Devi Bhagavata Purana · Chapter 6.1
triśirasastapobhaṅgāya devarājendradvārā nānopāyacintanavarṇanam
ṛṣaya ūcuḥ
sūta sūta mahābhāga miṣṭaṃ te vacanāmṛtam /
na tṛptāḥ smo vayaṃ pītvā dvaipāyanakṛtaṃ śubham
punastvāṃ praṣṭumicchāmaḥ kathāṃ paurāṇikīṃ śubhām /
vede'pi kathitāṃ ramyāṃ prasiddhāṃ pāpanāśinīm
vṛtrāsura iti khyāto vīryavāṃstvaṣṭurātmajaḥ /
sa kathaṃ nihataḥ saṃkhye vāsavena mahātmanā
tvaṣṭā vai surapakṣīyastatputro balavattaraḥ /
śakreṇa ghātitaḥ kasmādbrahmayonirmahābalaḥ
devāḥ sattvaguṇotpanā mānuṣā rājasāḥ smṛtāḥ /
tiryañcastāmasāḥ proktāḥ purāṇāgamavādibhiḥ
virodho'tra mahān bhāti nūnaṃ śatamakhena ha /
chalena balavān vṛtraḥ śakreṇa vinipātitaḥ
viṣṇuḥ prerayitā tatra sa tu sattvadharaḥ paraḥ /
praviṣṭaḥ pavimadhye sa chadmanā bhagavān prabhuḥ
sandhiṃ vidhāya sa hyevaṃ mantrito'sau mahābalaḥ /
haribhyāṃ satyamutsṛjya jalaphenena śātitaḥ
kṛtamindreṇa hariṇā kimetatsūta sāhasam /
mahānto'pi ca mohena vañcitāḥ pāpabuddhayaḥ
anyāyavartino'tyarthaṃ bhavanti surasattamāḥ /
sadācāreṇa yuktena devāḥ śiṣṭatvamāgatāḥ
evaṃ viśiṣṭadharmeṇa śiṣṭatvaṃ kīdṛśaṃ punaḥ /
hatvā vṛtraṃ tu viśvastaṃ śakreṇa chadmanā punaḥ
prāptaṃ pāpaphalaṃ no vā brahmahatyāsamudbhavam /
kiṃ ca tvayā purā proktaṃ vṛtrāsuravadhaḥ kṛtaḥ
śrīdevyā iti taccāpi cittaṃ mohayatīha naḥ /
sūta uvāca
śṛṇvantu munayo vṛttaṃ vṛtrāsuravadhāśrayam
yathendreṇa ca samprāptaṃ duḥkhaṃ hatyāsamudbhavam /
evameva purā pṛṣṭo vyāsaḥ satyavatīsutaḥ
pārīkṣitena rājñāpi sa yadāha ca tadbruve /
janamejaya uvāca
kathaṃ vṛtrāsuraḥ pūrvaṃ hato maghavatā mune
sahāyaṃ viṣṇumāsādya chadmanā sāttvikena ha /
kathaṃ ca devyā nihato daityo'sau kena hetunā
kathamekavadho dvābhyāṃ kṛtaḥ syānmunipuṅgava /
tadetacchrotumicchāmi paraṃ kautūhalaṃ hi me
mahatāṃ caritaṃ śṛṇvan ko virajyeta mānavaḥ /
kathayāmbāvaibhavaṃ tvaṃ vṛtrāsuravadhāśritam
vyāsa uvāca
dhanyo'si rājaṃstava buddhirīdṛśī
jātā purāṇaśravaṇe'tisādarā /
pītvāmṛtaṃ devavarāstu sarvathā
pāne vitṛṣṇāḥ prabhavanti vai punaḥ
dine dine te'dhikabhaktibhāvaḥ
kathāsu rājan mahanīyakīrteḥ /
śrotā yadaikapravaṇaḥ śṛṇoti
vaktā tadā prītamanā bravīti
yuddhaṃ purā vāsavavṛtrayoryad
vede prasiddhaṃ ca tathā purāṇe /
duḥkhaṃ surendreṇa tathaiva labdhaṃ
hatvā ripuṃ tvāṣṭramapāpameva
citraṃ kimatra nṛpate harivajrabhṛdbhyāṃ
yacchadmanā vinihatastriśiro'tha vṛtraḥ /
māyābalena munayo'pi vimohitāste
cakruśca nindyamaniśaṃ kila pāpabhītāḥ
viṣṇuḥ sadaiva kapaṭena jaghāna daityān
sattvātmamūrtirapi mohamavāpya kāmam /
ko'nyo'sti tāṃ bhagavatīṃ manasāpi jetuṃ
śaktaḥ samastajanamohakarīṃ bhavānīm
matsyādiyoniṣu sahasrayugeṣu sadyaḥ
sākṣādbhavatyapi yayā viniyojito'tra /
nārāyaṇo narasakho bhagavānanantaḥ
kāryaṃ karoti vihitāvihitaṃ kadācit
dehaṃ dhanaṃ gṛhamidaṃ svajanā madīyaṃ
putrāḥ kalatramiti mohamupetya sarvaḥ /
puṇyaṃ karotyatha ca pāpacayaṃ karoti
māyāguṇairatibalairvikalīkṛto yat
na jātu mohaṃ kṣapituṃ naraḥ kṣamaḥ
kaścidbhavedbhūpa parāvarārthavit /
vimohitastaistribhireva mūlato
vaśīkṛtātmā jagatītale bhṛśam
atha tau māyayā viṣṇuvāsavau mohitau bhṛśam /
jaghnatuśchadmanā vṛtraṃ svārthasādhanatatparau
