Devi Bhagavata Purana · Chapter 9.26
sāvitrīpūjāvidhikathanam
nārada uvāca
tulasyupākhyānamidaṃ śrutaṃ cātisudhopamam /
tataḥ sāvitryupākhyānaṃ tanme vyākhyātumarhasi
purā kena samudbhūtā sā śrutā ca śruteḥ prasūḥ /
kena vā pūjitā loke prathame kaiśca vā pare
śrīnārāyaṇa uvāca
brahmaṇā vedajananī prathame pūjitā mune /
dvitīye ca vedagaṇaistatpaścādviduṣāṃ gaṇaiḥ
tadā cāśvapatirbhūpaḥ pūjayāmāsa bhārate /
tatpaścātpūjayāmāsurvarṇāścatvāra eva ca
nārada uvāca
ko vā so'śvapatirbrahman kena vā tena pūjitā /
sarvapūjyā ca sā devī prathame kaiśca vā pare
śrīnārāyaṇa uvāca
madradeśe mahārājo babhūvāśvapatirmune /
vairiṇāṃ balahartā ca mitrāṇāṃ duḥkhanāśanaḥ
āsīttasya mahārājñī mahiṣī dharmacāriṇī /
mālatīti samākhyātā yathā lakṣmīrgadābhṛtaḥ
sā ca rājñī ca vandhyā ca vasiṣṭhasyopadeśataḥ /
cakārārādhanaṃ bhaktyā sāvitryāścaiva nārada
pratyādeśaṃ na sā prāptā mahiṣī na dadarśa tām /
gṛhaṃ jagāma duḥkhārtā hṛdayena vidūyatā
rājā tāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā bodhayitvā nayena vai /
sāvitryāstapase bhaktyā jagāma puṣkaraṃ tadā
tapaścakāra tatraiva saṃyataḥ śatavatsaram /
na dadarśa ca sāvitryā pratyādeśo babhūva ca
śuśrāvākāśavāṇīṃ ca nṛpendraścāśarīriṇīm /
gāyatryā daśalakṣaṃ ca japaṃ tvaṃ kuru nārada
etasminnantare tatra ājagāma parāśaraḥ /
praṇanāma tatastaṃ ca munirnṛpamuvāca ca
muniruvāca
sakṛjjapaśca gāyatryāḥ pāpaṃ dinabhavaṃ haret /
daśavāraṃ japenaiva naśyetpāpaṃ divāniśam
śatavāraṃ japaścaiva pāpaṃ māsārjitaṃ haret /
sahasradhā japaścaiva kalmaṣaṃ vatsarārjitam
lakṣo janmakṛtaṃ pāpaṃ daśalakṣo'nyajanmajam /
sarvajanmakṛtaṃ pāpaṃ śatalakṣādvinaśyati
karoti muktiṃ viprāṇāṃ japo daśaguṇastataḥ /
karaṃ sarpaphaṇākāraṃ kṛtvā tadrandhamudritam
ānamramūrdhamacalaṃ prajapetprāṅmukho dvijaḥ /
anāmikāmadhyadeśādadho'vāmakrameṇa ca
tarjanīmūlaparyantaṃ japasyaivaṃ kramaḥ kare /
śvetapaṅkajabījānāṃ sphaṭikānāṃ ca saṃskṛtām
kṛtvā vai mālikāṃ rājan japettīrthe surālaye /
saṃsthāpya mālāmaśvatthapatre padme ca saṃyataḥ
kṛtvā gorocanāktāṃ ca gāyatryā snāpayetsudhīḥ /
gāyatrīśatakaṃ tasyāṃ japecca vidhipūrvakam
athavā pañcagavyena snātvā mālāṃ susaṃskṛtām /
atha gaṅgodakenaiva snātvā vātisusaṃskṛtām
evaṃ krameṇa rājarṣe daśalakṣaṃ japaṃ kuru /
sākṣāddrakṣyasi sāvitrīṃ trijanmapātakakṣayāt
nityaṃ sandhyāṃ ca he rājan kariṣyasi dine dine /
madhyāhne cāpi sāyāhne prātareva śuciḥ sadā
sandhyāhīno'śucirnityamanarhaḥ sarvakarmasu /
yadahnā kurute karma na tasya phalabhāgbhavet
nopatiṣṭhati yaḥ pūrvāṃ nopāste yastu paścimām /
sa śūdravadbahiṣkāryaḥ sarvasmād dvijakarmaṇaḥ
yāvajjīvanaparyantaṃ triḥsandhyāṃ yaḥ karoti ca /
sa ca sūryasamo viprastejasā tapasā sadā
tatpādapadmarajasā sadyaḥpūtā vasundharā /
jīvanmuktaḥ sa tejasvī sandhyāpūto hi yo dvijaḥ
tīrthāni ca pavitrāṇi tasya saṃsparśamātrataḥ /
tataḥ pāpāni yāntyeva vainateyādivoragāḥ
na gṛhṇanti surāḥ pūjāṃ pitaraḥ piṇḍatarpaṇam /
