti codayati//
394.008. yadi kārtike māse devo varṣati, mahadākulaṃ codayati/
394.008. prāṇakāśca dhānyaṃ khādiṣyanti/
394.009. yadyekāntarūpaṃ vāto vāti, tatra ca manuṣyā jalena vibhramiṣyanti/
394.009. mahātmanaḥ puruṣasya vināśaṃ codayati/
394.010. yadi pūrve yāme utpāto bhavati, mahāvarṣaṃ bhavati/
394.010. mahāpuruṣasya ca maraṇaṃ bhavati/
394.011. yadi nirghoṣo bhavati rogaṃ codayati//
394.012. yadi mārgaśīrṣe māsi devo garjati, śasyavināśo bhavati/
394.012. anyaśca tatra svāmī bhavati/
394.013. yadi cākāśe nirghoṣo bhavati, yatpūrvabhāgīyā manuṣyāsteṣāmāmayaṃ codayati/
394.013. yadi bhūmicālo bhavati, yastatra janapade pradhānapuruṣaḥ sa vadhānmokṣyati//
394.015. yadi pauṣe māse devo garjati, prathame janapadanāśo bhavati/
394.015. dvitīye mahātmanaḥ puruṣasya bandhanaṃ codayati/
394.016. prathame yāme ca yadi candroparāgo bhavati lohitavarṇaśca dṛśyate, udakāgamaṃ codayati/
394.017. mahātmamanuṣyaṃ codayti/
394.017. yadi sūryagraho bhavati, śuddhapuruṣāṇāṃ raṇam/
394.018. yadi tārakāḥ patantyo vidṛśyante, tatra janapade ākulaṃ codayati/
394.018. yadyākāśe nirghoṣo bhavati, manuṣyāṇāṃ maraṇaṃ codayati/
394.019. yadi dvitīye nirghoṣo bhavati, manuṣyāścaurairhanyante/
394.020. yadyatraiva māse tārakā utsṛṣṭā na candro dṛśyate, sasyaṃ saṃcodayati/
394.020. yadi bhūmicālo bhavati, mahāmanuṣyasya maraṇaṃ bhavati/
394.021. atraiva māse devasthānaṃ kartavyam/
394.021. vṛkṣā ropayitavyāḥ/
394.022. mūlavāstu pratiṣṭhāpayitavyam/
394.023. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin māsaparīkṣānāmādhyāyaḥ//
394.024. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin khañjarīṭakajñānaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
394.024. tacchrūyatām/
394.025. atha kim/
394.025. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
394.026. khañjarīṭakajñānam/
394.027. khañjarīṭakaśāstraṃ vai parvate gandhamādane/
394.028. kucarairdṛśyate saumya kucarasya mahābhayam

30.734

394.029. yāni tāni nimittāni darśayetkhañjarīṭakaḥ/
394.030. pracarato bhaved dṛṣṭvā pañcottarapado dvijaḥ

30.735

395.001. <395>tatra sarve pravarteyuryatra yeṣu bhavedbhavet/
395.002. śādvale bahucelatvaṃ gomayeṣu prabandhatā

30.736

395.003. kañcāre bahucelatvaṃ kardame bahubhakṣatā/
395.004. kṛkare svalpacelatvaṃ purīṣe tu kṛśaṃ śravaḥ

30.737

395.005. bhasme vivādamaphalaṃ vālukāyāṃ tu saṃbhramaḥ/
395.006. devadvāre tu saṃmānaṃ padmeṣu bahuvittatā/
395.007. phale 'rthānuguṇaṃ proktaṃ puṣpeṣu priyasaṃgamaḥ

30.738

395.008. bhayaṃ prākāraśṛṅgeṣu kaṭakeṣvaridarśanam/
395.009. pakṣayā carate vyādhiḥ patito mṛtyumādiśet

30.739

395.010. sugandhatailabhūtāni maithune nidhidarśanam/
395.011. vṛkṣāgre vidyate pānaṃ gṛheṣvatha ........ lasaḥ

30.740

395.012. deśabhaṅgapravāde ca bandhanaṃ vigrahīkṛte/
395.013. amṛtaṃ ca sthitaṃ dṛṣṭvā odanaṃ nātra saṃśayaḥ

30.741

395.014. gavāṃ pṛṣṭhe dhruvaṃ siddhiraśvapṛṣṭhe dhruvaṃ jayaḥ/
395.015. avikānāmajānāṃ ca pṛṣṭhe sarvatra śasyate

30.742

395.016. uṣṭrapṛṣṭhe dhruvaṃ kleśaḥ śvānapṛṣṭhe ca vidravaḥ/
395.017. pṛṣṭhe ca gardabhasyeha maraṇaṃ nātra saṃśayaḥ

30.743

395.018. kīle tu maraṇaṃ vidyād yūpāgre ca na saṃśayaḥ/
395.019. kumbhasthāne śmaśāne vā mṛto vā yatra dṛśyate

30.744

395.020. antarīkṣe praḍīnaṃ tu aphalaṃ tu vinirdiśet/
395.021. dṛṣṭvā samāgataṃ vāsaṃ prahṛṣṭaṃ khañjarīṭakam

30.745

395.022. yathāsthānam yathāvarṇaṃ manuṣyāṇāṃ vinirdiśet/
395.023. viṣame svalpakakṣeṣu prasaktaḥ kalaho bhavet/
395.024. sameṣu samake kṣetre samān varṇān vinirdiśet/
395.025. nadyāṃ tu śailavāhinyāṃ pravāsamabhinirdiśet

30.746

395.026. kāṣṭheṣu nātikā cintā tathāsthiṣu dhanakṣayaḥ/
395.027. yāṃ diśaṃ samudāgacchat pañcottarapadaḥ khagaḥ/
395.028. tāṃ diśaṃ gamanaṃ vidyādyathā tasya tathā punaḥ

30.747

395.029. kīṭā vātha pataṅgā vā bhayam yadiha dṛśyate/
395.030. pracurāpi yadājñeyā narasyāsthīni nirdiśet

30.748

396.001. <396>apāṃ samīpe gajamastake vā sūryodaye brāhmaṇasaṃnidhau vā/
396.003. mukhyaprakāśe 'pyahimastake vā yaḥ paśyate khañjanakaṃ sa dhanyaḥ

30.749

396.005. mātaṅgarājo matimāṃstriśaṅkaḥ provāca tattvaṃ khañjanaṃ ca śāstram/
396.007. snigdhe sarūkṣe viṣame same ca odeśayed doṣaguṇairyathoktaiḥ/
396.009. tamādiśettatra samīkṣya vidvāñ śubhāśubhaṃ tatphalamādiśecca

30.750

396.011. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin khañjarīṭakajñānaṃ nāmādhyāyaḥ//
396.011. atha khalu bhoḥ puṣkarasāriñ śivārutaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
396.012. tacchrūyatā/
396.012. atha kim/
396.013. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
396.014. śivārutam/
396.015. namaḥ sarveṣāmāryāṇām/
396.015. namaḥ sarveṣāṃ satyavādinām/
396.015. teṣāṃ sarveṣāṃ tapasā vīryeṇa ca imaṃ śivārutaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
396.016. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
396.016. śāṇḍilyamidamabravīt/
396.017. yādṛśaṃ ca yathā vāśetteṣāṃ sarveṣāṃ vāśāñ śṛṇotha me/
396.017. pūrvasyāṃ diśi yadi vāśet, śivā pūrvamukhaṃ sthitvā trīn vārān vāśet, vṛddhiṃ nivedayati/
396.018. caturo vārān yadi vāśet, atra maṅgalaṃ nivedayati/
396.019. pañca vārān vāśet, varṣāṃ nivedayati/
396.019. ṣaḍvārān vāśet, paracakrabhayaṃ nivedayati/
396.020. saptavārān vāśet, bandhanaṃ nivedayati/
396.020. aṣṭa vārān vāśet, priyasamāgamaṃ nivedayati/
396.021. abhīkṣṇaṃ vāśet, paracakrabhayaṃ nivedayati/
396.021. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
396.022. dakṣiṇāyāṃ dakṣiṇamukhaṃ sthitvā trivārān vāśet, 'atṛ atṛ' kurute maraṇaṃ tatra nivedayati/
396.023. caturo vārān vāśati, dakṣiṇamukhaṃ sthitvā dakṣiṇāyā eva diśāyāḥ priyasamāgamaṃ nivedayati/
396.024. arthalābhaṃ ca nivedayati/
396.024. pañcavārān vāśet, arthaṃ nivedayati/
396.024. ṣaḍvārān vāśet, siddhiṃ nivedayati/
396.025. saptavārān vāśet vivādakalahaṃ nivedayati/
396.025. aṣṭavārān vāśet, bhayaṃ nivedayati/
396.026. abhīkṣṇaṃ vāśet, ākulaṃ nivedayati/
396.026. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
396.027. paścimāyāṃ paścimābhimukhaṃ sthitvā śivā trivārān vāśati, maraṇaṃ nivadayati/
396.028. caturvārān vāśati, bandhanaṃ nivedayati/
396.028. pañcavārān vāśati, varṣaṃ nivedayati/
396.028. ṣaḍvārān vāśati, annapānaṃ nivedayati/
396.029. saptavārān vāśati, maithunaṃ nivedayati/
396.029. aṣṭavārān vāśati, arthasiddhiṃ nivedayati/
396.030. abhīkṣṇaṃ vāśati, mahāmeghaṃ nivedayati/
396.030. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
397.001. <397>uttarasyāṃ diśi uttarābhimukhaṃ sthitvā trivārān vāśati, puruṣasya prasthitasya nirarthakaṃ gamanaṃ bhavati/
397.002. caturvārān vāśati, rājapratibhayaṃ nivedayati/
397.002. pañcavārān vāśati, vivādaṃ nivedayati/
397.003. ṣaḍvārān vāśati, kuśalaṃ nivedayati/
397.003. saptavārān vāśati, varṣāṃ nivedayati/
397.004. aṣṭavārān vāśati, rājakuladaṇḍaṃ nivedayati/
397.004. abhīkṣṇaṃ vāśati, yakṣarākṣasapiśācakumbhāṇḍabhayaṃ nivedayati/
397.005. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
397.006. diśi vidiśi caiva giriprāgbhāreṣu śikhareṣu nirdeśaṃ taṃ ca śṛṇotha me/
397.006. "amūṃ tuṣyet pipāsārtāṃ vidyāsiddhyai tathaiva ca"/
397.008. vidyālambhaṃ dhanalambhaṃ nirdiśecca vicakṣaṇaḥ/
397.009. tīrthākāravṛkṣamūle vāśatī yadi dṛśyate

