Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.18
brahmāṇaṃ prati viṣṇuvākyam
vyāsa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi kṛṣṇasya caritaṃ mahat /
avatārakāraṇaṃ caiva devyāścaritamadbhutam
dharaikadā bharākrāntā rudatī cātikarśitā /
gorūpadhāriṇī dīnā bhītāgacchattriviṣṭapam
pṛṣṭā śakreṇa kiṃ te'dya vartate bhayamityatha /
kena vai pīḍitāsi tvaṃ kiṃ te duḥkhaṃ vasundhare
tacchrutvelā tadovāca śṛṇu deveśa me'khilam /
duḥkhaṃ pṛcchasi yattvaṃ me bhārākrānto'smi mānada
jarāsandho mahāpāpī māgadheṣu patirmama /
śiśupālastathā caidyaḥ kāśirājaḥ pratāpavān
rukmī ca balavānkaṃso narakaśca mahābalaḥ /
śālvaḥ saubhapatiḥ krūraḥ keśī dhenukavatsakau
sarve dharmavihīnāśca parasparavirodhinaḥ /
pāpācārā madonmattāḥ kālarūpāśca pārthivāḥ
tairahaṃ pīḍitā śakra bhārākrāntākṣamā vibho /
kiṃ karomi kva gacchāmi cintā me mahatī sthitā
pīḍitāhaṃ varāheṇa viṣṇunā prabhaviṣṇunā /
śakra jānīhi hariṇā duḥkhādduḥkhataraṃ gatā
yato'haṃ duṣṭadaityena kaśyapasyātmajena vai /
hṛtāhaṃ hiraṇyākṣeṇa magnā tasminmahārṇave
tadā sūkararūpeṇa viṣṇunā nihato'pyasau /
uddhṛtāhaṃ varāheṇa sthāpitā hi sthirā kṛtā
nocedrasātale svasthā sthitā syāṃ sukhaśāyinī /
na śaktāsmyadya deveśa bhāraṃ voḍhuṃ durātmanām
agre duṣṭaḥ samāyāti hyaṣṭāviṃśastathā kaliḥ /
tadāhaṃ pīḍitā śakra gantāsmyāśu rasātalam
tasmāttvaṃ devadeveśa duḥkharūpārṇavasya ca /
pārado bhava bhāraṃ me hara pādau namāmi te
iṃdra uvāca
ile kiṃ te karomyadya brahmāṇaṃ śaraṇaṃ vraja /
ahaṃ tatrāgamiṣyāmi sa te duḥkhaṃ hariṣyati
tacchrutvā tvaritā pṛthvī brahmalokaṃ gatā tadā /
śakro'pi pṛṣṭhataḥ prāptaḥ sarvadevapuraḥsaraḥ
surabhīmāgatāṃ tatra dṛṣṭvovāca prajāpatiḥ /
mahīṃ jñātvā mahārāja dhyānena samupasthitām
kasmādrudasi kalyāṇi kiṃ te duḥkhaṃ vadādhunā /
pīḍitāsi ca kena tvaṃ pāpācāreṇa bhūrvada
dharovāca
kalirāyāti duṣṭo'yaṃ bibhemi tadbhayādaham /
pāpācārāḥ prajāstatra bhaviṣyanti jagatpate
rājānaśca durācārāḥ parasparavirodhinaḥ /
caurakarmaratāḥ sarve rākṣasāḥ pūrṇavairiṇaḥ
tānhatvā nṛpatīnbhāraṃ hara me'dya pitāmaha /
pīḍitāsmi mahārāja sainyabhāreṇa bhūbhṛtām
brahyovāca
nāhaṃ śaktastathā devi bhārāvataraṇe tava /
gacchāvaḥ sadanaṃ viṣṇordevadevasya cakriṇaḥ
sa te bhārāpanodaṃ vai kariṣyati janārdanaḥ /
pūrvaṃ mayāpi te kāryaṃ cintitaṃ suvicārya ca
tatra gaccha suraśreṣṭha yatra devo janārdanaḥ /
vyāsa uvāca
ityuktvā vedakartāsau puraskṛtya surāṃśca gām
jagāma viṣṇusadanaṃ haṃsārūḍhaścaturmukhaḥ /
tuṣṭāva vedavākyaiśca bhaktipravaṇamānasaḥ
brahmovāca
sahasraśīrṣāstvamasi sahasrākṣaḥ sahasrapāt /
tvaṃ vedapuruṣaḥ pūrvaṃ devadevaḥ sanātanaḥ
bhūtapūrvaṃ bhaviṣyacca vartamānaṃ ca yadvibho /
amaratvaṃ tvayā dattamasmākaṃ ca ramāpate
etāvānmahimā te'sti ko na vetti jagattraye /
tvaṃ kartāpyavitā hantā tvaṃ sarvagatirīśvaraḥ
vyāsa uvāca
itīḍitaḥ prabhurviṣṇuḥ prasanno garuḍadhvajaḥ /
darśanañca dadau tebhyo brahmādibhyo'malāśayaḥ
papraccha svāgataṃ devānprasannavadano hariḥ /
tatastvāgamane teṣāṃ kāraṇañca savistaram
