Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.23

devyā sugrīvadūtāya svavratakathanam
vyāsa uvāca
evaṃ stutā tadā devī daivataiḥ śatrutāpitaiḥ /
svaśarīrātparaṃ rūpaṃ prādurbhūtaṃ cakāra ha

pārvatyāstu śarīrādvai niḥsṛtā cāmbikā yadā /
kauśikīti samasteṣu tato lokeṣu paṭhyate

niḥsṛtāyāṃ tu tasyāṃ sā pārvatī tanuvyatyayāt /
kṛṣṇarūpātha sañjātā kālikā sā prakīrtitā

maṣīvarṇā mahāghorā daityānāṃ bhayavardhinī /
kālarātrīti sā proktā sarvakāmaphalapradā

ambikāyāḥ paraṃ rūpaṃ virarāja manoharam /
sarvabhūṣaṇasaṃyuktaṃ lāvaṇyaguṇasaṃyutam

tato'mbikā tadā devānityuvāca ha sasmitā /
tiṣṭhantu nirbhayā yūyaṃ haniṣyāmi ripūniha

kāryaṃ vaḥ sarvathā kāryaṃ vihariṣyāmyahaṃ raṇe /
niśumbhādīnvadhiṣyāmi yuṣmākaṃ sukhahetave

ityuktvā sā tadā devī siṃhārūḍhā madotkaṭā /
kālikāṃ pārśvataḥ kṛtvā jagāma nagare ripoḥ

sā gatvopavane tasthāvambikā kālikānvitā /
jagāvatha kalaṃ tatra jaganmohanamohanam

śrutvā tanmadhuraṃ gānaṃ mohamīyuḥ khagā mṛgāḥ /
mudañca paramāṃ prāpuramarā gagane sthitāḥ

tasminnavasare tatra dānavau śumbhasevakau /
caṇḍamuṇḍābhidhau ghorau ramamāṇau yadṛcchayā

āgatau dadṛśāte tu tāṃ tadā divyarūpiṇīm /
ambikāṃ gānasaṃyuktāṃ kālikāṃ purataḥ sthitām

dṛṣṭvā tāṃ divyarūpāñca dānavau vismayānvitau /
jagmatustarasā pārśvaṃ śumbhasya nṛpasattama

tau gatvā taṃ samāsīnaṃ daityānāmadhipaṃ gṛhe /
ūcaturmadhurāṃ vāṇīṃ praṇamya śirasā nṛpam

rājan himālayātkāmaṃ kāminī kāmamohinī /
samprāptā siṃhamārūḍhā sarvalakṣaṇasaṃyutā

nedṛśī devaloke'sti na gandharvapure tathā /
na dṛṣṭā na śrutā kvāpi pṛthivyāṃ pramadottamā

gānañca tādṛśaṃ rājan karoti janarañjanam /
mṛgāstiṣṭhanti tatpārśve mathurasvaramohitāḥ

jñāyatāṃ kasya putrīyaṃ kimarthamiha cāgatā /
gṛhyatāṃ rājaśārdūla tava yogyāsti kāminī

jñātvā''naya gṛhe bhāryāṃ kuru kalyāṇalocanām /
niścitaṃ nāsti saṃsāre nārī tvevaṃvidhā kila

devānāṃ sarvarat‍nāni gṛhītāni tvayā nṛpa /
kasmānnemāṃ varārohāṃ pragahṇāsi nṛpottama

indrasyairāvataḥ śrīmānpārijātatarustathā /
gṛhīto'śvaḥ saptamukhastvayā nṛpa balātkila

vimānaṃ vaidhasaṃ divyaṃ marāladhvajasaṃyutam /
tvayāttaṃ rat‍nabhūtaṃ tad‌balena nṛpa cād‌bhutam

kuberasya nidhiḥ padmastvayā rājan samāhṛtaḥ /
chatraṃ jalapateḥ śubhraṃ gṛhītaṃ tattvayā balāt

pāśaścāpi niśumbhena bhrātrā tava nṛpottama /
gṛhīto'sti haṭhātkāmaṃ varuṇasya jitasya ca

amlānapaṅkajāṃ tubhyaṃ mālāṃ jalanidhirdadau /
bhayāttava mahārāja rat‍nāni vividhāni ca

mṛtyoḥ śaktiryamasyāpi daṇḍaḥ paramadāruṇaḥ /
tvayā jitvā hṛtaḥ kāmaṃ kimanyadvarṇyate nṛpa

kāmadhenurgahītādya vartate sāgarod‌bhavā /
menakādyā vaśe rājaṃstava tiṣṭhanti cāpsarāḥ

evaṃ sarvāṇi rat‍nāni tvayāttāni balādapi /
kasmānna gṛhyate kāntārat‍nameṣā varāṅganā

sarvāṇi te gṛhasthāni rat‍nāni viśadānyatha /
anayā sambhaviṣyanti rat‍nabhūtāni bhūpate

triṣu lokeṣu daityendra nedṛśī vartate priyā /
tasmāttāmānayāśu tvaṃ kuru bhāryāṃ manoharām

vyāsa uvāca
iti śrutvā tayorvākyaṃ madhuraṃ madhurākṣaram /
prasannavadanaḥ prāha sugrīvaṃ sanidhau sthitam

gaccha sugrīva dūtatvaṃ kuru kāryaṃ vicakṣaṇa /
vaktavyañca tathā tatra yathābhyeti kṛśodarī

upāyau dvau prayoktavyau kāntāsu suvicakṣaṇaiḥ /
sāmadāne iti prāhuḥ śṛṅgārarasakovidāḥ

bhede prayujyamāne'pi rasābhāsastu jāyate /
nigrahe rasabhaṅgaḥ syāttasmāttau dūṣitau budhaiḥ

