brahmayāmalam · Chapter 1

p. १)
brahmayāmale mātṛṇāmutsavam /
hariḥ oṃ /
mātṛṇāmutsavaṃ vakṣye śṛṇu brahmanyathākramam /
purā kṛtayugasyādau devāśca siramaisvaraiḥ //
devaiśca rodhanaṃ kṛtvā dārukena mahānṛpa /
devāssañcintitassarve dārukāhvaya kāraṇam //
dārukassa vayasmṛtya vayau vātha kathaṃ harim /
tacchrutvā hariḥ proktaḥ striyaṃ sṛṣṭiti tadvada //
evaṃ śrutvā tu deve hyaikaikaṃ sṛṣṭivat striyam /
brahmāṇi brahmasaṃbhūtā māheśvarī maheśvarāt //
kaumārīskandasaṃbhūtā vaiṣṇaī viṣṇusaṃbūtā /
vārāhī yamasaṃbhūtā indrāṇi indrasaṃbhavā //
eteṣāṃ mātaro deva yuddhaṃ vai dārukena tu /
mātṝṇāṃ durbalaṃ gachet prabalena mahāsuraḥ //
mātṝṇāṃ saṃbhūyanodbhūtā ekavīraparātparā /
paramekāṃśamevantu parameśvaralocane //
jayate bhadrakālī tu dārukāvadhakāriṇīm /
dārukaṃ hṛdayaṃ bhitvā rudhiraṃ māṃsacarcitam //
āpūrṇāyāhṛdaṃ sarvaṃ hariṣṇyāṇītyupakramam /
tacchrutvā īśvaro devī nṛttaṃ kṛtvā tu śāmyati //
p. २)
śāntyantu sarva devebhyo cāmuṇḍaparameśvari /
tāsāṃ vai mūrtibhedantu śṛṇu brahma yuge yuge //
kṛtayuge koṭimūrti mūrtayaḥ parikīrtitāḥ /
prakarālya titīkṣṇākṣī vidyujjihvā vijṛṃbhiṇī //
kṣobhiṇī mohinī caiva tathā yonimukhī bhavet /
adhomukhī ca vikhyātā tathā raudramukhī bhavet //
kṛṣṇā caiva tu kṛṣṇākṣī tathā ca śyāmalā bhavet /
tryambakī gomukhī caiva snehākhyā ca tathā parā //
bhaganonmukhī vikhyātā mūrtayaṣṣoḍaśasmṛtā /
etāśca mūrtayo jñeyā mātṛkāśca prakīrtitā //
kṛṣṇākṛṣṇatarā jñeyā śvetāśvetatarā bhavet /
raktāraktatarā jñeyā pītāpītatarā bhavet //
vikhyātā mūrtayo jñeyā mūrtayasyuḥ prakīrtitā /
bhadrakāli tu cāmuṇḍī sadā vijayavarddhinī //
nāśaimastu śirodbhutā kaliyuge prakīrtitā /
etairmūrtayo jñeyā sadā śāntikaro bhavet //
tasyāssarva prayatnena caturmūrtiḥ prapūjayet /
daśaśāntikaraścaiva nṛpāṇāṃ vijayaṃ bhavet //
sarvapāpaharaṃ śāntaṃ sadā vijaya saṃbhavam /
caturbhūti vidhānena mātṛpūjāśca kārayet //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ mātrotsavo nāma prathamaḥ paṭalaḥ

p. ३)
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi devyādeśavidhiṃ param /
grāme ca nagare caiva pattane kheṭakepi ca //
tīrthasthāne'tha saumye vā samudre parvatapārśvayoḥ /
parvate ca vane caiva nadīnāṃ rājadhānike //
indrāyāṃ vijayaṃ caiva āgneyegnibhayaṃ bhavet /
dakṣiṇe cāpamṛtyuśca nairṛtyāṃ vyādhipīḍitam //
vāruṇyāṃ varṣanāśantu vāyavyāṃ rogamāviśet /
saumyāyāṃ sarvasaṃsiddhiraiśānyāmaṣṭasiddhidam //
uttaradvārato bāhye somasūtrasya pūrvataḥ /
śatadaṇḍāntaraṃ kṛtvā sarvasiddhikaraṃ param //
pūrvadvāre tu vijayamāgneye maraṇaṃ bhavet /
yamadvāre tu kalahaṃ nair-ṛte nāśamāviśet //
paścime sarvasiddhissyāt vāyavye ripunāśanam /
uttaradvārameteṣāmaiśvaryamuttarottaram //
īśadvāre tu rakṣārthametat dvāraṃ vidhīyate /
brāhmaṇakṣatriyo vaiśyaśūdraścaiva caturvidham //
brāhmaṇān pāpanāśārthaṃ kṣatriyo vijayaṃ bhavet /
vaiśyānāndhanamāpnoti śūdrāṇāṃ sukhamāpnuyāt //
yāvat prāsādavistāraṃ tāvat kuryāt parigraham /
karṣaṇaṃ kārayet tatra bījāṃkuramanirdiśet //
p. ४)
khananaṃ puruṣamātreṇa udarāntamathāpi vā /
pāṃsunā pūrayet tatra udakaṃ pūrayet purā //
hastipādaghanaṃ sādhyamācārya śilpibhissaha /
caitreṣu viṣuvaṃ kuryāt prācīṃ grahaṇamādiśet //
udīcīṃ tatra saṃgrāhya hrāmayeccaturaśrakam /
evaṃ parigrahā bhūmiraṣṭasiddhikaraṃ mahat //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ bhūparigraho nāma dvitīyaḥ paṭalaḥ

pratimālakṣaṇaṃ /
athātassaṃpravakṣyāmi pratimā ṣaḍvidhā parā /
śailajā lohajā caiva ratnajā maṇinā śubhā //
athavā dārujā caiva mṛṇamayaṃ ca manoharam /
