Devi Bhagavata Purana · Chapter 9.6
lakṣmīgaṅgāsarasvatīnāṃ bhūloke'vataraṇavarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
sarasvatī tu vaikuṇṭhe svayaṃ nārāyaṇāntike /
gaṅgāśāpena kalahātkalayā bhārate sarit
puṇyadā puṇyarūpā ca puṇyatīrthasvarūpiṇī /
puṇyavadbhirniṣevyā ca sthitiḥ puṇyavatāṃ mune
tapasvināṃ taporūpā tapasaḥ phalarūpiṇī /
kṛtapāpedhmadāhāya jvaladagnisvarūpiṇī
jñānātsarasvatītoye mṛtā ye mānavā bhuvi /
teṣāṃ sthitiśca vaikuṇṭhe suciraṃ harisaṃsadi
bhārate kṛtapāpaśca snātvā tatra ca līlayā /
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇuloke vasecciram
cāturmāsyāṃ paurṇamāsyāmakṣayāyāṃ dinakṣaye /
vyatīpāte ca grahaṇe'nyasminpuṇyadine'pi ca
anuṣaṅgeṇa yaḥ snāto hetunā śraddhayāpi vā /
sārūpyaṃ labhate nūnaṃ vaikuṇṭhe sa harerapi
sarasvatīmanuṃ tatra māsamekaṃ ca yo japet /
mahāmūrkhaḥ kavīndraśca sa bhavennātra saṃśayaḥ
nityaṃ sarasvatītoye yaḥ snāyānmuṇḍayannaraḥ /
na garbhavāsaṃ kurute punareva sa mānavaḥ
ityevaṃ kathitaṃ kiñcidbhāratīguṇakīrtanam /
sukhadaṃ kāmadaṃ sāraṃ bhūyaḥ kiṃ śrotumicchasi
sūta uvāca
nārāyaṇavacaḥ śrutvā nārado munisattamaḥ /
punaḥ papraccha sandehamimaṃ śaunaka satvaram
nārada uvāca
kathaṃ sarasvatī devī gaṅgāśāpena bhārate /
kalayā kalahenaiva babhūva puṇyadā sarit
śravaṇe śrutisārāṇāṃ vardhate kautukaṃ mama /
kathāmṛtena me tṛptiḥ kena śreyasi tṛpyate
kathaṃ śaśāpa sā gaṅgā pūjitāṃ tāṃ sarasvatīm /
sā tu sattvasvarūpā yā puṇyadā śubhadā sadā
tejasvinordvayorvādakāraṇaṃ śrutisundaram /
sudurlabhaṃ purāṇeṣu tanme vyākhyātumarhasi
śrīnārāyaṇa uvāca
śṛṇu nārada vakṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm /
yasyāḥ śravaṇamātreṇa sarvapāpātpramucyate
lakṣmīḥ sarasvatī gaṅgā tisro bhāryā harerapi /
premṇā samāstāstiṣṭhanti satataṃ harisannidhau
cakāra saikadā gaṅgā viṣṇormukhanirīkṣaṇam /
sasmitā ca sakāmā ca sakaṭākṣaṃ punaḥ punaḥ
vibhurjahāsa tadvaktraṃ nirīkṣya ca kṣaṇaṃ tadā /
kṣamāṃ cakāra tad dṛṣṭvā lakṣmīrnaiva sarasvatī
bodhayāmāsa padmā tāṃ sattvarūpā ca sasmitā /
krodhāviṣṭā ca sā vāṇī na ca śāntā babhūva ha
uvāca vāṇī bhartāraṃ raktāsyā raktalocanā /
kupitā kāmavegena śaśvatprasphuritādharā
sarasvatyuvāca
sarvatra samatābuddhiḥ sadbhartuḥ kāminīṃ prati /
dharmiṣṭhasya variṣṭhasya viparītā khalasya ca