sāmadānamukhairvākyaiḥ ślakṣṇairnarmayutaistathā /
kā na yāti vaśe dūta kāminī kāmapīḍitā

vyāsa uvāca
sugrīvastu vacaḥ śrutvā śumbhoktaṃ supriyaṃ paṭu /
jagāma tarasā tatra yatrāste jagadambikā

so'paśyatsumukhīṃ kāntāṃ siṃhasyoparisaṃsthitām /
praṇamya madhuraṃ vākyamuvāca jagadambikām

dūta uvāca
varoru tridaśārātiḥ śumbhaḥ sarvāṅgasundaraḥ /
trailokyādhipatiḥ śūraḥ sarvajid‌rājate nṛpaḥ

tenāhaṃ preṣitaḥ kāmaṃ tvatsakāśaṃ mahātmanā /
tvad‌rūpaśravaṇāsaktacittenātividūyatā

vacanaṃ tasya tanvaṅ‌gi śṛṇu premapuraḥsaram /
praṇipatya yathā prāha daityānāmadhipastvayi

devā mayā jitāḥ sarve trailokyādhipatistvaham /
yajñabhāgānahaṃ kānte gahṇāmīha sthitaḥ sadā

hṛtasārā kṛtā nūnaṃ dyaurmayā rat‍navarjitā /
yāni rat‍nāni devānāṃ tāni cāhṛtavānaham

bhoktāhaṃ sarvarat‍nānāṃ triṣu lokeṣu bhāmini /
vaśānugāḥ surāḥ sarve mama daityāśca mānavāḥ

tvad‌guṇaiḥ karṇamāgatya praviśya hṛdayāntaram /
tvadadhīnaḥ kṛtaḥ kāmaṃ kiṅkaro'smi karomi kim

tvamājñāpaya rambhoru tatkaromi vaśānugaḥ /
dāso'haṃ tava cārvaṅ‌gi rakṣa māṃ kāmabāṇataḥ

bhaja māṃ tvaṃ marālākṣi tavādhīnaṃ smarākulam /
trailokyasvāminī bhūtvā bhuṃkṣva bhogānanuttamān

tava cājñākaraḥ kānte bhavāmi maraṇāvadhi /
avadhyo'smi varārohe sadevāsuramānuṣaiḥ

sadā saubhāgyasaṃyuktā bhaviṣyasi varānane /
yatra te ramate cittaṃ tatra krīḍasva sundari

iti tasya vacaścitte vimṛśya madamanthare /
vaktavyaṃ yad‌bhavetpremṇā tad‌ brūhi madhuraṃ vacaḥ

śumbhāya cañcalāpāṅ‌gi tad‌bravīmyahamāśu vai /
vyāsa uvāca
taddūtavacanaṃ śrutvā smitaṃ kṛtvā supeśalam

taṃ prāha madhurāṃ vācaṃ devī devārthasādhikā /
devyuvāca
jānāmyahaṃ niśumbhaṃ ca śumbhaṃ cātibalaṃ nṛpam

jetāraṃ sarvadevānāṃ hantārañcaiva vidviṣām /
rāśiṃ sarvaguṇānāñca bhoktāraṃ sarvasampadām

dātāraṃ cātiśūraṃ ca sundaraṃ manmathākṛtim /
dvātriṃśallakṣaṇairyuktamavadhyaṃ suramānuṣaiḥ

jñātvā samāgatāssmyatra draṣṭukāmā mahāsuram /
rat‍naṃ kanakamāyāti svaśobhādhikavṛddhaye

tatrāhaṃ svapatiṃ draṣṭuṃ dūrādevāgatāsmi vai /
dṛṣṭā mayā surāḥ sarve mānavā bhuvi mānadāḥ

gandharvā rākṣasāścānye ye cātipriyadarśanāḥ /
sarve śumbhabhayād‌bhītā vepamānā vicetasaḥ

śrutvā śumbhaguṇānatra prāptāsmyadya didṛkṣayā /
gaccha dūta mahābhāga brūhi śumbhaṃ mahābalam

nirjane ślakṣṇayā vācā vacanaṃ vacanānmama /
tvāṃ jñātvā balināṃ śreṣṭhaṃ sundarāṇāṃ ca sundaram

dātāraṃ guṇinaṃ śūraṃ sarvavidyāviśāradam /
jetāraṃ sarvadevānāṃ dakṣaṃ cograṃ kulottaram

bhoktāraṃ sarvarat‍nānāṃ svādhīnaṃ svabalonnatam /
patikāmāsmyahaṃ satyaṃ tava yogyā narādhipa

svecchayā nagare te'tra samāyātā mahāmate /
mamāsti kāraṇaṃ kiñcidvivāhe rākṣasottama

bālabhāvādvrataṃ kiñcitkṛtaṃ rājanmayā purā /
krīḍantyā ca vayasyābhiḥ sahaikānte yadṛcchayā

svadehabaladarpeṇa sakhīnāṃ purato rahaḥ /
matsamānabalaḥ śūro raṇe māṃ jeṣyati sphuṭam

taṃ variṣyāmyahaṃ kāmaṃ jñātvā tasya balābalam /
jahasurvacanaṃ śrutvā sakhyo vismitamānasāḥ

kimetayā kṛtaṃ krūraṃ vratamad‌bhutamāśu vai /
tasmāttvamapi rājendra jñātvā me hīdṛśaṃ balam / ६५ //
jitvā māṃ svabalenātra vāñchitaṃ kuru cātmanaḥ /
tvaṃ vā tavānujo bhrātā sametya samarāṅgaṇe /
jitvā māṃ samareṇātra vivāhaṃ kuru sundara

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ pañcamaskandhe
devyā sugrīvadūtāya svavratakathanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