Devi Bhagavata Purana · Chapter 7.9

māndhātotpattivarṇanam
vyāsa uvāca -
kadācidaṣṭakāśrāddhe vikukṣiṃ pṛthivīpatiḥ /
ājñāpayadasaṃmūḍho māṃsamānaya satvaram

medhyaṃ śrāddhārthamadhunā vane gatvā sūtādarāt /
utyukto'sau tathetyāśu jagāma vanamastrabhṛt

gatvā jaghāna bāṇaiḥ sa varāhānsūkarānmṛgān /
śaśāṃścāpi pariśrānto babhūvātha bubhūkṣitaḥ

vismṛtā cāṣṭakā tasya śaśaṃ cādadasau vane /
śeṣaṃ nivedayāmāsa pitre māṃsamanuttamam

prokṣaṇāya samānītaṃ māṃsaṃ dṛṣṭvā gurustadā /
anarhamiti tajjñātvā cukopa munisattamaḥ

bhuktaśeṣaṃ tu na śrāddhe prokṣaṇīyamiti sthitiḥ /
rājñe nivedayāmāsa vasiṣṭhaḥ pākadūṣaṇam

putrasya karma tajjñātvā bhūpatirguruṇoditam /
cukopa vidhilopāttaṃ deśānniḥsārayattataḥ

śaśāpa iti vikhyāto nāmnā jāto nṛpātmajaḥ /
gato vane śaśādastu pitṛkopādasambhramaḥ

vanyena vartayankālaṃ nītavān dharmatatparaḥ /
pitaryuparate rājyaṃ prāptaṃ tena mahātmanā

śaśādastvakarod‌rājyamayodhyāyāḥ patiḥ svayam /
yajñānanekaśaḥ pūrṇāṃścakāra sarayūtaṭe

śaśādasyābhavatputraḥ kakutstha iti viśrutaḥ /
tasyaiva nāmabhedādvai indravāhaḥ purañjayaḥ

janamejaya uvāca -
nāmabhedaḥ kathaṃ jāto rājaputrasya cānagha /
kāraṇaṃ brūhi me sarvaṃ karmaṇā yena cābhavat

vyāsa uvāca -
śaśāde svargate rājā kakutstha iti cābhavat /
[rājyaṃ cakāra dharmajñaḥ pitṛpaitāmahaṃ balāt /]
etasminnantare devā daityaiḥ sarve parājitāḥ

jagmustrilokādhipatiṃ viṣṇuṃ śaraṇamavyayam /
tānprovāca mahāviṣṇustadā devānsanātanaḥ

viṣṇuruvāca -
pārṣṇigrāhaṃ mahīpālaṃ prārthayantu śaśādajam /
sa haniṣyati vai daityānsaṃgrāme surasattamāḥ

āgamiṣyati dharmātmā sāhāyyārthaṃ dhanurdharaḥ /
parāśakteḥ prasādena sāmarthyaṃ tasya cātulam

hareḥ suvacanāddevā yayuḥ sarve savāsavāḥ /
ayodhyāyāṃ mahārāja śaśādatanayaṃ prati

tānāgatān surān rājā pūjayāmāsa dharmataḥ /
papracchāgamane rājā prayojanamatandritaḥ

rājovāca -
dhanyo'haṃ pāvitaścāsmi jīvitaṃ saphalaṃ mama /
yadāgatya gṛhe devā daduśca darśanaṃ mahat

bruvantu kṛtyaṃ deveśā duḥsādhyamapi mānavaiḥ /
kariṣyāmi mahatkāryaṃ sarvathā bhavatāṃ mahat

devā ūcuḥ -
sāhāyyaṃ kuru rājendra sakhā bhava śacīpateḥ /
saṃgrāme jaya daityendrāndurjayāṃstridaśairapi

parāśaktiprasādena durlabhaṃ nāsti te kvacit /
viṣṇunā preritāścaivamāgatāstava sannidhau

rājovāca -
pārṣṇigrāho bhavāmyadya devānāṃ surasattamāḥ /
indro me vāhanaṃ tatra bhavedyadi surādhipaḥ

saṃgrāmaṃ tu kariṣyāmi daityairdevakṛte'dhunā /
āruhyendraṃ gamiṣyāmi satyametad‌bravīmyaham

tadocurvāsavaṃ devāḥ kartavyaṃ kāryamad‌bhutam /
patraṃ bhava narendrasya tyaktvā lajjāṃ śacīpate

lajjamānastadā śakraḥ prerito hariṇā bhṛśam /
babhūva vṛṣabhastūrṇaṃ rudrasyevāparo mahān

tamāruroha rājāsau saṃgrāmagamanāya vai /
sthitaḥ kakudi yenāsya kakutsthastena cābhavat

indro vāhaḥ kṛto yena tena nāmnendravāhakaḥ /
puraṃ jitaṃ tu daityānāṃ tenābhūcca purañjayaḥ

jitvā daityānmahābāhurdhanaṃ teṣāṃ pradattavān /
papraccha caivaṃ rājarṣeriti sakhyaṃ babhūva ha

kakutsthaścātivikhyāto nṛpatistasya vaṃśajāḥ /
kākutsthā bhuvi rājāno babhūvurbahuviśrutāḥ

kakutsthasyābhavatputro dharmapat‍nyāṃ mahābalaḥ /
anenā viśrutastasya pṛthuḥ putraśca vīryavān

viṣṇoraṃśaḥ smṛtaḥ sākṣātparāśaktipadārcakaḥ /
viśvarandhistu vijñeyaḥ pṛthoḥ putro narādhipaḥ

candrastasya sutaḥ śrīmān rājā vaṃśakaraḥ smṛtaḥ /
tatsuto yuvanāśvastu tejasvī balavattaraḥ

śāvanto yuvanāśvasya jajñe paramadhārmikaḥ /
śāvantī nirmitā tena purī śakrapurīsamā

bṛhadaśvastu putro'bhūcchāvantasya mahātmanaḥ /
kuvalayāśvaḥ sutastasya babhūva pṛthivīpatiḥ

dhundhurnāmā hato daityastenāsau pṛthivītale /
dhundhumāreti vikhyātaṃ nāma prāpātiviśrutam

putrastasya dṛḍhāśvastu pālayāmāsa medinīm /
dṛḍhāśvasya sutaḥ śrīmānharyaśva iti kīrtitaḥ

nikumbhastatsutaḥ prokto babhūva pṛthivīpatiḥ /
barhaṇāśvo nikumbhasya kuśāśvastasya vai sutaḥ

prasenajitkṛśāśvasya balavānsatyavikramaḥ /
tasya putro mahābhāgo yauvanāśveti viśrutaḥ

yauvanāśvasutaḥ śrīmānmāndhāteti mahīpatiḥ /
aṣṭottarasahasraṃ tu prāsādā yena nirmitāḥ

bhagavatyāstu tuṣṭyarthaṃ mahātīrtheṣu mānada /
mātṛgarbhe na jāto'sāvutpanno janakodare

niḥsāritastataḥ putraḥ kukṣiṃ bhittvā pituḥ punaḥ /
rājovāca -
na śrutaṃ na ca dṛṣṭaṃ vā bhavatā tadudāhṛtam

asaṃbhāvyaṃ mahābhāga tasya janma yathoditam /
vistareṇa vadasvādya māndhāturjanmakāraṇam

rājodare yathotpannaḥ putraḥ sarvāṅgasundaraḥ /
vyāsa uvāca -
yauvanāśvo'napatyo'bhūd‌rājā paramadhārmikaḥ

bhāryāṇāṃ ca śataṃ tasya babhūva nṛpaternṛpa /
rājā cintāparaḥ prāyaścintayāmāsa nityaśaḥ

apatyārthe yauvanāśvo duḥkhitastu vanaṃ gataḥ /
ṛṣīṇāmāśrame puṇye nirviṇṇaḥ sa ca pārthivaḥ

mumoca duḥkhitaḥ śvāsāṃstāpasānāṃ ca paśyatām /
dṛṣṭvā tu duḥkhitaṃ viprā babhūvuśca kṛpālavaḥ

tamūcurbrāhmaṇā rājankasmācchocasi pārthiva /
kiṃ te duḥkhaṃ mahārāja brūhi satyaṃ manogatam

pratīkāraṃ kariṣyāmo duḥkhasya tava sarvathā /
yauvanāśva uvāca -
rājyaṃ dhanaṃ sadaśvāśca vartante munayo mama

bhāryāṇāṃ ca śataṃ śuddhaṃ vartate viśadaprabham /
nārātistriṣu lokeṣu ko'pyasti balavānmama

ājñākarāstu sāmantā vartante mantriṇastathā /
ekaṃ santānajaṃ duḥkhaṃ nānyatpaśyāmi tāpasāḥ

aputrasya gatirnāsti svargo naiva ca naiva ca /
tasmācchocāmi viprendrāḥ santānārthaṃ bhṛśaṃ tataḥ

vedaśāstrārthatattvajñāstāpasāśca kṛtaśramāḥ /
iṣṭiṃ santānakāmasya yuktāṃ jñātvā diśantu me

kurvantu mama kāryaṃ vai kṛpā cedasti tāpasāḥ /
vyāsa uvāca -
tacchrutvā vacanaṃ rājñaḥ kṛpayā pūrṇamānasāḥ

kārayāmāsuravyagrāstasyeṣṭimindradevatām /
kalaśaḥ sthāpitastatra jalapūrṇastu vāḍavaiḥ

mantrito vedamantraiśca putrārthaṃ tasya bhūpateḥ /
rājā tadyajñasadanaṃ praviṣṭastṛṣito niśi

viprāndṛṣṭvā śayānānsa papau mantrajalaṃ svayam /
bhāryārthaṃ saṃskṛtaṃ viprairmantritaṃ vidhinod‌dhṛtam

pītaṃ rājñā tṛṣārtena tadajñānānnṛpottama /
vyudakaṃ kalaśaṃ dṛṣṭvā tadā viprā viśaṅ‌kitāḥ

papracchuste nṛpaṃ kena pītaṃ jalamiti dvijāḥ /
rājñā pītaṃ viditvā te jñātvā daivabalaṃ mahat

iṣṭiṃ samāpayāmāsurgatāste munayo gṛhān /
garbhaṃ dadhāra nṛpatistato mantrabalādatha

tataḥ kāle sa utpannaḥ kukṣiṃ bhittvā'sya dakṣiṇām /
putraṃ niṣkāsamāyāsurmantriṇastasya bhūpateḥ

devānāṃ kṛpayā tatra na mamāra mahīpatiḥ /
kaṃ dhāsyati kumāro'yaṃ mantriṇaścukruśurbhṛśam

tadendro deśinīṃ prādānmāṃ dhātetyavadadvacaḥ /
so'bhavad‌balavān rājā māndhātā pṛthivīpatiḥ /
tadutpattistu bhūpāla kathitā tava vistarāt

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
saptamaskandhe māndhātotpattivarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