Dharmasūtra · Chapter 10
dvijātīnām adhyayanam ijyā dānam |
brāhmanasyādhikāḥ pravacanayājanapratigrahāḥ |
pūrveṣu niyamas tu |
ācāryajñātipriyagurudhanavidyāniyameṣu brahmaṇaḥsaṃpradānam anyatra yathoktāt |
kṛṣivāṇijye vāsvayaṃkṛte |
kusīdaṃ ca |
rājño 'dhikaṃ rakṣaṇaṃ sarvabhūtānām |
nyāyyadaṇḍatvam |
bibhṛyād brāhmaṇāñ śrotriyān |
nirutsāhāṃś ca brāhmaṇān |
akarāṃś ca |
upakurvāṇāṃś ca |
yogaś ca vijaye |
bhaye viśeṣeṇa |
caryā ca rathadhanurbhyām |
saṅgrāme saṃsthānam anivṛttiś ca |
na doṣo hiṃsāyām āhave |
anyatravyaśvasārathyāyudhakṛtāñjaliprakīrṇakeśaparāṅmukhopaviṣṭasthalavṛkṣādhirūḍhadūtagobrāhmaṇavādibhyaḥ |
kṣatriyaś ced anyas tam upajīvet tadvṛttyā |
jetā labheta sāṃgrāmikaṃ vittam |
vāhanaṃ tu rājñaḥ |
uddhāraś cāpṛthagjaye |
anyat tu yathārhaṃ bhājayed rājā |
rājño balidānaṃ karṣakairdaśamam aṣṭamaṃ ṣaṣṭhaṃ vā |
paśuhiraṇyayor apy eke pañcāśadbhāgaḥ |
viṃśatibhāgaḥ śulkaḥ paṇye |
mūlaphalapuṣpauṣadhamadhumāṃsatṛnendhanānāṃṣaṣṭhaḥ |
tadrakṣaṇadharmitvāt |
teṣu tu nityayuktaḥ syāt |
adhikena vṛttiḥ |
śilpino māsi māsy ekaikaṃ karma kuryuḥ |
etenātmanopajīvino vyākhyātāḥ |
naucakrīvantaś ca |
bhaktaṃ tebhyo dadyāt |
paṇyaṃ vaṇigbhir arthāpacayena deyam |
pranaṣṭam asvāmikam adhigamya rājñe prabrūyuḥ |
vikhyāpya saṃvatsaraṃ rājñā rakṣyam |
ūrdhvam adhigantuś caturthaṃ rājñaḥ śeṣaḥ |
svāmī rikthakrayasaṃvibhāgaparigrahādhigameṣu |
brāhmaṇasyādhikaṃ labdham |
kṣatriyasya vijitam |
nirviṣṭaṃ vaiśyaśūdrayoḥ |
nidhyadhigamo rājadhanam |
brāhmaṇasyābhirūpasya |
abrāhmaṇo 'py ākhyātā ṣaṣṭhaṃ labhetety eke |
caurahṛtam apajitya yathāsthānam gamayet |
kośād vā dadyāt |
rakṣyaṃ bāladhanam ā vyavahāraprāpaṇāt |
samāvṛtter vā |
vaiśyasyādhikaṃ kṛṣivaṇikpāśupālyakusīdam |
śūdraś caturtho varṇa ekajātiḥ |
tasyāpi satyam akrodhaḥ śaucam |
ācamanārthe pāṇipādaprakṣālanam evaike |
śrāddhakarma |
bhṛtyabharaṇam |
svadāravṛttiḥ |
paricaryā cottareṣām |
tebhyo vṛttiṃ lipseta |
jīrṇāny upānacchatravāsaḥkūrcādīni |
ucchiṣṭāśanam |
śilpavṛttiś ca |
yaṃ cāryam āśrayed bhartavyas tena kṣīṇo 'pi |
tena cottaraḥ |
tadartho 'sya nicayaḥ syāt |
anujñāto 'sya namaskāro mantraḥ |
pākayajñaiḥ svayaṃ yajetety eke |
sarve cottarottaraṃ paricareyuḥ |
āryānāryayor vyatikṣepe karmaṇaḥ sāmyaṃ |
Original text: Dharmasūtra · Edition: Ganesa Sastrin Gokhale, Pune 1910, (Anandasrama Sanskrit Series, 61); with variants from: The Institutes of Gautama, ed.by A.F. Stenzler, London 1876. · Data entry Nobuyuki Watase · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0