jñātaṃ saubhāgyamadhikaṃ gaṅgāyāṃ te gadādhara /
kamalāyāṃ ca tattulyaṃ na ca kiñcinmayi prabho
gaṅgāyāḥ padmayā sārdhaṃ prītiścāsti susammatā /
kṣamāṃ cakāra tenedaṃ viparītaṃ haripriyā
kiṃ jīvanena me'traiva durbhagāyāśca sāmpratam /
niṣkalaṃ jīvanaṃ tasyā yā patyuḥ premavañcitā
tvāṃ sarve sattvarūpaṃ ca ye vadanti manīṣiṇaḥ /
te ca mūrkhā na vedajñā na jānanti matiṃ tava
sarasvatīvacaḥ śrutvā dṛṣṭvā tāṃ kopasaṃyutām /
manasā ca samālocya sa jagāma bahiḥ sabhām
gate nārāyaṇe gaṅgāmuvāca nirbhayaṃ ruṣā /
vāgadhiṣṭhātṛdevī sā vākyaṃ śravaṇaduṣkaram
he nirlajje he sakāme svāmigarvaṃ karoṣi kim /
adhikaṃ svāmisaubhāgyaṃ vijñāpayitumicchasi
mānacūrṇaṃ kariṣyāmi tavādya harisannidhau /
kiṃ kariṣyati te kānto mamaivaṃ kāntavallabhe
ityevamuktvā gaṅgāyāḥ keśaṃ grahītumudyatā /
vārayāmāsa tāṃ padmā madhyadeśaṃ samāśritā
śaśāpa vāṇī tāṃ padmāṃ mahābalavatī satī /
vṛkṣarūpā saridrūpā bhaviṣyasi na saṃśayaḥ
viparītaṃ tato dṛṣṭvā kiñcinno vaktumarhasi /
santiṣṭhati sabhāmadhye yathā vṛkṣo yathā sarit
śāpaṃ śrutvā tu sā devī na śaśāpa cukopa ha /
tatraiva duḥkhitā tasthau vāṇīṃ dhṛtvā kareṇa ca
asantuṣṭāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā kopaprasphuritādharām /
uvāca gaṅgā tāṃ devīṃ padmāṃ cāraktalocanām
gaṅgovāca
tvamutsṛja mahogrāṃ ca padme kiṃ me kariṣyati /
duḥśīlā mukharā naṣṭā nityaṃ vācālarūpiṇī
vāgadhiṣṭhātrī devīyaṃ satataṃ kalahapriyā /
yāvatī yogyatā cāsyā yāvatī śaktireva ca
tathā karotu vādaṃ ca mayā sārdhaṃ ca durmukhī /
svabalaṃ yanmama balaṃ vijñāpayitumicchati
jānantu sarve hyubhayoḥ prabhāvaṃ vikramaṃ sati /
ityevamuktvā sā devī vāṇyai śāpaṃ dadāviti
sariktyarūpā bhavatu sā yā tvāṃ ca śaśāpa ha /
adhomartyaṃ sā prayātu santi yatraiva pāpinaḥ
kalau teṣāṃ ca pāpāni grahīṣyati na saṃśayaḥ /
ityevaṃ vacanaṃ śrutvā tāṃ śaśāpa sarasvatī
tvameva yāsyasi mahīṃ pāpipāpaṃ labhiṣyasi /
etasminnantare tatra bhagavānājagāma ha
caturbhujaścaturbhiśca pārṣadaiśca caturbhujaiḥ /
sarasvatīṃ kare dhṛtvā vāsayāmāsa vakṣasi
bodhayāmāsa sarvajñaḥ sarvajñānaṃ purātanam /
śrutvā rahasyaṃ tāsāṃ ca śāpasya kalahasya ca
uvāca duḥkhitāstāśca vācaṃ sāmayikīṃ vibhuḥ /
śrībhagavānuvāca
lakṣmi tvaṃ kalayā gaccha dharmadhvajagṛhaṃ śubhe