30.751

397.010. sarvatra siddhiṃ nirdiśet/
397.010. na ca śṛgālabhaye śivā (vā)me sameti apramattena smṛtimatā pūjayitavyā śivā nityam/
397.011. gandhapuṣpopahāreṇa śuśrūṣā kartavyā/
397.011. evamarcyamānā sarvasiddhiṃ nivedayiṣyati/
397.012. evam "sarve 'rthāstasya sidhyanti triśaṅkorvacanam yathā"/
397.012. krauṣṭriko yadi vāśati, arthalambhaṃ nivedayati/
397.013. adhomukho yadi vāśati, nidhānaṃ tatra nivedayati/
397.013. ūrdhvamukho yadi vāśati, varṣāṃ tatra nivedayati/
397.014. dvipathe yadi vāśati, pūrvamukhaṃ sthitvā arthalābhaṃ nivedayati/
397.015. dakṣiṇābhimukho yadi vāśati, yathāpriyasamāgamanaṃ nivedayati/
397.015. dvipathe pañcimābhimukho yadi vāśati, kalahaṃ vivādaṃ vigrahaṃ maraṇaṃ ca nviedayati/
397.016. kūpakaṇaṭhake yadi vāśati, arthaṃ tatra nivedayati/
397.017. śādvale yadi vāśati, arthasiddhiṃ nivedayati/
397.017. atimṛdukam yadi vāśati, vyādhikaṃ tatra nivedayati/
397.018. gītahāreṇa yadi vāśati, arthamanarthaṃ ca nivedayati/
397.019. tribhirvārairarthaṃ caturbhiranarthaṃ pañcabhiḥ priyasamāgamaṃ ṣaḍbhirbhojanaṃ saptabhirbhayamaṣṭabhirvigrahaṃ vivādaṃ ca/
397.020. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
397.021. "atha bhūyaḥ pravakṣyāmi anupūrvaṃ śṛṇotha me"/
397.021. nānāhāre yadi vāśati, mārge saṃsthitasyāpi sarvaṃ vakṣyāmi taṃ śṛṇotha me/
397.022. saṃprasthitasya puruṣasya śivā vāśati vā, yā pūrvamukhaṃ sthitvā kṣipragamanamarthasiddhiṃ nivedayati/
397.023. atha dakṣiṇamukhaṃ vāśati, yā arthasiddhiṃ nivedayati/
397.024. paścānmukhaṃ vāśati, bhayaṃ nivedayati/
397.024. athottaramukhaṃ vāśati, arthalābhaṃ nivedayati/
397.025. atha saṃprasthitasya vāśati, yā purataḥ sthitvā upakleśaṃ nivedayati/
397.025. atha dakṣiṇe vāśati, yadi dakṣiṇāmukhā eva diśaḥ karmasiddhiṃ ca nivedayati/
397.026. paścimato yadi vāśati, caurato 'hitamasya duḥkhadaurmanasyaṃ nivedayati/
397.027. atha mārge vrajato dakṣiṇato vāśati, mahāvyādhimanarthaṃ caurā muṣanti tannivedayati/
397.028. glānasya yadi vāśati, dakṣiṇamukham, "na sa cikitsituṃ śakyo mṛtyudūtena coditah"/
397.029. glānasya yadi vāśati, uttaramukhaṃ sthitvā ārogyadhanalābhaṃ ca nivedayati/
397.030. atha mūrdhnā vāśati, yā upakleśaṃ nivedayati/
397.030. atha paścimamukhaṃ sthitvā yā anyonyaṃ vyāharate, yamaśāsanam {nivedayati}/
397.031. nānāhāre yadi vāśati, yā saṃkṣobhaṃ nivedayati/
397.032. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
398.001. <398>śivā purataḥ puruṣasya mārgaprayātasya yadi vāśati, yā agrataḥ kṣemamārgaṃ vijñāpayati/
398.002. arthasiddhiṃ nivedayati/
398.002. mārgaṃ vrajato 'sya śivā vāmenāgatya gacchate, dakṣiṇamukhaṃ kṣemamārgaṃ vijānīyādarthasiddhiṃ ca nivedayati/
398.003. mārge vrajataḥ puruṣasya śivā vāmenāgatya purato vāśati, yā tathā sabhayaṃ mārgaṃ vijñāpayati/
398.004. nivarteta vicakṣaṇaḥ/
398.004. dakṣiṇāṃ diśaṃ vāmaṃ gatvā vāmataḥ parivarteta "na tanmārgeṇa gantavyaṃ triśaṅkuvacanam yathā"/
398.005. purataḥ śivā gatvā agrataśca niṣīdati, sabhayaṃ mārgaṃ vijānīyāt/
398.006. nivarteta vicakṣaṇaḥ/
398.006. śivā purata āgatya vāmena parivartate, 'bhayametīha' tenāpi bhayaṃ jānīyādvicakṣaṇaḥ/
398.007. senāyāmāvāhitāyāṃ śivā vāśati, paścimaṃ nivartanaṃ nivedayati/
398.008. yadi gacchetparājayaḥ/
398.008. senā na gacchet/
398.008. senāyāṃ vrajamānāyāṃ śivā āgacchedagrataḥ senājayaṃ nivedayati/
398.009. paracakraparājayaṃ ca nivedayati/
398.009. sārthasya vrajamānasya śivā gacchatyagrataḥ kṣemamārgaṃ nivedayati/
398.010. arthasiddhiṃ tathaiva ca/
398.011. puruṣasya pathi vrajato vāmato vāśati, mārgaṃ nivedayati/
398.011. "tanmāgeṇa {hi} gantavyaṃ triśaṅkuvacanam yathā"//
398.012. "grāmasya nagarasyāpi caityasthāne tathaiva ca"/
398.012. pūrveṇottareṇāpi śivā vāśati, kṣemaṃ tatra nivedayati/
398.013. dakṣiṇe paścime yadi vāśati, yā bhayaṃ tatra nivedayati/
398.014. vāmato na praśaṃsanti tathaiva vidiśāsu ca/
398.015. atidīrghātirūkṣā vā kāle māsāntike tathā/
398.016. adharāṃ tu bhayaṃ vakṣye triśaṅkuvacanam yathā

30.752

398.017. madhusvarāṃ śivāṃ jñātvā kāle vele upasthite/
398.018. kṣemaṃ caivārthasiddhiśca cintitavyaṃ vicakṣaṇaiḥ

30.753

398.019. vyādhirupadravāśca, "sarvaṃ tu praśamam yānti triśaṅkuvacanam yathā"/
398.020. śivārutasyopacāro digvidiśāsu nimittā grahītavyāḥ/
398.020. yaḥ śivāyā divaso bhavati, sa divaso jñātavyaḥ/
398.021. puṣpagandhamālyopahārastaddivase upapādayitavyaḥ/
398.021. nityaṃ devatāgurukeṇa bhavitavyam/
398.021. devyā gurukeṇa bhavitavyam/
398.022. devyai śuśrūṣā kartavyā/
398.022. sarvārthān saṃpādayiṣyati/
398.022. sarvakāryāṇi nivedayati//
398.024. yatkiṃcitkāryamārabhiṣyati, tatsarvaṃ nivedayati/
398.024. devyai sarjaraso guggulu ca dhūpayitavyam/
398.025. puṣpabaliśca yathākāle dāpayitavyaḥ/
398.025. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ//
398.026. śivārutakathane 'tra vidyāṃ vakṣyāmi yathāsatyaṃ bhaviṣyati/
398.027. nama āraṇyāyai/
398.027. cīriṇyai svāhā sarjarasadhūpam/
398.028. ayaṃ bhoḥ puṣkarasāriñ śivārutanāmādhyāyaḥ//
399.001. <399>athātaḥ puṣkarasārin pāṇilekhānāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
399.001. tacchrūyatām/
399.001. atha kim/
399.002. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
399.003. pāṇilekhā/
399.004. athātaḥ saṃpravakṣyāmi narāṇāṃ karasāṃsthitam/
399.005. lakṣaṇaṃ sukhaduḥkhānāṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā

30.754

399.006. aṅguṣṭhamūlamāśritya ūrdhvarekhā pravartate/
399.007. tatra jātaṃ sukhataraṃ dvitīyā jñānamantare

30.755

399.008. tṛtīya sā lekhā yatra pradeśinyā pravartate/
399.009. tatroktā hetavaḥ śāstre samāsena caturvidhāḥ

30.756

399.010. aparvasu ca parvāṇi nakṣatrāṇāmupadravaḥ/
399.011. dviniḥsṛto viśuddhātmā jīvedvarṣaśataṃ hi saḥ

30.757

399.012. triṃśat gtribhāgena jānīyādardhe pañcāśadāyuṣaḥ/
399.013. saptatistryaṃśabhāgeṣu atyantānugate śatam

30.758

399.014. āyurlekhā pradṛśyaiva vyantarāyaḥ prakāśyate/
399.015. nakṣatrasaṃjñayā jñeyā manujairarthaśastathā

30.759

399.016. aṅguṣṭhodaramārge tu yāvatyo yasya rājayaḥ/
399.017. tasyāpatyāni jānīyāt tāvanti nātra saṃśayaḥ

30.760

399.018. dīrghāyuṣaṃ vijānīyād dīrghalekhā tu yā bhavet/
399.019. hrasvāyuṣaṃ vijānīyāddhrasvalekhā tu yā bhavet

30.761

399.020. aṅguṣṭhamūle yavako rātrau janmābhinirdiśet/
399.021. divā tu janma nirdiṣṭamaṅguṣṭhayavake dhruvam

30.762

399.022. avyakto yavako yatra tatra lagnaṃ vinirdiśet/
399.023. lagnaṃ puṃsaṃjñako jñeyo 'horātraṃ vinirdiśet

30.763

399.024. divasaṃ janma nirdiśed rātrau strīsaṃjñako bhavet/
399.025. rātriḥ saṃdhyā samākhyātā bhāgairanyair na saṃśayaḥ/
399.026. puṃsaṃjñādudayaṃ teṣāmahorātrāntikaṃ vadet

30.764

399.027. aṅguṣḍhamūle yavake śale saukhyaṃ vidhīyate/
399.028. aśvād bhadraṃ vijānīyādaṅguṣṭhayavakeṣviha

30.765

399.029. yavamālā ca matsyaḥ syādaṅguṣṭhayavako ratau/
399.030. bālayauvanamadhyānte sukhaṃ tasyābhinirdiśet

30.766

399.031. yasya syād yavakaścāpi cāpo vā svastikastathā/
399.032. taleṣu yeṣu dṛśyante dhanyante dhanyāste puruṣā hyamī

30.767

400.001. <400>matsyo dhānyaṃ bhaved bhogāyāmiṣādau yave dhanam/
400.002. bhogasaubhāgyaṃ jānīyānmīnādau nātra saṃśayaḥ

30.768

400.003. patākābhirdhvajairvāpi śaktibhistomaraistathā/
400.004. talasthairaṅkuśaiścāpi vijñeyaḥ pṛthivīpatiḥ/
400.005. rājavaṃśaprasūtaṃ ca rājamātraṃ vinirdiśet

30.769

400.006. preṣkyante śākhayā pañca haste catvāra eva ca/
400.007. kṣatriyo vā bhaved bhogī rājabhiścāpi satkṛtaḥ

30.770

400.008. vaiśyo 'tha kṣatriyo vāgmī dhanadhānyaṃ na saṃśayaḥ/
400.009. śūdro vipulabhāgī syāt parvaśīlo 'tha naiṣṭhikaḥ

30.771

400.010. satatamabhipūjyaḥ syāt sarveṣāṃ ca priyaṃvadaḥ/
400.011. viśīlaḥ śīlakuñco vā bahubhir na bahustathā

30.772

400.012. śyāmavarṇātha bhinnā vā sā lekhā duḥkhabhāginī/
400.013. trilekhā yasya dṛśyante yasya pūrṇāḥ karasthitāḥ/
400.014. mahābhogo mahāvidvāñ jīvedvarṣaśataṃ ca saḥ

30.773

400.015. ajapadaṃ rājacchatraṃ śaṅkhacakrapuraskṛtam/
400.016. taleṣu yasya dṛśyante taṃ vidyāt pṛthivīpatim

30.774

400.017. bhagastu bhāgyāya dhvajaiḥ patākairhastyaśvamālāṅkuśataśca rājā/
400.019. matsyo nu pānāya yavo dhanāya vedistu yajñāya gavāṃ ca goṣṭhaḥ

30.775

400.021. anāmikāparva atikramed yadi kaniṣṭhikā varṣaśataṃ sa jīvati/
400.023. same tvaśītirvarṣāṇi saptabhiryathā nadīnāṃ bharitāya nirdiśed

30.776

400.025. śarīravarṇaprabhavāṃ tu lekhāṃ savaiśikhāṃ varṇavihīnakāṃ ca/
400.027. samīkṣya nīcottamamadhyamānāṃ dāridryamadhye caratāṃ vijānatām

30.777

400.029. abhyañjanodvartanasatkarī{ṣai}radhyakṣacurṇaiśca vimṛjya pāṇim/
400.031. prakṣālya caikāntaraghṛṣṭalekhāmekāgracittastu karaṃ parīkṣet

