Devi Bhagavata Purana · Chapter 8.12
bhuvanakośavarṇane plakṣadvīpakuśadvīpavarṇanam
śrīnārāyaṇa uvāca
jambudvīpo yathā cāyaṃ yatpramāṇena kīrtitaḥ /
tāvatā sarvataḥ kṣārodadhinā pariveṣṭitaḥ
jambākhyena yathā merustathā kṣārodakena ca /
kṣārodadhistu dviguṇaḥ plakṣākhyenopaveṣṭitaḥ
yathaiva parikhā bāhyopavanena hi veṣṭyate /
plakṣākhyaśca svayaṃ jambupramāṇo dvīparūpadhṛk
hiraṇmayo'gnistatraiva tiṣṭhatīti viniścayaḥ /
priyavatātmajastatra saptajihva iti smṛtaḥ
agnistadadhipastvidhmajihvaḥ svaṃ dvīpameva ca /
vibhajya saptavarṣāṇi svaputrebhyo dadau vibhuḥ
svayamātmavidāṃ mānyāṃ yogacaryāṃ samāśritaḥ /
tenaiva cātmayogena bhagavantamupāgataḥ
śivaṃ ca yavasaṃ bhadraṃ śāntaṃ kṣemāmṛte tathā /
abhayaṃ ceti saptaiva tadvarṣāṇi sadekṣatām
teṣu proktā nadīḥ sapta girayaḥ sapta caiva hi /
aruṇā nṛmṇāṅgirasī sāvitrī suprabhātikā
ṛtambharā satyambharā iti nadyaḥ prakīrtitāḥ /
maṇikūṭo vajrakūṭa indrasenastathaiva ca
jyotiṣmānvai suparṇaśca hiraṇyaṣṭhīva eva ca /
meghamāla iti khyātāḥ plakṣadvīpasya parvatāḥ
nadīnāṃ jalamātreṇa darśanasparśanādibhiḥ /
nirdhūtāśeṣarajaso nistamaskāḥ prajāstathā
haṃsaścaiva pataṅgaśca ūrdhvāyana itīva ca /
satyāṅgasaṃjñāścatvāro varṇāḥ plakṣasya dvīpake
sahasrāyupramāṇāśca vividhopamadarśanāḥ /
svargadvāraṃ trayīvidyāvidhinārkaṃ yajanti te
pratnasya viṣṇo rūpaṃ ca satyartasya ca brahmaṇaḥ /
amṛtasya ca mṛtyośca sūryamātmānamīmahi
plakṣādiṣu ca sarveṣu pajjadvīpeṣu nārada /
āyurindriyamojaśca balaṃ buddhiḥ saho'pi ca
vikramaḥ sarvalokānāṃ siddhirautpattikī sadā /
plakṣadvīpātparaṃ cekṣurasodaḥ saritāmpatiḥ
plakṣadvīpaṃ samagraṃ ca parivāryāvatiṣṭhate /
śālmalākhyastato dvīpaścāsmād dviguṇavistaraḥ
samānena surodena sindhunā pariveṣṭitaḥ /
yatra vai śālmalīvṛkṣaḥ plakṣāyāmaḥ prakīrtitaḥ
sthānaṃ tatpakṣirājasya garuḍasya mahātmanaḥ /
tasya dvīpasya nātho hi yajñabāhuḥ priyavratāt
jātaḥ sa eva saptabhyaḥ svaputrebhyo dadau dharām /
tadvarṣāṇāṃ ca nāmāni kathitāni nibodhata
surocanaṃ saumanasyaṃ ramaṇaṃ devavarṣakam /
pāribhadre tathā cāpyāyanaṃ vijñātanāmakam
teṣu varṣādrayaḥ sapta saptaiva saritaḥ smṛtāḥ /
sarasaḥ śataśṛṅgaśca vāmadevaśca kandakaḥ
kumudaḥ puṣpavarṣaśca sahasraśrutireva ca /
ete ca parvatāḥ sapta nadīnāmāni cocyate
anumatiḥ sinīvālī sarasvatī kuhūstathā /
rajanī caiva nandā ca rāketi parikīrtitāḥ
tadvarṣapuruṣāḥ sarve cāturvarṇyasamāhvayāḥ /
śrutadharo vīryadharo vasundhara iṣundharaḥ
bhagavantaṃ vedamayaṃ yajante somamīśvaram /
svagobhiḥ pitṛdevebhyo vibhajatkṛṣṇaśuklayoḥ
sarvāsāṃ ca prajānāṃ ca rājā somaḥ prasīdatu /
evaṃ surodād dviguṇaḥ svamānena prakīrtitaḥ
ghṛtodenāvṛtaḥ so'yaṃ kuśadvīpaḥ prakāśate /
yasminnāste kuśastambo dvīpākhyākāraṇo jvalan
svaśaṣparociṣā kāṣṭhā bhāsayanparitiṣṭhate /
hiraṇyaretāstaddvīpapatiḥ praiyavrata svarāṭ
svaputrebhyaśca saptabhyastaddvīpaṃ santadhābhajat /
vasuśca vasudānaśca tathā dṛḍharuciḥ paraḥ
nābhiguptastutyavratau viviktanāmadevakau /
teṣāṃ varṣeṣu saptaiva sīmāgirivarāḥ smṛtāḥ
nadyaḥ saptaiva santīha tannāmāni nibodhata /
cakrastathā catuḥśṛṅgaḥ kapilaścitrakūṭakaḥ
devānīkaścordhvaromā draviṇa sapta parvatāḥ /
rasakulyā madhukulyā mitravindā tathaiva ca
śrutavindā devagarbhā ghṛtacyunmandamālike /
yatpayobhiḥ kuśadvīpavāsinaḥ sarva eva te
kuśalaḥ kovidaścaivāpyabhiyuktastathaiva ca /
kulakaśceti saṃjñābhiścaturvarṇāḥ prakīrtitāḥ
jātavedasarūpaṃ taṃ devaṃ karmajakauśalaiḥ /
yajante devavaryābhāḥ sarve sarvavido janāḥ
parasyabrahmaṇaḥ sākṣājjātavedo'si havyavāṭ /
devānāṃ puruṣāṅgānāṃ yajñena puruṣaṃ yaja /
evaṃ yajante jvalanaṃ sarve dvīpādhivāsinaḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmaṣṭamaskandhe
bhuvanakośavarṇane plakṣadvīpakuśadvīpavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0