svecchayā ca dvijāteśca trisandhyārahitasya ca
mūlaprakṛtyabhakto yastanmantrasyāpyanarcakaḥ /
tadutsavavihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ
viṣṇumantravihīnaśca trisandhyārahito dvijaḥ /
ekādaśīvihīnaśca viṣahīno yathoragaḥ
hareranaivedyabhojī dhāvako vṛṣavāhakaḥ /
śūdrānnabhojī yo vipro viṣahīno yathoragaḥ
śūdrāṇāṃ śavadāhī yaḥ sa vipro vṛṣalīpatiḥ /
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca viṣahīno yathoragaḥ
śūdrāṇāṃ ca pratigrāhī śūdrayājī ca yo dvijaḥ /
masijīvī asijīvī viṣahīno yathoragaḥ
yaḥ kanyāvikrayī vipro yo harernāmavikrayī /
yo vipro'vīrānnabhojī ṛtusnātānnabhojakaḥ
bhagajīvī bārdhuṣiko viṣahīno yathoragaḥ /
yo vidyāvikayī vipro viṣahīno yathoragaḥ
sūryodaye svapedyo hi matsyabhojī ca yo dvijaḥ /
śivāpūjādirahito viṣahīno yathoragaḥ
ityuktvā ca muniśreṣṭhaḥ sarvapūjāvidhikramam /
tamuvāca ca sāvitryā dhyānādikamabhīpsitam
dattvā sarvaṃ nṛpendrāya yayau ca svāśrame mune /
rājā saṃpūjya sāvitrīṃ dadarśa varamāpa ca
nārada uvāca
kiṃ vā dhyānaṃ ca sāvitryāḥ kiṃ vā pūjāvidhānakam /
stotraṃ mantraṃ ca kiṃ dattvā prayayau sa parāśaraḥ
nṛpaḥ kena vidhānena saṃpūjya śrutimātaram /
varaṃ ca kaṃ vā samprāpa sampūjya tu vidhānataḥ
tatsarvaṃ śrotumicchāmi sāvitryāḥ paramaṃ mahat /
rahasyātirahasyaṃ ca śrutisiddhaṃ samāsataḥ
śrīnārāyaṇa uvāca
jyeṣṭhakṛṣṇatrayodaśyāṃ śuddhakāle ca yatnataḥ /
vratameva caturdaśyāṃ vratī bhaktyā samācaret
vrataṃ caturdaśābdaṃ ca dvisaptaphalasaṃyutam /
dattvā dvisaptanaivedyaṃ puṣpadhūpādikaṃ caret
vastraṃ yajñopavītaṃ ca bhojanaṃ vidhipūrvakam /
saṃsthāpya maṅgalaghaṭaṃ phalaśākhāsamanvitam
gaṇeśaṃ ca dineśaṃ ca vahniṃ viṣṇuṃ śivaṃ śivām /
sampūjya pūjayediṣṭaṃ ghaṭe āvāhite dvijaḥ
śṛṇu dhyānaṃ ca sāvitryāścoktaṃ mādhyandine ca yat /
stotraṃ pūjāvidhānaṃ ca mantraṃ ca sarvakāmadam
taptakāñcanavarṇābhāṃ jvalantīṃ brahmatejasā /
grīṣmamadhyāhnamārtaṇḍasahasrasammitaprabhām
īṣaddhāsyaprasannāsyāṃ ratnabhūṣaṇabhūṣitām /
vahniśuddhāṃśukādhānāṃ bhaktānugrahavigrahām
sukhadāṃ muktidāṃ śāntāṃ kāntāṃ ca jagatāṃ vidheḥ /
sarvasampatsvarūpāṃ ca pradātrīṃ sarvasampadām
vedādhiṣṭhātṛdevīṃ ca vedaśāstrasvarūpiṇīm /
vedabījasvarūpāṃ ca bhaje tāṃ vedamātaram
dhyātvā dhyānena naivedyaṃ dattvā pāṇiṃ svamūrdhani /
punardhyātvā ghaṭe bhaktyā devīmāvāhayed vratī
dattvā ṣoḍaśopacāraṃ vedoktaṃ mantrapūrvakam /
sampūjya stutvā praṇameddevadevīṃ vidhānataḥ
āsanaṃ pādyamarghyaṃ ca snānīyaṃ cānulepanam /
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ tāmbūlaṃ śītalaṃ jalam
vasanaṃ bhūṣaṇaṃ mālyaṃ gandhamācamanīyakam /
manoharaṃ sutalpaṃ ca deyānyetāni ṣoḍaśa
dārusāravikāraṃ ca hemādinirmitaṃ ca vā /
devādhāraṃ puṇyadaṃ ca mayā tubhyaṃ niveditam
tīrthodakaṃ ca pādyaṃ ca puṇyadaṃ prītidaṃ mahat /
pūjāṅgabhūtaṃ śuddhaṃ ca mayā tubhyaṃ niveditam
pavitrarūpamarghyaṃ ca dūrvāpuṣpadalānvitam /
puṇyadaṃ śaṅkhatoyāktaṃ mayā tubhyaṃ niveditam