dvārotsedhasamāyuktaṃ pādotsedhaṃ tathaiva ca //
garbhasyāṇḍasya pratimaṃ kanyasaṃ kārayedbudhaḥ /
pañcabhāgavibhakte tu tribhāgaṃ madhyamaṃ bhavet //
tridhāgarbhasamaṃ kṛtvā dvibhāgaṃ cottamaṃ bhavet /
evaṃ gabhānur pañcapratimañca prakīrtitā //
navārdhaṃ tālamānena pratimāṃ kuryāt sa lakṣaṇaṃ /
eteṣu caiva cāyāmaṃ saṃgṛhyantu vicakṣaṇaḥ //
p. ५)
tadāyāmaṃ tridhā caiva bhāge pratimaṃ bhavet /
bhāgaikantu bhavet pīṭhaṃ tadardhena tu nirṇaye //
evaṃ sukhāsanaṃ proktaṃ sthitairanyairanukramām /
sukhāsanasya bhavet pīṭha caturaśrāyataṃ bhavet //
caturaśraṃ tathā kṛtvā tattadbhāgantu vinyaset /
ubhayoḥ pārśvayoścaiva āyatāśraṃ prakīrtitam //
evaṃ sukhāsanaṃ proktaṃ lakṣaṇena samanvitam /
śiraḥ pañcāṃgulañcaiva mukhayāmaṃ tribhāgatā //
caturaṃgulaṃ bhaved grīvā hṛdayaṃ mukhamucyate /
hṛdayaṃ nābhideśe tu mukhaṃ tatraiva cocyate //
pañcāṃgulamupasthaṃ syāt ūruśca dvimukhaṃ bhavet /
jaṃghe corusamaṃ proktaṃ bhāgajño ekapādakam //
vakṣo daṇḍasya vistāramaṃgulyā pañcaviṃśakam /
kaṭidaṇḍatriṃśadīrghaṃ ṣoḍaśāṃgulamucyate //
āyāmaṃ bāhudaṇḍābhyāṃ caturviṃśāṃgulaṃ bhavet /
āyāmamupabāhuśca ṣoḍaśāṃgulamucyate //
maṇibandhe kalāyāmaṃ mukhaṃ karatalaṃ bhavet /
caturdaśāṃgulāyāmaṃ pādayorubhayorbhavet //
yasya keśa pramāṇantu dvādaśaṃ vibhajed budhaḥ /
caturbhāgaṃ madhyamantu śūlaṃ ṣaḍbhāgamuttamam //
p. ६)
bhavet kaṭaśalkimantvibhāge vidhīyate /
tasmānyathārthamityuktaṃ vaktro varṇantu mīyate //
śūlamasti sitārajju kṛtā māsapaṭaṃ tathā /
kṛtetu śvetavarṇañca tretāyāṃ raktameva ca //
dvāpare pītavarṇantu śyāmaṃ kaliyuge bhavet /
pauṣṭikaṃ sitavarṇābhaṃ raktañcaivābhivṛddhidam //
pītaṃ vaśīkaraṃ kṛtvā śyāmaṃ śāntyarthamucyate /
nārīṇāmuttamā devī tasmānmānamidaṃ param //
jānurajjugatāśreṣṭhaṃ śvetapadmoparisthitam /
caturbhujaṃ triṇetraṃ ca śiro mālā vibhūṣitā //
nānābharaṇasaṃyuktā śiro mālāvalīḍhakā /
triśūlaṃ dakṣiṇe haste kapālaṃ vāmahastake //
varadābhayadañcaiva karau dakṣiṇa vāmakau /
evaṃ vidhi mahāvīraṃ sarvābharaṇabhūṣitam //
divyavastropavītañca divyacandana lepanam /
raktanetraṃ viśālākṣaṃ raktakeśaṃ manoramam //
rakteṣu raktajihvā ca raktamālopaśobhitam /
khaḍgaṃ khaṭvāṃgaśūlantu paraśun dakṣiṇe dadhat //
kapālaṃ caiva ghaṇṭāñca dalapallava hastakam /
vāme tu kaṭakaṃ dadyāt pādenākramya dārukān //
p. ७)
triṇetraṃ varadaṃ ramyaṃ ekavīraṃ prakīrtitam /
dṛṣṭidvayañca śāntissyāllalāṭa prabhayānvitam //
dārukasya vadhodbhūtā lalāṭotsṛṣṭikīrtitā /
evaṃ vidhiprakartavyaṃ ekavīrī manoharā //
raktākṣī vinyaset prācyāṃ karālīṃ dakṣiṇe nyaset /
caṇḍākṣī paścime nyasya mahocchiṣṭottaraṃ nyaset //
ambikā caṇḍikā caiva ghorī ghoreśvarī tathā /
koṇeṣu vinyaset kṛtvā śāstradṛṣṭena karmaṇā //
yoginī pītavarṇābhā vilāsī kapilā bhavet /
etā vai dvāradeśe tu dvārapālaṃ nyaset kramāt //
yoginī dakṣiṇā jñeyā vilāsī cottarā bhavet /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ pratimālakṣaṇavidhirnāma tṛtīyaḥ
paṭalaḥ

diṅnirṇayam /
diṅnirṇayaṃ pravakṣyāmi kṣetrapālasya saṃhṛtam /
aindreśānayormadhye kṣetrapālālayaṃ bhavet //
pīṭhaṃ vā tatra kartavyaṃ yathāvidhi purassaram /
svarṇantatra khanitvā tu vidhi dṛṣṭena karmaṇā //
cottamaṃ cāṣṭahastaṃ syāt caturhastena madhyamam /
kanyasañca tadardhaṃ syāt trividhaṃ tatprakīrtitam //
p. ८)
yatheṣṭakaṃ samāśṛtya balipīṭhaṃ prakalpayet /
pūrvamagraṃ prakartavyaṃ lakṣaṇena samanvitam //
pīṭhārtha khananaṃ kuryāt yathā vistārarūpakam /
pañcaratnaṃ kṣipet tatra tvadho caiva vicakṣaṇaḥ //
navakṣaraṃ kṣipet tatra mantrajño deśikottamaḥ /
