Devi Bhagavata Purana · Chapter 11.22
vaiśvadevādividhinirūpaṇam
śrīnārāyaṇa uvāca
athātaḥ śrūyatāṃ brahman vaiśvadevavidhānakam /
puraścaryāprasaṅgena mamāpi smṛtimāgatam
devayajño brahmayajño bhūtayajñastathaiva ca /
pitṛyajño manuṣyasya yajñaścaiva tu pañcamaḥ
pañcasūnā gṛhasthasya cullī peṣaṇyupaskaraḥ /
kaṇḍaṇī codakumbhaśca teṣāṃ pāpasya śāntaye
na cullyāṃ nāyase pātre na bhūmau na ca kharpare /
vaiśvadevaṃ prakurvīta kuṇḍe vā sthaṇḍile'pi vā
na pāṇinā na śūrpeṇa na ca medhyājinādibhiḥ /
mukhenopadhamedagniṃ mukhādeva vyajāyata
paṭakena bhavedvyādhiḥ śūrpeṇa dhananāśanam /
pāṇinā mṛtyumāpnoti karmasiddhirmukhena tu
phalairdadhighṛtaiḥ kuryānmūlaśākodakādibhiḥ /
alābhe yena kenāpi kāṣṭhamūlatṛṇādibhiḥ
juhuyātsarpiṣābhyaktaṃ tailakṣāravivarjitam /
dadhyaktaṃ vā pāyasāktaṃ tadabhāve'mbhasāpi vā
śuṣkaiḥ paryuṣitaiḥ kuṣṭhī ucchiṣṭena dviṣāṃ vaśī /
rukṣairdraridratāṃ yāti kṣāraṃ hutvā vrajatyadhaḥ
aṅgārānbhasmamiśrāṃstu nirhṛtyottarato'nalāt /
juhuyādvaiśvadevaṃ tu na kṣārādivimiśritam
akṛtvā vaiśvadevaṃ tu yo bhuṅkte mūḍhadhīrdvijaḥ /
sa mūḍho narakaṃ yāti kālasūtramavākśirāḥ
śākaṃ vā yadi vā patraṃ mūlaṃ vā yadi vā phalam /
saṅkalpayedyadāhāraṃ tenāgnau juhuyādapi
akṛte vaiśvadeve tu bhikṣau bhikṣārthamāgate /
uddhṛtya vaiśvadevārthaṃ bhikṣāṃ dattvā visarjayet
vaiśvadevakṛtaṃ doṣaṃ śakto bhikṣurvyapohitum /
na tu bhikṣukṛtaṃ doṣaṃ vaiśvadevo vyapohati
yatiśca brahmacārī ca pakvānnasvāmināvubhau /
tayorannamadattvā tu bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret
vaiśvadevānantaraṃ ca gogrāsaṃ pratipādayet /
tadvidhānaṃ pravakṣyāmi śṛṇu devarṣipūjita
surabhirvaiṣṇavī mātā nityaṃ viṣṇupade sthitā /
gogrāsaṃ ca mayā dattaṃ surabhe pratigṛhyatām
gobhyaśca nama ityeva pūjāṃ kṛtvā gave'rpayet /
gogrāsena tu gomātā surabhiḥ samprasīdati
tato godohanaṃ kālaṃ tiṣṭheccaiva gṛhāṅgaṇe /
atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate
sa tasmai duṣkṛtaṃ dattvā puṇyamādāya gacchati /
mātā pitā gururbhrātā prajā dāsaḥ samāśritaḥ
abhyāgato'tithiścāgnirete poṣyā udāhṛtāḥ /
evaṃ jñātvā tu yo mohānna karoti gṛhāśramam
tasya nāyaṃ tu na paro loko bhavati dharmataḥ /
yatphalaṃ somayāgena prāpnoti dhanavāndvijaḥ
samyak pañcamahāyajñairdaridrastena cāpnuyāt /
atha prāṇāgnihotraṃ tu vakṣyāmi munipuṅgava
yajjñātvā mucyate janturjanmamṛtyujarādibhiḥ /
parijñānena mucyante narāḥ pātakakilbiṣaiḥ
vidhinā bhujyate yena mucyeta sa ṛṇatrayāt /
kulānyuddharate vipro narakānekaviṃśatim
sarvayajñaphalaprāptiḥ sarvalokeṣu gacchati /
hṛtpuṇḍarīkamaraṇirmano mandhānasaṃjñakam
vāyurajjvā mathedagniṃ cakṣuradhvaryureva ca /
tarjanīmadhyamāṅguṣṭhaiḥ prāṇasyaivāhutiṃ kṣipet
madhyamānāmikāṅguṣṭhairapānasyāhutiṃ kṣipet /
kaniṣṭhānāmikāṅguṣṭhairvyānasya tadanantaram
kaniṣṭhātarjanyaṅguṣṭhairudānasyāhutiṃ kṣipet /
sarvāṅgulairgṛhītvānnaṃ samānasyāhutiṃ kṣipet
svāhāntānpraṇavādyāṃśca nāmamantrāṃśca vai paṭhet /
mukhe cāhavanīyastu hṛdaye gārhapatyakaḥ
nābhau ca dakṣiṇāgniḥ syādadhaḥ sabhyāvasathyakau /
vāgghotā prāṇa udgātā cakṣuradhvaryureva ca
mano brahmā bhavecchrotramāgnīdhrasthāna eva ca /
ahaṅkāraḥ paśuścātra praṇavaḥ paya īritam
buddhiśca patnī samproktā yadadhīno gṛhāśramī /
uro vedistu romāṇi darbhāḥ syuḥ sruksruvau karau
prāṇamantrasya ca ṛṣī rukmavarṇaḥ kṣudhāgnikaḥ /
devatāditya evātra gāyatrīcchanda ucyate
prāṇāya ca tathā svāhā mantrānte kīrtayedapi /
idamādityadevāya na mameti vadedapi
apānamantrasya tathā gokṣīradhavalākṛtiḥ /
śraddhāgniṛṣirevātra somo vai devatā smṛtā
uṣṇikchandastathāpānāya svāhetyapi kīrtayet /
somāyedaṃ ca na mametyatrohaḥ parikīrtitaḥ
vyānamantrasya cākhyāto'mbujavarṇahutāśanaḥ /
ṛṣirukto devatāgniranuṣṭup chanda īritam
vyānāya ca tathā svāhāgnayedaṃ na mametyapi /
udānamantrasya tathā śakragopasavarṇakaḥ
ṛṣiragniḥ samākhyāto vāyurvai devatā smṛtā /
bṛhatīcchanda ākhyātamudānāya ca pūrvavat
vāyave cedaṃ na mama evaṃ caivoccared dvijaḥ /
samānavāyumantrasya vidyudvarṇo virūpakaḥ
ṛṣiragniḥ samākhyātaḥ parjanyo devatā matā /
paṅktiśchandaḥ samākhyātaṃ samānāya ca pūrvavat
parjanyāyedamityuktvā ṣaṣṭhīṃ caivāhutiṃ kṣipet /
vaiśvānaro mahānagnirṛṣirvai parikīrtitaḥ
gāyatrīcchanda ākhyātaṃ devastvātmā bhavedapi /
svāhānto mantra ākhyātaḥ paramātmana uccaret
idaṃ na mama cetyevaṃ jātaṃ prāṇāgnihotrakam /
etajjñātvā vidhiṃ kṛtvā brahmabhūyāya kalpate /
prāṇāgnihotravidyeyaṃ saṃkṣepātkathitā hi te
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ
ekādaśaskandhe vaiśvadevādividhinirūpaṇaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0