Language

ENहिગુ
Scripture Library

Divyāvadāna · Chapter 27

27.1

281.029. yāvat patrābhilikhitaṃ kṛtvā dantamudrayā mudritam/
281.029. tato rājā mahāpṛthivīṃ saṃghe datvā kālagataḥ/
281.030. yāvadamātyair nīlapītābhiḥ śibikābhir nirhāritvā śarīrapūjāṃ kṛtvā rājānaṃ pratiṣṭhāpayiṣyāma iti, yāvadrādhaguptenābhihitam/
281.031. rājñā aśokena mahāpṛthivī saṃghe niryātitā <282>iti/
282.001. tato 'mātyairabhihitam--kimarthamiti? rādhagupta uvāca--eṣa rājño 'śokasya manorathe babhūva--koṭiśataṃ bhagavacchāsena dānaṃ dāsyāmīti/
282.002. tena ṣaṇṇavitikoṭyo dattā yāvadrājñyā pratiṣiddhā/
282.003. tadabhiprāyeṇa rājñā mahāpṛthivī saṃghe dattā/
282.003. yāvadamātyaiścatasraḥ koṭyo bhagavacchāsane dattvā pṛthivīṃ niṣkrīya saṃpadī rājye pratiṣṭhāpitaḥ/
282.004. saṃpaderbṛhaspatiḥ putraḥ, bṛhaspatervṛṣasenaḥ, vṛṣasenasya puṣyadharmā, puṣyadharmaṇaḥ puṣyamitraḥ/
282.005. so 'mātyānāmantrayate--ka uapāyaḥ syādyadasmākaṃ nāma ciraṃ tiṣṭhet? nairabhihitam--devasya ca vaṃśādaśoko nāṃnā rājā babhūveti/
282.006. tena caturaśītidharmarājikāsahasraṃ pratiṣṭhāpitam/
282.007. yāvadbhagavacchāsanaṃ prāpyate, tāvattasya yaśaḥ sthāsyati/
282.008. devo 'pi caturaśītidharmarājikāsahasraṃ pratiṣṭhāpayatu/
282.008. rājā āha--maheśākhyo rājā aśoko babhūva/
282.009. anyaḥ kaścidupāya iti? tasya brāhmaṇapurohitaḥ pṛthagjano 'śrāddhaḥ/
282.010. tenābhihitam--deva, dvābhyāṃ kāraṇābhyāṃ nāma ciraṃ sthāsyati/
282.010. yāvadrājā puṣyamitraścaturaṅgabalakāyaṃ saṃnāhayitvā bhagavacchāsanaṃ vināśayiṣyāmīti kukkuṭārāmaṃ nirgataḥ/
282.011. dvāre ca siṃhanādo muktaḥ/
282.012. yāvatsa rājā bhītaḥ pāṭaliputraṃ praviṣṭaḥ/
282.012. evaṃ dvirapi trirapi/
282.012. yāvadbhikṣūṃśca saṃghamāhūya kathayati--bhagavacchāsanaṃ nāśāyiṣyāmīti/
282.013. kimicchatha stūpaṃ saṃghārāmān vā? bhikṣubhiḥ parigṛhītāḥ/
282.014. yāvatpuṣyamitro yāvat saṃghārāmaṃ bhikṣūṃśca praghātayan prasthitaḥ/
282.015. sa yāvacchākalamanuprāptaḥ/
282.015. tenābhihitam--yo me śramaṇaśiro dāsyati, tasyāhaṃ dīnāraśataṃ dāsyāmi/
282.016. dharmarājikāvārhadbuddhyā(?) śiro dātumārabdham/
282.016. śrutvā ca rājā arhatpraghātayitumārabdhaḥ/
282.017. sa ca nirodhaṃ samāpannaḥ/
282.017. tasya paropakarmo na kramate/
282.017. sa yatnamutsṛjya yāvatkoṣṭhakaṃ gataḥ/
282.018. daṃṣṭhrānivāsī yakṣaścintayati--idaṃ bhagavacchāsanaṃ vinaśyati/
282.018. ahaṃ ca śikṣāṃ dhārayāmi/
282.019. na mayā śakyaṃ kasyacidapriyaṃ kartum/
282.019. tasya duhitā kṛmiśena yakṣeṇa yācyate, na cānuprayacchati--tvaṃ pāpakarmakārīti/
282.020. yāvatsā duhitā tena kṛmiśasya dattā bhagavacchāsanaparitrāṇāryaṃ parigrahaparipālanārthaṃ ca/
282.021. puṣyamitrasya rājñaḥ pṛṣṭhato yakṣo mahān pramāṇe yūyam(?)/
282.022. tasyānubhāvātsa rājā na pratihanyate/
282.022. yāvaddaṃṣṭrānivāsī yakṣastaṃ puṣyamitrānubandhayakṣaṃ grahāya parvatacarye 'carat/
282.023. yāvaddakṣiṇā mahāsamudraṃ gataḥ/
282.023. kṛmiśena ca yakṣeṇa mahāntaṃ parvatamānayitvā puṣyamitro rājā sabalavāhano 'vaṣṭabdhaḥ/
282.024. tasya munihata iti saṃjñā vyavasthāpitā/
282.024. yadā puṣyamitro rājā praghātitastadā mauryavaṃśaḥ samucchinnaḥ//
282.026. iti śrīdivyāvadāne aśokāvadānaṃ samāptam//
********** Avadāna 30 **********
283.001. div30 sudhanakumārāvadānam/
283.002. punarapi mahārāja yanmayā anuttarasamyaksambodhiprāptaye dānāni dattāni, puṇyāni kṛtāni, vīryapāramitā ca pariripūtā, anuttarā samyaksambodhir nārādhitā, tacchrūyatām//
283.003. bhūtapūrvaṃ mahāraja pañcālaviṣaye rājanau babhūvatuḥ, uttarapāñcālo dakṣiṇapāñcālaśca/
283.005. tatrottarapāñcālo mahādhano nāṃnā dastināpure rājyaṃ kārayati ṛddhaṃ ca sphītaṃ ca kṣemaṃ ca subhikṣaṃ ca ākīrṇabahujanamanuṣyaṃ ca śāntakalikalahaḍimbaḍmarataskaradurbhikṣarogāpagataṃ śalīkṣugomahiṣīsampannam/
283.007. dhārmiko dharmarājo dharmeṇa rājyaṃ kārayati/
283.007. tasmiṃśca nagare mahāhrada utpalakumudapuṇḍrīkasampanno haṃsakāraṇḍavacakravākopaśobhito ramaṇīyaḥ/
283.008. tatra ca hrade janmacitrako nāṃ nāgapotaḥ prativasati/
283.009. sa kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
283.010. atīva śasyasampattirbhavati/
283.010. śasyavatī vasumatī/
283.010. subhikṣānnapāno deśaḥ/
283.011. dānamānasatkāravāṃśca lokaḥ śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakopabhojyaḥ/
283.011. dakṣiṇapāñcālastu rājā adharmabhūyiṣṭhaścaṇḍo rabhasaḥ karkaśo 'dharmeṇa rājyaṃ kārayati, nityaṃ daṇḍena ghātanadhāraṇabandhanahiḍinigaḍoparodhana rāṣṭranivāsināṃ trāsayati/
283.013. adharmabhūyiṣṭhatayā cāsya devo na kālena kālaṃ samyagvāridhāramutsṛjati/
283.014. tato 'sau mahājanakāyaḥ saṃtrastaḥ svatrastaḥ svajīvitāpekṣayā rāṣṭraparityāgaṃ kṛtvā uttarapāñcālasyaiva rājño viṣayaṃ gatvā prativasati/
283.015. yāvadapareṇa samayena dakṣiṇapāñcālo rājā mṛgayāvyapadeśena janapadān vyavalokanāya nirgataḥ/
283.016. yāvat paśyati grāmanagarāṇi śūnyāni, udyānadevakulāni bhinnaprabhagnāni/
283.017. sa janakāyaḥ kva gata iti kathayati/
283.018. amātyāḥ kathayatnti--deva, uttarapāñcālasya rājño viṣayaṃ gataḥ/
283.018. kimartham? deva, abhayaṃ prayaccha, kathayāmaḥ/
283.019. dattaṃ bhavatu/
283.019. tataste kathayanti--deva, uttarapāñcālo rājā dharmeṇa rājyaṃ kārayati/
283.020. tasya janapadā ṛddhāśca sphītāśca kṣemāśca subhikṣāśca ākīrṇabahujanamanuṣyāśca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskaradurbhikṣarogāpagatāḥ śālīkṣugomahiṣīsampannāḥ/
283.022. dānamānasatkāravāṃśca lokaḥ śramaṇabrāhmaṇavanīpakopabhojyaḥ/
283.022. devastu caṇḍo rabhasaḥ karkaśo nityaṃ tāḍanaghātanadhāraṇabandhananigaḍoparodha(na) rāṣṭraṃ trāsayati/
283.023. yato 'sau janakāyaḥ saṃtrastaḥ saṃvegamāpanna uttarapāñcālasya rājño viṣayaṃ gataḥ/
283.024. dakṣiṇapāñcālo rājā kathayati--bhavantaḥ, ko 'sāvupāyaḥ syādenāsau janakāyaḥ punarāgatya eṣu grāmanagareṣu prativaset? amātyā āhuh--yadi deva uttarapāñcālavaddharmeṇa rājyaṃ kārayasi, maitracitto 'nukampācittaśca rāṣṭraṃ pālayasi, nacirādasau janakāyaḥ punarāgatya eṣu grāmanagareṣu prativaset/
283.027. dakṣiṇapāñcālo rājā kathayati--bhavantaḥ, yadyevam, ahamapyuttarapāñcālavaddharmeṇa rājyaṃ kārayāmi, maitracitto hitacitto 'nukampācittaśca rāṣṭraṃ pālayāmi/
283.029. yūyaṃ tathā kuruta, yathā asau janakāyaḥ punarāgatya eṣu grāmanagareṣu prativasatīti/
283.030. amātyā āhuh--deva, aparo 'pi tatrānuśaṃso 'sti/