tadahaṃ sampravakṣyāmi vṛttāntamavanīpate /
kāraṇaṃ pūrvavairasya vṛtravāsavayormithaḥ
tvaṣṭā prajāpatirhyāsīddevaśreṣṭho mahātapāḥ /
devānāṃ kāryakartā ca nipuṇo brāhmaṇapriyaḥ
sa putraṃ vai triśirasamindradveṣātkilāsṛjat /
viśvarūpeti vikhyātaṃ nāmnā rūpeṇa mohanam
tribhiḥ sa vadanaiḥ śreṣṭhairvyarocata manoharaiḥ /
tribhirbhinnāni kāryāṇi mukhaiḥ samakaronmuniḥ
vedānekena so'dhīte surāṃ caikena so'pibat /
tṛtīyena diśaḥ sarvā yugapacca nirīkṣate
triśirā bhogamutsṛjya tapaścakre suduṣkaram /
tapasvī sa mṛdurdānto dharmameva samāśritaḥ
pañcāgnisādhanaṃ kāle pādapāgre niveśanam /
jalamadhye nivāsaṃ ca hemante śiśire tathā
nirāhāro jitātmāsau tyaktasarvaparigrahaḥ /
tapaścacāra medhāvī duṣkaraṃ mandabuddhibhiḥ
taṃ ca dṛṣṭvā tapasyantaṃ khedamāpa śacīpatiḥ /
viṣādamagamattatra śakro'yaṃ māsmabhūditi
dṛṣṭvā tasya tapo vīryaṃ satyaṃ cāmitatejasaḥ /
cintāṃ ca mahatīṃ prāpa hyaniśaṃ pākaśāsanaḥ
vivardhamānastriśirā māmayaṃ śātayiṣyati /
nopekṣyaḥ sarvathā śatrurvardhamānabalo budhaiḥ
tasmādupāyaḥ kartavyastaponāśāya sāmpratam /
kāmastu tapasāṃ śatruḥ kāmānnaśyati vai tapaḥ
tathaivādya prakartavyaṃ bhogāsakto bhavedyathā /
iti sañcintya manasā buddhimānbalamardanaḥ
ājñāpayatso'psarasastvāṣṭraputrapralobhane /
urvaśīṃ menakāṃ rambhāṃ ghṛtācīṃ ca tilottamām
samāhūyābravīcchakrastāstadā rūpagarvitāḥ /
priyaṃ kurudhvaṃ me sarvāḥ kārye'dya samupasthite
yatto me'dya mahāñchatrustapastapati durjayaḥ /
kāryaṃ kuruta gacchadhvaṃ pralobhayata māciram
śṛṅgāraveṣairvividhairhāvairdehasamudbhavaiḥ /
pralobhayata bhadraṃ vaḥ śamayadhvaṃ jvaraṃ mama
asvastho'haṃ mahābhāgāstasya jñātvā tapobalam /
balavānāsanaṃ me'dya grahīṣyatyavilambitaḥ
bhayaṃ me samupāyātaṃ kṣipraṃ nāśayatābalāḥ /
upakurvantu sahitāḥ kārye'dya samupasthite
tacchrutvā vacanaṃ nārya ūcustaṃ praṇatāḥ puraḥ /
mā bhayaṃ kuru deveśa yatiṣyāmaḥ pralobhane
yathā na syādbhayaṃ tasmāttathā kāryaṃ mahādyute /
nṛtyagītavihāraiśca munestasya pralobhane
kaṭākṣairaṅgabhedaiśca mohayitvā muniṃ vibho /
lolupaṃ vaśamasmākaṃ kariṣyāmo niyantritam
vyāsa uvāca
ityābhāṣya hariṃ nāryo yayustriśiraso'ntikam /
kurvantyo vividhānbhāvānkāmaśāstrocitānapi
gāyantyastālabhedaistā nṛtyantyaḥ purato muneḥ /
taṃ pralobhayituṃ cakrurnānābhāvānvarāṅganāḥ
nāpaśyatsa taporāśiraṅganānāṃ viḍambanam /
indriyāṇi vaśe kṛtvā mūkāndhabadhiraḥ sthitaḥ
dināni katicittasthurnāryastasyāśrame vare /
kurvantyo gānanṛtyādiprapañcānatimohadān
na cacāla yadā kāmaṃ dhyānācca triśirā muniḥ /
parāvṛtya tadā devyaḥ punaḥ śakramupasthitāḥ
kṛtāñjalipuṭāḥ sarvā devarājamathābruvan /
śrāntā dīnā bhayatrastā vivarṇavadanā bhṛśam
devadeva mahārāja yatnaśca paramaḥ kṛtaḥ /
na sa śakyo durādharṣo dhairyāccālayituṃ vibho
upāyo'nyaḥ prakartavyaḥ sarvathā pākaśāsana /
nāsmākaṃ balametasmiṃstāpase vijitendriye
diṣṭyā vayaṃ na śaptāḥ sma yadanena mahātmanā /
muninā vahnitulyena tapasā dyotitena hi
visṛjyāpsarasaḥ śakraścintayāmāsa mandadhīḥ /
tasyaiva ca vadhopāyaṃ pāpabuddhirasāmpratam
visṛjya lokalajjāṃ sa tathā pāpabhayaṃ bhṛśam /
cakāra pāpabuddhiṃ tu tadvadhāya mahīpate
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0