Devi Bhagavata Purana · Chapter 9.18

śaṅ‌khacūḍena saha tulasyāḥ saṅ‌gativarṇanam
nārāyaṇa uvāca
tulasī parituṣṭā ca suṣvāpa hṛṣṭamānasā /
navayauvanasampannā vṛṣadhvajavarāṅ‌ganā

cikṣepa pañcabāṇaśca pañcabāṇāṃśca tāṃ prati /
puṣpāyudhena sā dagdhā puṣpacandanacarcitā

pulakāṅ‌kitasarvāṅ‌gī kampitāraktalocanā /
kṣaṇaṃ sā śuṣkatāṃ prāpa kṣaṇaṃ mūrcchāmavāpa ha

kṣaṇamudvignatāṃ prāpa kṣaṇaṃ tandrāṃ sukhāvahām /
kṣaṇaṃ ca dahanaṃ prāpa kṣaṇaṃ prāpa prasannatām

kṣaṇaṃ sā cetanāṃ prāpa kṣaṇaṃ prāpa viṣaṇṇatām /
uttiṣṭhantī kṣaṇaṃ talpād‌ gacchantī nikaṭe kṣaṇam

bhramantī kṣaṇamudvegānnivasantī kṣaṇaṃ punaḥ /
kṣaṇameva samudvegātsuṣvāpa punareva sā

puṣpacandanatalpaṃ ca tad‌ babhūvātikaṇṭakam /
viṣahāri sukhaṃ divyaṃ sundaraṃ ca phalaṃ jalam

nilayaṃ ca bilākāraṃ sūkṣmavastraṃ hutāśanaḥ /
sindūrapatrakaṃ caiva vraṇatulyaṃ ca duḥkhadam

kṣaṇaṃ dadarśa tandrāyāṃ suveṣaṃ puruṣaṃ satī /
sundaraṃ ca yuvānaṃ ca sasmitaṃ rasikeśvaram

candanokṣitasarvāṅ‌gaṃ rat‍nabhūṣaṇabhūṣitam /
āgacchantaṃ mālyavantaṃ pibantaṃ tanmukhāmbujam

kathayantaṃ ratikathāṃ bruvantaṃ madhuraṃ muhuḥ /
sambhuktavantaṃ talpe ca samāśliṣyantamīpsitam

punareva tu gacchantamāgacchantaṃ ca sannidhau /
yāntaṃ kva yāsi prāṇeśa tiṣṭhatyevamuvāca sā

punaśca cetanāṃ prāpya vilalāpa punaḥ punaḥ /
evaṃ sā yauvanaṃ prāpya tasthau tatraiva nārada

śaṅ‌khacūḍo mahāyogī jaigīṣavyānmanoharam /
kṛṣṇamantraṃ ca samprāpya kṛtvā siddhaṃ tu puṣkare

kavacaṃ ca gale baddhvā sarvamaṅ‌galamaṅ‌galam /
brahmaṇaśca varaṃ prāpya yatte manasi vāñchitam

ājñayā brahmaṇaḥ so'pi badarīṃ ca samāyayau /
āgacchantaṃ śaṅ‌khacūḍaṃ dadarśa tulasī mune

navayauvanasampannaṃ kāmadevasamaprabham /
śvetacampakavarṇābhaṃ rat‍nabhūṣaṇabhūṣitam

śaratpārvaṇacandrāsyaṃ śaratpaṅ‌kajalocanam /
rat‍nasāravinirmāṇavimānasthaṃ manoharam

rat‍nakuṇḍalayugmena gaṇḍasthalavirājitam /
pārijātaprasūnānāṃ mālāvantaṃ ca susmitam

kastūrīkuṅ‌kumāyuktaṃ sugandhicandanānvitam /
sā dṛṣṭvā sannidhāvenaṃ mukhamācchādya vāsasā

sasmitā taṃ nirīkṣantī sakaṭākṣaṃ punaḥ punaḥ /
babhūvātinamramukhī navasaṅ‌gamalajjitā

