Devi Bhagavata Purana · Chapter 3.1
bhuvaneśvarīvarṇanam
janamejaya uvāca -
bhagavan bhavatā proktaṃ yajñamambābhidhaṃ mahat /
sā kā kathaṃ samutpannā kutra kasmācca kiṃguṇā
kīdṛśaśca makhastasyāḥ svarūpaṃ kīdṛśaṃ tathā /
vidhānaṃ vidhivadbrūhi sarvajño'si dayānidhe
brahmāṇḍasya tathotpattiṃ vada vistaratastathā /
yathoktaṃ yādṛśaṃ brahmannakhilaṃ vetsi bhūsura
brahmā viṣṇuśca rudraśca trayo devā mayā śrutāḥ /
sṛṣṭipālanasaṃhārakārakāḥ saguṇāstvamī
svatantrāste mahātmānaḥ pārāśarya vadasva me /
āhosvitparatantrāste śrotumicchāmi sāmpratam
mṛtyudharmāśca te no vā saccidānandarūpiṇaḥ /
adhibhūtādibhiryuktā na vā duḥkhaistridhātmakaiḥ
kālasya vaśagā no vā te sureṃdrā mahābalāḥ /
kathaṃ te vai samutpannā kasmāditi ca saṃśayaḥ
harṣaśokayutāste vai nidrālasyasamanvitāḥ /
saptadhātumayāsteṣāṃ dehāḥ kiṃ vānyathā mune
kairdravyairnirmitāste vai kairguṇairindriyaistathā /
bhogaśca kīdṛśasteṣāṃ pramāṇamāyuṣastathā
nivāsasthānamapyeṣāṃ vibhūtiṃ ca vadasva me /
śrotumicchāmyahaṃ brahman vistareṇa kathāmimām
vyāsa uvāca -
durgamaḥ praśnabhāro'yaṃ kṛto rājaṃstvayā'dhunā /
brahmādīnāṃ samutpattiḥ kasmāditi mahāmate
etadeva mayā pūrvaṃ pṛṣṭo'sau nārado muniḥ /
vismitaḥ pratyuvācedamutthitaḥ śṛṇu bhūpate
kasmiṃśca samaye cāhaṃ gaṅgātīre sthitaṃ munim /
apaśyaṃ nāradaṃ śāntaṃ sarvajñaṃ vedavittamam
dṛṣṭvāhaṃ mudito bhūtvā pādayorapataṃ muneḥ /
tejājñaptaḥ samīpe'sya saṃviṣṭaśca varāsane
śrutvā kuśalavārtāṃ vai tamapṛcchaṃ vidheḥ sutam /
nirviṣṭaṃ jāhnavītīre nirjane sūkṣmavāluke
mune'tivitatasyāsya brahmāṇḍasya mahāmate /
kaḥ kartā paramaḥ proktastanme brūhi vidhānataḥ
kasmādetatsamutpannaṃ brahmāṇḍaṃ munisattama /
anityaṃ vā tathā nityaṃ tadācakṣva dvijottama
ekakartṛkametadvā bahukartṛkamanyathā /
akartṛkaṃ na kāryaṃ syādvirodho'yaṃ vibhāti me
iti sandehasandohe magnaṃ māṃ tārayādhunā /
vikalpakoṭīḥ kṛrvāṇaṃ saṃsāre'smin pravistare
bruvanti śaṃkaraṃ kecinmatvā kāraṇakāraṇam /
sadāśivaṃ mahādevaṃ pralayotpattivarjitam
ātmārāmaṃ sureśaṃ ca triguṇaṃ nirmalaṃ haram /
saṃsāratārakaṃ nityaṃ sṛṣṭisthityantakāraṇam
anye viṣṇuṃ stuvantyenaṃ sarveṣāṃ prabhumīśvaram /
paramātmānamavyaktaṃ sarvaśaktisamanvitam
bhuktidaṃ muktidaṃ śāntaṃ sarvādiṃ sarvatomukham /
vyāpakaṃ viśvaśaraṇamanādinidhanaṃ harim
dhātāraṃ ca tathā cānye bruvanti sṛṣṭikāraṇam /
tameva sarvavettāraṃ sarvabhūtapravartakam
caturmukhaṃ sureśānaṃ nābhipadmabhavaṃ vibhum /
sraṣṭāraṃ sarvalokānāṃ satyalokanivāsinam
dineśaṃ pravadantyanye sarveśaṃ vedavādinaḥ /
stuvanti caiva gāyanti sāyaṃ prātaratandritāḥ
yajanti ca tathā yajñe vāsavaṃ ca śatakratum /
sahasrākṣaṃ devadevaṃ sarveṣāṃ prabhumulbaṇam
yajñādhīśaṃ surādhīśaṃ trilokeśaṃ śacīpatim /
yajñānāṃ caiva bhoktāraṃ somapaṃ somapapriyam
varuṇaṃ ca tathā somaṃ pāvakaṃ pavanaṃ tathā /
yamaṃ kuberaṃ dhanadaṃ gaṇādhīśaṃ tathāpare
herambaṃ gajavaktraṃ ca sarvakāryaprasādhakam /
smaraṇātsiddhidaṃ kāmaṃ kāmadaṃ kāmagaṃ param
bhavānīṃ kecanācāryāḥ pravadantyakhilārthadām /
ādimāyāṃ mahāśaktiṃ prakṛtiṃ puruṣānugām
brahmaikatāsamāpannāṃ sṛṣṭisthityantakāriṇīm /
mātaraṃ sarvabhūtānāṃ devatānāṃ tathaiva ca
anādinidhanāṃ pūrṇāṃ vyāpikāṃ sarvajantuṣu /
īśvarīṃ sarvalokānāṃ nirguṇāṃ saguṇāṃ śivām
vaiṣṇavīṃ śāṅkarīṃ brāhmīṃ vāsavīṃ vāruṇīṃ tathā /
vārāhīṃ nārasiṃhīṃ ca mahālakṣmīṃ tathādbhutām
vedamātaramekāṃ ca vidyāṃ bhavataroḥ sthirām /
sarvaduḥkhanihantrīṃ ca smaraṇātsarvakāmadām
mokṣadāṃ ca mumukṣūṇāṃ kāmadāṃ ca phalārthinām /
triguṇātītarūpāṃ ca guṇavistārakārakām
nirguṇāṃ saguṇāṃ tasmāttāṃ dhyāyanti phalārthinaḥ /
niraṃjanaṃ nirākāraṃ nirlepaṃ nirguṇaṃ kila
arūpaṃ vyāpakaṃ brahma pravadanti munīśvarāḥ /
vedopaniṣadi proktastejomaya iti kvacit
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasranayanastathā /
sahasrakarakarṇaśca sahasrāsyaḥ sahasrapāt
viṣṇoḥ pādamathākāśaṃ paramaṃ samudāhṛtam /
virājaṃ virajaṃ śāntaṃ pravadanti manīṣiṇaḥ
puruṣottamaṃ tathā cānye pravadanti purāvidaḥ /
naiko'pīti vadantyanye prabhurīśaḥ kadācana
anīśvaramidaṃ sarvaṃ brahmāṇḍamiti kecana /
na kadāpīśajanyaṃ yajjagadetadacintitam
sadaivedamanīśaṃ ca svabhāvotthaṃ sadedṛśam /
akartāsau pumānproktaḥ prakṛtistu tathā ca sā
evaṃ vadanti sāṅkhyāśca munayaḥ kapilādayaḥ /
ete sandehasandohāḥ prabhavanti tathā'pare
vikalpopahataṃ cetaḥ kiṃ karomi munīśvara /
dharmādharmavivakṣāyāṃ na mano me sthiraṃ bhavet
ko dharmaḥ kīdṛśo'dharmaścihnaṃ naivopalabhyate /
devāḥ sattvaguṇotpannāḥ satyadharmavyavasthitāḥ
pīḍyante dānavaiḥ pāpaiḥ kutra dharmavyavasthitiḥ /
dharmasthitāḥ sadācārāḥ pāṇḍavā mama vaṃśajāḥ
duḥkhaṃ bahuvidhaṃ prāptāstatra dharmasya kā sthitiḥ /
ato me hṛdayaṃ tāta vepate'tīva saṃśaye
kuru me'saṃśayaṃ cetaḥ samartho'si mahāmune /
trāhi saṃsāravārdhestvaṃ jñānapotena māṃ mune
majjantaṃ cotpatantaṃ ca magnaṃ mohajalāvile
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
tṛtīyaskandhe bhuvaneśvarīvarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0