Devi Bhagavata Purana · Chapter 6.17
haihayānāmutpattiprasaṅge ramāviṣṇusaṃvādavarṇanam
janamejaya uvāca
kathaṃ tāśca striyaḥ sarvā bhṛgūṇāṃ duḥkhasāgarāt /
muktā vaṃśaḥ punasteṣāṃ brāhmaṇānāṃ sthiro'bhavat
haihayaiḥ kiṃ kṛtaṃ kāryaṃ hatvā tānbrāhmaṇānapi /
kṣatriyairlobhasaṃyuktaiḥ pāpācārairvadasva tat
na tṛptirasti me brahman pibataste kathāmṛtam /
pāvanaṃ sukhadaṃ nṝṇāṃ paraloke phalapradam
vyāsa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi kathāṃ pāpapraṇāśinīm /
yathā striyastu tā muktā duḥkhāttasmādduratyayāt
bhṛgupatnyo yadā rājan himavantaṃ giriṃ gatāḥ /
bhayatrastā vibhagnāśā haihayaiḥ pīḍitā bhṛśam
gaurīṃ tatra tu saṃsthāpya mṛṇmayīṃ saritastaṭe /
upoṣaṇaparāścakrurniścayaṃ maraṇaṃ prati
svapne gatvā tadā devī prāha tāḥ pramadottamāḥ /
yuṣmāsu madhye kasyāścidbhavitā corujaḥ pumān
madaṃśaśaktisambhinnaḥ sa vaḥ kāryaṃ vidhāsyati /
ityādiśya parāmbā sā paścādantarhitābhavat
jāgṛtāstu tataḥ sarvā mudamāpurvarāṅganāḥ /
kācittāsāṃ bhayodvignā kāminī caturā bhṛśam
dadhāra coruṇaikena garbhaṃ sā kulavṛddhaye /
palāyanaparā dṛṣṭā kṣatriyairbrāhmaṇī yadā
vihvalā tejasā yuktā tadā te dudruvurbhṛśam /
gṛhyatāṃ vadhyatāṃ nārī sagarbhā yāti satvarā
iti bruvantaḥ samprāptāḥ kāminīṃ khaḍgapāṇayaḥ /
sā bhayārtā tu tāndṛṣṭvā ruroda samupāgatān
garbhasya rakṣaṇārthaṃ sā cukrośātibhayāturā /
rudatīṃ mātaraṃ śrutvā dīnāṃ prāṇavivarjitām
nirādhārāṃ krandamānāṃ kṣatriyairbhṛśatāpitām /
gṛhītāmiva siṃhena sagarbhāṃ hariṇīṃ yathā
sāśrunetrāṃ vepamānāṃ saṅkrudhya bālakastadā /
bhittvoruṃ nirjagāmāśu garbhaḥ sūrya ivāparaḥ
muṣṇandṛṣṭīḥ kṣatriyāṇāṃ tejasā bālakaḥ śubhaḥ /
darśanādbālakasyāśu sarve jātā vilocanāḥ
babhramurgiridurgeṣu janmāndhā iva kṣatriyāḥ /
cintitaṃ manasā sarvaiḥ kimetaditi sāmpratam
sarve cakṣurvihīnā yajjātā sma bāladarśanāt /
brāhmaṇyāstu prabhāvo'yaṃ satīvratabalaṃ mahat
kṣaṇādvāmoghasaṅkalpāḥ kiṃ kariṣyantiduḥkhitāḥ /
iti sañcintya manasā netrahīnā nirāśrayāḥ
brāhmaṇīṃ śaraṇaṃ jagmurhaihayā gatacetasaḥ /
praṇemustāṃ bhayatrastāṃ kṛtāñjalipuṭāśca te
ūcuścaināṃ bhayodvignāṃ dṛṣṭyarthaṃ kṣatriyarṣabhāḥ /
prasīda subhage mātaḥ sevakāste vayaṃ kila
kṛtāparādhā rambhoru kṣatriyāḥ pāpabuddhayaḥ /
darśanāttava tanvaṅgi jātāḥ sarve vilocanāḥ
mukhaṃ te naiva paśyāmo janmāndhā iva bhāmini /
adbhutaṃ te tapo vīryaṃ kiṃ kurmaḥ pāpakāriṇaḥ