283.031. tasmin nagare mahāgrada utpalakumudapuṇḍarīkasaṃchanno haṃsakāraṇḍavacakravākopaśobhitah<284>/
284.001. tatra janmacitrako nāma nāgapotakaḥ prativasati/
284.001. sa kālena kālaṃ samyagvāridhāramanuprayacchati/
284.002. atīva śasyasampattirbhavati/
284.002. teṃs tasya śasyavatī vasumatī, subhikṣānnapānaśca deśaḥ/
284.003. rājā āha--ko 'sau upāyaḥ syādyenāsau nāgapota ihānīyeta? amātyā āhuh--deva, vidyāmantradhāriṇḥ, tānānayeti/
284.004. te samanviṣyantām/
284.004. tato rājñā suvarṇapiṭakaṃ dhvajāgre baddhvā svavijite ghaṇṭāvaghoṣaṇaṃ kāritam--ya uttarapāñcālarājaviṣayājjanmacitrakaṃ nāma nāgapotakamānayati, tasyemaṃ suvarṇapiṭakaṃ dāsyāmi, mahatā ca satkāreṇa satkariṣyāmīti/
284.007. yāvadanyatamo 'hituṇḍiko 'mātyānāṃ sakāśaṃ gatvā kathayati--mamedaṃ suvarṇapiṭakamanuprayacchata/
284.008. ahaṃ janmacitraṃ nāma nāgapitakamapahṛtyānayāmīti/
284.009. amātyāḥ kathayanti--eṣa gṛhāṇa/
284.009. sa kathayati--yo yuṣmākaṃ śraddhayitaḥ pratyayitaśca, tasya haste tiṣṭhatu/
284.010. ānīte janmacitre nāgapotake grahīṣyāmīti/
284.010. evaṃ kuruṣveti/
284.010. tato 'sau ahituṇḍikaḥ pratyayitasya puruṣasya haste suvarṇapiṭakaṃ sthāpayitvā hastināpuraṃ gataḥ/
284.012. tenāsau hradaḥ samantato vyavalokitaḥ/
284.012. nimittīkṛtah--asau jñmacitro nāgapotaka etasmin pradeśe tiṣṭhatīti/
284.013. tato balyupahāranimittaṃ punaḥ pratyāgataḥ/
284.013. amātyānāṃ kathayati--balyupahāramenaṃ prayacchata/
284.014. saptame divase taṃ nāgapotakamapahṛtya ānayāmīti/
284.014. sa cāhituṇḍikastena saṃlakṣitah--mamāsāvapaharaṇāyāgataḥ/
284.015. saptame divase māmapahariṣyati/
284.015. mātāpitṛviyogajaṃ me duḥkhaṃ bhaviṣyatīti/
284.016. kiṃ karomi, kiṃ śaraṇaṃ prapadyeyamiti/
284.016. tasya hradasya nātidūre dvau lubdhakau prativasataḥ, sārako halakaḥ/
284.017. tau hradamāśritya jīvikāṃ kalpayataḥ/
284.017. ye sthalagatāḥ prāṇino mṛgaśarabhasūkarādayastaṃ hradamupasarpanti, tān praghātayataḥ, ye 'pi jalagatā matsyakacchapamaṇḍūkādayaḥ/
284.019. tatra sārakaḥ kālagataḥ, halako jīvati/
284.019. janmacitro nāgapotaḥ saṃlakṣayati--ko 'nyo 'sti mama śaraṇamṛte halakāt lubdhakāt? tato manuṣyaveṣamāsthāya halakasya lubdhakasya sakāśaṃ gataḥ/
284.021. gatvā kathayati--bhoḥ puruṣa, kiṃ tvaṃ jānīṣe kasyānubhāvāddhanasya rājño janapadā ṛddhāśca sphītāśca subhikṣākīrṇabahujanamanuṣyāśca praśāntakalikalahaḍimbaḍamarataskaradurbhikṣarogāpagatāḥ śālīkṣugomahiṣīsampannā iti? sa kathayati--jāne sa rājā dhārmiko dharmeṇa rājyaṃ kārayati, maitracitto hitacitto 'nukmpācittaśca rāṣṭraṃ pālayatīti/
284.025. asmin pradeśe janmacitrako nāma nāgapitakaḥ prativasati/
284.026. sa kālena kālaṃ samyagvāridhārāmanuprayacchati/
284.027. atīva śasyasampattirbhavati/
284.027. śasyavatī vasumatī, subhikṣānnapānaśca deśa iti/
284.028. janmacitraḥ kathayati--taṃ nāgapotakamito viṣayādapaharet, tasya nāgapotakasya kiṃ syāt? na śobhanaṃ syāt, mātāpitṛviyogajaṃ duḥkhaṃ syādrājño rāṣṭrasya ca/
284.030. yo 'paharati, tasya kiṃ tvaṃ kuryāh? sa āha--jīvitādvyaparopayeyam/
284.030. jānīṣe tvaṃ kataro 'sau nāgapotaka iti? na jāne/
284.031. ahamevāsau nāgaḥ/
284.031. dakṣiṇapāñcālavaiṣayikenāhituṇḍikenāpahṛtya nīyeta/
284.032. sa balyupahāravidhānārthaṃ gataḥ/
284.032. saptame divase āgamiṣyati/
285.001. <285>āgatya asya hradasya catasṛṣu dikṣu khadiraśalākānnikhanya nānāraṅgaiḥ sūtrairveṣṭayitvā mantrānāvartayiṣyati/
285.002. tatra tvayā pracchanne saṃnikṛṣṭe sthātavyam/
285.002. yadā tenāyamevamrūpaḥ prayogaḥ kṛto bhavati, tadā hradamadhyāt kvathamānaṃ pānīyamutthāsyati ahaṃ cotthāsyāmi/
285.003. tadā tvayāsau ahituṇḍikaḥ śareṇa marmaṇi tāḍayitavyaḥ, āśu copasaṃkramya vaktavyah--mantrānupasaṃhara/
285.004. mā te utkṛttamūlaṃ śiraḥ kṛtvā pṛthivyāṃ nipātayiṣyāmīti/
285.005. yadyasau mantrānanupasaṃhṛtya prāṇairviyokṣyate, mṛtaṃ te 'ham yāvajjīvaṃ mantrapāśabddhaḥ syāmiti/
285.006. lubdhakaḥ prāha--yadi tavaikasyaivaṃ guṇaḥ syāt, tathāpyahamevaṃ kuryām, prāgeva sarājakasya rāṣṭrasya/
285.007. gaccha, ahaṃ te trāteti/
285.008. tatastena nāgapotakena tasyaikapārśve guptasthānamupadarśitam/
285.008. yāvadasau lubdhakaḥ saptame divase pratigupte pradeśe ātmānaṃ gopayitvā avasthitaḥ/
285.009. sa cāhituṇḍika āgatya balyupahāraṃ kartumārabdhaḥ/
285.010. tena catasṛṣu dikṣu catvāraḥ khadirakīlakā nikhātāḥ/
285.010. nānāraṅgaiḥ sūtrairveṣṭayitvā mantrā āvartitāḥ/
285.0tatastasmāt pānīyaṃ kvathitumārabdham/
285.011. lubdhakena ca śareṇa marmaṇi tāḍitaḥ/
285.012. niṣkośaṃ cāsiṃ kṛtvā abhihitah--tvamasmadviṣayanivāsinaṃ nāgapotamapaharasi/
285.013. mā te utkṛttamūlaṃ śiraḥ kṛtvā pṛthivyāṃ nipātayāmīti/
285.013. tato 'hituṇḍikena duḥkhavedanābhibhūtena maraṇabhayabhītena mantrā vyāvartitāḥ/
285.014. tatsamanantaraṃ ca lubdhakena jīvitād vyaparopitaḥ/
285.015. tato nāgo mantrapāśavinirmukto hradādabhyudgamya lubdhakaṃ pariṣvaktavān, evaṃ cāha--tvaṃ me mātā, tvaṃ me pitā, yanmayā tvāmāgamya mātāpitṛviyogajaṃ duḥkhaṃ notpannam/
285.017. āgaccha, bhavanaṃ gacchāmaḥ/
285.017. tenāsau bhavanaṃ nītaḥ, nānāvidhena cānnapānena saṃtarpitaḥ, ratnāni copadarśitāni, mātāpitrośca niveditaḥ/
285.018. amba tāta--eṣa me suhṛccharaṇaṃ bāndhavaḥ/
285.019. asyānubhāvādyuṣmābhiḥ saha viyogo na jāta iti/
285.019. tābhyāmasau vareṇa pravārito vividhāni ca ratnāni dattāni/
285.020. sa tānyādāya tasmād hradād vyuthitaḥ/
285.020. tasya ca hradasya nātidūre puṣpaphalasalilasampanne nānāśakunikūjite ṛṣeragramāśramapadam/
285.021. tatra ca nāgapotakena sārdhaṃ vṛttakaṃ tatsarvaṃ vistareṇa samākhyātam/
285.022. tata ṛṣiḥ kathayati--kiṃ ratnaiḥ kiṃ vā te suvarṇena? tasya bhavane 'mogho nāṃ pāśastiṣṭhati, tam yācasva/
285.023. tato lubdhako 'moghapāśe saṃjātatṛṣṇah ṛṣivacanamupaśrutya punarapi nāgabhavanaṃ gataḥ/
285.024. yāvatpaśyati bhavanadvāre tamamoghapāśam/
285.025. tasyaitadabhavat--eṣa sa pāśo yo mayā prārthanīyaḥ/
285.025. iti viditvā nāgabhavanaṃ praviṣṭaḥ/
285.025. tato janmacitreṇa nāgapotakena anyaiśca nāgaiḥ sasambhramaiḥ pratisaṃmodito ratnaiśca pravāritaḥ/
285.026. sa kathayati--alaṃ mama ratnaiḥ/
285.027. kiṃ tu etamamoghapāśaṃ prayacchatheti/