ayonisambhavā bhūmau tasya kanyā bhaviṣyasi /
tatraiva daivadoṣeṇa vṛkṣatvaṃ ca labhiṣyasi
madaṃśasyāsurasyaiva śaṅkhacūḍasya kāminī /
bhūtvā paścācca matpatnī bhaviṣyasi na saṃśayaḥ
trailokyapāvanī nāmnā tulasīti ca bhārate /
kalayā ca saridbhāvaṃ śīghraṃ gaccha varānane
bhārataṃ bhāratīśāpānnāmnā padmāvatī bhava /
gaṅge yāsyasi paścāttvamaṃśena viśvapāvanī
bhārataṃ bhāratīśāpātpāpadāhāya pāpinām /
bhagīrathasya tapasā tena nītā sukalpite
nāmnā bhāgīrathī pūtā bhaviṣyasi mahītale /
madaṃśasya samudrasya jāyā jāyermamājñayā
matkalāṃśasya bhūpasya śantanośca sureśvari /
gaṅgāśāpena kalayā bhārataṃ gaccha bhārati
kalahasya phalaṃ bhuṃkṣva sapatnībhyāṃ sahācyute /
svayaṃ ca brahmasadane brahmaṇaḥ kāminī bhava
gaṅgā yātu śivasthānamatra padmaiva tiṣṭhatu /
śāntā ca krodharahitā madbhaktā sattvarūpiṇī
mahāsādhvī mahābhāgā suśīlā dharmacāriṇī /
yadaṃśakalayā sarvā dharmiṣṭhāśca pativratāḥ
śāntarūpāḥ suśīlāśca prativiśveṣu pūjitāḥ /
tisro bhāryāstriśīlāśca trayo bhṛtyāśca bāndhavāḥ
dhruvaṃ vedaviruddhāśca na hyete maṅgalapradāḥ /
strīpuṃvacca gṛhe yeṣāṃ gṛhiṇāṃ strīvaśaḥ pumān
niṣphalaṃ ca janma teṣāmaśubhaṃ ca pade pade /
mukhe duṣṭā yoniduṣṭā yasya strī kalahapriyā
araṇyaṃ tena gantavyaṃ mahāraṇyaṃ gṛhādvaram /
jalānāṃ ca sthalānāṃ ca phalānāṃ prāptireva ca
satataṃ sulabhā tatra na teṣāṃ gṛha eva ca /
varamagnau sthitirhiṃsrajantūnāṃ sannidhau sukham
tato'pi duḥkhaṃ puṃsāṃ ca duṣṭastrīsannidhau dhruvam /
vyādhijvālā viṣajvālā varaṃ puṃsāṃ varānane
duṣṭastrīṇāṃ mukhajvālā maraṇādatiricyate /
puṃsāṃ ca strījitāṃ caiva bhasmāntaṃ śaucamadhruvam
yadahni kurute karma na tasya phalabhāgbhavet /
nindito'tra paratraiva sarvatra narakaṃ vrajet
yaśaḥkīrtivihīno yo jīvannapi mṛto hi saḥ /
bahvīnāṃ ca sapatnīnāṃ naikatra śreyase sthitiḥ
ekabhāryaḥ sukhī naiva bahubhāryaḥ kadācana /
gaccha gaṅge śivasthānaṃ brahmasthānaṃ sarasvati
atra tiṣṭhatu madgehe suśīlā kamalālayā /
susādhyā yasya patnī ca suśīlā ca pativratā
iha svarge sukhaṃ tasya dharmo mokṣaḥ paratra ca /
pativratā yasya patnī sa ca muktaḥ śuciḥ sukhī /
jīvanmṛto'śucirduḥkhī duḥśīlāpatireva ca
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe
lakṣmīgaṅgāsarasvatīnāṃ bhūloke'vataraṇavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0