pañcaikānanyatastasya navārṇena yathākramam //
evaṃ nyastvā tu vidhivat balipīṭhaṃ samārabhet /
vistārasya samaṃ proktaṃ cotsedhañca sa lakṣaṇaṃ //
utsedhañca tridhā kṛtvā samabhāgaṃ vicakṣaṇaḥ /
prathamaṃ caturaśraṃ tu lakṣaṇena samanvitam //
prathamaṃ caturaśrañca kārayettatra vittamaḥ /
aśrantu pañcadhā kṛtvā tadbhāgaika tridhā bhavet //
tadbhāgaika vihīnaṃ syāt vṛttaśrañca prakīrtitam /
caturaśra samaṃ kṛtvā vṛttordhve caturaśrakam //
padmaṃ tatra prakartavyaṃ lakṣaṇena samanvitam /
tatri bhāgaika bhāgantu padmaṃ kuryāt sa lakṣaṇaṃ //
utsedhantāvadevoktamaṣṭapatraṃ sa karṇikam /
evaṃ kṛtvā samāsena pīṭhañcaiva manoharam //
śiva prītikaraṃ vāpi kṣetrapālaṃ sa lakṣaṇaṃ /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ kṣetrapālalakṣaṇaṃ nāma caturthaḥ
paṭalaḥ

p. ९)
aṃkurārpaṇaṃ /
athātaḥ saṃpravakṣyāmi makhilasyāṅkurārpaṇam /
prokṣaṇe ca pratiṣṭhāyāmutsave snapanepi vā //
dīkṣāyāmālayāraṃbhe bālasthāne tathaiva ca /
pātraṃ caturvidhaṃ proktamvaṅgalāṅkurakarmaṇi //
śaṃkhaṃ śarāvaghaṭikā pālikāsu caturvidhā /
sauvarṇaṃ rajataṃ tāmraṃ kāṃsyaṃ vai mṛṇmayañca vā //
pratyekaṃ dvādaśagrahya sarvayogeṣu kīrtitam /
śaṃkhākārantu śaṃkhasya vartulañcāṣṭamaṃgulam //
tadardhañcaiva vistāraṃ mūlantasya pramāṇataḥ /
agre padmadalākāramaṣṭapatrasamanvitam //
tatpadme śaṃkharūpaṃ syāt śaṃkhākāraṃ tamucyate /
ṣoḍāśāṃgulamāyāmaṃ tryaṃśamāyāmameva ca //
kīṭakoṭi samākāraṃ mukhantasya prakīrtitam /
āpastryaṅgulañcaiva udarañca daśāṃgulam //
gokarṇarūpaṃ tatpucchamevaṃ śaṃkhasya lakṣaṇaṃ /
aṣṭādaśāṅgulotsedhaṃ śarāvaṃ bhinnavarjitam //
dvitālantu bhaved vaktraṃ kṛṣṇamaṇḍalavarjitam /
aṣṭādaśāṃgulāyāmaṃ ghaṭikā pañcatrikam //
ṣaḍaṃgulaṃ bhavet pādaṃ tanmadhye caturaṃgulam /
kuṃbhañcāṣṭāṃgulaṃ nāhaṃ vaktrāssyuścaturaṃgulam //
p. १०)
pālikāratnimātrantu nālantasya prakīrtitam /
ṣoḍaśāṃgula vistāraṃ tadvaktrañca * * * * //
* * * * * vidyāttatpīṭhaṃ ratnameva ca /
tadarthaṃ kaṇṭhavistāraṃ tadarthaṃ bilamucyate //
* * * * * * ktaḥ svarṇādīnāntu kāmataḥ /
maṇṭapassavidhiṃ vakṣye maṃgalāṃkurakarmaṇi //
daśahastapravistāraṃ viprasya tu vapurbudhaḥ /
kṣatrasya navahastaṃ ca aṣṭahastaṃ tu vaiśyakaḥ //
saptahastantu śūdrāṇāṃ tārāyāmaṃ prakīrtitam /
ṣaṭtriṃśat ṣoḍaśastaṃbhaṃ dvādaśastaṃbhameva ca //
aṣṭahastaṃ kramātproktaṃ tathā vistārarūpakam /
caturaśrasamaṃ kṛtvā darpaṇodarasannibham //
maṇṭapañco bhayoḥ paścāt yathāvidhi purassaram /
caturbhistoraṇairyuktaṃ aṣṭadik dhvaja śobhitam //
catudvārasamāyuktaṃ maṇṭapaṃ lakṣaṇānvitam /
vaṭodumbaramaśvatthaṃ lakṣaṃ vṛkṣādibhiḥ kramāt //
toraṇaṃ kārayet taiśca yathāvidhi purassaram /
pañcahastāyataṃ proktaṃ vistāraṃ tadvihastakam //
ūrdhvaṃ śūlā kṛtiṃ kuryāt hastaṃ bhūmi niveśayet /
śvetaṃ raktaṃ tathā kṛṣṇaṃ dhūmrañca vāruṇaṃ tathā //
p. ११)
śyāmantu kapilaṃ pītaṃ dhvajānāṃ pūrvato nyaset /
vitāne cordhvamāścarya kaṇṭhacāmarabhūṣitam //
dukūlapaṭṭakārpāsa vastraiśślakṣṇaistataḥ kramāt /
staṃbhānāveṣṭya paścāt tu pallavairapyalaṃkṛte //
dhūpadīpasugandhaiśca pūjayen maṇṭapaṃ śubham /
evaṃ kṛtvā tu pūrvantu tataścāṃkuramārabhet //
gomayena samālipya tanmūlāni prakalpayet /
śālibhistu daśadroṇai tadardhakairvā tadardhakaiḥ //
droṇārdhañcādhamañcaitattadardhaṃ taṇḍulorapi /
vikireyāttaṇḍulaiśśardhai dakṣiṇetonye //
śāhastaṃ vā trihastaṃ vā vistārahastamathārhikam /
caturaśrāṇi na yathākrama * * * kārayet //
āsanaṃ kalpayitvā tu padmākāraṃ vicakṣaṇaṃ /
gandhapuṣpaśca saṃpūjya yathāvidhi purassaram //
raktā karālī caṇḍākṣī mahocchiṣṭādi devikā /