śaraṇaṃ te prapannāḥ smo dehi cakṣūṃṣi mānade /
andhatvaṃ maraṇādugraṃ kṛpāṃ kartuṃ tvamarhasi
punardṛṣṭipradānena sevakānkṣatriyānkuru /
uparamya ca gacchema sahitāḥ pāpakarmaṇaḥ
ataḥ paraṃ na kartavyamīdṛśaṃ karma karhicit /
bhārgavāṇāṃ tu sarveṣāṃ sevakāḥ smo vayaṃ kila
ajñānādyatkṛtaṃ pāpaṃ kṣantavyaṃ tattvayādhunā /
vairaṃ nātaḥ paraṃ kvāpi bhṛgubhiḥ kṣatriyaiḥ saha
kartavyaṃ śapathaiḥ samyagvartitavyaṃ tu haihayaiḥ /
saputrā bhava suśroṇi praṇatāḥ smo vayaṃ ca te
prasādaṃ kuru kalyāṇi na dviṣyāmaḥ kadācana /
vyāsa uvāca
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā brāhmaṇī vismayānvitā
tānāha praṇatānduḥsthānāśvāsya gatalocanān /
gṛhītā na mayā dṛṣṭiryuṣmākaṃ kṣatriyāḥ kila
nāhaṃ ruṣānvitā satyaṃ kāraṇaṃ śṛṇutādya yat /
ayaṃ ca bhārgavo nūnamūrujaḥ kupito'dya vaḥ
cakṣūṃṣi tena yuṣmākaṃ stambhitāni ruṣāvatā /
svabandhūnnihatāñjñātvā garbhasthānapi kṣatriyaiḥ
anāgaso dharmaparāṃstāpasāndhanakāmyayā /
garbhānapi yadā yūyaṃ bhṛgūnaghnaṃstu putrakāḥ
tadāyamūruṇā garbho mayā varṣaśataṃ dhṛtaḥ /
ṣaḍaṅgaścākhilo vedo gṛhīto'nena cāñjasā
garbhasthenāpi bālena bhṛguvaṃśavivṛddhaye /
so'pi pitṛvadhānnūnaṃ krotheddho hantumicchati
bhagavatyāḥ prasādena jāto'yaṃ mama bālakaḥ /
tejasā yasya divyena cakṣūṃṣi muṣitāni vaḥ
tasmādaurvaṃ sutaṃ me'dya yācadhvaṃ vinayānvitāḥ /
praṇipātena tuṣṭo'sau dṛṣṭiṃ vaḥ pratimokṣyati
vyāsa uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasyā haihayāstuṣṭuvuśca tam /
praṇemurvinayopetā ūrujaṃ munisattamam
sa santuṣṭo babhūvātha tānuvāca vicakṣuṣaḥ /
gacchadhvaṃ svagṛhānbhūpā mamākhyānakṛtaṃ vacaḥ
avaśyambhāvibhāvāste bhavanti devanirmitāḥ /
nātra śokastu kartavyaḥ puruṣeṇa vijānatā
pūrvavadṛṣayaḥ sarve prāpnuvantu yathāsukham /
vrajantu vigatakrodhā bhavanāni yathāsukham
iti tena samādiṣṭā haihayāḥ prāptalocanāḥ /
aurvamāmantrya jagmuste sadanāni yathāruci
brāhmaṇī taṃ sutaṃ divyaṃ gṛhītvā svāśramaṃ gatā /
pālayāmāsa bhūpāla tejasvinamatandritā
evaṃ te kathitaṃ rājan bhṛgūṇāṃ tu vināśanam /
lobhāviṣṭaiḥ kṣatriyaiśca yatkṛtaṃ pātakaṃ kila
janamejaya uvāca
śrutaṃ mayā mahatkarma kṣatriyāṇāñca dāruṇam /
kāraṇaṃ lobha evātra duḥkhadaścobhayostu saḥ
kiñcitpraṣṭumihecchāmi saṃśayaṃ vāsavīsuta /
haihayāste kathaṃ nāmnā khyātā bhuvi nṛpātmajāḥ
yadostu yādavāḥ kāmaṃ bharatādbhāratāstathā /