30.778

401.001. <401>valayasamanarādhipaṃ bhajantyaḥ samanugatā maṇibandhane tu tisraḥ/
401.003. dvirapi ca {sa} bhavāntare mahātmā vipuladhanaśriya āha vastralābhaḥ

30.779

401.005. dadati satatamunnatastu pāṇirbhavati cirāya tu dīrghapīnapāṇiḥ/
401.007. paripatati śirāviruddhapāṇirdhanamadhigacchati māṃsagūḍhapāṇiḥ

30.780

401.009. sudṛśa {karatalaiśca} sādhavaste kuṭilakṛtairvinimīlitaiśca dhūrtāḥ/
401.011. bhavati rudhirasaṃnibhaḥ suraktaściramiha piṇḍitapāṇirīśvaraḥ syāt

30.781

401.013. dhṛtaruciramanāḥ śilāravindairjvalanakaṣāyasuvarṇapāṇirā{jih}/
401.015. bhavati bahudhano nigūḍhapāṇiściramiha jīvati pānabhogabhogī

30.782

401.017. subhaga iha tathoṣṇadīrghapāṇirdhruvamiha śītalapāṇikastu ṣaṇḍhaḥ/
401.019. iha hi bahudhano balena yuktaḥ sutanususaṃcitapāṇirekhako yaḥ

30.783

401.021. dhanamupanayatīha pāṇilekhā kṛtajanitā jalavacca yā sudīrghā/
401.023. jalavadanugatā suvarṇavarṇā dhanamadhigacchati niṃnaśonnatā yā

30.784

401.025. dhanamupalabhate suraktapāṇirvipulamatho ca nirantarāṅguliḥ syāt/
401.027. balipuruṣamapi tyajeddhi vittaṃ ditavivaśā (?) ca viśīrṇavarṇalekhā

30.785

401.029. apagataghṛtavarṇapāṇilekho bhavati naro dhanavān balena yuktaḥ/
401.031. asubhṛtisadṛśā bhavettathā bhūṣaṇavṛta {rūpavatī subhā} ekabhāryā

30.786

402.001. <402>bhavati bahudhano dhanairvihīnaḥ śrutamadhigamya viśālapāṇilekhaḥ/
402.003. {su}ṛjubhirahinīlanirmalā{bhih} karatalarāji {bhirīśvaraḥ sa dhanyah}

30.787

402.005. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin karatalalekhānāmādhyāyaḥ//
402.006. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin vāyasarutaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
402.006. tacchrūyatām/
402.007. atha kim/
402.007. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
402.007. namo 'rhatām/
402.007. teṣāṃ namaskṛtvā--
402.008. vāyasarutam/
402.009. idaṃ śāstraṃ pravakṣyāmi vāyasānāṃ śubhāśubham/
402.010. jayaṃ parājayaṃ caiva lābhālābhaṃ tathaiva ca

30.788

402.011. sukhaduḥkhaṃ priyāpriyaṃ jīvitaṃ maraṇaṃ tathā/
402.012. vāyasānāṃ vacaḥsiddhiṃ pravakṣyāmi yathāvidhi

30.789

402.013. devāḥ pravadanti śreṣṭhā vāyasānāṃ namo namaḥ/
402.014. āgatā mānuṣaṃ lokaṃ vāyasā balibhojanāḥ

30.790

402.015. prasthitasya yadādhvānamagrato vāyaso bhavet/
402.016. vyāharan kṣīrivṛkṣastho nirdiśedarthasiddhitām

30.781

402.017. svareṇa parituṣṭena phalavṛkṣasamāśritaḥ/
402.018. punarāgamanaṃ caiva siddhamarthaniveditam

30.782

402.019. vivṛddhavṛkṣapatrāṇi madhuraṃ cānuvāsati/
402.020. asūpaṃ nirdiśed bhojyaṃ guḍamiśraṃ tu gorasam

30.783

402.021. dṛṣṭastu tuṇḍapādena ātmanaḥ parimārjati/
402.022. pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ tatra vidyānna saṃśayaḥ

30.784

402.023. rūkṣaṃ nirgharṣate tuṇḍaṃ śiraśca parimārjati/
402.024. saphalaṃ vṛkṣamāsthāya dhruvaṃ māṃsena bhojanam

30.785

402.025. locayati vyāharati phalavṛkṣasamāśritaḥ/
402.026. vyādhena ca hataṃ māṃsaṃ nivedayati bhojanam

30.786

402.027. ghoraṃ vyāharate kāryaṃ vāyaso vṛkṣamāśritaḥ/
402.028. kalahaṃ saṃgrāmabhayaṃ tatra vidyānna saṃśayaḥ

30.787

402.029. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
402.030. kalahaṃ sumahat kṛtvā na cārthaṃ tatra sidhyati

30.788

402.031. kṣīrivṛkṣe niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
402.032. krameṇa yugamātreṇa na cārthaṃ tatra sidhyate

30.799

403.001. <403>śuṣkavṛkṣe niṣīditvā 'kāmukākam' pravāśati/
403.002. tatkṣaṇaṃ saṃnivedeti tatra caurabhayaṃ bhavet

30.800

403.003. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā 'kāmukākam' pravāśati/
403.004. pṛṣṭhena darśayedbhāraṃ kṣudhāpīḍāṃ ca nirdiśet

30.801

403.005. pakṣaṃ vidhūyamāno yaḥ paśyan pathasya vāśati/
403.006. na tatra gamanaṃ kuryāccauraiḥ pathamupadrutam

30.802

403.007. rajjuṃ vā phalakaṃ vāpi yadi karṣati vāyasaḥ/
403.008. na tatra gamanaṃ śreyaścauraiḥ pathamupadrutam

30.803

403.009. gomaye śuṣkakāṣṭhe vā yadi vāśati vāyasaḥ/
403.010. kalahaḥ kuvaco vyādhir na cārthaṃ tatra sidhyati

30.804

403.011. tṛṇaṃ vā yadi vā kāṣṭhaṃ darśayecca sadā khagaḥ/
403.012. purataḥ śuṣkapāṇistu tatra caurabhayaṃ bhavet

30.805

403.013. sārthopari niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
403.014. nipatet sārthamadhye 'smiṃś caurasainyaṃ na saṃśayaḥ

30.806

403.015. yadā pradakṣiṇaṃ trastaṃ vāśanti vividhaṃ khagāḥ/
403.016. śuṣkavṛkṣe niṣīditvā tatra vidyānmahābhayam

30.807

403.017. bhītastrastaḥ parītaśca yastu vyāharate khagaḥ/
403.018. paribādhan diśaḥ sarvāstatra bhayamupasthitam

30.808

403.019. gacchantaṃ samanugacchetpuraḥ sthitvā tu vyāharet/
403.020. na tatra gamanaṃ kuryānmārgamatra praśātanam

30.809

403.021. vāstumadhye pratisthāne kṣāmaṃ dīnaṃ ca vyāharet/
403.022. vyādhiṃ tatra vijānīyād vāse vā gṛhasvāminām

30.810

403.023. śakaṭasya yathā śabdaṃ viśrabdhaṃ vāśati vāyasaḥ/
403.024. dūrādabhyāgataṃ jñātvā prasiddhiṃ cābhinirdiśet

30.811

403.025. gargare ghaṭake caiva sthālikapiṭhareṣu vā/
403.026. niṣaṇṇo vāśati kākaḥ prasiddhaṃ gamanaṃ dhruvam

30.812

403.027. āsane śayane vāpi sthito vāśati vāyasaḥ/
403.028. prasiddhaṃ gamanaṃ brūyātproṣitena samāgamaḥ

30.813

403.029. brahmasthāne niṣīditvā dhruvaṃ vāśati vāyasaḥ/
403.030. arthalābhaṃ vijānīyāddhanalābhaṃ ca ākaret

30.814

403.031. brahmasthāne niṣīditvā kṣāmaṃ dīnaṃ vāśati/
403.032. saṃdhisthāne hareccaurastatra vai nāsti saṃśayaḥ

30.815

404.001. <404>devatādevatānāṃ ca devasyopavanāni ca/
404.002. yasya vācaṃ vadettasya arthalābhaṃ vinirdiśet

30.816

404.003. lākṣāharidrāmañjiṣṭhāharitālamanaḥśilāḥ/
404.004. yasyāharetpurastasya svarṇalābhaṃ vinirdiśet

30.817

404.005. pātraṃ ca pātrakaṃ caiva mṛttikāvarabhājanam/
404.006. yasya yasya harettasya dravyalābhaṃ vinirdiśet

30.818

404.007. saṃghībhūtvā yugamātraṃ śubhaṃ tiṣṭhati vāyasaḥ/
404.008. kāṣṭhaṃ vā vāyasā yatra gṛhamāropayanti ca/
404.009. nigadantyatra vijānīyād yācakāttu mahābhayam

30.819

404.010. nīlaṃ pītaṃ lohitaṃ ca pratisaṃharaṇāni ca/
404.011. nigṛhṇanti yatra kākā vyādhiṃ tatra vinirdiśet

30.820

404.012. grāmānte bhayamākhyāti kāko vā vāśati dhruvam/
404.013. pratyekato vā vāśati vidyāttatra mahābhayam

30.821

404.014. vāyaso 'stha gṛhītvā vai pragacchedanudakṣiṇam/
404.015. niṣīdan saphale vṛkṣe sa vadenmāṃsabhojanam

30.822

404.016. yasya śīrṣe niṣīditvā karṇaṃ karṣati vāyasaḥ/
404.017. abhyantare saptarātrānmaraṇaṃ tasya nirdiśet

30.823

404.018. karake codake caiva snigdhadeśeṣu vāśati/
404.019. ūrdhvamukhaṃ nirīkṣaṃstu jagad vṛṣṭiṃ vinirdiśet

30.824

404.020. svareṇa parituṣṭena tīrthavṛkṣeṣu vāśati/
404.021. ūrdhvamukhaṃ tathā vakti vātavṛṣṭiṃ vinirdiśet

30.825

404.022. kāyaṃ kilakilāyaṃstu snigdhadeśeṣu vāśati/
404.023. vakṣo vidhunvan vāyasaḥ sadyo vṛṣṭiṃ vinirdiśet

30.826

404.024. svareṇa parituṣṭena snigdhaṃ madhuraṃ vāśati/
404.025. sakṣarasadravaṃ bhāgaṃ vāśati bhojanaṃ bhavet

30.827

404.026. prakāre toraṇāgre vā yadi vāśati vāyasaḥ/
404.027. abhīkṣṇaṃ gharṣate tuṇḍaṃ saṃgrāmaṃ tatra nirdiśet

30.828

404.028. maṇḍalāni vāvartāni bahirvā nagarasya ca/
404.029. vairaṃ ca vigrahaṃ ghoraṃ tatra caiva vinirdiśet

30.829

404.030. grāme vā nagare vāpi kurvate yatra maṇḍalam/
404.031. ūrdhvamukhaṃ vāśanto vai viṣaṇṇatvaṃ samutthitam

30.830

405.001. <405>pūrveṇa caiva grāmasya yadā sūyati vāyasī/
405.002. alpodakenotplavanti vanāni nagarāṇi ca

30.831

405.003. purastāddakṣiṇe pārśve yadi sūyati vāyasī/
405.004. varṣati prathame māse paścāddevo na varṣati/
405.005. kṛṣṭadhānyāni vardhante māṣadhānyaṃ vinaśyati

30.832

405.006. dakṣiṇe vṛkṣaśikhare yadā sūyati vāyasī/
405.007. maṇḍūkakīṭakamakṣā cauraśca bahulībhavet

30.833

405.008. paścimottarapāśva tu yadā sūyati vāyasī/
405.009. aśanir nipatettatra bhayaṃ ca mṛgapakṣiṇām