285.027. sa nāga āha--tavānena kiṃ prayojanam? yadā garutmatopadrutā bhavāmaḥ, tadā anenātmānaṃ rakṣāmaḥ/
285.028. lubdhaka āha--yuṣmākameṣa kadācit karhicit garutmatopadrutānāmupayogaṃ gacchati/
285.029. mama tu anena satatameva prayojanam/
285.030. yadasti kṛtamupakṛtaṃ ca, anuprayaccheti/
285.030. janmacitrasya nāgapotakasyaitadabhavat--mamānena bahūpakṛtam/
285.031. mātāpitarau avalokya dadāmīti/
285.031. ten mātāpitarau avalokya sa pāśo dattaḥ/
285.032. tato 'sau lubdhakaḥ pṛthivīlabdhaprakhyena sukhasaumanasyenāpyāyitamanā amoghapāśamādāya nāgabhavanādabhyudgamya svagṛhaṃ gataḥ//
286.001. <286>yāvadapareṇa samayena dhano rājā devyā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati/
286.001. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayato na putro na duhitā/
286.002. sa kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--anekadhanasamuditaṃ me gṛham/
286.003. na me putro na duhitā/
286.003. mamātyayātsvakulavaṃśacchede rāṣṭrāpahāraḥ sarvasantasvāpateyamaputramiti kṛtvā anyarājavidheyo bhaviṣyatīti/
286.004. sa śramaṇabrāhmaṇasuhṛtsambandhibāndhavairucyate--deva, kimasi cintāparah? sa etatprakaraṇaṃ vistareṇārocayati/
286.006. te kathayati--devatārādhanaṃ kuru, putraste bhaviṣyatīti/
286.006. so 'putraḥ putrābhinandī śivavaruṇakuberavāsavādīnanyāṃśca devatāviśeṣānāyācate, tadyathā--ārāmadevatā vanadevatā catvaradevatā śṛṅgāṭakadevatā balipratigrāhikāḥ/
286.008. sahajāḥ sahadharmikā nityāvubaddhā api devatā āyācate/
286.009. asti caiṣa loke pravādo yadāyācanahetoḥ putrā jāyante duhitaraśceti/
286.009. tacca neivam/
286.010. yadyevamabhaviṣyat, ekaikasya putrasahasramabhaviṣyat, tadyathā rājñaścakravartinaḥ/
286.010. api tu trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvātputrā jāyante duhitaraśca/
286.011. katameṣāṃ trayāṇām? mātāpitarau raktau bhavataḥ saṃnipatitau/
286.012. mātā cāsya kalyā bhavati ṛtumatī ca/
286.012. gandharvaḥ pratyupasthito bhavati/
286.013. eṣā trayāṇāṃ sthānānāṃ saṃmukhībhāvātputrā jāyante duhitaraśca/
286.013. sa caivamāyācanaparastiṣṭhati/
286.014. anyatamaśca bhadrakalpiko bodhisattvastasyāgramahiṣyā avakrāntaḥ/
286.015. pañcāveṇīyā dharmā ekatye paṇḍitajātīye mātṛgrāme/
286.015. katame pañca? raktaṃ puruṣaṃ jānāti viraktaṃ jānāti/
286.016. kālaṃ jānāti kratuṃ jānāti/
286.016. garbhamavakrāntaṃ jānāti/
286.016. yasya sakāśādgarbhamavakrāmati tamapi jānāti/
286.017. dārakaṃ jānāti, dārikāṃ jānāti/
286.017. saceddārako bhavati, dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/
286.018. saceddārikā bhavati, vāmaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati/
286.018. sā āttamanāḥ svāminn ārocayati--diṣṭyā vardhasva āryaputra/
286.019. āpannasattvāsmi saṃvṛttā/
286.019. yathā ca me dakṣiṇaṃ kukṣiṃ niśritya tiṣṭhati, niyataṃ dārako bhaviṣyatīti/
286.020. so 'pyāttamanāttamanāḥ pūrvaṃ kāyamunnamayya dakṣiṇaṃ bāhumabhiprasārya udānamudānayati--apyevāhaṃ cirakālābhilaṣitaṃ putramukhaṃ paśyeyam/
286.022. jāto me syānnāvajātaḥ/
286.022. kṛtyāni me kurvīt/
286.022. pratibharet/
286.022. dāyādyaṃ me pratipadyeta/
286.023. kulavaṃśo me cirasthitikaḥ syāt/
286.023. asmākaṃ cāpyatītakālagatānāmalpaṃ vā prabhūtaṃ vā dānāni datvā puṇyāni kṛtvā asmākaṃ nāṃnā dakṣiṇāmādekṣyati--idaṃ tayoryatratatropapannayorgacchatoranugacchatu iti/
286.025. āpannasattvāṃ viditvā upariprāsādatalagatāmayantritāṃ dhārayati tiktāmlalavaṇamadhurkaṭukaṣāyavivarjitairāhāraiḥ/
286.026. hārārdhahāravibhūṣitagātrīmapsarasamiva nandanavanacāriṇīṃ mañcānmañcaṃ pīṭhātpīṭhamanavatarantīmadharimāṃ bhūmim/
286.027. na cāsyāḥ kiṃcidamanojñaśabdaśravaṇam yāvadeva garbhasya paripākāya/
286.028. sā aṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānāmatyayātprasūtā/
286.029. dārako jāto 'bhirūpo darśanīyaḥ prāsādiko gauraḥ kanakavarṇaśchatrākāraśirāḥ pralambabāhurvistīrṇalalāṭa uccaghoṇaḥ saṃgatabhrūstuṅganāsaḥ sarvāṅgapratyaṅgopetaḥ/
286.030. tasya jātau ānandabheryastāḍitāḥ/
286.031. śrutvā rājā kathayati--kimetaditi/
286.031. antaḥpurikābhī rājñe niveditam--deva, diṣṭyā vardhasva/
286.032. putraste jāta iti/
286.032. tato rājñā taṃ sarvaṃ nagaramapagatapāṣāṇaśarkarakaṭhallam <287>vyavasthitam, candanavārisiktamucchratadhvajapatākaṃ surabhidhūpaghaṭikopanibuddhaṃ nānāpuṣpābhikīrṇaramaṇīyam/
287.002. ājñā ca dattā--śramaṇabrāhmaṇakṛpaṇavanīpakebhyo dānaṃ prayacchata, sarvabandhanamokṣaṃ ca kuruteti/
287.003. tasyaivaṃ trīṇi saptakānyekaviṃśatidivasān vistareṇa jātakarma karoti/
287.004. tasya jātimahaṃ kṛtvā nāmadheyaṃ vyavasthāpitumārabdham--kiṃ bhavatu dāraksya nāmeti? amātyāḥ kathayanti--ayaṃ dārako dhanasya rājñaḥ putraḥ, bhavatu dārakasya sudhano nāmeti/
287.005. tasya sudhana iti nāmadheyaṃ vyavashtāpitam/
287.006. sudhano dārako 'ṣṭābhyo dhātrībhyo 'nudatto dvābhyāmaṃsadhātrībhyāṃ kṣīradhātrībhyāṃ dvābhyāṃ maladhātrībhyāṃ dvābhyāṃ krīḍanikābhyāṃ dhātrībhyām/
287.007. so 'ṣṭābhirdhātrībhirunnīyate vardhyate kṣīreṇa dadhnā navatītena sarpiṣā sarpimaṇḍairvā anyaiścottaptottaptairupakaraṇaviśeṣaiḥ/
287.009. āśu vardhate hradasthamiva paṅkajam//
287.010. sa yadā mahān saṃvṛttastadā lipyāmupanyastaḥ saṃkhyāyāṃ gaṇanāyāṃ mudrāyāmuddhāre nyāse nikṣepe vastuparīkṣāyāṃ kumāraparīkṣāyāṃ kumārikāparīkṣāyāṃ dāruparīkṣāyāṃ ratnaparīkṣāyāṃ vastraparīkṣāyām/
287.012. so 'ṣṭāsu parīkṣāsu ghaṭako vācakaḥ paṇḍitaḥ paṭupracāraḥ saṃvṛttaḥ/
287.012. sa yāni tāni bhavanti rājñāṃ kṣatriyāṇāṃ mūrdhābhiṣiktānāṃ janapadaiśvaryamanuprāptānāṃ mahāntaṃ pṛthivīmaṇḍalamabhinirjityādhyāvasatāṃ pṛthagbhavanti śilpasthānakarmasthānāni, tasyathā--hastigrīvāyāmaśvapṛṣṭhe rathe tsarau dhanuṣi apayāne niryāṇe 'ṅkuśagrahe pāśagrahe chedye bhedye muṣṭibandhe padabandhe dūravedhe śabdavedhe marmavedhe 'kṣuṇṇavedhe dṛḍhaprahāritāyām/
287.016. pañcasthāneṣu kṛtāvī saṃvṛttaḥ/
287.017. tasya pitrā trīṇyantaḥpurāṇi vyavasthāpitāni jyeṣṭhaṃ madhyaṃ kanīyasam/
287.017. trīṇi vāsagṛhāṇi māpitāni, haimantikaṃ graiṣmikaṃ vārṣikam/
287.018. trīṇyudyānāni māpitāni, haimantikaṃ graiṣmikaṃ vārṣikam/
287.019. tataḥ sudhanakumāra upariprāsādatalagato niṣpuruṣeṇa tūryeṇa krīḍati ramate paricārayati//
287.021. yāvadapareṇa samayena halako lubdhako mṛgayāmanveṣamāṇastena tenānuvicarannanyatamaṃ parvatamanuprāptaḥ/