śaradinduvinindyaikasvamukhenduvirājitā /
amūlyarat‍nanirmāṇayāvakāvalisaṃyutā

maṇīndrasāranirmāṇakvaṇanmañjīrarañjitā /
dadhatī kabarībhāraṃ mālatīmālyasaṃyutam

amūlyarat‍nanirmāṇamakarākṛtikuṇḍalā /
citrakuṇḍalayugmena gaṇḍasthalavirājitā

rat‍nendrasārahāreṇa stanamadhyasthalojjvalā /
rat‍nakaṅ‌kaṇakeyūraśaṅ‌khabhūṣaṇabhūṣitā

rat‍nāṅ‌gulīyakairdivyairaṅ‌gulyāvalirājitā /
dṛṣṭvā tāṃ lalitāṃ ramyāṃ suśīlāṃ sundarīṃ satīm

uvāsa tatsamīpe tu madhuraṃ tāmuvāca saḥ /
śaṅkhacūḍa uvāca
kā tvaṃ kasya ca kanyā ca dhanyā mānyā ca yoṣitām

kā tvaṃ mānini kalyāṇi sarvakalyāṇadāyini /
maunībhūte kiṅ‌kare māṃ sambhāṣāṃ kuru sundari

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā sakāmā vāmalocanā /
sasmitā namravadanā sakāmaṃ tamuvāca sā

tulasyuvāca
dharmadhvajasutāhaṃ ca tapasyāyāṃ tapovane /
tapasvinyahaṃ tiṣṭhāmi kastvaṃ gaccha yathāsukham

kāminīṃ kulajātāṃ ca rahasyekākinīṃ satīm /
na pṛcchati kule jāta ityevaṃ me śrutau śrutam

lampaṭo'satkule jāto dharmaśāstrārthavarjitaḥ /
yenāśrutaḥ śruterarthaḥ sa kāmīcchati kāminīm

āpātamadhurāṃ mattāmantakāṃ puruṣasya tām /
viṣakumbhākārarūpāmamṛtāsyāṃ ca santatam

hṛdaye kṣuradhārābhāṃ śaśvanmadhurabhāṣiṇīm /
svakāryapariniṣpattyai tatparā satataṃ ca tām

kāryārthe svāmivaśagāmanyathaivāvaśāṃ sadā /
svāntarmalinarūpāṃ ca prasannavadanekṣaṇām

śrutau purāṇe yāsāṃ ca caritramatidūṣitam /
tāsu ko viśvasetprājñaḥ prajñāvāṃśca durāśayaḥ

tāsāṃ ko vā ripurmitraṃ prārthayanti navaṃ navam /
dṛṣṭvā suveṣaṃ puruṣamicchanti hṛdaye sadā

bāhye svārthaṃ satītvaṃ ca jñāpayantī prayat‍nataḥ /
śaśvatkāmā ca rāmā ca kāmādhārā manoharā

bāhye chalātkhedayantī svāntarmaithunamānasā /
kāntaṃ hasantī rahasi bāhye'tīva sulajjitā

māninī maithunābhāve kopanā kalahāṅ‌kurā /
suprītā bhūrisambhogātsvalpamaithunaduḥkhitā

sumiṣṭānnācchītatoyādākāṅ‌kṣantī ca mānase /
sundaraṃ rasikaṃ kāntaṃ yuvānaṃ guṇinaṃ sadā

sutātparamabhisnehaṃ kurvatī rasikopari /
prāṇādhikaṃ priyatamaṃ sambhogakuśalaṃ priyam

paśyantī riputulyaṃ ca vṛddhaṃ vā maithunākṣamam /
kalahaṃ kurvatī śaśvattena sārdhaṃ sukopanā

vācayā bhakṣayantī taṃ sarpa ākhumivolbaṇam /
duḥsāhasasvarūpā ca sarvadoṣāśrayā sadā

brahmaviṣṇuśivādīnāṃ duḥsādhyā moharūpiṇī /
tapomārgārgalā śaśvanmokṣadvārakapāṭikā

harerbhaktivyavahitā sarvamāyākaraṇḍikā /
saṃsārakārāgāre ca śaśvannigaḍarūpiṇī

indrajālasvarūpā ca mithyā ca svapnarūpiṇī /
bibhratī bāhyasaundaryamadho'ṅ‌gamatikutsitam

nānāviṇmūtrapūyānāmādhāraṃ malasaṃyutam /
durgandhidoṣasaṃyuktaṃ raktāraktamasaṃskṛtam

māyārūpā māyināṃ ca vidhinā nirmitā purā /
viṣarūpā mumukṣūṇāmadṛśyāpyabhivāñchatām

ityuktvā tulasī taṃ tu virarāma ca nārada /
sasmitaḥ śaṅ‌khacūḍaśca pravaktumupacakrame