sugandhaṃ gandhatoyaṃ ca snehaṃ saugandhakārakam /
mayā niveditaṃ bhaktyā snānīyaṃ pratigṛhyatām
gandhadravyodbhavaṃ puṇyaṃ prītidaṃ divyagandhadam /
mayā niveditaṃ bhaktyā gandhatoyaṃ tavāmbike
sarvamaṅgalarūpaṃ ca sarvaṃ ca maṅgalapradam /
puṇyadaṃ ca sudhūpaṃ taṃ gṛhāṇa parameśvari
sugandhayuktaṃ sukhadaṃ mayā tubhyaṃ niveditam /
jagatāṃ darśanārthāya pradīpaṃ dīptikārakam
andhakāradhvaṃsabījaṃ mayā tubhyaṃ niveditam /
tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva prītidaṃ kṣudvināśanam
puṇyadaṃ svādurūpaṃ ca naivedyaṃ pratigṛhyatām /
tāmbūlapravaraṃ ramyaṃ karpūrādisuvāsitam
tuṣṭidaṃ puṣṭidaṃ caiva mayā tubhyaṃ niveditam /
suśītalaṃ vāri śītaṃ pipāsānāśakāraṇam
jagatāṃ jīvanarūpaṃ ca jīvanaṃ pratigṛhyatām /
dehaśobhāsvarūpaṃ ca sabhāśobhāvivardhanam
kārpāsajaṃ ca kṛmijaṃ vasanaṃ pratigṛhyatām /
kāñcanādivinirmāṇaṃ śrīkaraṃ śrīyutaṃ sadā
sukhadaṃ puṇyadaṃ ratnabhūṣaṇaṃ pratigṛhyatām /
nānāvṛkṣasamudbhūtaṃ nānārūpasamanvitam
phalasvarūpaṃ phaladaṃ phalaṃ ca pratigṛhyatām /
sarvamaṅgalarūpaṃ ca sarvamaṅgalamaṅgalam
nānāpuṣpavinirmāṇaṃ bahuśobhāsamanvitam /
prītidaṃ puṇyadaṃ caiva mālyaṃ ca pratigṛhyatām
puṇyadaṃ ca sugandhāḍhyaṃ gandhaṃ ca devi gṛhyatām /
sindūraṃ ca varaṃ ramyaṃ bhālaśobhāvivardhanam
bhūṣaṇānāṃ ca pravaraṃ sindūraṃ pratigṛhyatām /
viśuddhaṃ granthisaṃyuktaṃ puṇyasūtravinirmitam
pavitraṃ vedamantreṇa yajñasūtraṃ ca gṛhyatām /
dravyāṇyetāni mūlena dattvā stotraṃ paṭhetsudhīḥ
tato viprāya bhaktyā ca vratī dadyācca dakṣiṇām /
sāvitrīti caturthyantaṃ vahnijāyāntameva ca
lakṣmīmāyākāmapūrvaṃ mantramaṣṭākṣaraṃ viduḥ /
mādhyandinoktaṃ stotraṃ ca sarvakāmaphalapradam
viprajīvanarūpaṃ ca nibodha kathayāmi te /
kṛṣṇena dattāṃ sāvitrīṃ goloke brahmaṇe purā
nāyāti sā tena sārdhaṃ brahmaloke ca nārada /
brahmā kṛṣṇājñayā bhaktyā tuṣṭāva vedamātaram
tadā sā parituṣṭā ca brahmāṇaṃ cakame patim /
brahmovāva
saccidānandarūpe tvaṃ mūlaprakṛtirūpiṇi
hiraṇyagarbharūpe tvaṃ prasannā bhava sundari /
tejaḥsvarūpe parame paramānandarūpiṇi
dvijātīnāṃ jātirūpe prasannā bhava sundari /
nitye nityapriye devi nityānandasvarūpiṇi
sarvamaṅgalarūpe ca prasannā bhava sundari /
sarvasvarūpe viprāṇāṃ mantrasāre parātpare
sukhade mokṣade devi prasannā bhava sundari /
viprapāpedhmadāhāya jvaladagniśikhopame
bahmatejaḥprade devi prasannā bhava sundari /
kāyena manasā vācā yatpāpaṃ kurute naraḥ
tattvatsmaraṇamātreṇa bhasmībhūtaṃ bhaviṣyati /
ityuktvā jagatāṃ dhātā tasthau tatraiva saṃsadi
sāvitrī brahmaṇā sārdhaṃ brahmalokaṃ jagāma sā /
anena stavarājena saṃstūyāśvapatirnṛpaḥ
dadarśa tāṃ ca sāvitrīṃ varaṃ prāpa manogatam /
stavarājamimaṃ puṇyaṃ sandhyāṃ kṛtvā ca yaḥ paṭhet /
pāṭhe caturṇāṃ vedānāṃ yatphalaṃ labhate ca tat
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ navamaskandhe
sāvitrīpūjāvidhikathanaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0