30.834

405.010. uttare vṛkṣaśikhare yadā sūyati vāyasī/
405.011. pūrvamuptaṃ vijānīyācchasyaṃ samupajāyate

30.835

405.012. upari vṛkṣaśikhare yadā sūyati vāyasī/
405.013. alpodakaṃ vijānīyātsthale bījāni ropayet

30.836

405.014. yadā tu madhye vṛkṣasya nilayaṃ karoti vāyasī/
405.015. madhyaṃ varṣate varṣaṃ madhyaśasyaṃ prajāyate

30.837

405.016. skandhamūle tu vṛkṣasya yadā sūyati vāyasī/
405.017. anāvṛṣṭirbhaved ghorā durbhikṣaṃ tatra nirdiśet

30.838

405.018. caturaḥ pañca vā potān yadā sūyati vāyasī/
405.019. subhikṣaṃ ca bhavettatra phalānāmuditaṃ bhavet

30.839

405.020. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vāyasarutaṃ nāmādhyāyaḥ//
405.021. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin dvāralakṣaṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
405.021. tacchrūyatām/
405.022. atha kim/
405.022. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
405.023. dvāralakṣaṇam/
405.024. mohendramatha divyaṃ ca māṅgalyaṃ pūrvataḥ smṛtam/
405.025. dakṣiṇe tu diśo bhāge pūṣā ca pitryameva ca

30.840

405.026. sugrīvaṃ puṣpadantaṃ ca paścimenātra nirdiśet/
405.027. bhallātakaṃ rājayakṣmaṃ vidyāduttarataḥ śubham

30.841

405.028. janmasampadvipatkṣetrakṣemapratyarisādhanam/
405.029. atha vai dhanamitraṃ ca paramaṃ mairameva ca

30.842

405.030. uvāca vidhivatprājño viśvakarmā mahāmatiḥ/
405.031. vāstūnāṃ guṇadoṣau ca pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ

30.843

406.001. <406>samaṃ syāccaturasraṃ ca vistīrṇā caiva mṛttikā/
406.002. kṣīrivṛkṣākulaṃ dhanyaṃ brāhmaṇasya praśasyate

30.844

406.003. pūrvāyatanatayā vāstu rathacakrākṛti ca yat/
406.004. raktapāṃśurbhavedyatra rājñāṃ tattu praśasyate

30.845

406.005. trikoṇaṃ kuśasaṃstrīrṇamuttānaṃ madhuraṃ ca yat/
406.006. vyāyamato jalaṃ caiva vāstu tasya dhanauṣadhī

30.846

406.007. aṅgārākārasaṃsthānaṃ gomukhaṃ śakaṭākṛti/
406.008. anāvāsyaṃ ca tat proktam yacca putrakṣayāvaham

30.847

406.009. yattu kañjarakakṣaistat tyaktaṃ varṣodakena ca/
406.010. apasavyodakaṃ caiva dūrataḥ parivarjayet

30.848

406.011. viprasya caturasraṃ tu kṣātriyaṃ parimaṇḍalam/
406.012. daśadvādaśakaṃ vaiśye śūdrasya tatra lekhanam

30.849

406.013. vāstupūrvottare deśe gokulaṃ tatra kārayet/
406.014. tathaiva cāgniśālāṃ tu pūrvadakṣiṇato diśi

30.850

406.015. varṣavṛṣyāyudhāgārān dakṣiṇena niveśayet/
406.016. paścimottarataścātra vaṇigbhāṇḍaṃ niveśayet

30.851

406.017. uttarāyāṃ tu kartavyaṃ varcaḥsthānamanuttaram/
406.018. eśānyāmeva sarvāṇi prāsādaśca puromukhaḥ

30.852

406.019. avidhiparivarteta tatra vairaṃ vadho bhavet/
406.020. racitasarvadvārāṇāmāyāmo dviguṇo mataḥ

30.853

406.021. kuryātsurabhavanānām yatheṣṭaṃ dvārakāṇyapi/
406.022. taddvārabāhuparyante striyo dṛṣṭā doṣāvahāḥ

30.854

406.023. vidviṣasya salokasya dvāre syānnu karagraha/
406.024. mahendre pure vā rājyaṃ sūrye sūraprabhāvatā

30.855

406.025. satye mṛdurmṛgo śūro 'ntarīkṣe dhanakṣayaḥ/
406.026. vāyavye tu bahuvyādhirbhage bhāgyaviparyayaḥ

30.856

406.027. puṣpe tu subhago nityaṃ vitathe 'pyaśubho bhavet/
406.028. śoke bhūtavikāraḥ syāt śoṣe tasya viṣaṇṇatā

30.857

406.029. bhallātake gṛhe vāso rājayakṣme samāvṛtiḥ/
406.030. hrade reṇupariśrāva āditye tu kalirdhruvam

30.858

406.031. nāgarāje nāgabhayaṃ mahaśced dīrghamāyuṣam/
406.032. bhavedasya ca yad dvāraṃ tatrāgnibhayamādiśet

30.859

407.001. <407>kṣayaṃ vidyāttasya tasya dhanasya kulasya ca/
407.002. yame mṛtyuṃ vijānīyātkule śreṣṭhottamasya ca/
407.003. bhṛṅgirāje tu matimān gandharve gandhamālyatā

30.860

407.004. bhṛṅge krodhaḥ kaliścaiva pitari bhogasampadaḥ/
407.005. dauvārike svalpadhanaṃ sugrīve rājapūjitaḥ

30.861

407.006. puṣpadante dhanāvāptirvaruṇe jalacitratā/
407.007. asure maraṇaṃ ghoraṃ roge tu bahudoṣatā

30.862

407.008. baliṃśca upahārāṃśca pravakṣyāmi yathāgṛham/
407.009. vicitrairvidiśairgandhaiḥ paripūjya baliṃ haret

30.863

407.010. kalatre hetubījāni madhyame 'rjitameva tu/
407.011. mahendre muktapuṣpāṇi pāvake ca payo dadhi

30.864

407.012. āditye parideyaṃ tu bhaktaṃ caiva priyaṅgavaḥ/
407.013. antarīkṣe jalaṃ divyaṃ puṣpāṇi jalajāni ca

30.865

407.014. nandā pratipadā jñeyā ṣaṣṭhī trayodaśī jayā/
407.015. tāsu tāsu dhruvaṃ kuryātprājño hyevaṃ vicakṣaṇaḥ

30.866

407.016. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dvāralakṣaṇaṃ nāmādhyāyaḥ//
407.017. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin dvādaśarāśikaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
407.017. tacchrūyatām/
407.018. atha kim/
407.018. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
407.019. dvādaśarāśikaḥ/
407.020. ataḥ paraṃ pravakṣyāmi cittavijñānakāṇḍakam/
407.021. yathādṛṣṭāntenaivenaṃ narāṇāṃ samudāhṛtam

30.867

407.022. tadahaṃ saṃpravakṣyāmi cittavijñānamuttamam/
407.023. dvādaśaiva tu cittāste ye loke pracaranti vai

30.868

407.024. tānahaṃ saṃpravakṣyāmi śṛṇu tattvena me tataḥ/
407.025. dvādaśaiva tu kuryācca maṇḍalāni vicakṣaṇaḥ

30.869

407.026. prathamaṃ meṣo nāma syād dvitīyaṃ tu vṛṣaḥ smṛtaḥ/
407.027. tṛtīyaṃ mithunaṃ nāma caturthaṃ cāpi karkaṭaḥ

30.870

407.028. pañcamaṃ cāpi siṃhastu ṣaṣṭhaṃ kanyā iti smṛtam/
407.029. tulā tu saptamaṃ jñeyā vṛścikastu tathāṣṭamam

30.871

407.030. dhanvī tu navamaṃ jñeyā daśamaṃ makaraḥ smṛtaḥ/
407.031. kumbhaścaikādaśaṃ jñeyo dvādaśaṃ mīna ucyate

30.872

408.001. <408>horā śarīraṃ jātasya dvitīye cintitaṃ dhanam/
408.002. tṛtīye bhrātaraścaiva caturthe svajanastathā

30.873

408.003. cintyate pañcame putraḥ ṣaṣṭhe maṇḍale śatrutā/
408.004. saptame dārasamyogo hyaṣṭame naidhanaṃ smṛtam

30.874

408.005. navame cintyate dharmo daśame karmajaṃ phalam/
408.006. ekādaśe cārthalābho dvādaśe vyarthasambhavaḥ

30.875

408.007. ete dvādaśa cittāstu yathā dṛṣṭā maharṣibhiḥ/
408.008. sarvabhūtātmabhūtāśca yathājñeyāsta dehinām

30.876

408.009. āgatya pṛcchate kaścit prathamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.010. śirastu spṛśate yaśca śabdaśca upalakṣyate

30.877

408.011. vyādhitaṃ caiva hyātmānamāgneyāśca vinaṣṭayaḥ/
408.012. yadi brūyāttadā tasya ātmārthaṃ cintitaṃ bhavet

30.878

408.013. kāñcanaṃ rajataṃ tāmraṃ lohaṃ caiva bhṛśaṃ bhavet/
408.014. sa ca sarvagataścaiva agniraśnāti niścitam

30.879

408.015. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātamāgneyaṃ tasya nirdiśet/
408.016. yādṛśaśca bhavecchabdastādṛśaṃ tena cintitam

30.880

408.017. puruṣaḥ kaścidāgatya dvitīyaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.018. grīvāṃ vā parimārjayed galaṃ ca cibukaṃ punaḥ

30.881

408.019. yadi śabdaśca śrūyeta dṛṣṭā gāvastathaiva ca/
408.020. īdṛśaṃ ca dṛṣṭvotpātaṃ gośabdaṃ tatra nirdiśet/
408.021. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam

30.882

408.022. puruṣaḥ kaścidāgatya tṛtīyaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.023. mārjayenmukhadeśaṃ tu strīcittaṃ tasya nirdiśet

30.883

408.024. atha śabdo bhavettatra śrūyantāṃ tādṛśāstu te/
408.025. jātaṃ prajātamupajātaṃ tathā jāto bhaviṣyati

30.884

408.026. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ garbhaṃ tasya vinirdiśet/
408.027. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam

30.885

408.028. puruṣaḥ kaścidāgatya caturthaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
408.029. kacchapaṃ spṛśate yastu kalahaṃ tatra nirdiśet/
408.030. svajanavyavahārastu sati kalaha na saṃśayaḥ

30.886

408.031. ākaṭṭā kaṭṭeti śabdā bhavanti ca nirantaram/
408.032. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ kalahaṃ tatra nirdiśet

30.887

409.001. <409>puruṣaḥ kaścidāgatya pañcamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.002. hṛdayaṃ spṛśate yastu apatyaṃ tatra cintitam

30.888

409.003. pravāsakaśca vijñeyaḥ paragrāmagato mṛtaḥ/
409.004. śastradravyaṃ ca yattasya brāhmaṇānāṃ kule sthitam

30.889

409.005. atha śabdo bhavettatra yaṃ dṛṣṭvā tu maharṣibhiḥ/
409.006. putraputreti yacchabdo yadgataṃ gatameva ca/
409.007. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ maraṇaṃ tatra nirdiśet

30.890

409.008. puruṣaḥ kaścidāgatya ṣaṣṭhaṃ tu maṇḍalaṃ spṛśet/
409.009. spṛśate cāpi pārśvāni gātracintā tu cintitā

30.891

409.010. vigrahastu mahāghoraḥ śatruścāpi pravadhyate/
409.011. atha vā tatra ye śabdāḥ śrotavyāste na saṃśayaḥ

30.892

409.012. ayaṃ tu prakṣaraścaivaṃ hataśca vihatastathā/
409.013. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātamarivigrahamādiśet/
409.014. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam

30.893

409.015. puruṣaḥ kaścidāgatya saptamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.016. hastena mardayed hastaṃ tathā nāḍīṃ ca mardayet