287.022. tasya ca parvatasyādhastādṛṣerāśramapadaṃ paśyati puṣpaphalasampannaṃ nānāpakṣigaṇavicāritam/
287.023. mahāntaṃ ca hradamutpalakumudapuṇḍarīkasaṃchannaṃ haṃsakāraṇḍavacakravākopaśobhitam/
287.024. sa tamāśramapadaṃ paribhramitumārabdhaḥ/
287.024. yāvattam ṛṣiṃ paśyati dīrghakeśaśmaśrunakharomāṇaṃ vātāpakarṣitaśarīraṃ cīvaravalkaladhāriṇamanyatamavṛkṣamūlāśrayatṛṇakuṭikākṛtanilayam/
287.025. dṛṣṭvā ca punaḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā kṛtāñjalipuṭaḥ papraccha--bhagavan, kiyacciramasmin pradeśe tava prativasatah? catvāriṃśadvarṣāṇi/
287.027. asti tvayā iyatā kālenāsmin pradeśe kaścidāścaryādbhutadharmo dṛṣṭaḥ śruto vā? praśāntātmā ṛṣirmandaṃ mandamuvāca--bhadramukha, dṛṣṭaste 'yaṃ hradah? dṛṣṭo bhagavan/
287.029. eṣā brahmasabhā nāma puṣkiriṇī utpalapadmakumudapuṇḍarīkasaṃchannā nānāpakṣigaṇaniṣevitā himarajatatuṣāragaurāmbusampūrṇā surabhikusumapūrṇatoyā/
287.030. asyāṃ puṣkiriṇyāṃ pañcadaśamyāṃ manoharā nāma drumasya kinnararājasya duhitā pañcakinnarīśataparivārā nānāvidhasnānodvartanairāgatya snāti/
287.032. snānakāle cāsyā madhuragītavāditaśabdena mṛgapakṣiṇo 'vahriyante/
288.001. ahamapi taṃ śabdaṃ śrutvā mahatā prītisaumanasyena saptāhamatināmayāmi/
288.001. etadāścaryaṃ bhadramukha mayā dṛṣṭamiti/
288.002. atha halakasya lubdhakasyaitadabhavat--śobhano 'yaṃ mayā amoghaḥ pāśo nāgāllabdho manoharāyāḥ kinnaryāḥ kṣepsyāmīti/
288.003. so 'pareṇa samayena pūrṇapañcadaśyāmamoghaṃ pāśamādāya hradatīrasamīpe puṣpaphalaviṭapagahanamāśritya avadhānatatparo 'vashtitaḥ/
288.004. yāvanmanoharā kinnarī pañcaśataparivāritā tādṛśyaiva vibhūtyā brahmasabhāṃ puṣkiriṇīmavatīrṇā snātum/
288.005. tatsamantaraṃ ca halakena lubdhakena amoghaḥ pāśaḥ kṣiptaḥ, yena manoharā kinnarī baddhā/
288.006. tayā amoghapāśaśritayā hrade mahāhatanādaḥ kṛto bhīṣaṇaśca śabdo niścāritaḥ, yaṃ śrutvā pariśiṣṭaḥ kinnarigaṇa itaścāmutaśca saṃbhrānto manoharāṃ nirīkṣitumārabdhaḥ/
288.008. paśyanti baddhām/
288.008. dṛṣṭvā ca punarbhītā niṣpalāyitāḥ/
288.009. adrākṣītsa lubdhakastāṃ paramarūpadarśanīyām/
288.009. dṛṣṭvā ca punarupaśliṣṭo grahīṣyāmīti/
288.010. sā āha--hā hatāsmi, hā mandabhāgyā, mamodṛśīmavasthāmāptām/
288.011. mā naiṣīstvaṃ hi mā sprākṣīr naitattva suceṣṭitam/
288.012. rājabhogyā surūpāhaṃ na sādhu grahaṇaṃ tava

27.2

iti/
288.013. lubdhakaḥ prāha--yadi tvāṃ na gṛhṇāmi, niṣpalāyase/
288.013. sā kathayati--nāhaṃ niṣpalāye/
288.014. yadi na śraddadhāsi, imaṃ cūḍāmaṇiṃ gṛhāṇa/
288.014. asyānubhāvenāhamuparivihāyasā gacchāmīti/
288.015. lubdhakaḥ kathayati--kathaṃ jāne? tayā śirasthaścūḍāmaṇirdatta uktaśca--eṣa cūḍāmaṇiryasya haste, tasyāhaṃ vaśā bhavāmi/
288.016. tato lubdhakenāsau cūḍāmaṇirgṛhītaḥ, pāśabaddhāṃ caināṃ saṃprashtitaḥ//
288.017. tena khalu samayena sudhanarājakumāro mṛgayānirgataḥ/
288.017. adrākṣītsa lubdhakaḥ sudhanaṃ rājakumāramabhirūpaṃ darśanīyaṃ prāsādikam/
288.018. dṛṣṭvā ca punarasyaitadabhavat--ayaṃ ca rājakumāraḥ, iyaṃ ca paramadarśanīyā/
288.019. yadyenāṃ drakṣyati, balādgrahīṣyati/
288.019. yannvahamenāṃ prābhṛtanyāyena svayamevopanayeyam/
288.020. tatastāṃ pāśabddhāmādāya yena rājakumārastenopasaṃkrāntaḥ/
288.020. upasaṃkramya pādayor nipatya kathayati--idaṃ mama devasya strīratnaṃ prābhṛtamānītam, pratigṛhyatāmiti/
288.021. adrākṣītsudhanakumāro manoharāṃ kinnarīmabhirūpāṃ darśanīyāṃ prāsādikāṃ paramaśubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatāṃ sarvaguṇasamuditāmaṣṭādaśābhiḥ strīlakṣaṇaiḥ samalaṃkṛtāṃ janapadakalyāṇāṃ kāñcanakalaśakūrmapīnonnatakaṭhinasahitasujātavṛttapragalbhamānastanīmabhinīlaraktāṃśukavisṛtāyatanavakamalasadṛśanayanāṃ subhruvamāyatatuṅganāsāṃ vidrūmamaṇiratnaviṃvaphalasaṃsthānasadṛśādharoṣṭhīṃ sudṛḍhaparipūrṇagaṇḍapārśvāmatyartharatikarakapolatilakānupūrvacaritāṃ saṃgatabhruvāravindavikacasadṛśaparipūrṇavimalaśaśivapuṣaṃ
pralambabāhuṃ gambhīrativalikasaṃtatamadhyāṃ stanabhārāvanāmyamānapūrvārdhāṃ rathāṅgasaṃsthitasujātajaghanāṃ kadalīgarbhasadṛśakarānupūrvāvasthitasujātakarabhoruṃ sunigūḍhasuracitasarvāṅgasundaraśirāṃ sahitamaṇipīḍāsamraktakaratalapraharṣanūpuravalayām
hārardhahāranirghoṣavimalaśitagatimāyatanīlasūkṣmakeśīṃ sacīvaraprabhraṣṭakāñcīguṇāṃ nūpurāvacchāditapādāṃ kṣāmodarīm/
288.030. tāṃ pratikīrṇahārāmuttaptajāmbūnadacārupūrṇāṃ dṛṣṭvā kumāraḥ sahasā papāta viddho dṛḍharāgaśareṇa/
288.031. tatra sa rāgavarāhadavadahanapataṅgasadṛśena jalacandracañcalavimalojjvalasvabhāvena durgrāhyatareṇa nadītaraṅgajñaṣamakarasurabhigamanena <289>garuḍapavanajavasamagatinā tūlaparivartanalaghutareṇa vānarāvasthitacapalodbhrāntatareṇa satatābhyāsakleśaniṣevaṇarāgasukhāsvādalobhena sarvakleśaviṣamadurgaprapātaniḥsaṅgena paramasalīlena cittena tadbhūtānugatayā ayoniśomanaskāradhanurvisṛtaiḥ samyogābhilaṣitaparamarahasyaśabdena kāmaśareṇa hṛdaye viddha/
289.004. āha ca--
289.005. dṛṣṭvā ca tāṃ sudhana indusamānvaktrāṃ prāvṛḍaghanāntaraviniścariteva vidyuta/
289.007. tatsnehamanmathavilāsasamudbhavena sadyaḥ sa cetasi nu rāgaśareṇa viddhaḥ

27.3

289.009. sa tāmatimanoharāṃ gṛhītvā hastināpuraṃ gataḥ/
289.009. sa ca lubdhaḥ pañcagrāmavareṇācchāditaḥ/
289.010. tataḥ sudhano rājakumāro manoharayā rūpayauvanaguṇena sughanaḥ kumāronekaiścopacāraśataistathā apahṛto yathā muhūrtamapi tāṃ na jahāti/
289.011. yāvadapareṇa samayena jetavanāddvau brāhmaṇau abhyāgatau/
289.012. tatraiko rājānāṃ saṃśritaḥ, dvitīyaḥ sudhanaṃ kumāram/
289.012. yo rājānaṃ saṃśritaḥ, sa rājñā purohitaḥ sthāpito bhogaiśca saṃvibhaktaḥ/
289.013. yastu sudhanaṃ kumāram, sa bhogamātreṇa saṃvibhaktaḥ/
289.014. sa kathayati--yathā tava sahāyo brāhmaṇo mama pitrā paurohitye 'vasthāpitaḥ, evamahaṃ tvāmapi paurohitye sthāpayāmīti/
289.016. eṣa ca vṛttāntastena brāhmaṇena karṇaparamparayā śrutaḥ/
289.016. tasyaitadabhavat--ahaṃ tathā kariṣye, yathā kumāro rājyameva nāsādayiṣyati, kutastaṃ purohitaṃ sthāpayiṣyatīti? yāvadapareṇa samayena tasya rājño vijite 'nyatamaḥ kārvaṭikaḥ prativiruddhaḥ, tasya samucchittaye eko daṇḍaḥ preṣitaḥ/
289.019. sa hatavihatavidhvastaḥ pratyāgataḥ/
289.019. evam yāvatsapta, ye daṇḍāḥ preṣitāḥ, te 'pi hastavidhvastāḥ pratyāgatāḥ/
289.020. amātyai rājā vijñāpitaḥ sarvo 'sau āhūyatāmiti/
289.022. brāhmaṇa purohitaḥ saṃlakṣayati--ayaṃ sa kumārasya vadhopāyakāla iti/
289.022. tena rājā vijñaptah--deva, naivamasau śakyaḥ saṃnāmayitum/
289.023. rājā kathayati--kiṃ mayā svayaṃ gantavyam? purohitaḥ kathayati--kimarthaṃ devaḥ svayaṃ gacchati? ayaṃ sudhanaḥ kumāro yuvā baladarpayuktaḥ/
289.025. eṣa daṇḍasahāyaḥ preṣyatāmiti/
289.025. rājā kathayati--evamastviti/
289.025. tato rājā kumāramāhūya kathayati--gaccha kumāra, daṇḍasahāyaḥ kārvaṭikaṃ saṃnāmaya/
289.026. evaṃ deveti sudhanaḥ kumāro rājñaḥ pratiśrutya antaḥpuraṃ praviṣṭaḥ/
289.027. manoharādarśanāccāsya sarvaṃ vismṛtam/
289.027. punarapi rājñā abhihitah--punarapi taddarśanātsarvaṃ vismṛtam/
289.028. purohitena cābhihitah--deva, sudhanaḥ kumāro manoharayā atīva sakto na śakyate preṣayitum/
289.029. rājā kathayati--sādhanaṃ sajjaṃ kriyatām/
289.029. nirgataḥ kumāro 'ntaḥpurāt preṣayitavyo yathā manoharāyāḥ sakāśaṃ na prativasatīti/
289.030. evaṃ deveti amātyai rājñaḥ pratiśrutya balaugho hastyaśvarathapadātisampanno 'nakapraharaṇopakaraṇayuktaḥ sajjīkṛtaḥ/
289.032. tataḥ kumāro nirgatah uktah--gaccha kumāra, sajjo balaugha iti/
289.032. sa kathayati--deva, gamiṣyāmi <290>manoharāṃ dṛṣṭvā/
290.001. rājā kathayati--kumāra na draṣṭavyā, kālo 'tivartate/
290.001. sa kathayati--tāvadyadi evam, mātaraṃ dṛṣṭvā gacchāmi/
290.002. gaccha kumāro avalokya jananīm/
290.002. sa manoharasantakaṃ cūḍāmaṇimādāya mātuḥsakāśamupasaṃkrāntaḥ/
290.003. pādayor nipatya kathayati--amba, ahaṃ kārvaṭikaṃ saṃnāmanāya gacchāmi/
290.005. duhitā śakrakalpasya kinnarendrasya māninī/
290.006. pālyā virahaśokārtā madvātsalyadhiyā

