Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 7.7
ChUpBh_7,6.1-2 dhyānaṃ vāva cittādbhūyaḥ /
dhyānaṃ nāma śāsroktadevatādyālambaneṣvacalo bhinnajātīyairanantaritaḥ pratyayasaṃtānaḥ /
ekāgrateti yamāhuḥ /
dṛśyate ca dhyānasya māhātmyaṃ phalataḥ /
katham /
yathā yogī dhyāyanniścalo bhavati dhyānaphalalābhe /
evaṃ dhyāyatīva niścalā dṛśyate pṛthivī /
dhyāyatīvāntarikṣamityādi samānamanyat /
devāśca manuṣyāśca devamanuṣyā manuṣyā eva vā devasamā devamanuṣyāḥ śamādiguṇasaṃpannā manuṣyā devasvarūpaṃ na jahatītyarthaḥ /
yasmādevaṃ viśiṣṭaṃ dhyānaṃ tasmādya iha loke manuṣyāṇāmeva dhanairvidyayā guṇairvā mahattāṃ mahattvaṃ prāpnuvanti dhanādimahattvahetuṃ labhanta ityarthaḥ /
dhyānāpādāṃśā iva dhyānasyā'pādanamāpādo dhyānaphalalābha ityetattasyāṃśo 'vayavaḥ kalā kāciddhyānaphalalābhakalāvanta ivaivetyarthaḥ /
te bhavanti niścalā iva lakṣyante na kṣudrā iva /
atha ye punaralpāḥ kṣudrāḥ kiñcidapi dhanādimahattvaikadeśamaprāptāste pūrvoktaviparītāḥ kalahinaḥ kalahaśīlāḥ piśunāḥ paradoṣodbhāsakā upavādinaḥ paradoṣaṃ sāmīpyayuktameva vadituṃ śīlaṃ yoṣāṃ ta upavādinaśca bhavanti /
atha ye mahattvaṃ prāptā dhanādinimittaṃ te 'nyānprati prabhavantīti prabhavo vidyācāryarājeśvarādayo dhyānāpādāṃśā ivetyādyuktārtham /
ato dṛśyate dhyānasya mahattvaṃ phalato 'to bhūyaścittādatastadupāḥsvetyādyuktārtham //1-2 //
iti cchāndogyopaniṣadi saptamādhyāyasya ṣaṣṭhaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 7,7.1
vijñānaṃ vāva dhyānād bhūyaḥ |
vijñānena vā ṛgvedaṃ vijānāti yajurvedaṃ sāmavedam ātharvaṇaṃ caturtham itihāsapurāṇaṃ pañcamaṃ vedānāṃ vedaṃ pitryaṃ rāśiṃ daivaṃ nidhiṃ vākovākyam ekāyanaṃ devavidyāṃ brahmavidyāṃ bhūtavidyāṃ kṣatravidyāṃ nakṣatravidyāṃ sarpadevajanavidyāṃ divaṃ ca pṛthivīṃ ca vāyuṃ cākāśaṃ cāpaś ca tejaś ca devāṃś ca manuṣyāṃś ca paśūṃś ca vayāṃsi ca tṛṇavanaspatīñ chvāpadāny ākīṭapataṅgapipīlakam |
dharmaṃ cādharmaṃ ca satyaṃ cānṛtaṃ ca sādhu cāsādhu ca hṛdayajñaṃ cāhṛdayajñaṃ cānnaṃ ca rasaṃ cemaṃ ca lokam amuṃ ca vijñānenaiva vijānāti |
vijñānam upāssveti
ChUpBh_7,7.1 vijñānaṃ vāva dhyānādbhūyaḥ /
vijñānaṃ śāsrārthaviṣayaṃ jñānaṃ tasya dhyānakāraṇatvāddhyānādbhūyastvam /
kathaṃ ca tasya bhūyastvamityāha-vijñānena vā ṛgvedaṃ vijānātyayamṛgveda iti pramāṇatayā yasyārthajñānaṃ dhyānakāraṇam /
tathā yajurvedamityādi /
kiñca paśvādīṃśca dharmādharmau śāsrasiddhau /
sādhvasādhunī lokataḥ siddhe, smārte vā dṛṣṭādṛṣṭāviṣayaṃ ca sarvaṃ vijñānenaiva vijānātītyarthaḥ /
tasmādyuktaṃ dhyānādijñānasya bhūyastvam ato vijñānamupāḥsveti //1 //
START ChUp 7,7.2
sa yo vijñānaṃ brahmety upāste |
vijñānavato vai sa lokāñ jñānavato 'bhisidhyati |
yāvad vijñānasya gataṃ tatrāsya yathākāmacāro bhavati yo vijñānaṃ brahmety upāste |
asti bhagavo vijñānād bhūya iti |
vijñānād vāva bhūyo 'stīti |
tan me bhagavān bravītv iti
Original text: Chāndogyopaniṣad with the commentary ascribed to Śaṃkara · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0