Chandogya Upanishad (with commentary) · Chapter 3.6

ChUpBh_3,5.4 te vā ete yathoktā rohitādirūpaviśeṣā rasānāṃ rasāḥ /
keṣāṃ rasānāmityāha-vedā hi yasmāllokaniṣyandatvātsārā iti rasāsteṣāṃ rasānāṃ karmabhāvamāpannānāmapyete rohitādiviśeṣā rasā ityantasārabhūtā ityarthaḥ /
tathāmṛtānāmamṛtāni vedā hyamṛtā nityatvāteṣāmetāni rohitādīni rūpāṇyamṛtāni /
rasānāṃ rasā ityādi karmastutireṣā /
yasyaivaṃviśiṣṭānyamṛtāni phalamiti //4//
iti chāndogyopaniṣadi tṛtīyādhyāyasya pañcamaḥ khaṇḍaḥ
=======================================================================
START ChUp 3,6.1
tad yat prathamam amṛtaṃ tad vasava upajīvanty agninā mukhena |
na vai devā aśnanti na pibanti |
etad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti

ChUpBh_3,6.1 rūpasyeti /
na /
yaśa ādīnāṃ śrotrādigamyatvāt /
śrotragrāhyaṃ yaśaḥ /
tejorūpaṃ cākṣuṣam /
indriyaṃ viṣayagrahaṇakāryānumeyaṃ karaṇasāmarthyam /
vīryaṃ balaṃ dehagata utsāhaḥ prāṇavattā /
annādyaṃ pratyahamupajīvyamānaṃ śarīrasthitikaraṃ yadbhavati raso hyevamātmakaḥ sarvaḥ /
yaṃ dṛṣṭvā tṛpyanti sarve devāḥ /
dṛṣṭvā tṛpyantītyetatsarvaṃ svakaraṇairanubhūya tṛpyantītyarthaḥ /
ādityasaṃśrayāḥ santo vaigandhyādidehakaraṇadoṣarahitāśca //1 //
START ChUp 3,6.2
ta etad eva rūpam abhisaṃviśanti |
etasmād rūpād udyanti

ChUpBh_3,6.2 kiṃ te nirudyamā amṛtamupajīvanti /
na /
kathaṃ tarhi, etadeva rūpamabhilakṣyādhunā bhogāvasaro nāsmākamiti buddhvābhisaṃviśantyudāsate /
yadā vai tasyāmṛtasya bhogāvasaro bhavettadaitasmādamṛtādamṛtabhoganimittamityarthaḥ /
etasmādrūpādudyantyutsāhavanto bhavantītyarthaḥ /
na hyanutsāhavatāmananapatiṣṭhatāmalasānāṃ bhogaprāptirloke dṛṣṭā //2 //
START ChUp 3,6.3
sa ya etad evam amṛtaṃ veda vasūnām evaiko bhūtvāgninaiva mukhenaitad evāmṛtaṃ dṛṣṭvā tṛpyati |
sa etad eva rūpam abhisaṃviśati |
etasmād rūpād udeti

ChUpBh_3,6.3 sa yaḥ kaścidetadevaṃ yathoditamṛṅmadhukaratāparasasaṃrakṣaṇamṛgvedavihitakarmapuṣpāttasya cā'dityasaṃśrayaṇaṃ rohita rūpatvaṃ cāmṛtasya prācīdiggataraśmināḍīsaṃsthatāṃ vasudevabhogyatāṃ tadvidaśca vasubhiḥ sahaikatāṃ gatvāgninā mukenopajīvanaṃ darśanamātreṇa tṛptiṃ svabhogāvasara udyamanaṃ tatkālāpāye ca saṃveśanaṃ veda so 'pi vasuvatsarvaṃ tathaivānubhavati //3 //
START ChUp 3,6.4
sa yāvad ādityaḥ purastād udetā paścād astam etā vasūnām eva tāvad ādhipatyaṃ svārājyaṃ paryetā