27.4

290.007. ayaṃ cūḍāmaṇi suguptaṃ sthāpayitavyaḥ/
290.007. na kadācinmanoharāyā dātavyo 'nyatra prāṇaviyogāditi/
290.008. sa evaṃ mātaraṃ pitaraṃ saṃdiśya abhivādya ca nānāyodhabalaughatūryanir nāditaiḥ saṃprasthitaḥ/
290.009. anupūrveṇa janapadānatikramya tasya kārvaṭikasya nātidūre 'nyataṃ vṛkṣamūlaṃ niśritya vāsamupagataḥ/
290.010. tena khalu samayena vaiśravaṇo mahārājo 'nekayakṣaparivāro 'nekayakṣaśatasahasraparivāraḥ/
290.011. tena yakṣāṇām yakṣasamitiṃ saṃprasthitaḥ/
290.011. tasya tena pathā gacchataḥ khagapathena yānamavasthitam/
290.012. tasyaitadabhavat--bahuśo 'hamanena pathā samatikrāntaḥ/
290.012. na ca me kadācidyānaṃ pratihatam/
290.013. ko 'tra heturyenedānīṃ pratihata iti? paśyati sudhanaṃ kumāram/
290.013. tasyaitadabhavat--ayaṃ bhadrakalpiko bodhisattvaḥ khedamāpatsyati yuddhāyābhiprasthitaḥ/
290.014. sāhāyyamasya karaṇīyam/
290.015. kārvaṭikaḥ saṃnāmayitavyaḥ/
290.015. na ca kasyacitprāṇinaḥ pīḍā karaṇīyeti viditvā pāñcikaṃ mahāyakṣasenāpatimāmantrayate--ehi tvaṃ pāñcika, sudhanasya kumārasya kārvaṭikamayuddhena saṃnāmaya/
290.017. na ca te kasyacitprāṇinaḥ pīḍā kartavyeti/
290.017. tatheti pāñcikena yakṣasenāpatinā vaiśravaṇasya mahārājasya pratiśrutya divyaścaturaṅgo balakāyo nirmitah--tālamātrapramāṇāḥ puruṣaḥ, parvatapramāṇā hastinaḥ, hastipramāṇā aśvāḥ/
290.019. tato nānāvidhakhaṅgamuśalatomarapāśacakraśaraparaśvadhādiśastraviśeṣeṇa nānāvāditrasaṃkṣobheṇa ca mahābhayamupadarśayan mahatā balaudhena pāñciko 'nuprāptaḥ/
290.021. hastyaśvarathanirghoṣānnānāvāditranidvanāt/
290.022. yakṣāṇāṃ svaprabhāvācca prākāraḥ prapapāta vai

27.5

290.023. tataste karvaṭanivāsinastaṃ balaughaṃ dṛṣṭvā tacca prākārapatanaṃ paraṃ viṣādamāpannāḥ papracchuh--kuta eṣa balaugha āgacchatīti? te kathayanti--śīghraṃ dvārāṇi muñcata/
290.024. eṣa pṛṣṭhataḥ kumāra āgacchati/
290.025. tasya ca balaugho yadi ciraṃ vidhārayiṣyatha, sarvathā na bhaviṣyatheti/
290.026. te kathayanti--
290.027. vyutpannā na vayaṃ rājño na kumārasya dhīmataḥ/
290.028. nṛpapauruṣakebhyo sma bhītāḥ saṃtrāsamāgatāḥ

27.6

290.029. tairdvārāṇi muktāni/
290.029. tata ucchritadhvajapatākāpūrṇakalaśā nānāvidhatūryanir nāditaiḥ sudhanaṃ kumāraṃ pratyudgatāḥ/
290.030. tena ca samāśvāsitāḥ, tadabhiprāyaśca rājabhaṭaḥ sthāpitaḥ/
290.030. nipakāśca nigṛhītāḥ/
290.031. karapratyāyāśca nibaddhāḥ/
290.031. tatastaṃ karvaṭakaṃ sphītīkṛtya sudhanakumārah <291>pratinivṛttaḥ/
291.001. dhanena ca rājñā tāmeva rātriṃ svapno dṛṣṭah--gṛdhreṇāgatya rājña udaraṃ sphoṭayitvā antrāṇyākṛṣya sarvaṃ tannagaramantrairveṣṭitam, sapta ratnāni gṛhaṃ praveśyamānāni dṛṣṭāni/
291.002. tato rājā bhītastrastaḥ saṃvigna āhṛṣṭaromakūpo laghukadhvevotthāya mahāśayane niṣadya kare kapokaṃ dattvā cintāparo vyavasthitah--mā haiva me atonidānaṃ rājyaccyutirbhaviṣyati, jīvitasya vā antarāya iti/
291.005. sa prabhātāyāṃ rajanyāṃ svapnaṃ brāhmaṇāya purohitāya nivedayāmāsa/
291.005. sa saṃlakṣayati--yādṛśo devena svapno dṛṣṭaḥ, niyataṃ kumāreṇa karvaṭako nirjitaḥ/
291.006. vitathanirdeśaḥ karaṇīyaḥ/
291.007. iti kṛtvā kathayati--deva, na śobhanaḥ svapnaḥ/
291.007. niyatamatonidānaṃ rājyāccyutirbhaviṣyati, jīvitasyāntarāya iti/
291.008. kevalaṃ tu atrāsti pratikāraḥ, sa ca brāhmaṇakamantreṣu dṛṣṭaḥ/
291.008. ko 'sau pratikārah? deva, udyāne puṣkariṇī puruṣapramāṇikā kartavyā/
291.009. tata sudhayā praleptavyā/
291.010. susaṃmṛṣṭāṃ kṛtvā kṣudramṛgāṇāṃ rudhireṇa pūrayitavyā/
291.010. tato devena snānaprayatena tāṃ puṣkariṇīmekena so 'ānenāvataritavyam, ekenāvatīrya dvitīyenottaritavyam, dvitīyenottīrya tṛtīyenāvataritavyam, tṛtīyenāvatīrya caturthenottaritavyam/
291.012. tataścaturbhirbrāhmaṇairvedavedāṅgapāragairdevasya pādayorjihvayā nirleḍhavyam, kinnaravasayā ca dhūpo deyaḥ/
291.013. evaṃ devo vidhūtapāpaściraṃ rājyaṃ pālayiṣyatīti/
291.014. rājā kathayati--sarvametacchakyam yadidaṃ kinnaramedamatīva durlabham/
291.014. purohitaḥ kathayati--deva, yadeva durlabhaṃ tadeva sulabham/
291.015. rājā kathayati--yathā katham? purohitaḥ kathayati--deva, nanviyaṃ manoharā kinnarī/
291.016. rājā kathayati--purohita, mā maivaṃ vada/
291.016. kumārasyātra prāṇāḥ pratiṣṭhitāḥ/
291.017. sa kathayati--nanu devena śrutam--
291.018. tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet/
291.019. grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet

27.7

291.020. dṛḍhenāddhyātmanā(?) rājyaṃ kumārasyāsya dhīmataḥ/
291.021. śakṣyasi hyaparāṃ kartuṃ ghātayaināṃ manoharām