śaṃkhādi vinyaset paścāt kośakṛt pāṃsupūrayet //
āmrapallavasañcchannaṃ gandhādyairarcayecchubhān /
bījāni pūrayet paścāt yavapūrvādini kramāt //
yavamāṣa kulasthāni cambavaiṇavakāni ca /
śālī priyaṃgurapāmārgaṃ śyākāniṣpāvakāni ca //
p. १२)
tilasarṣapamudgāni bījāni ca trayodaśa /
yathā lābhaṃ gṛhītvā tu deśakālānurūpataḥ //
vāriṇā kṣālayitvā tu gokṣīreṇāpi vai kramāt /
tāmbūlaṃ dāpayet tatra sarveṣāṃ mātṛvoginām //
ācāryassaviśeṣeṇa tāmbūlaṃ dāpayet tataḥ /
ācārya śśuddha bhūtātmā śuddhagandhānulepanam //
navavastraparīdhānaṃ coṣṇīṣañcottarīyakam /
sāṃgulīyakapāṇistu sarvābharaṇabhūṣitaḥ //
ati dīrghā vāmakubjo cakṣuhīnā visarjakāḥ /
badhirāḥ kukṣirogāśca lājapāta visarjayet //
vikaṭañcāṃgahīnañca śipiviṣṭā visarjayet /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvāṃgaṃ sarvaśobhanam //
mātṛ gāyatri mantreṇa brahmayāmala pāṭhakān /
sarvatantra kriyāyuktaṃ * * * * * * * * //
* * * * * * * * gaṃ mamadhu vacanam /
guruśiṣyaṃstathaiva ca * * * nindā * * //
nindā * * * * * * kulanindā visarjayet /
etairvā vāpayedbījaṃ navākṣareṇa mantravit //
brahmaghoṣaiśca vividhai svastivācakamaṃgalaiḥ /
śaṃkha duṇṭhābhinirghoṣairgītavādyādi nisvanaiḥ //
p. १३)
etairvā vācayed bījaṃ navākṣareṇa mantravit /
navākṣareṇa mantreṇa bījānāṃ vāpayedguruḥ //
mātramantrābhi japtena vāruṇañcaiva secayet /
sadaśaiścādayed vastraissusūkṣmaiśca pṛthak pṛthak //
rātriṃ tu mātṛgāyatrīṃ maṃgalāṃgura rakṣaṇaiḥ /
lakṣaṇe cocyate tasminnācārya mantravigrahaḥ //
payodhi * kṣaṇa sevyāha vistāsāṃ pradāpayet /
pāvakā devatā pañca havistāsāṃ pradāpayet //
evaṃ kṛtvā pratidinaṃ evaṃ puṣpādibhiryajet /
aṃkurārpaṇaṃ vakṣyāmi varṇabhedānanekaśaḥ //
śvetāni rajatābhāni kuñjarābhāni tāni ca /
haridra hāni tānyeva komalāni śubhāni ca //
śvetābhaṃ sarvakāmārthaṃ rajatābhaṃ vivarddhidam /
kuñjarābhaṃ tu * * dhanaṃ chrītaṃ komalaṃ bhavet //
svarṇābhaṃ svarṇa vṛddhiḥ syāt haridrāpuṣṭivardhanam /
mṛddhani putrapautriṃ syāt jīrṇatāṃ prakīrtitam //
kṛṣe dhūma mṛtunāśaṃsyājaṃjāniha vardhanam /
tathā tiryaggataṃ caiva vasu palaṃ palam //
kṛṣṇābhoccāṭanañcaiva dhūmrābhaṃ kalahaṃ bhavet /
nīlābhamambu nāśaṃ syāt apamṛtyurbhaviṣyati //
p. १४)
adhogataṃ cekalābhaṃ tiryagaṃ caiva rogadam /
tasmāt sarva prayatnena anābhāni vivarjayet //
navākṣareṇa mantreṇa paśumekantu ghātayet /
prāyaścitta viśudhyarthaṃ homaṃ tatra vidhi kramāt //
navākṣareṇa mantreṇa aṣṭottaraśataṃ * * /
* eka dhāravaktra hiraṇyañca pālikānantu pūjanam //
aṃkūrārpaṇa kāle tu bījāni ca sañcayam /
tatsarvaṃ dāpayed brahman ācāryantu tāni vai //
pūrvokta maṇṭape ramye guptena nikṣipet tataḥ /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ aṃkurārpaṇa pañcamaḥ paṭalaḥ

sthāpanam /
devatāsthāpanaṃ vakṣye yathāvadanupūrvaśaḥ /
grāme ca narake caiva pattane kheṭakepi vā //
āyurārogyadaścaiva dhanadhānya vivardhanam /
putrapautra pravṛddhiśca subhikṣaṃ tāsu vardhanam //
grāmamadhye navapaṭaṃ brahma(ṇa)sthānamuttamam /
indrāyamaśvinosthāna śriyāvāsthānameva ca //
indrāgneyayormadhye vadhaṃ sthānamuttamam /
sarasvatyāśca cāgneyaṃ kāmasthānantu kalpayet //
āgneya yamayormadhye pitarasthānamuttamam /
sāvitraṃ sthāpayed yāmye yātudhānañca kalpayet //
p. १५)
yāmya nair-ṛtayormadhye gaṇapatisthānamucyate /
nair-ṛtyāmāsurasthānaṃ nava devān varānane //
nair-ṛtyāṃ vāruṇe madhye nāgasthānaṃ vidhīyate /
vāruṇyāṃ sthāpayed viṣṇū lakṣmīsthānantu kalpayet //
nabhasvadvaruṇayormadhye garuḍasthānamucyate /
vāyavye kalpayeddomaṃ gandharva sthāna mucyate //
soma mārutayormadhye sthāna muktaṃ prajāpateḥ /