30.894

409.017. niveśacintā vijñeyā anyagrāmagatā bhavet/
409.018. tatreme bhavanti śabdāḥ śrotavyā bhūmimicchatā

30.895

409.019. sthitaṃ niviṣṭaṃ vartaṃ ca kṛtaṃ hastagataṃ tathā/
409.020. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ niveśaṃ tasya nirdiśet/
409.021. yādṛśo vā śrutaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam

30.896

409.022. puruṣaḥ kaścidāgatya aṣṭamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.023. udaraṃ caiva phicakaṃ dve ime parimārjayet

30.897

409.024. nidhanaṃ dṛśyate tasya maraṇaṃ cāpi dṛśyate/
409.025. yadi bhaved bhavenmṛtyuryaścānyapriyasaṃgamaḥ

30.898

409.026. tatreme śabdāḥ śrotavyā mṛta eva bhaviṣyati/
409.027. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ vyāpattiṃ tasya nirdiśet

30.899

409.028. puruṣaḥ kaścidāgatya navamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
409.029. ūruṃ ca spṛśate bhūyo dharmacintā ca cintitā

30.900

409.030. tatra śabdāśca śrotavyā bhavanti hi na saṃśayaḥ/
409.031. yajan hi yājakaścaiva yajamānastathaiva ca/
409.032. śabdānevaṃvidhāñ śrutvā yajñacintāṃ tu nirdiśet

30.901

410.001. <410>puruṣaḥ kaścidāgatya daśamaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
410.002. karmacintā vicintyeti gṛhakarma na saṃśayaḥ

30.902

410.003. spṛśate jānunī caiva karmacintāṃ tu nirdiśet/
410.004. tatra śabdā bhavantīme śrotavyāśca na saṃśayaḥ

30.903

410.005. bhūmikarma ca kṣetraṃ ca kṣetrakarma tathaiva ca/
410.006. etādṛśaṃ dṛṣṭvotpātaṃ karmacintāṃ vinirdiśet

30.904

410.007. puruṣaḥ kaścidāgatya ekādaśaṃ tu saṃspṛśet/
410.008. jaṅghe tu spṛśate bhūyo hyarthalābhaṃ vinirdiśet

30.905

410.009. tatreme śabdāḥ śrotavyā bhavantīha na saṃśayaḥ/
410.010. paṇasuvarṇacelāni dhānyaṃ samaṇikuṇḍalam

30.906

410.011. etādṛśaṃ ravaṃ śrutvā hiraṇyaṃ tasya nirdiśet/
410.012. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ phalamādiśet

30.907

410.013. puruṣaḥ kaścidāgatya dvādaśaṃ maṇḍalaṃ spṛśet/
410.014. pādau ca spṛśate pṛcchaṃś cittaṃ cāpyanarthikam

30.908

410.015. yastu taccintito hyartha āśā āgantukā ca yā/
410.016. atha vā śabdāḥ śrotavyā nimittajñānapāragaiḥ

30.909

410.017. nirāśaścaiva ghoṣaśca nirāśaṃ tasya nirdiśet/
410.018. atha vā yādṛśaḥ śabdastādṛśaṃ tena cintitam

30.910

410.019. aya bhoḥ puṣkarasārin dvādaśarāśiko nāmādhyāyaḥ//
410.020. atha khalu bhoḥ puṣkarasārin kanyālakṣaṇaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
410.020. tacchrūyatām/
410.021. atha kim/
410.021. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
410.022. kanyālakṣaṇam/
410.023. tattvaṃ vijñāyate yena yena śubhamupasthitam/
410.024. ninditaṃ ca praśastaṃ ca strīṇāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam

30.911

410.025. pitaraṃ mātaraṃ caiva mātulaṃ bhrātaraṃ tathā/
410.026. vimbādvimbaṃ parīkṣyeta triśaṅkuvacanam yathā

30.912

410.027. muhūrte tithisampanne nakṣatre cāpi pūjite/
410.028. tadvijñaiḥ saha saṃgamya kanyāṃ paśyeta śāstravit

30.913

410.029. hastau pādau nirīkṣata nakhāni hyaṅgulīstathā/
410.030. pāṇilekhāśca jaṅghe ca kaṭi nābhyūrumeva ca

30.914

411.001. <411>oṣṭhau jihvāṃ ca dantāṃśca kapolau nāsikāṃ tathā/
411.002. akṣibhruvau lalāṭaṃ ca karṇau keśāṃstathaiva ca

30.915

411.003. romarājīṃ svaraṃ varṇaṃ mantritaṃ gītameva ca/
411.004. matiṃ sattvaṃ samīkṣeta kanyānāṃ śāstrakovidaḥ/
411.005. tatra pūrvaṃ parīkṣeta svayameva vicakṣaṇaḥ

30.916

411.006. haṃsasvarā meghavarṇā nārī madhuralocanā/
411.007. aṣṭau putrān prasūyeta dāsīdāsaiḥ samāvṛtā

30.917

411.008. vyāvartāścatvāro yasyāḥ sarve caiva pradakṣiṇāḥ/
411.009. samagātravibhaktāṅgī putrānaṣṭau prasūyate

30.918

411.010. maṇḍūkakukṣiryā nārī saiśvaryamadhigacchati/
411.011. dhanyān sā janayetputrāṃsteṣāṃ prītiṃ ca bhuñjate

30.919

411.012. yasyāḥ pāṇitale vyaktaḥ kacchapaḥ svastiko dhvajaḥ/
411.013. aṅkuśaṃ kuṇḍalaṃ mālā dṛśyante supratiṣṭhitāḥ/
411.014. ekaṃ sā janayetputraṃ taṃ ca rājānamādiśet

30.920

411.015. yasyāḥ pāṇau pradṛśyeta koṣṭhāgāraṃ satoraṇam/
411.016. api dāsakule jātā rājapatnī bhaviṣyati

30.921

411.017. dvātriṃśaddaśanā yasyāḥ sarve gokṣīrapāṇḍarāḥ/
411.018. samaśikharisnigdhābhā rājānaṃ sā prasūyate

30.922

411.019. snigdhā kāraṇḍavaprekṣā hariṇākṣī tanutvacā/
411.020. raktoṣṭhajihvā sumukhī rājānamupatiṣṭhati

30.923

411.021. sūkṣmā ca tuṅganāsā ca muktamāraktimodarī/
411.022. subhrūḥ suvarakeśāntā sā tu kanyā bahuprajā

30.924

411.023. aṅgulyaḥ saṃhitāḥ kāntā nakhāḥ kamalasaṃnibhāḥ/
411.024. suṛjuraktacaraṇā sā kanyā sukhamedhate

30.925

411.025. yasyāvartau samau snigdhau ubhau pārśvau susaṃsthitau/
411.026. ...............ṛājapatnī tu sā bhavet

30.926

411.027. pradakṣiṇaṃ prakrameta prekṣate ca pradakṣiṇam/
411.028. pradakṣiṇasamācārāṃ kanyāṃ bhāryarthamāvahet

30.927

411.029. ūrū jaṅghe ca pārśve ca tathā vikramaḥ saṃsthitaḥ/
411.030. raktānte vipule netre sā kanyā sukhamedhate

30.928

411.031. mṛgākṣī mṛgajaṅghā ca mṛgagrīvā mṛgodarī/
411.032. yuktanāmā tu yā nārī rājānamupatiṣṭhate

30.929

412.001. <412>yasyāgralalitāḥ keśā mukhaṃ ca parimaṇḍalam/
412.002. nābhiḥ pradakṣiṇāvartā sā kanyā kulavardhinī

30.930

412.003. nātidīrghā nātihrasvā supratiṣṭhatanutvacā/
412.004. sukhasaṃsparśakeśāgrā saubhāgyaṃ nātivartate

30.931

412.005. kāntajihvā tu yā nārī raktoṣṭhī priyabhāṣiṇī/
412.006. tādṛśīṃ varayetprājño gṛhārthaṃ sukhamedhinīm

30.932

412.007. nīlotpalasuvarṇābhā dīrghāṅgulitalā tu yā/
412.008. sahasrāṇāṃ bahūnāṃ tu svāminī sā bhaviṣyati

30.933

412.009. dhanadhānyaiḥ samāyuktāmāyuṣā yaśasā śriyā/
412.010. kanyāṃ lakṣaṇasampannāṃ prāpya vardhati mānavaḥ

30.934

412.011. kīrtitāstu mayā dhanyā maṅgalyakṣaṇāḥ striyaḥ/
412.012. apraśastaṃ pravakṣyāmi yathoddeśena lakṣaṇam

30.935

412.013. ūrdhvaprekṣī adhaḥprekṣī yā ca tiryak ca prekṣiṇī/
412.014. udbhrāntā vipulākṣī ca varjanīyā vicakṣaṇaiḥ

30.936

412.015. bhinnāgraśatikā rūkṣāḥ keśā yasyāḥ pralambikāḥ/
412.016. citrāvalī citragātrā bhavati kāmacāriṇī

30.937

412.017. kāmukā piṅgalā caiva gaurī caivātikālikā/
412.018. atidīrghā atihrasvā varjanīyā vicakṣaṇaiḥ

30.938

412.019. yasyāstrīṇi pralambanti lalāṭamudaraṃ sphicau/
412.020. trīṃśca sā puruṣān hanti devaraṃ śvaśuraṃ patim

30.939

412.021. pārśvato romarājī tu vinatā ca kaṭirbhavet/
412.022. dīrghamāyuravāpnoti dīrghakālaṃ ca duḥkhitā

30.940

412.023. kākajaṅghā ca yā nārī raktākṣī ghargharasvarā/
412.024. niḥsukhā ca nirāśā ca varjitā naṣṭabāndhavā

30.941

412.025. atisthūlodaram yasyāḥ pralambo niṃnasaṃnibhaḥ/
412.026. atyantamavaśā nārī bahuputrā suduḥkhitā

30.942

412.027. yā tu sarvasamācārā mṛdvaṅgī samatāṃ gatā/
412.028. sarvaiḥ samairguṇairyuktā vijñeyā kāmacāriṇī

30.943

412.029. yasyā romacite jaṅghemukhaṃ ca parimaṇḍalam/
412.030. putraṃ vā bhrātaraṃ vāpi jāramicchati tādṛśī

30.944

412.031. yasyā bāhuprakoṣṭhau dvau romarājīsamāvṛtau/
412.032. uttaroṣṭhe ca romāṇi sā tu bhakṣayate patim

30.945

413.001. <413>yasyā hastau ca pādau ca cchidrau dantāntarāṇi ca/
413.002. patinopārjitaṃ dravyaṃ na tasyā ramate gṛhe

30.946

413.003. yasyāstu vrajamānāyāḥ sphuṭante parvasaṃdhayaḥ/
413.004. sā jñeyā duḥkhabahulā sukhaṃ naivādhigacchati

30.947

413.005. yasyā kaniṣṭhikā pāde bhūmiṃ na spṛśate 'ṅguliḥ/
413.006. kaumāraṃ sā patiṃ tyaktvā ātmanaḥ kurute priyam

30.948

413.007. anāmāṅguliḥ pādasya mahīṃ na spṛśate 'ṅguliḥ/
413.008. na sā ramati kaumāraṃ bandhakītvena jīvati

30.949

413.009. yasyāḥ pradeśinī pāde 'ṅguṣṭhaṃ samatikramet/
413.010. kumārī kurute jāram yauvanasthā viśeṣataḥ

30.950

413.011. āvartaḥ pṛṣṭhato yasyā nābhī sā cānubandhati/
413.012. na sā ramati kaumāraṃ dvitīyaṃ labhate patim

30.951

413.013. vikṛtā sthirajālā ca rūkṣagaṇḍaśiroruhā/
413.014. api rājakule jātā dāsītvamadhigacchati

30.952

413.015. yasyāstu hasamānāyā gaṇḍe jāyati kūpakam/
413.016. agnikārye 'pi sā gatvā kṣipraṃ doṣaṃ kariṣyati

30.953

413.017. samāsamagatā subhrūrgaṇḍāvartā ca yā bhavet/
413.018. pralamboṣṭhī tu yā nārī naikatra ramate ciram

30.954

413.019. lambodarī sthūlaśirā raktakṣī piṅgalānanā/
413.020. aṣṭau bhakṣayate vīrānnavame tiṣṭhate ciram

30.955

413.021. na devikā na nadikā na ca daivatanāmikā/
413.022. vṛkṣagulmasanāmā ca varjanīyā vicakṣaṇaiḥ

30.956

413.023. nakṣatranāmā yā nārī yā ca gotrasanāmikā/
413.024. suguptā rakṣitā vāpi manasā pāpamācaret

30.957

413.025. dārān vivarjayedetān yā mayā parikīrtitāḥ/
413.026. praśastā yāstu pūrvoktāstādṛśīyānnarah(?) sadā

30.958

413.027. padmāṅkuśasvastikavardhamānaiścakradhvajābhyāṃ kalaśena pāṇau/
413.029. śaṅkhātapatrottamalakṣaṇaiśca saṃpattaye sādhu bhavanti kanyāḥ

30.959

413.031. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin kanyālakṣaṇaṃ nāmādhyāyaḥ//
414.001. <414>atha khalu bhoḥ puṣkarasārin vastrādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
414.001. tacchrūyatām/
414.001. atha kim/
414.002. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
414.003. vastrādhyāyaḥ/
414.004. kṛttikāsu dahatyagnirarthalābhāya rohiṇī/
414.005. mṛgaśirā mūṣīdaṃśā ārdrā prāṇavināśinī

30.960

414.006. punarvasuśca dhanyā syātpuṣye vai vastravān bhavet/
414.007. āśleṣāsu bhavenmoṣaḥ śmaśānaṃ maghayā vrajet

30.961

414.008. phālgunīṣu bhaved vidyā uttarāsu ca vastravān/
414.009. hastāsu hastakarmāṇi citrāyāṃ gamanaṃ dhruvam

30.962

414.010. svātyāṃ ca śobhanaṃ vastraṃ viśākhā priyadarśanam/
414.011. bahuvastrā cānurādhā jyeṣṭhā vastravināśinī

30.963

414.012. mūlena kledayedvāsa āṣāḍhā rogasambhavā/
414.013. uttarā mṛṣṭabhojī syācchravaṇe cakṣuṣo rujam

30.964

414.014. dhaniṣṭhā dhānyabahulā vidyācchatabhiṣe bhayam/
414.015. pūrvabhādrapade toyaṃ putralābhāya cottarā

30.965

414.016. revatī dhanalābhāya aśvinī vastralābhadā/
414.017. bharaṇī ca bhayākīrṇā cauragamyā ca sā bhavet

30.966

414.018. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin vastrādhyāyaḥ//
414.019. atha khalu bhoḥ puṣkarasāriṃl luṅgādhyāyaṃ pravakṣyāmi/
414.019. tacchrūyatām/
414.019. atha kim/
414.020. kathayatu bhagavāṃs triśaṅkuh--
414.021. luṅgādhyāyaḥ/
414.022. kutrotpannā ime bījāh(?) śasyānāṃ ca yavādayaḥ/
414.023. yairidaṃ dhriyate viśvaṃ kṛtsnaṃ sthāvarajaṅgamam

30.967

414.024. vāpayet tu kathaṃ bījaṃ lāṅgalam yojayetkatham/
414.025. keṣu nakṣatrayogeṣu tithiyogeṣu keṣu ca

30.968

414.026. śāradaṃ vātha graiṣmaṃ tu kasmin māse tu vāpayet/
414.027. nimittaṃ kati śasyante kāni vā parivarjayet/
414.028. kasya vā dāpayed dhūpaṃ kena mantreṇa dāpayet

30.969

414.029. pradakṣiṇasamāvṛttā yadi luṅgā prajāyate/
414.030. tadā nāgamukhī luṅgā dahati citramukhyapi

30.970

415.001. <415>darbhasūcīmukhī vāpi kāraṇaṃ tatra ko bhavet/
415.002. kati saubhikṣiko luṅgāḥ kati daurbhikṣikāḥ smṛtāḥ/
415.003. kativarṇāḥ samākhyātāḥ kativarṇā nidarśitāḥ

30.971

415.004. naṣṭāpanaṣṭabījasya varṣati yadi vāsavaḥ/
415.005. nirghāto vā bhavettīvro 'thavāpi medinī calet

30.972

415.006. śasyaṃ phalasya kiṃ tatra nimittamupalakṣayet/
415.007. sarvametatsamāsena śrotumicchāmi tattvataḥ

30.973

415.008. puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya vacanaṃ śrutvā triśaṅkurmātaṅgādhipatiridaṃ vacanamabravīt--
415.009. purā devāsurair nāgairyakṣarākṣasakinnaraiḥ/
415.010. sāgarādamṛtaṃ dṛṣṭaṃ manthite tu samudbhavam

30.974

415.011. amṛte bhakṣyamāṇe tu bhāgaṃ prārthitavān dvijaḥ/
415.012. tato dattāḥ surairbhāgā amṛtāddaśabindavah

30.975

415.013. tata utpannā ime bījā bhuvi lokasukhāvahāḥ/
415.014. yavavrīhitilāścaiva godhūmā mudgamāṣakāḥ

30.976

415.015. śyāmakaṃ saptamaṃ vidyādikṣuścāṣṭamakaḥ smṛtaḥ/
415.016. śeṣāstu saṃgatā jātā bahavaḥ śasyajātayaḥ

30.977

415.017. haritakeṣu sarveṣu ye cānye sattvajātayaḥ/
415.018. parito navamo binduḥ sarvadehe 'mṛto 'bhavat/
415.019. mūleṣu caiva sarveṣu bindurekaḥ prapātitaḥ

30.978

415.020. āṣāḍhe śuklapakṣe 'sya vrīhidhānyāni vāpayet/
415.021. śāradādīni sarvāṇi māse bhādrapade tathā

30.979

415.022. kārtike mārgaśīrṣe vā grīṣmadhānyāni vāpayet/
415.023. pañcamyāṃ śuklasaptamyāṃ ṣaṣṭhyāmekādaśīṣu ca

30.980

415.024. trayodaśyāṃ dvitīyāyāṃ tathā hi navamīṣu ca/
415.025. viśeṣatastu niṃneṣu sarvabījāni hyutsṛjet

30.981

415.026. bharaṇīpuṣyamūleṣu hastāśvinīmaghāsu ca/
415.027. kṛttikāsu viśākhāsu viśeṣeṇa tu śāradam

30.982

415.028. saumye maitre 'nurādhe ca dhaniṣṭhāśravaṇāsu ca/
415.029. utsargaḥ sarvabījānāmuttareṣu praśasyate/
415.030. varjayejjanmanakṣatraṃ saṃgrahaṃ ca vivarjayet

30.983

415.031. grāmakṣetre ca yad bījaṃ gṛhe ca gṛhadevatā/
415.032. nimittamupalakṣeta maṅgalāni śubhāni ca

30.984

416.001. <416>brāhmaṇaṃ kṣatriyaṃ kanyāmarciṣmantaṃ ca pāvakam/
416.002. vāraṇendraṃ vṛṣaṃ caiva hayaṃ vā svabhyalaṃkṛtam

30.985

416.003. pūrṇakumbhaṃ dhvajaṃ chatramāmamāṃsaṃ surāṃ tathā/
416.004. uddhṛtāṃ dhāraṇīṃ caiva baddhamekapaśuṃ dadhi

30.986

416.005. cakrārūḍhaṃ ca śakaṭaṃ kākārūḍhāṃ ca sūkarīm/
416.006. parasyāropaṇaṃ dṛṣṭvā sasyasampattimādiśet

30.987

416.007. sarve dakṣiṇato dhanyāḥ puraśca mṛgapakṣiṇaḥ/
416.008. darśanaṃ śuklapuṣpāṇāṃ phalānāṃ caiva śasyate

30.988

416.009. ajo vā vāmataḥ śasyo jambukaśca praśasyate/
416.010. vikṛtaṃ kubjakuṣṭhiṃ ca mukhaṃ śmaśrudharaṃ tathā

30.989

416.011. naraṃ nirbhartsitaṃ dīnaṃ śokārtaṃ vyādhipīḍitam/
416.012. varāhavṛndaṃ sarpaṃ ca gardabhaṃ bhārahīnakam/
416.013. dṛṣṭvā nivartayed bījaṃ punargrāmaṃ praveśayet

30.990

416.014. tilasya bahupūrṇasya bhāṇ:e syādvapanaṃ tathā/
416.015. śrutvā hyetāni vrajatāṃ sasyasampattimādiśet

30.991

416.016. rāśisthaṃ grathitaṃ dhautaṃ svasthamaṅkuritaṃ tathā/
416.017. śrutvā saṃmārjitaṃ caiva ityāśukṛtinaṃ viduḥ

30.992

416.018. śrutvā mlānaṃ ca śuṣkaṃ ca mandavṛṣṭiṃ ca nirdiśet/
416.019. śrutvā nivartayed bījaṃ punargrāmaṃ praveśayet

30.993

416.020. nīyamānaṃ ca yad bījaṃ varṣate yadi vāsavaḥ/
416.021. svayameva tu tacchasyaṃ kāmaṃ kālena bhujyate

30.994

416.022. nīyamānaṃ ca yad bījaṃ kampate yadi medinī/
416.023. bhramyate karṣakaḥ sthānānna tacchakyaṃ tu vāpitum

30.995

416.024. nīyamānasya bījasya nirghāto dāruṇo bhavet/
416.025. svāmino maraṇaṃ kṣipraṃ śasyapālasya nirdiśet

30.996

416.026. atha vā vyākulaṃ karyādrājadaṇḍaṃ nikṛntati/
416.027. dṛṣṭvā nivartayed bījaṃ punargrāmaṃ niveśayet

30.997

416.028. brāhmaṇebhyo yathāśakti datvā tu saṃprayojayet/
416.029. kṛtvā suvipulāṃ vedīṃ darbhānāstīrya sarvataḥ

30.998

416.030. samidbhiragniṃ prajvālya juhuyād ghṛtasarṣapam/
416.031. vedaśāntiṃ japetpūrvaṃ śasyaśāntimataḥ param

30.999

417.001. <417>japetpārāśaraṃ pūrvaṃ priyatāṃ vācayed dvijaiḥ/
417.002. prathamaṃ prānmukhaṃ bījaṃ prakṣipeduttare 'tha vā

30.1000

417.003. pipīlikā yadā kṣetre bījaṃ kurvanti saṃcayam/
417.004. suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarvasasyeṣu saṃpadā

30.1001

417.005. haranti cet tṛṇād bījaṃ tṛṇe śasyāpahā api/
417.005. parasparaṃ ca hiṃsanti dhānyaṃ ca nidhanaṃ vrajet

30.1002

417.006. sthaleṣu saṃcayaṃ dṛṣṭvā mahāvṛṣṭiṃ vinirdiśet/
417.007. dṛṣṭvā tu saṃcayaṃ niṃne 'nāvṛṣṭiṃ ca nirdiśet

30.1003

417.008. yadā tu preṣitaṃ bījaṃ saptarātreṇa jāyate/
417.009. suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarvaśasyeṣu saṃpadā

30.1004

417.010. yadā tu proṣitaṃ bījamardhamāsena jāyate/
417.011. alpaṃ niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ cātra jāyate

30.1005

417.012. trirātrāccatūrātrādvā yadi luṅgaḥ prajāyate/
417.013. ativṛṣṭirbhavettatra paracakrabhayaṃ viduḥ

30.1006

417.014. luṅgasya tu ye pādāḥ pañca sapta nava tathā/
417.015. suvṛṣṭiṃ ca subhikṣaṃ ca sarvasasyeṣu saṃpadā

30.1007

417.016. syālluṅgasya tu ye pādāścatvāro 'ṣṭapadātha vā/
417.017. alpaṃ niṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ cātra nirdiśet

30.1008

417.018. luṅgasya yadi pādāstu dṛśyante dvādaśa kvacit/
417.019. kvacinniṣpadyate śasyaṃ dubhikṣaṃ kvacidādiśet/
417.020. vāmāvartāḥ pradṛśyante durbhikṣaṃ tatra nirdiśet

30.1009

417.021. yadā pūrvamukhī luṅgā kṣemaṃ vṛṣṭiṃ ca nirdiśet/
417.022. yadā paścānmukhī luṅgā ativṛṣṭiṃ ca nirdiśet

30.1010

417.023. kṣemaṃ subhikṣaṃ caivātra yadā luṅgottarāmukhī/
417.024. haritālasuvarṇābhā bhadraśocirivotthitā

30.1011

417.025. darbhasūcīmukhī cāpi dṛśyate yatra kutracit/
417.026. kvacinniṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ tatra nirdiśet

30.1012

417.027. yadā nāgamukhī luṅgā dṛśyate yatra vā kvacit/
417.028. kvacinniṣpadyate śasyaṃ durbhikṣaṃ cātra nirdiśet/
417.029. tatrāśanibhayaṃ cāpi bhayaṃ meghānna saṃśayaḥ

30.1013

417.030. kṛṣimūlamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram/
417.031. nāsti kṛṣisamāvṛttiḥ svayamuktaṃ svayambhuvā

30.1014

418.001. <418>nākṛṣerdharmamāpnoti nākṛṣeḥ sukhamāpnuyāt/
418.002. dharmamarthaṃ tathā kāmaṃ sarvaṃ prāpnoti karṣakaḥ

30.1015

418.003. iti luṅgādhyāyaḥ//
418.004. punarapi puṣkarasārī brāhmaṇastriśaṅkur mātaṅgādhipatimetadavocat--
418.005. kathaṃ pṛthivyāṃ nāgāśca kena vā vinivāritāḥ/
418.006. kuto mūlasamutthānaṃ nirghātaḥ kutra jāyate

30.1016

418.007. kutaścābhrāṇi jāyante nānāvarṇā diśo daśa/
418.008. kasyaiṣa mahataḥ śabdaḥ śrūyate dundubhisvaraḥ

30.1017

418.009. ko hi sṛjati durbhikṣaṃ subhikṣaṃ caiva prāṇinām/
418.010. kastatra sa muniśreṣṭho nāma gotraṃ bravīhi me

30.1018

418.011. daivatāni ca me brūhi vidhānāni svayambhuvaḥ/
418.012. yajñaṃ ca yajñabhāgaṃ ca hotavyaśca yathā baliḥ

30.1019

418.013. pṛthivyāṃ daivataṃ brūhi āśrame daivataṃ brūhi/
418.014. deve tu daivataṃ brūhi kena devī sā kalpitā

30.1020

418.015. pātrasya daivataṃ brūhi pūrṇakumbhasya daivatam/
418.016. karake daivataṃ brūhi tathā sthālyāṃ ca daivatam

30.1021

418.017. śasyasya daivataṃ brūhi śasyapālasya daivatam/
418.018. vāyuskandhaiśca katibhiḥ śukro vegaṃ pramuñcati

30.1022

418.019. atha triśaṅkurmātaṅgādhipatirbrāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇametadavocat--
418.020. pṛthvī vā vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam/
418.021. tatra saṃvartate piṇḍaṃ tato meghaḥ pravartate

30.1023

418.022. eṣa vyāpnoti cākāśaṃ vāyunā janyate ghanaḥ/
418.023. ādityaraśmayo vāri samudrasya nabhastale

30.1024

418.024. tajjalaṃ nāgasaṃkṣiptaṃ tato varuṇasaṃkṣayaḥ/
418.025. vāyur nabho garjayate agnirvidyotate diśaḥ

30.1025

418.026. marutā kṣipyate piṇḍaṃ saṃnipātaśca garjate/
418.027. virodhanaṃ tu vāyośca agneśca anilasya ca

30.1026

418.028. ākāśe vartate piṇḍaṃ paścātpatati medinīm/
418.029. yad grahāṇāmadhipatir nakṣatrajyotiṣāmapi/
418.030. tato mārutasaṃsargātparjanyamapi varṣṣati

30.1027

418.031. varṣate śailaśikhare yatra saṃprasthito janaḥ/
418.032. yatra satyaṃ ca dharmaśca havirmeghaśca vartate

30.1028

419.001. <419>tatra bījāni rohanti annapānaṃ samṛdhyati/
419.002. evaṃ piṇḍāśanirādyā tato vātāśanī smṛtā/
419.003. dantāśanī tṛtīyā tu aśanistu caturthikā

30.1029

419.004. pañcamī krimayaḥ proktāḥ ṣaṣṭhī tu śalabhāstathā/
419.005. saptamī syādanāvṛṣṭirativṛṣṭistastathāṣṭamī

30.1030

419.006. navamī saṃbaraḥ proktā ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
419.007. etāstvaśanyo vyākhyātāstāsāṃ vai devatāḥ śṛṇu/
419.008. piṇḍāśanī brahmasṛṣṭā eṣā jyeṣṭhādyadevatā

30.1031

419.009. dantāśanī tu sainyānāṃ grahā vātāśanī smṛtā/
419.010. adeśa.......................ḍevatāḥ

30.1032

419.011. śalabhāḥ ketudaivatyā ādityā ditidevatāḥ/
419.012. śaṃsakāmativarṣasya anāvṛṣṭestu jyoti{ṣah}

30.1033

419.013. {samba}rasya tu parjanyamākhyātā nava devatāḥ/
419.013. aśanyā devatāḥ proktā ākāśagamanārthaṃ bodhata/
419.015. pūrvamadhīndradaivatyaṃ dakṣiṇe yamadaivatam/
419.016. varuṇaṃ paścime vidyāduttare dhanadaḥ smṛtaḥ/
419.017. ..ṭyā daivataṃ viṣṇurāśramaṃ viśvadaivatam

30.1034

419.018. samidhādaivatā devāstebhyo devī prakalpitā/
419.019. samidhādaivatā...........ṭognihutāśanam

30.1035

419.020. vedyāṃ tu daivatam ............kārādityadaivatam/
419.021. pātrasya devatā dharmaḥ pūrṇakumbhe janārdanaḥ

30.1036

419.022. caruṃ ceti.....ḍhūpasthānasya jyotiṣaḥ/
419.023. śasya......śasyapālo mahāmatiḥ/
419.024. vāyuskandhaiścaturbhistu śukro vegaṃ pramuñcati

30.1037

419.025. atra madhye pṛthivyāpa āśramo viśvadaivataḥ/
419.026. tasmin deśe......yasmin prīto vṛṣadhvajaḥ

30.1038

419.027. ityāha bhagavāṃstriśaṅkuḥ/
419.027. punarapi puṣkarasārī brāhmaṇastriśaṅkumevamāha--
419.028. kimarthamāśrame nityaṃ hūyate havyavāhanaḥ/
419.029. tṛṇakāṣṭhāni saṃhṛtya meghaṃ dṛṣṭvā samutthitam

30.1039

419.030. ati.....ṇyate agniṃ sudāruṇam/
419.031. sarvalokahitārthāya dhyātvā divyeta cakṣuṣā/
419.032. praśamecca samāsena tadbhavārthaṃ tu ......

30.1040

420.001. <420>evamukte triśaṅkurmātaṅgādhipatirbrāhmaṇaṃ puṣkarasāriṇametadavocat--
420.002. dhūmikādhyāyaḥ/
420.003. purā hi khāṇḍavadvīpamarjunena mahātmanā/
420.004. .........jvalitaṃ jātavedasā

30.1041

420.005. .........prasannamānānnidhigatam/
420.006. tatra dagdhā anekā hi nāgāḥ koṭisahasraśaḥ

30.1042

420.007. purā mahoragagaṇā yakṣarākṣasapannagāḥ/
420.008. pādahīnāḥ kṛtāḥ kecid bāhuhīnāḥ kṛtāpare

30.1043

420.009. vaikalyaṃ karṇanāsābhyāṃ kṛtaṃ caivākṣipātanam/
420.010. tadāprabhṛti bhūtānāṃ dṛṣṭaṃ vai trāsitaṃ manaḥ

30.1044

420.011. agninā tāpitāḥ kecidbāṇairanye ca sūditāḥ/
420.012. vācāṭakenāpi purā kādraveyāḥ prapātitāḥ

30.1045

420.013. arciṣā havigandhena muhyamānā nabhontare/
420.014. tadvihīnāḥ patantyanye guhyakā dharaṇītale

30.1046

420.015. sahāmpatistu nāṃnā sa śasyakāle tadāśrame/
420.016. śasyapālaistu satataṃ hotavyo havyavāhanaḥ

30.1047

420.017. gṛhamedhī jvālayedagniṃ nirmale 'pi nabhontare/
420.018. digbhāgeṣu ca bhūtānāṃ teṣāmarthaṃ dine dine

30.1048

420.019. jāgrataṃ satataṃ vahnimāśramastho 'pi dhārayet/
420.020. meghaṃ dṛṣṭvā viśeṣeṇa jvālitavyo hutāśanaḥ

30.1049

420.021. sadhūmaṃ jvalitaṃ dṛṣṭvā dīpyamānaṃ tu pāvakam/
420.022. bhayamāpatate teṣāṃ nāgasainyaṃ vimuhyate

30.1050

420.023. agniṃ paricarato 'sya śasyapālasya cāśrame/
420.024. agninā hūyamānena sidhyate sarvakarma ca

30.1051

420.025. ayaṃ bhoḥ puṣkarasārin dhūmikādhyāyaḥ//
420.026. atha khalu bhoḥ puṣkarasāriṃs tithikarmanirdeśaṃ nāmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmi/
420.026. tacchrūyatām/
420.027. atha kim/
420.027. kathayatu bhagavāṃstriśaṅkuh--
420.028. tithikarmanirdeśaḥ/
420.029. nandāṃ pratipadāmāhuḥ praśastāṃ sarvakarmasu/
420.030. vijñānasya samārambhe pravāse ca vigarhitā

30.1052

420.031. dvitīyā kathitā bhadrā śastā bhūṣaṇakarmasu/
420.032. jayā tṛtīyā vyākhyātā praśastā jayakarmasu

30.1053

421.001. <421>caturthī kathitā riktā grāmasainyavadhe hitā/
421.002. cauryābhicārakūṭāgnidāhagorasasādhane

30.1054

421.003. pūrṇā tu pañcamī jñeyā cikitsāgamanādhvasu/
421.004. dānādhyayanaśilpeṣu vyāyāme ca praśasyate

30.1055

421.005. jayeti saṃjñitā ṣaṣṭhī garhitādhvasu śasyate/
421.006. gṛhe kṣetre vivāhe vā āvāhakarmasu mitreti

30.1056

421.007. bhadrā ca saptamī khyātā śreṣṭhā sā saukṛte 'dhvani/
421.008. nṛpāṇāṃ śāsane chatre śayyānāṃ karaṇeṣu ca

30.1057

421.009. mahābalāṣṭamī sā ca prayojyā parirakṣaṇe/
421.010. bhayamandarabaddheṣu yogeṣu haraṇeṣu ca

30.1058

421.011. ugrasenā tu navamī tasyāṃ kuryādripukṣayam/
421.012. tathā viṣadhnāvaskandavidyābandhavadhakriyāḥ

30.1059

421.013. sudharmā daśamī śastā śāstrārambhe dhanodyate/
421.014. śāntisvastyayanārambhe dānayajñodyateṣu ca