śaṅkhacūḍa uvāca
tvayā yatkathitaṃ devi na ca sarvamalīkakam /
kiñcitsatyamalīkaṃ ca kiñcinmatto niśāmaya

nirmitaṃ dvividhaṃ dhātrā strīrūpaṃ sarvamohanam /
kṛtvā rūpaṃ vāstavaṃ ca praśasyaṃ cāpraśaṃsitam

lakṣmīḥ sarasvatī durgā sāvitrī rādhikādikā /
sṛṣṭisūtrasvarūpā ca ādyā sṛṣṭirvinirmitā

etāsāmaṃśarūpaṃ ca strīrūpaṃ vāstavaṃ smṛtam /
tatpraśasyaṃ yaśorūpaṃ sarvamaṅ‌galakārakam

śatarūpā devahūtī svadhā svāhā ca dakṣiṇā /
chāyāvatī rohiṇī ca varuṇānī śacī tathā

kuberasya ca pat‍nī yāpyaditiśca ditistathā /
lopāmudrānasūyā ca koṭabhī tulasī tathā

ahalyārundhatī menā tārā mandodarī tathā /
damayantī vedavatī gaṅ‌gā ca manasā tathā

puṣṭistuṣṭiḥ smṛtirmedhā kālikā ca vasundharā /
ṣaṣṭhī maṅ‌galacaṇḍī ca mūrtiśca dharmakāminī

svastiḥ śraddhā ca śāntiśca kāntiḥ kṣāntistathā parā /
nidrā tandrā kṣutpipāsā sandhyā rātridināni ca

sampattirdhṛtikīrtī ca kriyā śobhā prabhā śivā /
yatstrīrūpaṃ ca sambhūtamuttamaṃ tu yuge yuge

kalākalāṃśarūpaṃ ca svarveśyādikameva ca /
tadapraśasyaṃ viśveṣu puṃścalīrūpameva ca

sattvapradhānaṃ yad‌rūpaṃ tadyuktaṃ ca prabhāvataḥ /
taduttamaṃ ca viśveṣu sādhvīrūpaṃ praśaṃsitam

tadvāstavaṃ ca vijñeyaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ /
rajorūpaṃ tamorūpaṃ kalāsu vividhaṃ smṛtam

madhyamā rajasaścāṃśāstāstu bhogeṣu lolupāḥ /
sukhasambhogavaśyāśca svakārye niratāḥ sadā

kapaṭā mohakāriṇyo dharmārthavimukhāḥ sadā /
rajorūpasya sādhvītvamato naivopajāyate

idaṃ madhyamarūpaṃ ca pravadanti manīṣiṇaḥ /
tamorūpaṃ durnivāryamadhamaṃ tadvidurbudhāḥ

na pṛcchati kule jātaḥ paṇḍitaśca parastriyam /
nirjane nirjale vāpi rahasyapi parastriyam

āgacchāmi tvatsamīpamājñayā brahmaṇo'dhunā /
gāndharveṇa vivāhena tvāṃ grahīṣyāmi śobhane

ahameva śaṅ‌khacūḍo devavidrāvakārakaḥ /
danuvaṃśyo viśeṣeṇa sudāmāhaṃ hareḥ purā

ahamaṣṭasu gopeṣu gopo'pi pārṣadeṣu ca /
adhunā dānavendro'haṃ rādhikāyāśca śāpataḥ

jātismaro'haṃ jānāmi kṛṣṇamantraprabhāvataḥ /
jātismarā tvaṃ tulasī sambhuktā hariṇā purā

tvameva rādhikākopājjātāsi bhārate bhuvi /
tvāṃ sambhoktumutsuko'haṃ nālaṃ rādhābhayāttataḥ

ityevamuktvā sa pumānvirarāma mahāmune /
sasmitaṃ tulasī tuṣṭā pravaktumupacakrame

tulasyuvāca
evaṃvidho budho nityaṃ viśveṣu ca praśaṃsitaḥ /
kāntamevaṃvidhaṃ kāntā śaśvadicchati kāmataḥ

tvayāhamadhunā satyaṃ vicāreṇa parājitā /
sa ninditaścāpyaśuciryaḥ pumāṃśca striyā jitaḥ

nindanti pitaro devā bāndhavāḥ strījitaṃ naram /
strījitaṃ manasā mātā pitā bhrātā ca nindati