vitteśaṃ sthāpayet saumye mārtāṇḍañca prakalpayet //
soma śaṃkarayormadhye rudraścaikādaśassudhīḥ /
īśānaṃ śaṃkarasthānaṃ śivagaurī samanvitam //
īśānacakrayormadhye dvādaśādityamucyate /
catuṣṭayamṛgādikṣu durgāsthānaṃ vidhīyate //
grāmamadhyeṣu karṇikāṃ brahmasthānaṃ vidhīyate /
mātṝnvai pūjayet tatra gandhapuṣpaistu pūjitam //
kalaśaṃ navakaṃ grāhyaṃ sāpidhānaṃ sakūrcakam /
savastraṃ navavastraṃ vā navārṇe naiva mantritam //
subrāhmī māheśvarī caiva kumāri vaiṣṇavī tathā /
vārāhī caiva māhendrī bhadrakāli tathaiva ca //
agnibījaiśca īśānaiḥ pūrvamārabhya vinyaset /
devīśīmarcayet tatra pūjayed vidhinā saha //
p. १६)
vidyāhṛdayamantreṇa ācāryo homayet kramāt /
* kṛtvā * * * * * * * * *
* * //
* * * * * * * * * sthānaṃ
samārabhet /
sthāpayitvā vidhānena pāścādvā samārabhet //
* * * * * * * * * * * *
sarjayet /
grāmasyottaradigbhāge jyeṣṭhā sthānaṃ vidhīyate //
jyeṣṭhāyāmuttare dikṣu koṭṭavisthānamucyate /
grāma bāhye tu kartavyaṃ koṭṭavyāśramuttamam //
jyeṣṭhāvasavayormadhye mātṛsthānaṃ vidhīyate /
grāme vā nagare vāpi patanam vāpi kārayet //
vāruṇyāṃ sthāpayed viṣṇumaiśānyāṃ śaṃkare bhavet /
anyathā tvirayedyastu vyādhiśokabhayaṃ bhavet //
durbhikṣaṃ kalahaṃ ghoraṃ sarvahāniṃ tu nirdiśet /
marmamadhve na kartavyaṃ rajjuvedhañca varjayet //
vidhivedhaṃ bhavennyastvāraṇantu vinirdiśet /
triśūle śūladaṃ proktaṃ ṣaṭkakā tu kṣayamāpnuyāt //
marme mṛtyumavāpnoti rajvo garbhavināśanam /
kṛṣṇe grāmanāśaṃ syāt tasmādyetāni varjayet //
p. १७)
sahasrabhūsurairyuktaṃ grāmamityabhidhīyate /
cāturvaṇa savāstavya nānā jātisamanvitam //
nallamalla samākīrṇaṃ nāṭakā gaṇikaistathā /
nagaranta dvijānīyānnānā jāti samāyutam //
aneka jāti saṃkīrṇaṃ potanā vāsamapitam /
vaṇikjana samākīrṇaṃ pattanaṃ vidhinā budhaḥ //
caturaṃga balairyuktaṃ dvārakeṭasamanvitam /
vividhairaratnaloścaiva yuktantat kheṭakaṃ bhavet //
grāmād dviguṇa vistāraṃ nāgarasya varānane /
nagarād dvipattanaṃ caiva dviguṇaṃ kheṭakaṃ bhavet //
evaṃ vidhikrameṇaiva kārayet saha sundari //
* * subhave teṣāmiti śāstrasya niścayaḥ /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ devatāsthāpanaṃ nāma ṣaṣṭhaḥ
paṭalaḥ

pratiṣṭhāvidhiḥ /
pratiṣṭhāvidhiṃ pravakṣyāmi śṛṇubrahmanyathā kramam /
prāsādasyāgrataḥ kuryāt maṇṭapañcaturaśrakam //
uttamaṃ madhyamañcaiva adhamaṃ trividhaṃ tathā /
caturbhistoraṇairyuktaṃ caturdvārañca śobhitam //
ṣoḍaśastaṃbhasaṃyuktaṃ daśadvādaśa hastakam /
dvātriṃśatstaṃbhasaṃyuktaṃ tathā ṣoḍaśahastakam //
p. १८)
ttare paṭṭikā yuktaṃ staṃbhaiścaikopaśobhitam /
maṇṭapaṃ vā pyatho vopi sarvālaṃkāraśobhitam //
ṣoḍaśastaṃbhasaṃyuktaṃ daśadvādaśahastakam /
dvātriṃśat staṃbhasaṃyuktaṃ tathā ṣoḍaśa hastakam //
darbhairmālyaiḥ parikṣiptaṃ puṣpamālāvalambitam /
ghaṇṭācāmarasaṃyuktaṃ kuśadarbhāñca gopalam //
pavitraṃ kanakasaṃyuktaṃ * * * * * * * /
navapañca trīṇi saṃyuktamaṃgulañca * gulam //
nālaṃ tryaṃgulaṃ proktaṃ granthirekāṃgulaṃ bhavet /
mātṛgāyatri mantreṇa yojayet tu viśeṣataḥ //
aṇḍajanmaparamāṇena avyaktaṃ devagirām /
* * * * * * * vāṣṭapatraṃ sakarṇikam //
suvarṇe rajate tāmre alābhe mṛṇmaye'pi vā /
abhinnarukṣasphuṭitaiḥ kalaśaiḥ kālavarjitaiḥ //
akālamūlakalaśaiḥ sūtrairāveṣṭitairapi /
sakūrcaissāpi dhānaiśca savastrairveṣṭitairapi //
īdṛśaiḥ navabhiḥ kumbhaiḥ śuddhambu paripūritam /
śālimudgapriyaṃgāni yavasarṣapameva ca //
kalaśānvinyaset tatra sarvagandhāni tāni tu /
caturdikṣu nyaset kumbhān pūrvādi kramayogataḥ //
p. १९)
* * vā śāli yavāstilān koṇeṣu vinyaset /
