Devi Bhagavata Purana · Chapter 5.14

tāmracikṣurākhyavadhavarṇanam
vyāsa uvāca
durmukhaṃ nihataṃ śrutvā mahiṣaḥ krodhamūrcchitaḥ /
uvāca dānavānsarvānkiṃ jātamiti cāsakṛt

nihatau dānavau śūrau raṇe durmukhabāṣkalau /
tanvyā tatparamāścaryaṃ paśyantu daivaceṣṭitam

kālo hi balavānkartā satataṃ sukhaduḥkhayoḥ /
narāṇāṃ paratantrāṇāṃ puṇyapāpānuyogataḥ

nihatau dānavaśreṣṭhau kiṃ kartavyamataḥ param /
bruvantu militāḥ sarve yadyuktaṃ kāryasaṅkaṭe

vyāsa uvāca
evaṃ bruvati rājendra mahiṣe'tibalānvite /
cikṣurākhyastu senānīstamuvāca mahārathaḥ

rājannahaṃ haniṣyāmi kā cintā strīvihiṃsane /
ityuktvā svabalairyuktaḥ prayayau rathasaṃyutaḥ

dvitīyaṃ pārṣṇirakṣaṃ tu kṛtvā tāmraṃ mahābalam /
mahatā sainyaghoṣeṇa pūrayangaganaṃ diśaḥ

tamāgacchantamālokya devī bhagavatī śivā /
cakāra śaṅkhajyāghoṣaṃ ghaṇṭānādaṃ mahād‌bhutam

tatrasustena śabdena te ca sarve surārayaḥ /
kimetaditi bhāṣanto dudruvurbhayakampitāḥ

cikṣurākhyastu tāndṛṣṭvā palāyanaparāyaṇān /
uvācātīva saṃkuddhaḥ kiṃ bhayaṃ vaḥ samāgatam

adyaivāhaṃ haniṣyāmi bāṇairbālāṃ madonnatām /
tiṣṭhantvatra bhayaṃ tyaktvā daityāḥ samaramūrdhani

ityuktvā dānavaśreṣṭhaścāpapāṇirbalānvitaḥ /
āgatya saṅgare devīmityuvāca gatavyathaḥ

kiṃ garjasi viśālākṣi bhīṣayantītarānnarān /
nāhaṃ bibhemi tanvaṅ‌gi śrutvā te'dya viceṣṭitam

strīvadhe dūṣaṇaṃ jñātvā tathaivākīrtisambhavam /
upekṣāṃ kurute cittaṃ madīyaṃ vāmalocane

strīṇāṃ yuddhaṃ kaṭākṣaiśca tathā hāvaiśca sundari /
na śastrairvihitaṃ kvāpi tvādṛśīnāṃ kadācana

puṣpairapi na yoddhavyaṃ kiṃ punarniśitaiḥ śaraiḥ /
bhavādṛśīnāṃ deheṣu dunoti mālatīdalam

dhigjanma mānuṣe loke kṣātradharmānujīvinām /
lālito'yaṃ priyo dehaḥ kṛntanīyaḥ śitaiḥ śaraiḥ

tailābhyaṅgaiḥ puṣpavātaistathā miṣṭānnabhojanaiḥ /
poṣito'yaṃ priyo deho ghātanīyaḥ pareṣubhiḥ

dehaṃ chittvāsidhārābhirdhanabhṛjjāyate naraḥ /
dhigdhanaṃ duḥkhadaṃ pūrvaṃ paścātkiṃ sukhadaṃ bhavet

tvamapyajñaiva vāmoru yuddhamākāṅkṣase yataḥ /
sukhaṃ sambhogajaṃ tyaktvā kaṃ guṇaṃ vetsi saṅgare

khaḍgapātaṃ gadāghātaṃ bhedanañja śilīmukhaiḥ /
maraṇānte tu saṃskāro gomāyumukhakarṣaṇam

tasyaiva kavibhirdhūrtaiḥ kṛtaṃ cātīva śaṃsanam /
raṇe mṛtānāṃ svaḥprāptirarthavādo'sti kevalaḥ

tasmād‌ gaccha varārohe yatra te ramate manaḥ /
bhaja vā bhūpatiṃ nāthaṃ hayāriṃ suramardanam

vyāsa uvāca
evaṃ bruvāṇaṃ taṃ daityaṃ provāca jagadambikā /
kiṃ mṛṣā bhāṣase mūḍha buddhimāniva paṇḍitaḥ

nītiśāstraṃ na jānāsi vidyāṃ cānvīkṣikīṃ tathā /
na sevitāstvayā vṛddhā na dharme matirasti te

mūrkhasevāparo yasmāttasmāttvaṃ mūrkha eva hi /
rājadharmaṃ na jānāsi kiṃ bravīṣi mamāgrataḥ

saṃgrāme mahiṣaṃ hatvā kṛtvā rudhirakardamam /
yaśaḥstambhaṃ sthiraṃ kṛtvā gamiṣyāmi yathāsukham