27.8

iti/
291.022. ātmābhinandino na kiṃcinna pratipadyanta iti tenādhivāsitam/
291.022. tato yathopadiṣṭaṃ purohitena kārayitumārabdham/
291.023. puṣkariṇī khātā sudhayopaliptā kṣudramṛgarudhiramupāvartāyitumārabdham/
291.024. sa ca prayogaḥ sudhanasyāntaḥpurajanenopalabdhaḥ/
291.024. tāḥ prītimanasaḥ saṃvṛttāh--vayaṃ rūpayauvanasampannāḥ/
291.025. idānīmasmākaṃ sudhanaḥ kumāraḥ paricārayiṣyatīti/
291.026. tāḥ pramuditā dṛṣṭvā manoharā pṛcchati--kim yūyamatīva praharṣitā iva? yāvadaparayā sa vṛttānto vistareṇa manoharāyā niveditaḥ/
291.027. tato manoharā saṃjātaduḥkhadaurmanasyā yena sudhanasya kumārasya jananī tenopasaṃkrāntā/
291.028. upasaṃkramya pādayor nipatya karuṇadīnavilambitairakṣarairetamarthaṃ nivedayāmāsa/
291.029. sā kathayati--yadyevaṃ svāgatamidaṃ kuru vicārayiṣyāmīti/
291.029. manoharayā āgamya punarapi samākhyātam/
291.030. tayā api vicāritam/
291.030. paśyati bhūtam/
291.030. tatastayā sa cūḍāmaṇirvastrāṇi ca manoharāyai dattāni, uktā ca--putrike, prāpte kāle āgantavyam/
291.031. evaṃ mamopālambho na bhavatīti/
291.032. tato rājā yathādiṣṭena krameṇa snānaprayato rudhirapūrṇāṃ puṣkiriṇimavatīryottīrṇah<292>/
292.001. tato 'sya brāhmaṇairjihvayā pādau nilīḍhau, avasthitah--ānīyatāṃ kinnarīti ca samādiṣṭam/
292.002. tatsamanantarameva manoharā gaganatalamutplutya gāthāṃ bhāṣate--
292.003. sparśasaṃgamanaṃ mahyaṃ ramitaṃ ca me/
292.004. nāgīva bandhanānmuktā eṣā gacchāmi sāmpratam

27.9

iti/
292.005. rājñā dṛṣṭā vāyupathena gacchantī/
292.005. sa bhītaḥ purohitamāmantrayate--yadarthaṃ kṛto yatnaḥ, sa na saṃpannaḥ, manoharā kinnarī niṣpalāyiteti/
292.006. purohitaḥ kathayati--deva, siddhārtho 'pagatapāpo devaḥ sāmpratamiti/
292.007. tato manoharāyāḥ khagapathena gacchantyā etadabhavat--yadahametāmavasthāṃ prāptā, tattasya ṛṣerbyapadeśāt/
292.008. yadi tena nākhyātamabhaviṣyat, nāhaṃ grahaṇa gatā abhaviṣyat/
292.009. tena hi yasyāmi tāvadasyaiva ṛṣeḥ sakāśāmiti/
292.009. sā tasyāśramapadaṃ gatā/
292.009. pādābhivandanaṃ kṛtvā tam ṛṣimuvāca--maharṣe, tava vyapadeśādahaṃ grahaṇaṃ gatā, manuṣyasya saṃsparśaśca saṃprāptaḥ/
292.011. jīvitāntarāyaścaitatsaṃvṛttaḥ/
292.011. tadvijñāpayāmi--yadi yadā kadācitsudhanaḥ kumāra āgacchati māṃ samanveṣamāṇaḥ, tasyemāmaṅgulimudrāṃ dāturmahasi/
292.012. evaṃ ca vaktavyam--kumāra, viṣamāḥ panthāno durgamāḥ, khedamāpatsyase, nirvatasveti/
292.013. yadi nirvāyamāṇo na riṣṭhet, tasya mārgaṃ vyapadeṣṭumarhasi--kumāra, manoharayā samākhyātam--uttare digbhāge trayaḥ kālaparvatāḥ, tānatikramya apare trayaḥ, tānapyatikramya apare trayaḥ, tānatikramya himavān parvatarājaḥ, tasyottareṇotkalakaparvataḥ, tata utkūlako jalapatha ekadhārako vajrakaḥ kāmarūpī/
292.017. tatra khadirake parvate guhā, praveśa ekadhārake tu kīlakāḥ, vajrake pakṣirājena praveśaḥ/
292.018. ebhirupāyaiste parvatā atikramaṇīyāḥ, yantrāṇi ca bhuṅktavyāni/
292.019. ajavaktrameṇḍhakaḥ puruṣo rākṣasarūpī piṅgalāguhāyāṃ lālāsrotasā mahānajagaro vegena pradhāvati/
292.020. sa te vikrameṇa hantavyaḥ/
292.020. arāntaragatāṃ nābhīm yatra paśyettatra kiṭibhakaśca/
292.022. ayaṃ bhuktena bāṇena hantavyo mama kāraṇāt/
292.023. yatra paśyeddvau meṣau saṃghaṭṭantau parasparam/
292.024. tayoḥ śṛṅgamekaṃ bhaṅktvā mārgaṃ pratilapsyase

27.10

292.025. āyasau puruśau dṛṣṭvā śastrapāṇī mahābhayau/
292.026. tayorekaṃ pādayitvā mārgaṃ pratilapsyase

27.11

292.027. saṃkocayantīṃ prasārayantīṃ rākṣasīmāyasaṃ mukham/
292.028. yadā paśyettatra kīlakaṃ lalāṭe tasyā nikhānayet

27.12

292.029. śūlāvartastadā kūpo vilaṅghyaste ṣaṣṭihastakaḥ/
292.030. haripiṅgalakeśākṣo dāruṇo yatra rākṣasaḥ

27.13

292.031. kārmukaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā hantavyaśca durāsadaḥ/
292.032. nadyaśca bahavastāryā nakragrahasamākulāḥ

27.14

293.001. <293>raṅgā pataṅgā tapanī citrā rudantī hasantī āśīviṣā vetranadī ca/
293.002. raṅgāyāṃ rākṣasīkopaḥ pataṅgāyāmamanuṣyakāḥ/
293.003. tapantyāṃ grāhabahulatvaṃ citrāyāṃ kāmarūpiṇaḥ

27.15

293.004. rudantyāṃ kinnarīceṭyo hasantyāṃ kinnarasnuṣā/
293.005. āśīviṣāyāṃ nānāvidhāḥ sarpā vetranadyāṃ tu śālmaliḥ

27.16

293.006. raṅgāyāṃ dhairyakaraṇaṃ pataṅgāyāṃ parākramaḥ/
293.007. tapantyāṃ grāhamukhabandhaṃ citrāyāṃ vividhagītam

27.17

293.008. rudantyāṃ saumanasye samuttāram, hasantyāṃ tūṣṇībhāvayogena, aśīviṣāyāṃ sarpaviṣamantrayogena, vetranadyāṃ tīkṣṇaśastrasampātayogena samuttāraḥ/
293.009. nadīḥ samatikramya pañca yakṣaśatāni gulmakam/
293.010. taddhairyamāsthāya vidrābyam/
293.010. tato drumasya kinnararājasya bhavanamiti/
293.010. tato manoharā tam ṛṣimevamuktvā pādābhivandanaṃ kṛtvā prakrāntā//
293.012. yāvatsudhanaḥ kumārastaṃ karvaṭakaṃ saṃnāmya gṛhītaprābhṛto hastināpuramanuprāptaḥ/
293.012. śrutvā ca rājā parāṃ prītimupagataḥ/
293.013. tataḥ kumāro mārgaśramaṃ prativinodya pituḥ sakāśaṃ gataḥ/
293.013. praṇāmaṃ kṛtvā purastānniṣaṇṇaḥ/
293.014. rājñā paramayā saṃtoṣaṇayā saṃbhāṣitaḥ, uktaśca--kumāra, śivena tvamāgatah? deva, tava prasādātkarvaṭakaḥ saṃnāmitaḥ, nipakā gṛhītāḥ, cintakaḥ sthāpitaḥ/
293.015. ime tu karapratyayāḥ/
293.016. paṇyāgāraśca sthāpyatāmiti/
293.017. rājā kathayati--kumāra tiṣṭha, prābhṛtaṃ sahitā eva bhokṣyāmaḥ/
293.018. deva gacchāmi, ciraṃ dṛṣṭā me manoharā/
293.018. alaṃ kumāra adya gamanena/
293.018. tiṣṭha, śvo gāmiṣyasīti/
293.019. so 'navabudhyamāna evamāha--tāta, adyaiva mayā avaśyaṃ gantavyam/
293.019. rājā tūṣṇīmavasthitaḥ/
293.020. tataḥ kumāraḥ svagṛhaṃ gataḥ/
293.020. yāvatpaśyati śriyā varjitamantaḥpuradvāram/
293.020. sa cintāparaḥ praviśya manoharāṃ na paśyati/
293.021. itaścāmutaśca saṃbhrāntaḥ śūnyahṛdayaḥ śabdaṃ kartumārabdhah--manohare manohare iti/
293.022. yāvadantaḥpuraṃ saṃnipatitam/
293.022. tāḥ striyaḥ kṣepaṃ kartumārabdhāḥ/
293.022. viddho 'sau hṛdayaśalyena sutarāṃ praṣṭumārabdhaḥ/
293.023. tābhiryathābhūtaṃ samākhyātam/
293.023. sa śokena saṃpramuhyate/
293.023. tāḥ striyaḥ kathayanti--deva, asminnantaḥpure tatpraviśiṣṭatarāḥ striyaḥ santi, kimarthaṃ śokaḥ kriyate? sa pitur nairguṇyamupaśrutya kṛtaghnatāṃ ca, mātuḥ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/
293.025. pādayor nipatya kathayati--amba,
293.026. manoharāṃ na paśyāmi manorathaguṇairyutām/
293.027. sādhurūpasamāyuktā kva gatā me manoharā

27.18

293.028. manasā saṃpradhāvāmi mano me saṃpramuhyate/
293.029. hṛdayaṃ dahyate caiva rahitasya tayā bhṛśam

27.19

293.030. manobhirāmā ca manoharā ca manonukūlā ca manoratiśca/
294.001. <294>saṃtaptadeho 'smi manoharāṃ vinā kuto mamedaṃ vyasanaṃ samāgatam

27.20

iti/
294.003. sā kathayati--putra, kṛcchrasaṃkaṭasambādhaprāptā manohareti mayā pratimuktā/
294.003. amba, yathā katham? tayā yathāvṛttaṃ vistareṇa samākhyātam/
294.004. sa pitur nairguṇyamakṛtajñatāṃ ca jñātvā kathayati--kutra gatā katareṇa vā patheti? sā kathayati--
294.006. eṣo 'sau parvataśaila ṛṣisaṃghaniṣevitaḥ/
294.007. uṣito dharmarājena yatra yātā manoharā