śuddho vipro daśāhena jātake mṛtake yathā /
bhūmipo dvādaśāhena vaiśyaḥ pañcadaśāhataḥ

śūdro māsena vedeṣu mātṛvaddhīnasaṅ‌karaḥ /
aśuciḥ strījitaḥ śuddhyeccitādahanakālataḥ

na gahṇantīcchayā tasya pitaraḥ piṇḍatarpaṇam /
na gahṇantyeva devāśca tasya puṣpajalādikam

kiṃ vā jñānena tapasā japahomaprapūjanaiḥ /
kiṃ vidyayā ca yaśasā strībhiryasya mano hṛtam

vidyāprabhāvajñānārthaṃ mayā tvaṃ ca parīkṣitaḥ /
kṛtvā parīkṣāṃ kāntasya vṛṇoti kāminī varam

varāya guṇahīnāya vṛddhāyājñānine tathā /
daridrāya ca mūrkhāya rogiṇe kutsitāya ca

atyantakopayuktāya vātyantadurmukhāya ca /
paṅ‌gave cāṅ‌gahīnāya cāndhāya badhirāya ca

jaḍāya caiva mūkāya klībatulyāya pāpine /
brahmahatyāṃ labhetso'pi svakanyāṃ pradadāti yaḥ

śāntāya guṇine caiva yūne ca viduṣe'pi ca /
sādhave ca sutāṃ dattvā daśayajñaphalaṃ labhet

yaḥ kanyāpālanaṃ kṛtvā karoti yadi vikrayam /
vikretā dhanalobhena kumbhīpākaṃ sa gacchati

kanyāmūtraṃ purīṣaṃ ca tatra bhakṣati pātakī /
kṛmibhirdaṃśitaḥ kākairyāvadindrāścaturdaśa

tadante vyādhisaṃyuktaḥ sa labhejjanma niścitam /
vikrīṇāti māṃsabhāraṃ vahatyeva divāniśam

ityevamuktvā tulasī virarāma taponidhe /
brahmovāca
kiṃ karoṣi śaṅ‌khacūḍa saṃvādamanayā saha

gāndharveṇa vivāhena tvaṃ cāsyā grahaṇaṃ kuru /
puruṣeṣvasi rat‍naṃ tvaṃ strīṣu rat‍naṃ tviyaṃ satī

vidagdhāyā vidagdhena saṅ‌gamo guṇavānbhavet /
nirvirodhasukhaṃ rājan ko vā tyajati durlabham

yo'virodhasukhatyāgī sa paśurnātra saṃśayaḥ /
kiṃ parīkṣasi tvaṃ kāntamīdṛśaṃ guṇinaṃ sati

devānāmasurāṇāṃ ca dānavānāṃ vimardakam /
yathā lakṣmīśca lakṣmīśe yathā kṛṣṇe ca rādhikā

yathā mayi ca sāvitrī bhavānī ca bhave yathā /
yathā dharā varāhe ca dakṣiṇā ca yathādhvare

dyathātreranasūyā ca damayantī yathā nale /
rohiṇī ca yathā candre yathā kāme ratiḥ satī

yathāditiḥ kaśyape ca vasiṣṭhe'rundhatī sakhī /
yathāhalyā gautame ca devahūtiśca kardame

yathā bṛhaspatau tārā śatarūpā manau yathā /
yathā ca dakṣiṇā yajñe yathā svāhā hutāśane

yathā śacī mahendre ca yathā puṣṭirgaṇeśvare /
devasenā yathā skande dharme bhūrtiryathā satī

saubhāgyā supriyā tvaṃ ca śaṅ‌khacūḍe tathā bhava /
anena sārdhaṃ suciraṃ sundareṇa ca sundari

sthāne sthāne vihāraṃ ca yathecchaṃ kuru santatam /
paścātprāpyasi goloke śrīkṛṣṇaṃ punareva ca /
caturbhujaṃ ca vaikuṇṭhe śaṅ‌khacūḍe mṛte sati

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ navamaskandhe
śaṅ‌khacūḍena saha tulasyāḥ saṅ‌gativarṇanaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