pañcaratnena saṃyuktā navākṣareṇa mantravit //
madhye tu vinyaset kuṃbhaṃ vīreśītantramucyate /
raktākṣī vinyaset pūrvaṃ karālīṃ dakṣiṇe nyaset //
caṃḍākṣī paścime nyasya mahocchiṣṭhottare nyaset /
ambikā caṇḍikā caiva ghorāghoreśvarī tathā //
koṇeṣu kalaśānyasya śāstradṛṣṭena karmaṇā /
svasvenaiva tu bījena navākṣarayutena ca //
kalaśaṃ vinyased vidvān śūlamudrāṃ pradarśayet /
gandhapuṣpādibhiścaiva vastrayugmena veṣṭayet //
kalaśānte tu mantrāṇā pratyekantu yathākramam /
devyāśca pratimaṃ grāhyaṃ tāmrajandārukantu vā //
sthāyirūpañca kartavyaṃ kṣālayecchuddhatoyakaiḥ /
vastrayugmena saṃpūjya gandhapuṣpādibhiryajet //
praṇavaṃ vinyaseccitte vadane mūrtivinyaset /
navākṣaraṃ nyaset paścāt pratimāṃge yathākramam /
mukhe ca hṛdaye śiro nābhistu guhyake //
ūrośca pādayoścaiva padmamudrāṃ pradarśayet /
hṛdaye hṛdayaṃ nyasya śiraścirasi vinyaset //
p. २०)
śikhāyāntu śikhāṃ nyasya kavacaṃ tanamastake /
astraṃ hastapradeśe tu netraṃ netreṣu vinyaset //
sarvāṃgantu nyasenmantrī ekavīrī śarīrataḥ /
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā //
vārāhī caiva māhendrī vīrabhadragaṇādhipa /
ekavīrī śarīre tu vinyasedvaikamudrayā //
vīrabhadrantu śirasi gaṇādhyakṣantu pādayoḥ /
svasvenaiva tu mantreṇa ekacitto dṛḍhavrataḥ //
brahmāṇī tu mukhaṃ nyasya hṛdimāheśvarī nyaset /
kaumārī gudare nyasya vaiṣṇavīnnābhi mantrake //
vārāhīṃ kaṭimadhye tu jānā vaindrīntu vinyaset /
udare vinyaset sarvaṃ jagatsthāvarajaṃgamam //
candrādityaṃ nyasennetraṃ lalāṭekṣeru vinyaset /
śrotre diśantu vinyasya ākāśe hṛdaye nyaset //
pādayoḥ pṛthivīṃ nyasya trimurtiścaiva vinyaset /
devā yakṣa yathā nāgā kinnarāpsarastathā //
gatān svasvena mantreṇa hṛdaye vinyased budhaḥ /
evaṃ tasya vidhānena hārakeyūra kalpitam //
pūjayitvā vidhānena ācāryastu nivedayet /
śayanaṃ kalpayet tatra kalaśasya ca dakṣiṇe //
p. २१)
aṇḍajairmuṇḍajairvāstraiḥ kārpāsaiḥ kaṃbalaiḥ kramāt /
tasyopari nyasennetre devadevāṃgakairbudhaḥ //
kūrcaṃ tatraiva vinyasya lakṣaṇena vicakṣaṇaḥ /
evaṃ vinyasya vidhinā ekavīrīñca śayayet //
navākṣareṇa mantreṇa jayaśabdayutena ca /
prākśirantu kartavyaṃ pādayoranyathā kṛtam //
devyopari nyasedvastraṃ sadeśairyugmato haram /
īdṛgvidhañca vastraṃ vā netra nirvāṇameva vā //
* * * vidhānena gandhapuṣpādibhiryajet /
nivedyaṃ dāpayet tatra smaraṇena tu saṃyutam //
kalaśodakena saṃspṛśya hṛdayenābhimantrayet /
homodaye tatassarvān sarvamantrairyathā kramam //
mūrtipairlakṣaṇopetairaṣṭabhistu yathā vidhi /
mantrajñaiḥ kuśalaiśśuddhai brahmayāmalatatparaiḥ //
pāraśaiva kulodbhūtai mātṛdikṣo samanvitaiḥ /
nāṃgahīnairna badhirai netrahīnaiśśaṭhaistathā //
naghradvaiśvā bālaiśca homayet tulyavarṇajaiḥ /
ācārya lakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇuṣva caturānanaṃ //
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ samayācārapālakam /
śaktivratadharaṃ śāntaṃ nāṃgahīnaṃ naroginam //
p. २२)
ekavīravidhanajñaṃ brahmayāmala tatparam /
mātra tantra kriyāyuktaṃ mātratantraviśāradam //
mātṛmaṇḍalavettāraṃ mātrasphūrti vicāragam /
dīkṣāsaṃskārayuktañca pratiṣṭhākramavittamam //
śubhadeśe samutpannaṃ abhiṣeka kriyānvitam /
ekavīravidhānajñaṃ śakti vratadharaṃ śubham //
samukta pādanayanaṃ kālamaṇḍalavarjitam /
raktaṃ raktoṣṭhasaṃyuktaṃ raktapāṇiṃ vicakṣaṇaṃ //
manojñaṃ vā pravaktāraṃ śāstrānuṣṭhānatatparam /
śīlācārasamāyuktaṃ guṇāsaṃbhogavarjitam //
guṇāśāntaṃ samudbhūtaṃ sadbhiścaiva tu saṃpadam /
salakṣaṇaiśca saṃyuktamālola dīrghalocanam //
mṛdupādaka sagrañca śubhakaṇṭhasamadhvalam /
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktamācāryaṃ vidhivatsadā //
bilvañca khadirañcaiva palāśaṃ vaṭameva ca /
aśvatthodumbarañcaiva padmañcaiva śaraṃ tathā //
vaikaṃgatohyapāmārgaṃ arkañcaiva yathākramam /
apāmārgaṃ vāstu home homayet tatra vittamaḥ //
aṣṭottaraśatañcaiva homayet sarva mūrtipaḥ /
ācārya dviguṇaṃ hutvā samidhājyādibhiḥ kramāt //
p. २३)
pratyekāṣṭaśatañcaiva homayet sarvamūrtiṣu /
aṣṭamūrtiṣu mantraiśca pṛthak vai homayed budhaḥ //
svatāmapadasaṃyuktaṃ navākṣarasamanvitam /
svaraṇyantasasaṃyuktaṃ homayenmūrti dhārakān //
pṛthivī āpinī te jīva yaśakhaḍginī tathā /
saurī candrī tathā pātnī aṣṭamūrtiḥ prakīrtitāḥ //
tāsāṃ mūrtistu mūrdhnīnāṃ mārayenmūrtivārakaḥ /
pṛthivī pūjanaṃ pūrvaṃ āpinī vāruṇena tu //
tejī agni pradeśe tu vāyavī vāyugocare /
khaḍginī nair-ṛte bhāge saurī īśānagocare //
candrī some tu vinyasya hyastī dakṣiṇe nyaset /
evaṃ nyastvā na vidhānena cāṣṭamūrtiṣu yojayet //
mūrtīnāñcaiva sarvāsāṃ svanāmnā caiva homayet /
avargaṃ juhuyātpūrve kavargamagni gocare //
cavargaṃ yāmyadeśe tu vargattrainnair-ṛte hutam /
tavargaṃ vāruṇañcaiva pavargaṃ vāyu gocare //
pavargaṃ somadeśe tu ṣavargamīśagocare /
etaissarvaistu saṃyuktamācāryo homamārabhet //
pūrvavatprakramādeva lokapālānnyaset kramāt /
saptajihvā nyasestasya yathāsthāne yathākramam //
p. २४)
aṣṭamasya tu khaṇḍasya tṛtīye lakṣaṇānvitam /
saptamasya tu khaṇḍasya dvitīya lakṣaṇānvitam //
ṣaṣṭhenaiva samopetaṃ mūrdhni bindu suśobhitam /
bahurūpā bhavejjihvā nyastavyā saṃgarediśi //
saptakhaṇḍā tṛtīyā ca dvitīyena samanvitam /
ṣaṣṭhena tu samāyuktā bindunā paribhūṣitam //
rajatābhājasā jihvā saindre caiva vyavasthitam /
dvitīye cāṣṭamakhaṇḍānye dvitīyakam //
ṣaṣṭhenaiva samārūḍha caindra khaṇḍānyathā kramam /
bindunoparisaṃyuktā raktā jihvā ca saṃbhavet //
agnibhāge sthitā sā ca saktapāpavināśinī /

khaṇḍasya cāṣṭamasyaiva mātīyā śāntidā śubhā //
saptamasya tu khaṇḍasya dvitīyena samanvitam /
ṣaṣṭhenaiva samayuktaṃ bindunoparibhūṣitam //
kṛṣṇākhyā tu bhavejjihvā nair-ṛte diśi saṃsthitā /
saptamasya tu khaṇḍasya cādibījāsu śobhanā //
punaragnisamāyuktaṃ ṣaṣṭhasvarasamanvitam /
bindunoparisaṃyuktaṃ sarvakāmārthasādhanam //
suprabhā śobhanā jihvā vāruṇyaṃ diśisaṃsthitā /
saptamasya tu khaṇḍasya cādibījā śubhaṃkarī //
p. २५)
dvitīyena samāyuktā ṣaṣṭhabījena saṃyutā /
vindunoparisaṃyuktā sadāvijayavardhanī //
atiraktā bhavejjihvā vāyavyāṃ diśisaṃsthitā /
saptajihvā samākhyātā śāstradṛṣṭena karmaṇā //
evaṃ saptavidhāṃ jihvā cāgnikuṇḍe prayojayet /
evaṃ vai sthaṇḍile jihvā yojayed deśikottamaḥ //
etaissarvaissamāyuktaḥ ācāryo mantrahomayet /
samiddhutvā spṛśetpādamājyaṃ hutvā yadi spṛśet //
caruṃ hutvā spṛśedbinduṃ tilān hutvā hutispṛśet /
lājaṃ hutvā mukhaṃ spṛśya śūlamudrābhimantrayet //
kṛgākṣare spṛśet paścāt kṣvakākādīni vai budhaḥ /
hutvā hutvā spṛśenmantrī pādādi śirasāntakam //
hṛdaye hṛdayaṃ spṛśya śiraśśirasi vinyaset /
śikhāyāntu spṛśennyasya kavacaṃ stanamadhyakam //
stanamadhyaṃ spṛśet mantrī sarvamantrairyathā kramāt /
ājyaṃ hutvā bhavet tatra hṛnmantrādi yathākramam //
pañcapañcabhirāhutyā ṣaḍaṃśena vidhurbudhaḥ /
ekavīraśataṃ hutvā navākṣareṇa buddhimān //
caturmūrtiścaturhatvā aṣṭamūrtistu cāṣṭhadhā /
dvādaśaiva tu munīnāṃ dvādaśāhutirucyate //
p. २६)
ṣoḍaśaiva tu mūrtīnāṃ ṣoḍaśāhuti homayet /
dvātriṃśanmūrtibhiścaiva dvātriṃśāhutirucyate //
tat tatpūraṇahotavyaṃ svanāmapadasaṃyutam /
yoginīnāṃ daśaṃ hutvā parivāreṇa pañcadhā //
evaṃ hutaṃ vidhānena vāriṇā prokṣayed gṛham /
