ધર્મસૂત્ર · અધ્યાય 10
દ્વિજાતીનામ્ અધ્યયનમ્ ઇજ્યા દાનમ્ ।
બ્રાહ્મનસ્યાધિકાઃ પ્રવચનયાજનપ્રતિગ્રહાઃ ।
પૂર્વેષુ નિયમસ્ તુ ।
આચાર્યજ્ઞાતિપ્રિયગુરુધનવિદ્યાનિયમેષુ બ્રહ્મણઃસંપ્રદાનમ્ અન્યત્ર યથોક્તાત્ ।
કૃષિવાણિજ્યે વાસ્વયંકૃતે ।
કુસીદં ચ ।
રાજ્ઞો ઽધિકં રક્ષણં સર્વભૂતાનામ્ ।
ન્યાય્યદણ્ડત્વમ્ ।
બિભૃયાદ્ બ્રાહ્મણાઞ્ શ્રોત્રિયાન્ ।
નિરુત્સાહાંશ્ ચ બ્રાહ્મણાન્ ।
અકરાંશ્ ચ ।
ઉપકુર્વાણાંશ્ ચ ।
યોગશ્ ચ વિજયે ।
ભયે વિશેષેણ ।
ચર્યા ચ રથધનુર્ભ્યામ્ ।
સઙ્ગ્રામે સંસ્થાનમ્ અનિવૃત્તિશ્ ચ ।
ન દોષો હિંસાયામ્ આહવે ।
અન્યત્રવ્યશ્વસારથ્યાયુધકૃતાઞ્જલિપ્રકીર્ણકેશપરાઙ્મુખોપવિષ્ટસ્થલવૃક્ષાધિરૂઢદૂતગોબ્રાહ્મણવાદિભ્યઃ ।
ક્ષત્રિયશ્ ચેદ્ અન્યસ્ તમ્ ઉપજીવેત્ તદ્વૃત્ત્યા ।
જેતા લભેત સાંગ્રામિકં વિત્તમ્ ।
વાહનં તુ રાજ્ઞઃ ।
ઉદ્ધારશ્ ચાપૃથગ્જયે ।
અન્યત્ તુ યથાર્હં ભાજયેદ્ રાજા ।
રાજ્ઞો બલિદાનં કર્ષકૈર્દશમમ્ અષ્ટમં ષષ્ઠં વા ।
પશુહિરણ્યયોર્ અપ્ય્ એકે પઞ્ચાશદ્ભાગઃ ।
વિંશતિભાગઃ શુલ્કઃ પણ્યે ।
મૂલફલપુષ્પૌષધમધુમાંસતૃનેન્ધનાનાંષષ્ઠઃ ।
તદ્રક્ષણધર્મિત્વાત્ ।
તેષુ તુ નિત્યયુક્તઃ સ્યાત્ ।
અધિકેન વૃત્તિઃ ।
શિલ્પિનો માસિ માસ્ય્ એકૈકં કર્મ કુર્યુઃ ।
એતેનાત્મનોપજીવિનો વ્યાખ્યાતાઃ ।
નૌચક્રીવન્તશ્ ચ ।
ભક્તં તેભ્યો દદ્યાત્ ।
પણ્યં વણિગ્ભિર્ અર્થાપચયેન દેયમ્ ।
પ્રનષ્ટમ્ અસ્વામિકમ્ અધિગમ્ય રાજ્ઞે પ્રબ્રૂયુઃ ।
વિખ્યાપ્ય સંવત્સરં રાજ્ઞા રક્ષ્યમ્ ।
ઊર્ધ્વમ્ અધિગન્તુશ્ ચતુર્થં રાજ્ઞઃ શેષઃ ।
સ્વામી રિક્થક્રયસંવિભાગપરિગ્રહાધિગમેષુ ।
બ્રાહ્મણસ્યાધિકં લબ્ધમ્ ।
ક્ષત્રિયસ્ય વિજિતમ્ ।
નિર્વિષ્ટં વૈશ્યશૂદ્રયોઃ ।
નિધ્યધિગમો રાજધનમ્ ।
બ્રાહ્મણસ્યાભિરૂપસ્ય ।
અબ્રાહ્મણો ઽપ્ય્ આખ્યાતા ષષ્ઠં લભેતેત્ય્ એકે ।
ચૌરહૃતમ્ અપજિત્ય યથાસ્થાનમ્ ગમયેત્ ।
કોશાદ્ વા દદ્યાત્ ।
રક્ષ્યં બાલધનમ્ આ વ્યવહારપ્રાપણાત્ ।
સમાવૃત્તેર્ વા ।
વૈશ્યસ્યાધિકં કૃષિવણિક્પાશુપાલ્યકુસીદમ્ ।
શૂદ્રશ્ ચતુર્થો વર્ણ એકજાતિઃ ।
તસ્યાપિ સત્યમ્ અક્રોધઃ શૌચમ્ ।
આચમનાર્થે પાણિપાદપ્રક્ષાલનમ્ એવૈકે ।
શ્રાદ્ધકર્મ ।
ભૃત્યભરણમ્ ।
સ્વદારવૃત્તિઃ ।
પરિચર્યા ચોત્તરેષામ્ ।
તેભ્યો વૃત્તિં લિપ્સેત ।
જીર્ણાન્ય્ ઉપાનચ્છત્રવાસઃકૂર્ચાદીનિ ।
ઉચ્છિષ્ટાશનમ્ ।
શિલ્પવૃત્તિશ્ ચ ।
યં ચાર્યમ્ આશ્રયેદ્ ભર્તવ્યસ્ તેન ક્ષીણો ઽપિ ।
તેન ચોત્તરઃ ।
તદર્થો ઽસ્ય નિચયઃ સ્યાત્ ।
અનુજ્ઞાતો ઽસ્ય નમસ્કારો મન્ત્રઃ ।
પાકયજ્ઞૈઃ સ્વયં યજેતેત્ય્ એકે ।
સર્વે ચોત્તરોત્તરં પરિચરેયુઃ ।
આર્યાનાર્યયોર્ વ્યતિક્ષેપે કર્મણઃ સામ્યં ।
મૂળ પાઠ: Dharmasūtra · Edition: Ganesa Sastrin Gokhale, Pune 1910, (Anandasrama Sanskrit Series, 61); with variants from: The Institutes of Gautama, ed.by A.F. Stenzler, London 1876. · Data entry Nobuyuki Watase · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0