haihayaḥ ko'pi rājābhūtteṣāṃ vaṃśe pratiṣṭhitaḥ
tadahaṃ śrotumicchāmi kāraṇaṃ karuṇānidhe /
haihayāste kathaṃ jātāḥ kṣatriyāḥ kena karmaṇā
vyāsa uvāca
haihayānāṃ samutpattiṃ śṛṇu bhūpa savistarām /
purātanīṃ supuṇyāṃ ca kathāṃ pāpapraṇāśinīm
kasmiṃścitsamaye bhūpa sūryaputraḥ suśobhanaḥ /
revanteti ca vikhyāto rūpavānamitaprabhaḥ
[http://puranastudy.freeoda.com/pur_index3/uchchaish.htm uccaiḥśrava]samāruhya hayaratnaṃ manoharam /
jagāma viṣṇusadanaṃ vaikuṇṭhaṃ bhāskarātmajaḥ
bhagavaddarśanākāṃkṣī hayārūḍho yadāgataḥ /
hayasthastu tadā dṛṣṭo lakṣmyāsau ravinandanaḥ
ramā vīkṣya hayaṃ divyaṃ bhrātaraṃ sāgarodbhavam /
rūpeṇa vismitā tasya tasthau stambhitalocanā
bhagavānapi taṃ dṛṣṭvā hayārūḍhaṃ manoharam /
āgacchantaṃ ramāṃ viṣṇuḥ papraccha praṇayātprabhuḥ
ko'yamāyāti cārvaṅgi hayārūḍha ivāparaḥ /
smaratejastanuḥ kānte mohayanbhuvanatrayam
prekṣamāṇā tadā lakṣmīstaccittā daivayogataḥ /
novāca vacanaṃ kiñcitpṛṣṭāpi ca punaḥ punaḥ
vyāsa uvāca
aśvāsaktamatiṃ vīkṣya kāminīmatimohitām /
paśyantīṃ paramapremṇā cañcalākṣīṃ ca cañcalām
tāmāha bhagavānkuddhaḥ kiṃ paśyasi sulocane /
mohitā ca hariṃ dṛṣṭvā pṛṣṭā naivābhibhāṣase
sarvatra ramase yasmādramā tasmādbhaviṣyasi /
cañcalatvāccaletyevaṃ sarvathaiva na saṃśayaḥ
prākṛtā ca yathā nārī nūnaṃ bhavati cañcalā /
tathā tvamapi kalyāṇi sthirā naiva kadācana
tvaṃ hayaṃ matsamīpasthā samīkṣya yadi mohitā /
vaḍavā bhava vāmoru martyaloke'tidāruṇe
iti śaptā ramā devī hariṇā daivayogataḥ /
ruroda vepamānā sā bhayabhītātiduḥkhitā
tamuvāca ramānātha śaṅkitā cāruhāsinī /
praṇamya śirasā devaṃ svapatiṃ vinayānvitā
devadeva jagannātha karuṇākara keśava /
svalpe'parādhe govinda kasmācchāpaṃ dadāsi me
na kadācinmayā dṛṣṭaḥ krodhaste hīdṛśaḥ prabho /
kva gataste mayi snehaḥ sahajo na tu naśvaraḥ
vajrapātastu śatrau vai kartavyo na suhṛjjane /
sadāhaṃ varayogyā te śāpayogyā kathaṃ kṛtā
prāṇāṃstyakṣyāmi govinda paśyato'dya tavāgrataḥ /
kathaṃ jīve tvayā hīnā virahānalatāpitā
prasādaṃ kuru deveśa śāpādasmātsudāruṇāt /
kadā muktā samīpaṃ te prāpnomi sukhadaṃ vibhau
hariruvāca
yadā te bhavitā putraḥ pṛthivyāṃ matsamaḥ priye /
tadā māṃ prāpya tanvaṅgi sukhitā tvaṃ bhaviṣyasi
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhaskandhe
haihayānāmutpattiprasaṅge ramāviṣṇusaṃvādavarṇanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0