devānāṃ duḥkhadātāraṃ dānavaṃ madagarvitam /
haniṣye'haṃ durācāraṃ yuddhaṃ kuru sthiro bhava

jīvitecchāsti cenmūḍha mahiṣasya tathā tava /
tadā gacchantu pātālaṃ dānavāḥ sarva eva te

mumūrṣā yadi vaścitte yuddhaṃ kurvantu satvarāḥ /
sarvāneva vadhiṣyāmi niścayo'yaṃ mamādhunā

vyāsa uvāca
tacchrutvā vacanaṃ tasyā dānavo baladarpitaḥ /
mumoca bāṇavṛṣṭiṃ tāṃ ghanavṛṣṭimivāparām

ciccheda tasya sā bāṇānsvabāṇairniśitaistadā /
jaghāna taṃ tathā ghorairāśīviṣasamaiḥ śaraiḥ

yuddhaṃ parasparaṃ tatra babhūva vismayapradam /
gadayā ghātayāmāsa taṃ rathājjagadambikā

mūrcchāṃ prāpa sa duṣṭātmā gadayābhihato bhṛśam /
muhūrtadvayamātraṃ tu rathopastha ivācalaḥ

taṃ tathā mūrcchitaṃ dṛṣṭvā tāmraḥ parabalārdanaḥ /
ājagāma raṇe yoddhuṃ caṇḍikāṃ prati cāpalāt

āgacchantaṃ tu taṃ vīkṣya hasantī prāha caṇḍikā /
ehyehi dānavaśreṣṭha yamalokaṃ nayāmyaham

kiṃ bhavad‌bhiḥ samāyātairabalaiśca gatāyuṣaiḥ /
mahiṣaḥ kiṃ gṛhe mūḍhaḥ karoti jīvanodyamam

kiṃ bhavad‌bhirhatairmandairmamāpi viphalaḥ śramaḥ /
ahate mahiṣe pāpe suraśatrau durātmani

tasmādyūyaṃ gṛhaṃ gatvā mahiṣaṃ preṣayantviha /
paśyenmāṃ so'pi mandātmā yādṛśīṃ tādṛśīṃ sthitām

tāmrastadvacanaṃ śrutvā bāṇavṛṣṭiṃ cakāra ha /
caṇḍikāṃ prati kopena karṇākṛṣṭaśarāsanaḥ

bhagavatyapi tāmrākṣī samākṛṣya śarāsanam /
bāṇānmumoca tarasā hantukāmā surāhitam

cikṣurākhyo'pibalavānmūrcchāṃ tyaktvotthitaḥ punaḥ /
gṛhītvā saśaraṃ cāpaṃ tasthau tatsammukhaḥ kṣaṇāt

cikṣurākhyaśca tāmraśca dvāvapyatibalotkaṭau /
yuyudhāte mahāvīrau saha devyā raṇāṅgaṇe

kupitā ca mahāmāyā vavarṣa śarasantatim /
cakāra dānavān sarvān bāṇakṣatatanucchadān

asurāḥ krodhasammūḍhā babhūvuḥ śaratāḍitāḥ /
cikṣipuḥ śarajālāni devīṃ prati ruṣānvitāḥ

babhuste rākṣasāstatra kiṃśukā iva puṣpiṇaḥ /
śilīmukhakṣatāḥ sarve vasante ca vane raṇe

babhūva tumulaṃ yuddhaṃ tāmreṇa saha saṃyuge /
vismayaṃ paramaṃ jagmurdevā ye prekṣakāḥ sthitāḥ

tāmro musalamādāya lohajaṃ dāruṇaṃ dṛḍham /
jaghāna mastake siṃhaṃ jahāsa ca nanarda ca

nardamānaṃ tadā taṃ tu dṛṣṭvā devī ruṣānvitā /
khaḍgena śitadhāreṇa śiraściccheda satvarā

chinne śirasi tāmrastu viśīrṣo musalī balī /
babhrāma kṣaṇamātraṃ tu papāta raṇamastake

patitaṃ tāmramālokya cikṣurākhyo mahābalaḥ /
khaḍgamādāya tarasā dudrāva caṇḍikāṃ prati

bhagavatyapi taṃ dṛṣṭvā khaḍgapāṇimupāgatam /
dānavaṃ pañcabhirbāṇairjaghāna tarasā raṇe

ekena pātitaṃ khaḍgaṃ dvitīyena tu tatkaraḥ /
kaṇṭhācca mastakaṃ tasya kṛntitaṃ cāparaiḥ śaraiḥ

evaṃ tau nihatau kūrau rākṣasau raṇadurmadau /
bhagnaṃ sainyaṃ tayostūrṇaṃ dikṣu santrastamānasam

devāśca muditāḥ sarve dṛṣṭvā tau nihatau raṇe /
puṣpavṛṣṭiṃ mudā cakrurjayaśabdaṃ nabhaḥsthitāḥ

ṛṣayo devagandharvā vetālāḥ siddhacāraṇāḥ /
ūcuste jaya devīti cāmbiketi punaḥ punaḥ

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
pañcamaskandhe tāmracikṣurākhyavadhavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