Devi Bhagavata Purana · Chapter 4.10
bhṛguśāpakāraṇavarṇanam
janamejaya uvāca
sandeho'yaṃ mahānatra pārāśarya kathānake /
naranārāyaṇau śāntau vaiṣṇavāṃśau tapodhanau
tīrthāśrayau sattvayuktau vanyāśanaparau sadā /
dharmaputrau mahātmānau tāpasau satyasaṃsthitau
kathaṃ rāgasamāyuktau jātau yuddhe parasparam /
saṃgrāmaṃ cakratuḥ kasmāttyaktvā tapimanuttamām
prahlādena samaṃ pūrṇaṃ divyavarṣaśataṃ kila /
hitvā śāntisukhaṃ yuddhaṃ kṛtavantau kathaṃ munī
kathaṃ tau cakraturyuddhaṃ prahlādena samaṃ munī /
kathayasva mahābhāga kāraṇaṃ vigrahasya vai
(kāminī kanakaṃ kāryaṃ kāraṇaṃ vigrahasya vai) //
yuddhabuddhiḥ kathaṃ jātā tayośca tadviraktayoḥ /
tathāvidhaṃ tapastaptaṃ tābhyāñca kena hetunā
mohārthaṃ sukhabhogārthaṃ svargārthaṃ vā parantapa /
kṛtamatyutkaṭaṃ tābhyāṃ tapaḥ sarvaphalapradam
munibhyāṃ śāntacittābhyāṃ prāptaṃ kiṃ phalamadbhutam /
tapasā pīḍito dehaḥ saṃgrāmeṇa punaḥ punaḥ
divyavarṣaśataṃ pūrṇaṃ śrameṇa paripīḍitau /
na rājyārthe dhane vāpi na dāreṣu gṛheṣu ca
kimarthaṃ tu kṛtaṃ yuddhaṃ tābhyāṃ tena mahātmanā /
nirīhaḥ puruṣaḥ kasmātprakuryādyuddhamīdṛśam
duḥkhadaṃ sarvathā dehe jānandharmaṃ sanātanam /
subuddhiḥ sukhadānīha karmāṇi kurute sadā
na duḥkhadāni dharmajña sthitireṣā sanātanī /
dharmaputrau hareraṃśau sarvajñau sarvabhūṣitau
kṛtavantau kathaṃ yuddhaṃ duḥkhaṃ dharmavināśakam /
tyaktvā tapaḥ samādhītaṃ sukhārāmaṃ mahatphalam
saṃyugaṃ dāruṇaṃ kṛṣṇa naiva mūrkho'pi vāñchati /
śruto mayā yayātistu cyutaḥ svargānmahīpatiḥ
ahaṅkārabhavātpāpātpātitaḥ pṛthivītale /
yajñakṛddānakartā ca dhārmikaḥ pṛthivīpatiḥ
śabdoccāraṇamātreṇa pātito vajrapāṇinā /
ahaṅkāramṛte yuddhaṃ na bhavatyeva niścayaḥ
kiṃ phalaṃ tasya yuddhasya muneḥ puṇyavināśanam /
vyāsa uvāca
rājan saṃsāramūlaṃ hi trividhaḥ parikīrtitaḥ
ahaṅkārastu sarvajñairmunibhirdharmaniścaye /
sa kathaṃ muninā tyaktuṃ yogyo dehabhṛtā kila
kāraṇena vinā kāryaṃ na bhavatyeva niścayaḥ /
tapo dānaṃ tathā yajñāḥ sāttvikātprabhavanti te
rājasādvā mahābhāga tāmasātkalahastathā /
kriyā svalpāpi rājendra nāhaṅkāraṃ vinā kvacit
śubhā vāpyaśubhā vāpi prabhavatyapi niścayaḥ /
ahaṅkārād bandhakārī nānyo'sti jagatītale
yenedaṃ racitaṃ viśvaṃ kathaṃ tadrahitaṃ bhavet /
brahmā rudrastathā viṣṇurahaṅkārayutāstvamī
anyeṣāṃ caiva kā vārtā munīnāṃ vasudhādhipa /
ahaṅkārāvṛtaṃ viśvaṃ bhramatīdaṃ carācaram
punarjanma punarmṛtyuḥ sarvaṃ karmavaśānugam /
devatiryaṅmanuṣyāṇāṃ saṃsāre'sminmahīpate
rathāṅgavadasarvārthaṃ bhramaṇaṃ sarvadā smṛtam /
viṣṇorapyavatārāṇāṃ saṃkhyāṃ jānāti kaḥ pumān
vitate'smiṃstu saṃsāre uttamādhamayoniṣu /
nārāyaṇo hariḥ sākṣānmātsyaṃ vapurupāśritaḥ
kāmaṭhaṃ saukaraṃ caiva nārasiṃhañca vāmanam /
yuge yuge jagannātho vāsudevo janārdanaḥ
avatārānasaṃkhyātānkaroti vidhiyantritaḥ /
vaivasvate mahārāja saptame bhagavānhariḥ
manvantare'vatārānvai cakre tāñchruṇu tattvataḥ /
bhṛguśāpānmahārāja viṣṇurdevavaraḥ prabhuḥ
avatārānanekāṃstu kṛtavānakhileśvaraḥ /
rājovāca
sandeho'yaṃ mahābhāga hṛdaye mama jāyate
bhṛguṇā bhagavānviṣṇuḥ kathaṃ śaptaḥ pitāmaha /
hariṇā ca munestasya vipriyaṃ kiṃ kṛtaṃ mune
yadroṣād bhṛguṇā śapto viṣṇurdevanamaskṛtaḥ /
vyāsa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi bhṛgoḥ śāpasya kāraṇam
purā kaśyapadāyādo hiraṇyakaśipurnṛpaḥ /
yadā tadā suraiḥ sārdhaṃ kṛtaṃ saṃkhyaṃ parasparam
kṛte saṃkhye jagatsarvaṃ vyākulaṃ samajāyata /
hate tasminnṛpe rājā prahlādaḥ samajāyata
devānsa pīḍayāmāsa prahlādaḥ śatrukarṣaṇaḥ /
saṃgrāmo hyabhavad ghoraḥ śakraprahlādayostadā
pūrṇaṃ varṣaśataṃ rājam̐llokavismayakārakam /
devairyuddhaṃ kṛtaṃ cograṃ prahrādastu parājitaḥ
nirvedaṃ paramaṃ prāpto jñātvā dharmaṃ sanātanam /
virocanasutaṃ rājye pratiṣṭhāpya baliṃ nṛpa
jagāma sa tapastaptuṃ parvate gandhamādane /
prāpya rājyaṃ baliḥ śrīmānsurairvairaṃ cakāra ha
yataḥ parasparaṃ yuddhaṃ jātaṃ paramadāruṇam /
tataḥ surairjitā daityā indreṇāmitatejasā
viṣṇunā ca sahāyena rājyabhraṣṭāḥ kṛtā nṛpa /
tataḥ parājitā daityāḥ kāvyasya śaraṇaṃ gatāḥ
kiṃ tvaṃ na kuruṣe brahman sāhāyyaṃ naḥ pratāpavān /
sthātuṃ na śaknumo hyatra praviśāmo rasātalam
yadi tvaṃ na sahāyo'si trātuṃ mantraviduttama /
vyāsa uvāca
ityuktaḥ so'bravīddaityānkāvyaḥ kāruṇiko muniḥ
mā bhaiṣṭa dhārayiṣyāmi tejasā svena bho'surāḥ /
mantraistathauṣadhībhiśca sāhāyyaṃ vaḥ sadaiva hi
kariṣyāmi kṛtotsāhā bhavantu vigatajvarāḥ /
vyāsa uvāca
tataste nirbhayā jātā daityāḥ kāvyasya saṃśrayāt
devaiḥ śrutastu vṛttāntaḥ sarvaiścāramukhātkila /
tatra saṃmantrya te devāḥ śakreṇa ca parasparam
mantraṃ cakruḥ susaṃvignāḥ kāvyamantraprabhāvataḥ /
yoddhuṃ gacchāmahe tūrṇaṃ yāvanna cyāvayanti vai
prasahya hatvā śiṣṭāṃstu pātālaṃ prāpayāmahe /
daityāñjagmustato devāḥ saṃruṣṭāḥ śastrapāṇayaḥ
jagmustānviṣṇusahitā dānavān hariṇoditāḥ /
vadhyamānāstu te daityāḥ santrastā bhayapīḍitāḥ
kāvyasya śaraṇaṃ jagmū rakṣa rakṣeti cābruvan /
tāñchukraḥ pīḍitāndṛṣṭvā devairdaityānmahābalān
mā bhaiṣṭeti vacaḥ prāha mantrauṣadhibalādvibhuḥ /
dṛṣṭvā kāvyaṃ surāḥ sarve tyaktvā tānprayayuḥ kila
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
caturthaskandhe bhṛguśāpakāraṇavarṇanaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0