27.21

iti/
294.008. sa manoharāviyogaduḥkhārtaḥ kṛcchraṃ vilalāpa, karuṇaṃ paridevate--
294.009. manoharāṃ na paśyāmi manorathaguṇairyutām/
294.010. sādhurūpasamāyuktā kva gatā me manoharā

27.22

294.011. manasā saṃpradhāvāmi mano me saṃpramuhyate/
294.012. hṛdayaṃ dahyate caiva rahitasya tayā bhṛśam

27.23

294.013. manobhirāmā ca manoharā ca manonukūlā ca manoratiśca/
294.015. saṃtaptadeho 'smi manoharāṃ vinā kuto mamedaṃ vyasanaṃ samāgatam

27.24

iti/
294.017. tato mātrā abhihitah--putra, santyasminnantaḥpure tadviśiṣṭatarāḥ striyaḥ/
294.017. kimarthaṃ śokas triyata iti? kumāraḥ kathayati--kuto me ratiranuprāpyatāmiti? sa tayā samāśvāsyamāno 'pi śokasaṃtāpasaṃtaptastasyāḥ pravṛttiṃ samanveṣamāṇa itaścāmutaśca paribhramitumārabdhaḥ/
294.019. tasya buddhirutpannā--yata eva labdhastameva tāvatpṛcchāmi/
294.020. sa halakasya sakāśaṃ gataḥ pṛcchati--manoharā kutastvayā labdheti? sa kathayati--amuṣmin pradeśe ṛṣiḥ prativasati/
294.021. tasyāśramapade brahmasabhā nāma puṣkiriṇī/
294.022. tasyāṃ snātumavatīrṇā ṛṣivyapadeśena labdheti/
294.022. sa saṃlakṣayati--ṛṣiridānīmabhigantavyaḥ, tasmātpravṛttirbhaviṣyatīti/
294.023. eṣa ca vṛttānto rājñā śrutah--manoharāviyogātkumāro 'tīva viklava iti/
294.024. tato rājñā abhihitah--kumāra, kimasi viklavah? idānīṃ tadviśiṣṭataramantaḥpuraṃ vyavasthāpayiṣyāmīti/
294.025. sa kathayati--tāta, na śakyaṃ mayā tāmanānīya antaḥpurasthena bhavitum/
294.026. sa rājñā bahvapyucyamāno na nivartate/
294.026. tato rājñā nagaraprākāraśṛṅgeṣvārakṣakāḥ puruṣāḥ sthāpitāḥ, yathā kumāro na niṣkāsatīti/
294.027. kumāraḥ kṛtsnāṃ rātriṃ jāgartukāmaḥ/
294.028. uktaṃ ca--pañceme rātryā alpaṃ svapanti bahu jāgārti/
294.028. katame pañca puruṣāh? striyāmavekṣya(pekṣā?)vān pratibaddhacittaḥ/
294.029. strīpuruṣa utkośaḥ, ṛṇī, caurasenāpatiḥ, bhikṣuścālabdhavīrya iti/
294.030. atha kumārasyaitadabhavat--yadi dvāreṇa yāsyāmi, rājā dvārapālakān rakṣakāṃśca daṇḍenotsādayiṣyati/
294.031. yannvahamarakṣitena pathā gaccheyamiti/
294.031. sa rātryā vyutthāya nīlotpalamālābaddhaśirā<295> yena rakṣiṇaḥ puruṣā na santi, tena tāṃ mālāṃ dhvaje baddhvā avatīrṇaḥ/
295.001. candraścoditaḥ/
295.002. tato 'sau candramavekṣya manoharāvirahita evaṃ vilalāpa--
295.003. bhoḥ pūrṇacandra rajanīkara tārarāja tvaṃ rohiṇīnayanakānta susārthavāha/
295.005. kaccitpriyā mama manoharaṇaikadakṣā dṛṣṭā tvayā bhuvi manoharanāmadheyā

27.25

iti/
295.007. anubhūtapūrvaratimanusmarañ jagāma/
295.007. dadarśa mṛgīm/
295.007. tāmapyuvāca--
295.008. he tvaṃ kuraṅgi tṛṇavāripalāśabhakṣe svastyastu te cara sukhaṃ na mṛgārirasmi/
295.010. dīrghekṣaṇā mṛgavadhūkamanīyarūpā dṛṣṭā tvayā mama manoharanāmadheyā

27.26

295.012. sa tāmatikramya anyatamaṃ pradeśaṃ gato dadarśa vanaṃ nānāpuṣpaphalopaśobhitaṃ bhramarairupabhujyamānasāram/
295.013. tato 'nyatamaṃ bhramaramuvāca--
295.014. nīlāñjanācalasuvarṇa madhudvirepha vaṃśāntarāmburuhamadhyakṛtādhivāsa/
295.016. varṇādhimātrasadṛśāyatakeśahastā dṛṣṭā tvayā mama manoharanāmadheyā

27.27

295.018. tasmādapi pradeśādatikrāntaḥ paśyatyāśīviṣam/
295.018. dṛṣṭvā cāha--
295.019. bhoḥ kṛṣṇasarpa tanupallavalolajihva vaktrāntarotpatitadhūmakalāpavaktra/
295.021. rāgāgninā tava samo na viṣāgnirugro dṛṣṭā tvayā mama manoharanāmadheyā

27.28

295.023. tamapi pradeśaṃ samatikrānto dadarśāparaṃ kokilābhināditam/
295.023. dṛṣṭvā ca punastaṃ kokilamuvāca--
295.025. bhoḥ kokilottama vanāntaravṛkṣavāsin nārī manohara patatrigaṇasya rājan/
295.027. nīlotpalāmakasamāyatacārunetrā dṛṣṭā tvayā mama manoharanāmadheyā

27.29

295.029. tamapi pradeśaṃ samatikrānto dadarśāśokavṛkṣaṃ sarvapariphullam/
295.030. maṅgalyanāmāntaranāmayukta sarvadrumāṇāmadhirājatulya/
296.001. <296>manoharāśoka vibhūrcchitaṃ mām eṣo 'ñjaliste kuru vītaśokam

27.30

296.003. sa evaṃ viklavo 'nupūrveṇa tasya ṛṣerāśramapadamanuprāptaḥ/
296.003. sa tam ṛṣiṃ savinayaṃ praṇipatyovāca--
296.005. cīrājināmbaradhara kṣamayā viśiṣṭa mūlāṅkurāmalakabilvakapitthabhakta/
296.007. vande ṛṣe nataśirā vada me laghu tvaṃ dṛṣṭā tvayā mama manoharanāmadheyā

27.31

296.009. tataḥ sa ṛṣiḥ sudhanaṃ kumāraṃ svāgatavacanāsanadānakriyādipuraḥsaraḥ pratisaṃmodya uvāca--
296.011. dṛṣṭā sā paripūrṇacandravadanā nīlotpalābhāsvarā rūpeṇa priyadarśanā subadanā nīlañcatabhrūlatā/
296.013. tvaṃ svastho bhuvi bhujyatāṃ hi vividhaṃ mūlaṃ phalaṃ ca prabho pañcātsvasti gamiṣyasīti manasā nātrāsti me saṃśayaḥ

27.32

296.015. idaṃ hyavocadvacanaṃ ca subhrūḥ kumāra tṛṣṇā tvayi bādhate me/
296.017. mahacca duḥkhaṃ vasatāṃ vaneṣu yātāṃ ramāṃ drakṣyasi niṣcayena

27.33

iti/
296.019. iyaṃ ca tayā aṅgulimudrikā dattā/
296.019. kathayati ca-- kumāra, viṣamāḥ panthāno durgamāḥ/
296.020. khedamāpatsyase, nivartasveti/
296.020. yadi ca nivāryamāṇo na tiṣṭhet, tasya mārgamupadeṣṭumarhasi/
296.021. kumāra, idaṃ ca tayā samākhyātam--uttare digbhāge trayaḥ kālaparvatāḥ, tānatikramya apare trayaḥ, tānapyatikramya himavān parvatarājaḥ/
296.022. tatpradeśena tvayā imāni bhaiṣajyāni samudānetavyāni--tadyathā sūdayā nāmauṣadhistayā ghṛtaṃ paktvā pātavyam/
296.023. tena ca te na tṛṣā na bubhukṣā, smṛtibalaṃ ca vardhayati/
296.024. vānaraḥ samudānetavyaḥ, mantramadhyetavyam, saśaraṃ dhanurgrahītavyam, maṇayo 'vabhāsātmakāh agado viṣaghātako 'yaskīlāstrayo vīṇā ca/
296.026. himavataḥ parvarājasyottareṇotkīlakaḥ parvataḥ/
296.026. tataḥ kūlako jalapathaḥ khadiraka ekadhārako vajrakaḥ kāmarūpī/
296.027. utkīlaka erāvatako 'dhobāṇaḥ pramokṣaka ete parvatāḥ/
296.027. sarve te samatikramaṇīyāḥ/
296.028. tatra khadirake parvate guhā, praveśa ekadhārake tu kolakāḥ, vajrake pakṣirājena praveśaḥ/
296.029. ebhirupāyaiste sarve parvatāḥ samatikramaṇīyāḥ, yantrāṇi ca bhaṅktavyāni/
296.029. ajavaktro meṇḍhakaḥ puruṣo rākṣasīrūpī piṅgalāyāṃ guhāyāṃ lālāsrotasā mahatā ajagaro vegena pradhāvati/
296.031. sa te vikrameṇa hantavyaḥ/
296.031. arāntaragatāṃ nābhīm yatra paśyettatra kiṭibhakaśca/
297.001. <297>ayaṃ muktena bāṇena hantavyo mama kāraṇāt/
297.002. yatra paśyeddvau meṣau saṃghaṭṭantau parasparam/
297.003. tayoḥ śṛṅgamekaṃ bhaṅktvā bhārgaṃ pratilapsyase

27.34

297.004. āyasau puruṣau dṛṣṭvā śastrapāṇī mahābhayau/
297.005. tayorekaṃ tāḍayitvā mārgaṃ pratilapsyase

27.35

297.006. saṃkocayantīṃ prasārayantīṃ rākṣasīmāyasaṃ sukham/
297.007. yadā paśyettadā kīlaṃ lalāṭo tasyā nikhānayet