30.1060

421.015. ekādaśī punarmānyā strīṣu ca māṃsamadyayoḥ/
421.016. kārayennagaraṃ guptaṃ vivāhaṃ śāstrakarma ca

30.1061

421.017. yaśeti dvādaśīmāhurvaire 'dhvani ca garhitā/
421.018. vivāhe ca girau kṣetre gṛhakarmasu pūjitā

30.1062

421.019. jayā trayodaśī sādhvī maṇḍaleṣu ca yoṣitām/
421.020. kanyāvaraṇavāṇijyavivāhādiṣu ceṣyate

30.1063

421.021. ugrā caturdaśī tu syātkārayedabhicārikam/
421.022. vadhabandhaprayogāṃśca pūrvaṃ ca praharedapi

30.1064

421.023. siddhā pañcadaśī sādhvī devatāgnividhau hitā/
421.024. gosaṃgrahavṛṣotsargabalijapyavrateṣu ca

30.1065

421.025. nandādīnāṃ kriyā pūrve ṣaṣṭhyādīnāṃ tu madhyame/
421.026. sunandāyāśca saṃdhyābhirdinarātryoḥ prasidhyati

30.1066

421.027. ayaṃ bhoḥ puṣkarasāriṃs tithikarmanirdeśo nāmādhyāyaḥ//
421.028. api ca mahābrāhmaṇa idaṃ pūrvanivāsānusmṛtijñānasākṣātkriyāyāṃ vidyāyāṃ cittamabhinirṇayāmi nivartayāmi, anekavidhapūrvanivāsaṃ samanusmarāmi//
421.030. syātte brāhmaṇa kāṅkṣā vā vimatirvā anyaḥ sa tena kālena tena samayena brahmā devānāṃ pravaro 'bhūt/
421.031. nahyevaṃ draṣṭavyam/
421.031. ahameva sa tena kālena tena samayena brahmā devānāṃ pravaro 'bhūvam/
421.032. so 'haṃ tataścyutaḥ samāna indraḥ kauśiko 'bhūvam/
421.032. tataścyutaḥ samāno 'raṇemirgautamo 'bhūvam<422>/
422.001. tataścyutaḥ samānaḥ śvetaketur nāma maharṣirabhūvam/
422.001. tataścyutaḥ samānaḥ śukapaṇḍito 'bhūvam/
422.002. mayā te tadā brāhmaṇa catvāro vedā vibhaktāḥ/
422.002. tadyathā puṣyo bahvṛcānāṃ paṅktiśchandogānām/
422.003. ekaviṃśaticaraṇā adhvaryavaḥ/
422.003. kraturatharvaṇikānām//
422.004. syāttava brāhmaṇa kāṅkṣā vā vimatirvā anyaḥ sa tena kālena tena samayena vasur nāma maharṣirabhūt/
422.005. na hyevaṃ draṣṭavyam/
422.005. ahameva sa tena kālena tena samayena vasur nāma maharṣirabhūvam/
422.006. mayā sā takṣakavadhūkāyāḥ kapilā nāma māṇavikā duhitā āsāditā bhāryārthāya/
422.007. so 'haṃ tatra saṃraktacitta ṛddhyā bhraṣṭo dhyānebhyo vañcitaḥ parihīnaḥ/
422.007. so 'hamātmānaṃ jugupsamānastasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāṃ babhāṣe--oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ/
422.008. tatsavituvareṇyaṃ bhargo devasya dhīmahi/
422.009. dhiyo yo naḥ pracodayāt//
422.010. so 'haṃ brāhmaṇa tvāṃ bravīmi--sāmānyasaṃjñāmātrakamidaṃ lokasya brāhmaṇa iti vā kṣatriya iti vā vaiśya iti vā śūdra iti vā/
422.011. ekamevedaṃ sarvaṃ sarvamidamekam/
422.011. putrāya me śārdūlakarṇāya prakṛtiṃ duhitaramanuprayaccha bhāryārthāya/
422.012. yāvatakaṃ kulaśulkaṃ manyase tāvatakamanupradāsyāmi/
422.013. idaṃ ca vacanaṃ punaḥ śrutvā triśaṅkormātaṅgarājasya brāhmaṇaḥ puṣkarasārī idamavocat--
422.014. bhagavāñ śrotriyaḥ śreṣṭhastvatto bhūyānna vidyate/
422.015. sadevakeṣu lokeṣu mahābrahmasamo bhavān

30.1067

422.016. putrāya te bhoḥ prakṛtiṃ dadāmi śīlena rūpeṇa guṇairupetaḥ/
422.018. śārdūlakarṇaḥ prakṛtistu bhadrā ubhau rametāṃ rucitaṃ mamedam

30.1068

422.020. tatra tāni pañcamātrāṇi māṇavakaśatāni uccaiḥśabdāni procurmahāśabdāni--mā tvaṃ bho upādhyāya vidyamāneṣu brāhmaṇeṣu cāṇḍālena sārdhaṃ saṃbandhaṃ rocaya/
422.021. nārhasi bho upādhyāya vidyamāneṣu brāhmaṇeṣu cāṇḍālena sārdhaṃ saṃbandhaṃ kartum//
422.023. atha brāhmaṇaḥ puṣkarasārī teṣāṃ nidānaṃ nidāya śabdaṃ saṃsthāpya nipatya ślokenaitānarthānabhāṣata--
422.025. evametadyathā hyeṣa triśaṅkurbhāṣate giram/
422.026. tattvaṃ hyavitathaṃ bhūtaṃ satyaṃ nityaṃ tathā dhruvam

30.1069

422.027. atha brāhmaṇaḥ puṣkarasārī teṣāṃ māṇavakānāṃ taṃ mahāntaṃ śabdaṃ saṃsthāpya triśaṅkuṃ mātaṅgarājamidamavocat--ayaṃ bhostriśaṅko brahmaṇā sahāpatinā cātrumahābhaitiko mahāpuruṣaḥ prajñaptaḥ/
422.029. yasya
422.030. śiraḥ satāraṃ gaganamākāśamudaraṃ tathā/
422.031. parvatāścāpyubhāvūrū pādau ca dharaṇītalam

30.1070

423.001. <423>sūryācandramasau netre roma tṛṇavanaspatī/
423.002. sāgarāścāpyamedhyaṃ vai nadyo mūtrasravo 'sya tu

30.1071

423.003. aśrūṇi varṣaṇaṃ cāsya eṣa brahmā sahāpatiḥ/
423.004. bhavāṃstu paramajño 'si tanme brūhi yathā tathā

30.1072

423.005. iha bhostriśaṅko kimāha svalakṣaṇaṃ brahmaṇaḥ pratyavekṣasva/
423.005. pitrā ca mātrā ca kṛtāni karmāṇi bhavanti/
423.006. aśvastanāstena vañcitāḥ/
423.007. gacchanti sattvā bahugarbhayoniṃ na caiva kaścinmanujo hyayoniḥ/
423.009. samastajātau pracaranti sattvā na mārutājjāyate kaścideva

30.1073

423.010. svabhāvabhāvyaṃ hyavagaccha loke ke brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ/
423.013. sarvatra kāṇāḥ kuṇinaśca khañjāḥ kuṣṭhī kilāsī hyapasmāriṇo 'pi

30.1074

423.015. kṛṣṇāśca gaurāśca tathaiva śyāmāḥ sattvāḥ prajā hyanyatame viśiṣṭāḥ/
423.017. sahāsthicarmāḥ sanakhāḥ samāṃsā duḥkhī sukhī mūtrapurīṣayuktāḥ/
423.019. na cendriyāṇāṃ praviviktirasti tasmānna varṇāścaturo bhavanti

30.1075

423.021. mantrairhi yadi labhyeta svargaṃ tu gamanaṃ dvijaḥ/
423.022. kṛṣṇaśuklāni karmāṇi bhaveyur niṣphalāni hi

30.1076

423.023. yasmātkṛṣṇāni śuklāni karmāṇi saphalāni hi/
423.024. pacyamānāni dṛśyante gatiṣvetāni pañcasu

30.1077

423.025. māṇavakaśateṣu sa tatra vinihato mahāyaśasā triśaṅkunā puṣkarasārī brāhmaṇo 'bravīt--brāhmaṇo 'sau mātaṅgarājo hi triśaṅkur nāma/
423.026. bhavān hi brahmā indraśca kauśikaḥ/
423.026. tvamaraṇemiśca gautamaḥ/
423.027. tvaṃ śvetaketuśca śukapaṇḍitaḥ/
423.027. vedaḥ samākhyātastvayā caturdhā/
423.027. bhagavānvasū rājarṣirmahāyaśā bhagavān/
423.029. jñānena hi tvaṃ parameṇa yuktaḥ sarveṣu śāstreṣu bhavān kṛtārthaḥ/
424.001. <424>śreṣṭho viśiṣṭo paramo 'si loke bhavān hi vidyācaraṇena yuktaḥ

30.1078

424.003. dadāmi te 'haṃ prakṛtiṃ mamāmalāṃ śīlena rūpeṇa guṇairupetaḥ/
424.005. śārdūlakarṇaḥ prakṛtiśca bhadrā ubhau rametāṃ rucitaṃ mamedam

30.1079

424.007. pragṛhya bhṛṅgāramudakaprapūrṇamāvarjito brāhmaṇo hṛṣṭacittaḥ/
424.008. anupradāsīdudakena kanyakāṃ śārdūlakarṇasya iyamastu bhāryā

30.1080

424.011. udagracitta āsīnmātaṅgarājaḥ/
424.012. kṛtvā niveśaṃ sa tadātmajasya gatvāśrame 'sau nagaram yaśasvī/
424.014. dharmeṇa vai kārayati svarājyaṃ kṣemaṃ subhikṣaṃ ca sadotsavāḍhyam

30.1081

iti/
424.016. syād bhikṣavo yuṣmākaṃ kāṅkṣā vā vimatirvā vicikitsā vā--anyaḥ sa tena kālena tena samayena triśaṅkur nāma mātaṅgarājo 'bhūt? naivaṃ draṣṭavyam/
424.017. ahameva sa tena kālena tena samayena triśaṅkur nāma mātaṅgarājo 'bhūvam/
424.018. syādevaṃ ca bhikṣavo yuṣmākam--anyaḥ sa tena kālena tena samayena śādūlakarṇo nāma mātaṅgarājakumāro 'bhūt/
424.019. naivaṃ draṣṭavyam/
424.019. eṣa sa ānando bhikṣuḥ sa tena kālena tena samayena śārdūlakarṇo nāma mātaṅgarājakumāro 'bhūt/
424.021. syādevam yuṣmākam--anyaḥ sa tena kālena tena samayena puṣkarasārī nāma brāhmaṇo 'bhūt/
424.021. naivaṃ draṣṭavyam/
424.022. eṣa śāradvatīputro bhikṣuḥ sa tena kālena tena samayena puṣkarasārī nāma brāhmaṇo 'bhūt/
424.023. nānyā sā tena kālena tena samayena puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya prakṛtir nāma māṇavikā duhitābhūt/
424.024. naivaṃ draṣṭavyam/
424.024. eṣā sā prakṛtirbhikṣuṇī tena kālena tena samayena puṣkarasāriṇo brāhmaṇasya prakṛtir nāma māṇavikā duhitābhūt/
424.025. sā etarhi tenaiva snehena tenaiva premṇā ānandaṃ bhikṣuṃ gacchantamanugacchati tiṣṭhantamanutiṣṭhati/
424.026. yadyadeva kulaṃ piṇḍāya praviśati, tatra tatraiva dvāre tūṣṇīmbhūtā asthāt//
424.028. atha khalu bhagavānetasminnidāne etasmin prakaraṇe tasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata--
424.029. parvakeṇa nivāsena pratyutpannena tena ca/
424.030. etena jāyate prema candrasya kumude yathā

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc