Devi Bhagavata Purana · Chapter 1.4
devīsarvottametikathanam
ṛṣaya ūcuḥ
saumya vyāsasya bhāryāyāṃ kasyāṃ jātaḥ sutaḥ śukaḥ /
kathaṃ vā kīdṛśo yena paṭhiteyaṃ susaṃhitā
ayonijastvayā proktastathā cāraṇijaḥ śukaḥ /
sandeho'sti mahāṃstatra kathayādya mahāmate
garbhayogī śrutaḥ pūrvaṃ śuko nāma mahātapāḥ /
kathaṃ ca paṭhitaṃ tena purāṇaṃ bahuvistaram
sūta uvāca
purā sarasvatītīre vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
āśrame kalaviṃkau tu dṛṣṭvā vismayamāgataḥ
jātamātraṃ śiśuṃ nīḍe muktamaṇḍānmanoharam /
tāmrāsyaṃ śubhasarvāṅgaṃ picchāṃkuravivarjitam
tau tu bhakṣyārthamatyantaṃ ratau śramaparāyaṇau /
śiśoścaṃcupuṭe bhakṣyaṃ kṣipantau ca punaḥ punaḥ
aṅgenāṅgāni bālasya gharṣayantau mudānvitau /
cumbantau ca mukhaṃ premṇā kalaviṃkau śiśoḥ śubham
vīkṣya premādbhutaṃ tatra bāle caṭakayostadā /
vyāsaścintāturaḥ kāmaṃ manasā samacintayat
tiraścāmapi yatprema putre samabhilakṣyate /
kiṃ citraṃ yanmanuṣyāṇāṃ sevāphalamabhīpsatām
kimetau caṭakau cāsya vivāhaṃ sukhasādhanam /
viracya sukhinau syātāṃ dṛṣṭvā vadhvā mukhaṃ śubham
athavā vārdhake prāpte paricaryāṃ kariṣyati /
putraḥ paramadharmiṣṭhaḥ puṇyārthaṃ kalaviṃkayoḥ
arjayitvāthavā dravyaṃ pitarau tarpayiṣyati /
athavā pretakāryāṇi kariṣyati yathāvidhi
athavā kiṃ gayāśrāddhaṃ gatvā saṃvitariṣyati /
nīlotsargaṃ ca vidhivatprakariṣyati bālakaḥ
saṃsāre'tra samākhyātaṃ sukhānāmuttamaṃ sukham /
putragātrapariṣvaṃgo lālanañca viśeṣataḥ
aputrasya gatirnāsti svargo naiva ca naiva ca /
putrādanyatarannāsti paralokasya sādhanam
manvādibhiśca munibhirdharmaśāstreṣu bhāṣitam /
putravānsvargamāpnoti nāputrastu kathañcana
dṛśyate'tra samakṣaṃ tannānumānena sādhyate /
putravānmucyate pāpādāptavākyaṃ ca śāśvatam
āture mṛtyukāle'pi bhūmiśayyāgato naraḥ /
karoti manasā cintāṃ duḥkhitaḥ putravarjitaḥ
dhanaṃ me vipulaṃ gehe pātrāṇi vividhāni ca /
mandiraṃ sundaraṃ caitatko'sya svāmī bhaviṣyati
mṛtyukāle manastasya duḥkhena bhramate yataḥ /
ato'sya durgatirnūnaṃ bhrāntacittasya sarvathā
evaṃ bahuvidhāṃ cintāṃ kṛtvā satyavatīsutaḥ /
niḥśvasya bahudhā coṣṇaṃ vimanāḥ sambabhūva ha
vicārya manasātyarthaṃ kṛtvā manasi niścayam /
jagāma ca tapastaptuṃ meruparvatasanidhau
manasā cintayāmāsa kaṃ devaṃ samupāsmahe /
varapradānanipuṇaṃ vāñchitārthapradaṃ tathā
viṣṇuṃ rudraṃ surendraṃ vā brahmāṇaṃ vā divākaram /
gaṇeśaṃ kārtikeyaṃ ca pāvakaṃ varuṇaṃ tathā
evaṃ cintayatastasya nārado munisattamaḥ /
yadṛcchayā samāyāto vīṇāpāṇiḥ samāhitaḥ
taṃ dṛṣṭvā paramaprīto vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
kṛtvārghyamāsanaṃ dattvā papraccha kuśalaṃ munim
śrutvātha kuśalapraśnaṃ papraccha munisattamaḥ /
cintāturo'si kasmāttvaṃ dvaipāyana vadasva me
vyāsa uvāca
aputrasya gatirnāsti na sukhaṃ mānase yataḥ /
tadarthaṃ duḥkhitaścāhaṃ cintayāmi puna punaḥ
tapasā toṣayāmyadya kaṃ devaṃ vācchitārthadam /
iti cintāturo'smyadya tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ
sarvajño'si maharṣe tvaṃ kathayāśu kṛpānidhe /
kaṃ devaṃ śaraṇaṃ yāmi yo me putraṃ pradāsyati
sūta uvāca
iti vyāsena pṛṣṭastu nārado vedavinmuniḥ /
uvāca parayā prītyā kṛṣṇaṃ prati mahāmanāḥ
nārada uvāca
pārāśarya mahābhāga yattvaṃ pṛcchasi māmiha /
tamevārthaṃ purā pṛṣṭaḥ pitrā me madhusūdanaḥ
dhyānasthaṃ ca hariṃ dṛṣṭvā pitā me vismayaṃ gataḥ /
paryapṛcchata deveśaṃ śrīnāthaṃ jagataḥ patim
kaustubhodbhāsitaṃ divyaṃ śaṅkhacakragadādharam /
pītāmbaraṃ caturbāhuṃ śrīvatsāṅkitavakṣasam
kāraṇaṃ sarvalokānāṃ devadevaṃ jagadgurum /
vāsudevaṃ jagannāthaṃ tapyamānaṃ mahattapaḥ
brahmovāca
devadeva jagannātha bhūtabhavyabhavatprabho /
tapaścarasi kasmāttvaṃ kiṃ dhyāyasi janārdana
vismayo'yaṃ mamātyarthaṃ tvaṃ sarvajagatāṃ prabhuḥ /
dhyānayukto'si deveśa kiṃ ca citramataḥ param
tvannābhikamalājjātaḥ kartāhamakhilasya ha /
tvattaḥ ko'pyadhiko'styatra taṃ devaṃ brūhi māpate
jānāmyahaṃ jagannātha tvamādiḥ sarvakāraṇam /
kartā pālayitā hartā samarthaḥ sarvakāryakṛt
icchayā te mahārāja sṛjāmyahamidaṃ jagat /
haraḥ saṃharate kāle so'pi te vacane sadā
sūryo bhramati cākāśe vāyurvāti śubhāśubhaḥ /
agnistapati parjanyo varṣatīśa tvadājñayā
tvaṃ tu dhyāyasi kaṃ devaṃ saṃśayo'yaṃ mahānmama /
tvattaḥ paraṃ na paśyāmi devaṃ vai bhuvanatraye
kṛpāṃ kṛtvā vadasvādya bhakto'smi tava suvrata /
mahatāṃ naiva gopyaṃ hi prāyaḥ kiñciditi smṛtiḥ
tacchrutvā vacanaṃ tasya harirāha prajāpatim /
śṛṇuṣvaikamanā brahmaṃstvāṃ bravīmi manogatam
yadyapi tvāṃ śivaṃ māṃ ca sthitisṛṣṭyantakāraṇam /
te jānanti janāḥ sarve sadevāsuramānuṣāḥ
sraṣṭā tvaṃ pālakaścāhaṃ haraḥ saṃhārakārakaḥ /
kṛtāḥ śaktyeti saṃtarkaḥ kriyate vedapāragaiḥ
jagatsaṃjanane śaktistvayi tiṣṭhati rājasī /
sāttvikī mayi rudre ca tāmasī parikīrtitā
tayā virahitastvaṃ na tatkarmakaraṇe prabhuḥ /
nāhaṃ pālayituṃ śaktaḥ saṃhartuṃ nāpi śaṅkaraḥ
tadadhīnā vayaṃ sarve vartāmaḥ satataṃ vibho /
pratyakṣe ca parokṣe ca dṛṣṭāntaṃ śṛṇu suvrata
śeṣe svapimi paryaṅke paratantro na saṃśayaḥ /
tadadhīnaḥ sadottiṣṭhe kāle kālavaśaṃ gataḥ
tapaścarāmi satataṃ tadadhīno'smyahaṃ sadā /
kadācitsaha lakṣyā ca viharāmi yathāsukham
kadāciddānavaiḥ sārdhaṃ saṃgrāmaṃ prakaromyaham /
dāruṇaṃ dehadamanaṃ sarvalokabhayaṅkaram
pratyakṣaṃ tava dharmajña tasminnekārṇave purā /
pañcavarṣasahasrāṇi bāhuyuddhaṃ mayā kṛtam
tau karṇamalajau duṣṭau dānavau madagarvitau /
deva devyāḥ prasādena nihatau madhukaiṭabhau
tadā tvayā na kiṃ jñātaṃ kāraṇaṃ tu parātparam /
śaktirūpaṃ mahābhāga kiṃ pṛcchasi punaḥ punaḥ
yadicchaḥ puruṣo bhūtvā vicarāmi mahārṇave /
kacchapaḥ kolasiṃhaśca vāmanaśca yuge yuge
na kasyāpi priyo loke tiryagyoniṣu sambhavaḥ /
nābhavaṃ svecchayā vāmavarāhādiṣu yoniṣu
vihāya lakṣyā saha saṃvihāraṃ
ko yāti matsyādiṣu hīnayoniṣu /
śayyāṃ ca muktvā garuḍāsanasthaḥ
karomi yuddhaṃ vipulaṃ svatantraḥ
purā puraste'ja śiro madīyaṃ
gataṃ dhanurjyāskhalanātkva cāpi /
tvayā tadā vājiśiro gṛhītvā
saṃyojitaṃ śilpivareṇa bhūyaḥ
hayānano'haṃ parikīrtitaśca
pratyakṣametattava lokakartaḥ /
viḍambaneyaṃ kila lokamadhye
kathaṃ bhavedātmaparo yadi syām
tasmānnāhaṃ svatantro'smi śaktyadhīno'smi sarvathā /
tāmeva śaktiṃ satataṃ dhyāyāmi ca nirantaram
nātaḥ parataraṃ kiñcijjānāmi kamalodbhava /
nārada uvāca
ityuktaṃ viṣṇunā tena padmayonestu sannidhau
tena cāpyahamukto'smi tathaiva munipuṅgava /
tasmāttvamapi kalyāṇa puruṣārthāptihetave
asaṃśayaṃ hṛdambhoje bhaja devīpadāmbujam /
sarvaṃ dāsyati sā devī yadyadiṣṭaṃ bhavettava
sūta uvāca
nāradenaivamuktastu vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
devīpādābjaniṣṇātastapase prayayau girau
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ sahitāyāṃ
prathamaskandhe devīsarvottametikathanaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ
Original text: devībhāgavatapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0