tamuvācābjajo natvā dharāduḥkhañca saṃsmaran /
bhārāvataraṇaṃ viṣṇo kartavyaṃ te janārdana
bhuvi dhṛtvāvatāraṃ tvaṃ dvāparānte samāgate /
hatvā duṣṭānnṛpānurvyā hara bhāraṃ dayānidhe
viṣṇuruvāca
nāhaṃ svatantra evātra na brahmā na śivastathā /
nendro'gnirna yamastvaṣṭā na sūryo varuṇastathā
yogamāyāvaśe sarvamidaṃ sthāvarajaṅgamam /
brahmādistambaparyantaṃ grathitaṃ guṇasūtrataḥ
yathā sā svecchayā pūrvaṃ kartumicchati suvrata /
tathā karoti suhitā vayaṃ sarve'pi tadvaśāḥ
yadyahaṃ syāṃ svatantro vai cintayantu dhiyā kila /
kuto'bhavaṃ matsyavapuḥ kacchapo vā mahārṇave
tiryagyoniṣu ko bhogaḥ kā kīrtiḥ kiṃ sukhaṃ punaḥ /
kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tatra kṣudrayonigatasya me
kolo vātha nṛsiṃho vā vāmano vābhavaṃ kutaḥ /
jamadagnisutaḥ kasmātsambhaveyaṃ pitāmaha
nṛśaṃsaṃ vā kathaṃ karma kṛtavānasmi bhūtale /
kṣatajaistu hradānsarvānpūrayeyaṃ kathaṃ punaḥ
tatkathaṃ jamadagneśca putro bhūtvā dvijottamaḥ /
kṣatriyānhatavānājau nirdayo garbhagānapi
rāmo bhūtvātha devendra prāviśaddaṇḍakaṃ vanam /
padātiścīravāsāśca jaṭāvalkalavānpunaḥ
asahāyo hyapātheyo bhīṣaṇe nirjane vane /
kurvannākheṭakaṃ tatra vyacaraṃ vigatatrapaḥ
na jñātavānmṛgaṃ haimaṃ māyayā pihitastadā /
uṭaje jānakīṃ tyaktvā nirgatastatpadānugaḥ
lakṣmaṇo'pi ca tāṃ tyaktvā nirgato matpadānugaḥ /
vārito'pi mayātyarthaṃ mohitaḥ prākṛtairguṇaiḥ
bhikṣurūpaṃ tataḥ kṛtvā rāvaṇaḥ kapaṭākṛtiḥ /
jahāra tarasā rakṣo jānakīṃ śokakarśitām
duḥkhārtena mayā tatra ruditañca vane vane /
sugrīveṇa ca mitratvaṃ kṛtaṃ kāryavaśānmayā
anyāyena hato vālī śāpāccaiva nivāritaḥ /
sahāyānvānarān kṛtvā laṅkāyāṃ calitaḥ punaḥ
baddho'haṃ nāgapāśaiśca lakṣmaṇaśca mamānujaḥ /
visaṃjñau patitau dṛṣṭvā vānarā vismayaṃ gatāḥ
garuḍena tadā''gatya mocitau bhrātarau kila /
cintā me mahatī jātā daivaṃ kiṃ vā kariṣyati
hṛtaṃ rājyaṃ vane vāso mṛtastātaḥ priyā hṛtā /
yuddhaṃ kaṣṭaṃ dadātyevamagre kiṃ vā kariṣyati
prathamaṃ tu mahadduḥkhamarājyasya vanāśrayam /
rājaputryānvitasyaiva dhanahīnasya me surāḥ
varāṭikāpi pitrā me na dattā vananirgame /
padātirasahāyo'haṃ dhanahīnaśca nirgataḥ
caturdaśaiva varṣāṇi nītāni ca tadā mayā /
kṣātraṃ dharmaṃ parityajya vyādhavṛttyā mahāvane
daivādyuddhe jayaḥ prāpto nihato'sau mahāsuraḥ /
ānītā ca punaḥ sītā prāptāyodhyā mayā tathā
varṣāṇi katicittatra sukhaṃ saṃsārasambhavam /
prāptaṃ rājyañca sampūrṇaṃ kosalānadhitiṣṭhatā
puraivaṃ vartamānena prāptarājyena vai tadā /
lokāpavādabhītena tyaktā sītā vane mayā
kāntāvirahajaṃ duḥkhaṃ punaḥ prāptaṃ durāsadam /
pātālaṃ sā gatā paścāddharāṃ bhittvā dharātmajā
evaṃ rāmāvatāre'pi duḥkhaṃ prāptaṃ nirantaram /
paratantreṇa me nūnaṃ svatantraḥ ko bhavettadā
paścātkālavaśātprāptaḥ svargo me bhrātṛbhiḥ saha /
paratantrasya kā vārtā vaktavyā vibudhena vai
paratantro'tmyahaṃ nūnaṃ padmayone niśāmaya /
tathā tvamapi rudraśca sarve cānye surottamāḥ
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ
caturthaskandhe brahmāṇaṃ prati viṣṇuvākyaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0