27.36

297.008. śūlāvartastadā kūpo vilaṅghyaste ṣaṣṭihastakaḥ/
297.009. haripiṅgalakeśākṣo dāruṇo yakṣarākṣasaḥ

27.37

297.010. kārmukaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā hantavyaśca durāsadaḥ/
297.011. nadyaśca bahavastāryā nakragrahasamākulāḥ

27.38

297.012. raṅgā pataṅgā tapanī citrā rudantī hasantī āśīviṣā vetranadī ca/
297.013. raṅgāyāṃ rākṣasīkopaḥ pataṅgāyāmamānuṣāḥ/
297.014. tapantyāṃ grāhabahutvaṃ citrāyāṃ kāmarūpiṇaḥ

27.39

297.015. rudantyāṃ kinnarīceṭyo hasantyāṃ kinnarīsnuṣā/
297.016. āśīviṣāyāṃ nānāvidhāḥ sarpā vetranadyāṃ tu śālmaliḥ

27.40

297.017. raṅgāyāṃ dhairyakaraṇaṃ pataṅgāyāṃ parākramaḥ/
297.018. tapantyāṃ grāhamukhabandhaścitrāyāṃ vividhaṃ gītam

27.41

297.019. rudantyāṃ saumanasyena samuttāraḥ/
297.019. hasantyāṃ tūṣṇībhāvena, āśīviṣāyāṃ sarvaviṣamantraprayogeṇa samuttāraḥ, vetranadyāṃ tīkṣṇaśastrasampātayogena samuttāraḥ/
297.020. nadīmatikramya pañca yakṣaśatāni gulmakasthānam/
297.021. taddhairyamāsthāya vidrāvyam/
297.021. tato drumasya kinnararājasya bhavanamiti//
297.022. tataḥ sudhanaḥ kumāro yathopadiṣṭānauṣadhimantrāgadaprayogān samudānīya tasya ṛṣeḥ pādābhivandanaṃ kṛtvā prakrāntaḥ/
297.023. tatastena yathopadiṣṭāḥ sarve samudānītāḥ sthāpavitvā vānaram/
297.024. tatastānādāya punarapi tasya ṛṣeḥ sakāśamupasaṃkrāntaḥ/
297.024. uktaśca--alaṃ kumāra, kimanena vyavasāyena? kiṃ manoharayā? tvamekākī asahāyaḥ śirīrasaṃśayamavapsyasīti/
297.025. kumāraḥ prāha--maharṣe, avaśyamevāhaṃ prayāsyāmīti/
297.026. kutah?
297.027. candrasya khe vicarataḥ kva sahāyabhāvo daṃṣṭrābalena balinaśca mṛgādhipasya/
297.029. agneśca dāvadahane kva sahāyabhāvah asmadvidhasya ca sahāyabalena kiṃ syāt

27.42

298.001. <298>kiṃ bho mahārṇavajalaṃ na vigāhitavyaṃ kiṃ sarpadaṣṭa iti naiva cikitsanīyaḥ//
298.003. vīryaṃ bhajetsumahadūrjitasattvadṛṣṭam yatne kṛte yadi na siddhyati ko 'tra doṣaḥ

27.43

iti/
298.005. tataḥ sudhanaḥ kumāro manoharopadiṣṭena saṃprasthitaḥ/
298.005. anupūrveṇa parvatanadīguhāprapātādīni bhaiṣajyamantrāgadaprayogeṇa vinirjitya drumasya kinnararājasya bhavanasamīpaṃ gataḥ/
298.007. kumāro 'paśyannagaramadūraṃ śrīmadudyānopaśobhitaṃ nānāpuṣpaphalopetaṃ nānāvihagasevitaṃ taḍāgadīrghikāvāpikinnaraiḥ samupāvṛtam/
298.008. kinnarīstatra cāpaśyat pānīyārthamupagatāḥ/
298.008. tatastāḥ sudhanakumāreṇābhihitāh--kimanena bahunā pānīyena kriyata iti? tāḥ kathayanti--asti drumasya kinnararājasya duhitā manoharā nāma/
298.010. sā manuṣyahastagatā babhūva/
298.010. tasyāḥ sa manuṣyagandho naśyati/
298.011. sudhanaḥ kumāraḥ pṛcchati--kimete ghaṭāḥ samastāḥ sarve tasyā upari nipātyante, āhosvidanupūrveṇeti? tāḥ kathayanti--anupūrvyā/
298.012. sa saṃlakṣayati--śobhano 'yamupāyaḥ/
298.013. imāmaṅgulimudrāmekasmin ghaṭe prakṣipāmīti/
298.013. tenaikasyāḥ kinnaryā ghaṭe 'nālakṣitaṃ prakṣiptā/
298.014. sā ca kinnarī abhihitā--anena tvayā ghaṭena manoharā tatprathamataraṃ snāpayitavyā/
298.014. sā saṃlakṣayati--nūnamatra kāryeṇa bhavitavyam/
298.015. tatastayāsau ghaṭaḥ prathamataraṃ manoharāyā mūrdhni nipātito yāvadaṅgulimudrā utsaṅge nipatitā/
298.016. sā manoharayā pratyabhijñātā/
298.016. tataḥ kinnarīṃ pṛcchati--mā tatra kaścinmanuṣyo 'bhyāgatah? sā āha--ubhyāgtaḥ/
298.017. gaccha, enaṃ pracchannaṃ praveśaya/
298.018. tayā praveśitaḥ, sugupte pradeśe sthāpitaḥ/
298.018. tato manoharā pituḥ pādayor nipatya kathayati--tāta, yadyasau sudhanaḥ kumāra āgacchet, yenāhaṃ hṛtā, tasya tvaṃ kiṃ kuryāh? sa kathayati--tamahaṃ khaṇḍaśataṃ kṛtvā catasṛṣu śikṣu kṣipeyam/
298.020. manuṣyo 'sau, kiṃ teneti/
298.020. manoharā kathayati--tāta, manuṣyabhūtasya kuta ihāgamanam? ahamevaṃ bravīmīti/
298.021. tato drumasya kinnararājasya paryavasthāno vigataḥ/
298.022. tato vigataparyavasthānaḥ kathayati--yadyasau kumāra āgacchet, tasyāhaṃ tvāṃ sarvālaṃkāravibhūṣitāṃ prabhūtacitropakaraṇaiḥ kinnarīsahasraparivṛtāṃ bhāryārthaṃ dadyāmiti/
298.024. tato manoharayā hṛṣṭatuṣṭapramuditayā sudhanaṃ kumāro divyālaṃkāravibhūṣito drumasya kinnararājasyopadarśitaḥ/
298.025. tato drumaḥ kinnnararājaḥ sudhanaṃ kumāraṃ dadarśa abhirūpaṃ darśanīyaṃ prasādikaṃ paramayā śubhavarṇapuṣkalatayā samanvāgatam/
298.026. dṛṣṭvā ca punaḥ paraṃ vismayamupagataḥ/
298.027. tatastasya jijñāsāṃ kartukāmena sauvarṇāḥ stambhā ucchritāḥ, sapta tālāḥ, sapta bheryaḥ, sapta sūkarāḥ/
298.028. āha ca--
298.029. tvayā kāntyā jitāstāvadete kinnaradārakāḥ/
298.030. saṃdarśitaprabhāvastu divyasambandhamarhasi

27.44

298.031. atyāyataṃ śaravaṇaṃ kṛtvoddhṛtya śaraṃ kṣaṇāt/
298.032. vyuptamanyūnamuccitya punardehi tilāṭakam

27.45

299.001. <299>saṃdarśaya dhanurvede dṛṭalakṣādikauśalam/
299.002. tataḥ kīrtipatākeyaṃ tavāyattā manoharā

27.46

299.003. sudhanakumāro bodhisattvaḥ/
299.003. kuśalāśca bhavanti bodhisattvāsteṣu śilpasthānakarmasthāneṣu/
299.004. devatāścaiṣāmautsukyamāpatsyante avighnabhāvāya/
299.004. tato bodhisattvo nṛttagītavīṇāpaṇavasughoṣakavallarīmṛdaṅgādinānāvidhena daivatopasaṃhṛtena vāditraviśeṣeṇa samantādāpūryamāṇe 'nekaiḥ kinnarasahasraiḥ pativṛtaḥ/
299.007. śatakratusamādiṣṭairyakṣaiḥ sūkararūpibhiḥ/
299.008. utpāṭite śaravane same vyuptaṃ tilāḍakam

27.47

299.009. ekīkṛtaṃ samuccitya śakrasṛṣṭaiḥ pipīlakaiḥ/
299.010. kumāraḥ kinnarendrāya vismitāya nyavedayat

27.48

299.011. nīlotpaladalābhenāsinā gṛhītena paśyato drumasya kinnararājasya sauvarṇastambhasamīpaṃ gatvā tān stambhān kadalīcchedena khaṇḍakhaṇḍaṃ chettumārabdhaḥ/
299.012. tatastāṃs tilaśo 'vakīrya sapta tālān sapta bherīḥ sapta ca sūkarān bāṇena vidhya sumeruvadakampyo 'vasthitaḥ/
299.013. tato gaganatalasthābhirdevatābhiśca kinnaraśatasahasrairhāhākārakilikilāprakṣveḍoccair nādo muktaḥ, yaṃ dṛṣṭvā ca kinnararājaḥ paraṃ vismayamupagataḥ/
299.015. tataḥ kinnarīsahasrasya manoharāsamānarūpasya madhye manoharāṃ sthāpayitvā sudhanaḥ kumāro 'bhihitah--ehi kumāra, pratyabhijānāsi manoharāmiti? tataḥ sudhanaḥ kumārastāṃ pratyabhijñāya gāthābhigītenoktavān--
299.018. yathā drumasya duhitā mameha tvaṃ manoharā/
299.019. śīghrametena satyena padaṃ vraja manohare

Original text: Divyāvadāna · Edition: L. Vaidya, Mithila 1959 (Buddhist Sanskrit Texts ; 20) · Data entry Kensuke Okamoto · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc