Devi Bhagavata Purana · Chapter 6.24

ambikāyāḥ niyogātputrotpādanāya garbhadhāraṇavarṇanam
rājovāca
bhagavaṃstvanmukhāmbhojāccyutaṃ divyakathārasam /
na tṛptimadhigacchāmi pibaṃstu sudhayā samam

vicitramidamākhyānaṃ kathitaṃ bhavatā mama /
haihayānāṃ samutpattirvistarādvismayapradā

paraṃ kautūhalaṃ me'tra yadviṣṇuḥ kamalāpatiḥ /
devadevo jagannāthaḥ sṛṣṭisthityantakārakaḥ

so'pyaśvabhāvamāpanno bhagavānhariracyutaḥ /
paratantraḥ kathaṃ jātaḥ svatantraḥ puruṣottamaḥ

etanme saṃśayaṃ brahmañchettumarhasi sāmpratam /
sarvajñastvaṃ muniśreṣṭha brūhi vṛttāntamad‌bhutam

vyāsa uvāca
śṛṇu rājan pravakṣyāmi sandehasyāsya nirṇayam /
yathā śrutaṃ mayā pūrvaṃ nāradānmunisattamāt

brahmaṇo mānasaḥ putro nārado nāma tāpasaḥ /
sarvajñaḥ sarvagaḥ śāntaḥ sarvalokapriyaḥ kaviḥ

sa caikadā muniśreṣṭho vicaranpṛthivīmimām /
vādayanmahatīṃ vīṇāṃ svaratānasamanvitām

bṛhad‌rathantarādīnāṃ sāmnāṃ bhedānanekaśaḥ /
gāyangāyatramamṛtaṃ samprāpto'tha mamāśramam

śamyāprāsaṃ mahātīrthaṃ sarasvatyāḥ supāvanam /
nivāsaṃ munimukhyānāṃ śarmadaṃ jñānadaṃ tathā

tamāgatamahaṃ prekṣya brahmaputraṃ mahādyutim /
abhyutthānādikaṃ sarvaṃ kṛtavānarcanādikam

arghyapādyavidhiṃ kṛtvā tasyāsanasthitasya ca /
upaviṣṭaḥ samīpe'haṃ muneramitatejasaḥ

dṛṣṭvā viśramiṇaṃ śāntaṃ nāradaṃ jñānapāradam /
tamapṛcchamahaṃ rājan yatpṛṣṭo'haṃ tvayādhunā

asāre'smiṃstu saṃsāre prāṇināṃ kiṃ sukhaṃ mune /
na paśyāmi viniścitya kadācitkutracit‌kvacit

dvīpe jāto jananyāhaṃ saṃtyaktastatkṣaṇādapi /
anāśrayo vane vṛddhiṃ prāptaḥ karmānusārataḥ

tapastaptaṃ mayā cograṃ parvate bahuvārṣikam /
putrakāmena devarṣe śaṅkaraḥ samupāsitaḥ

tato mayā śukaḥ prāptaḥ putro jñānavatāṃ varaḥ /
pāṭhitastu mayā samyagvedānāṃ sāra āditaḥ

sa tyaktvā māṃ gataḥ kvāpi rudantaṃ virahāturam /
lokāllokāntaraṃ sādho vacanāttava bodhitaḥ

tato'haṃ putrasantaptastyaktvā meruṃ mahāgirim /
mātaraṃ manasā kṛtvā samprāptaḥ kurujāṅgalam

putrasnehādatitarāṃ kṛśāṅgaḥ śokasaṃyutaḥ /
jānanmithyeti saṃsāraṃ māyāpāśaniyantritaḥ

tato rājñā vṛtāṃ jñātvā mātaraṃ vāsavīṃ śubhām /
sthito'traivāśramaṃ kṛtvā sarasvatyāstaṭe śubhe

śantanuḥ svargatiṃ prāpto vidhurā jananī sthitā /
putradvayayutā sādhvī bhīṣmeṇa pratipālitā

citrāṅgadaḥ kṛto rājā gaṅgāputreṇa dhīmatā /
kālena so'pi me bhrātā mṛtaḥ kāmasamadyutiḥ

tataḥ satyavatī mātā nimagnā śokasāgare /
citrāṅgadaṃ mṛtaṃ putraṃ ruroda bhṛśamāturā

samprāpto'haṃ mahābhāga jñātvā tāṃ duḥkhitāṃ satīm /
āśvāsitā mayātyarthaṃ bhīṣmeṇa ca mahātmanā

vicitravīryastvaparo vīryavānpṛthivīpatiḥ /
kṛto bhīṣmeṇa bhrātā vai strīrājyavimukhena ha

kāśirājasute ramye vijitya pṛthivīpatīn /
bhīṣmeṇānīya svabalātkanyake dve samarpite

satyavatyai śubhe kāle vivāhaḥ parikalpitaḥ /
bhrāturvicitravīryasya tadāhaṃ sukhito'bhavam

punaḥ so'pi mṛto bhrātā yakṣmaṇā pīḍito bhṛśam /
anapatyo yuvā dhanvī mātā me duḥkhitābhavat

kāśirājasute dve tu mṛtaṃ dṛṣṭvā patiṃ tadā /
pativratādharmapare bhaginyau sambabhūvatuḥ

te ūcatuḥ satīṃ śvaśrūṃ rudatīṃ bhṛśaduḥkhitām /
patinā sahagāminyau bhaviṣyāvo hutāśane

putreṇa saha te śvaśru svarge gatvātha nandane /
sukhena vihariṣyāvaḥ patinā saha saṃyute

nivārite tadā mātrā vadhvau tasmānmahodyamāt /
snehabhāvaṃ samāśritya bhīṣmasya vacanāttadā

gāṅgeyena ca mātrā me sammantrya ca parasparam /
kṛtvaurdhvadaihikaṃ sarvaṃ saṃsmṛto'haṃ gajāhvaye

smṛtamātrastu mātrā vai jñātvā bhāvaṃ manogatam /
tarasaivāgataścāhaṃ nagaraṃ nāgasāhvayam

praṇamya mātaraṃ mūrdhnā saṃsthito'tha kṛtāñjaliḥ /
tāmabravaṃ sutaptāṅgīṃ putraśokena karśitām

mātastvayā kimāhūto manasāhaṃ tapasvini /
ājñāpaya mahatkārye dāso'smi karavāṇi kim

tvaṃ me tīrthaṃ paraṃ mātardevaśca prathitaḥ paraḥ /
āgataścintitaścātra brūhi kṛtyaṃ tava priyam

vyāsa uvāca
ityuktvāhaṃ sthitastatra māturagre yadā mune /
tadā sā māmuvācedaṃ paśyantī bhīṣmamantike

putra te'dya mṛto bhrātā pīḍito rājayakṣmaṇā /
tenāhaṃ duḥkhitā jātā vaṃśacchedabhayādiha

tasmāttvamadya medhāvin mayāhūtaḥ samādhinā /
gāṅgeyasya matenātra pārāśaryārthasiddhaye

kulaṃ sthāpaya naṣṭaṃ tvaṃ śantanornāmakāraṇāt /
rakṣa māṃ duḥkhataḥ kṛṣṇa vaṃśacchedod‌bhavād‌drutam

kāśirājasute bhārye bhrātustava yavīyasaḥ /
sādhorvicitravīryasya rūpayauvanabhūṣite

tābhyāṃ saṅgamya medhāvin putrotpādanakaṃ kuru /
rakṣasva bhārataṃ vaṃśaṃ nātra doṣo'sti karhicit

vyāsa uvāca
iti māturvacaḥ śrutvā jātaścintāturo hyaham /
lajjayā''kulacittastāmabravaṃ vinayānataḥ

mātaḥ pāpādhikaṃ karma paradārābhimarśanam /
jñātvā dharmapathaṃ samyakkaromi kathamādarāt

tathā yavīyaso bhrāturvadhūḥ kanyā prakīrtitā /
vyabhicāraṃ kathaṃ kuryāmadhītya nigamānaham

anyāyena na kartavyaṃ sarvathā kularakṣaṇam /
na taranti hi saṃsārātpitaraḥ pāpakāriṇaḥ

lokānāmupadeṣṭā yaḥ purāṇānāṃ pravartakaḥ /
sa kathaṃ kutsitaṃ karma jñātvā kuryānmahād‌bhutam

punarukto hyahaṃ mātrā rudatyā bhṛśamantike /
putraśokātitaptā yā vaṃśarakṣaṇakāmyayā

pārāśarya na te doṣo vacanānmama putraka /
gurūṇāṃ vacanaṃ tathyaṃ sadoṣamapi mānavaiḥ

kartavyamavicāryaiva śiṣṭācārapramāṇataḥ /
vacanaṃ kuru me putra na te doṣo'sti mānada

putrasya jananaṃ kṛtvā sukhinī kuru mātaram /
viśeṣeṇa tu santaptāṃ magnāṃ śokārṇave suta

iti tāṃ bruvatīṃ śrutvā tadā suranadīsutaḥ /
māmuvāca viśeṣajñaḥ sūkṣmadharmasya nirṇaye

dvaipāyana vicāro'tra na kartavyastvayānagha /
māturvacanamādāya viharasva yathāsukham

vyāsa uvāca
iti tasya vacaḥ śrutvā mātuśca prārthanaṃ tathā /
niḥśaṅko'haṃ tadā jātaḥ kārye tasmiñjugupsite

ambikāyāṃ pravṛtto'hamṛtumatyāṃ mudā niśi /
mayi vimanasāyāṃ tu tāpase kutsite bhṛśam

śaptā mayā sā suśroṇī prasaṅge prathame tadā /
andhaste bhavitā putro yato netre nimīlite

dvitīye'hni muniśreṣṭha pṛṣṭo mātrā rahaḥ punaḥ /
bhaviṣyati sutaḥ putra kāśirājasutodare

mayoktā jananī tatra vrīḍānamramukhena ha /
vinetro bhavitā putro mātaḥ śāpānmamaiva hi

tayā nirbhartsitastatra kaṭhoravacasā mune /
kathaṃ putra tvayā śaptā putraste'ndho bhaviṣyati

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhaskandhe
ambikāyāṃ niyogātputrotpādanāya garbhadhāraṇavarṇanaṃ nāma caturviṃśo'dhyāyaḥ