pañcagavyena saṃprokṣya navākṣareṇa buddhimān //
bāhye cābhyantare caiva parivāra graheṣu ca /
prokṣayet pañcagavyena paścāt sthāpanamārabhet /
adhivāsana velāyāṃ paśūn sapta ca pātayet /
rudhiraṃ māṃsamasthiñca homayenmūlamantrataḥ //
tato diśā baliṃ dadyāt raktamāṃsaiśca vinyaset /
śaṃkhabheryādibhirghoṣairḍamarukaiśca kāhalaiḥ //
mātṛghoṣaiśca saṃyukta paṭahamadalasaṃkulaiḥ /
nṛttagītādibhistatra hrādayet tat pradakṣiṇam //
adhivāsavidhi hyetannā brahma udāhṛtam /
sumuhūrte tu saṃpanne prabhāte sthāpanaṃ bhavet //
ratnādivinyasetpūrvaṃ paścāt sthāpana mārabhet /
ratnāni loha dhānyāni bījānyoṣadhayastathā //
krameṇa vinyaset brahman śāstra dṛṣṭena karmaṇā /
vajrantu marakatañcaiva mauktikaṃ padmarāgakam //
p. २७)
vaiḍūryaṃ puṣparāgañca indranīlaṃ pravālakam /
gomedakantu māṇikkaṃ navaratnaṃ prakīrtitam //
navākṣareṇa mantreṇa pūrvādikramayogataḥ /
suvarṇarajataṃ tāmramāyasaṃ trapusīsakam //
āruḍhaṃ ca vipulaṃ pūrvādi kramato nyaset /
haritāraṃ gañjakañca mākṣiraṃ gunapītathā //
saurāṣṭra gairikañcaiva vat * * * garantathā /
navākṣareṇa mantreṇa pūrvādi kramato nyaset //
tilasarṣapa mudgāni vrīhiniṣpāvakāni ca /
yavamāṣa priyaṃgūni navākṣareṇa vinyaset //
lakṣmī ca sahadevī ca viṣṇu krānti balaṃ tathā /
garikañjīvravallī ca vāhrī ca pāksava calān //
navākṣareṇa mantreṇa krameṇa vinyased dvaye /
kārayet tu navapuṭaṃ tāmraiṇaiva śobhitam //
brahmasthānaṃ nyasenmantrī ekatvañca na kārayet /
kūrmañca pṛthivī caiva śaṃkhañcaivāta patrikam //
vajrañcaiva tu śūlañca gadā khaḍgan tathaiva ca /
navākṣareṇa mantreṇa smaraṇenaiva saṃyutam //
nyasedvījāni mārgañca rajānyoṣadhi lohakān /
brahmasthānaṃ nyaset pūrvamāyurārogyadaṃ śubham //
p. २८)
evaṃ nyasya ca vidhinā pāyasena tu lepayet /
sumuhūrte ca sudine śaṃkha dundubhi nisvanaiḥ //
sthāpayed vidhinācāryo brahmasthānantu kautukam /
kūṭākṣaraṃ navairbījairnavākṣara yutairapi //
sumuhūrte tu kartavyaṃ ūrdhvasthāpanamācaret /
arghyandatvā tato mantrī vīradhyāna parāyaṇaḥ //
paśūnvai ghatayet tatra pratiṣṭhā kālike tathā /
saputraṃ vā japairdarvaiḥ yajamāna purassaraiḥ //
kavitukasya tu saṃmantryasya sthāpayed vidhinā tathā /
devabhāgaṃ nyaset sthāpya brāhme carcāṃ prakalpayet //
kṛtākṣara navabījairnavākṣarayutairapi /
smaraṇena samāyuktaṃ tribhirjaptaṃ praveśayet //
arghyandatvā tu tatraiva bhadrakālīṃ praveśayet /
sakalaṃ niṣkalaṃ rūpaṃ dhyātvā devyaḥ punarnyaset //
āvāhayet tato devīṃ bhīmarūpa kapālinīm /
triśūla khaḍga khaṭvāṃga kheṭakaiśca samanvitaḥ //
ghaṇṭāḍamarukañcaiva nāgapāśa samanvitā /
muṇḍamālādharīṃ devīṃ triṇetriṃ raktalocanīm //
śyāmavarṇāñca sughanīṃ raudrīṃ caiva parātparām /
bhūtapreta gaṇaissarvai mātṛyoni gaṇairyutām //
p. २९)
etaissarvaiḥ paribhūtaiḥ devīmāvāhayedbudhaḥ /
acintyāṃ paramāṃ sūkṣmāṃ avyaktāṃ akṣayāṃ dayām //
nānārūpa jagadyoniṃ viśvamūrtiṃ maheśvarīm /
aneka vadanāndevīṃ naikahastāṃ maheśvarīm //
naikarūpa ghṛtaśyāmāṃmanekā ghrāṇasaṃyutām /
anekaśśrotrasaṃyuktamanekastanasaṃyutām //
aneka mukhasaṃyuktāṃ samudrāṃbarabhūṣitām /
indraśrapavicitrāṃgī vinyaset tantravittamaḥ //
kalaśodakena saṃprokṣya svāpi rūpantu vinyaset /
parivāranyaseccaiva svasvenaiva tu mantravit //
devyodakena saṃprokṣya nyasetsvaralipinyathā /
nivedayet tadā dehamarcayitvā vidhānataḥ //
pāyasaṃ kṛsarānnañca pītānnañca gulodanam /
śuddhānnaghṛtasaṃyuktandadhimadhughṛtānvitām //
bhakṣya bhojyañca pāyañca lehyaṃ śoṣyaṃ tathaiva ca /
baulakāmaṇḍakā caiva pūrikā ghṛtakantathā //
madhumāṃsañca pānañca gulapiṣṭaṃ madhuntathā /
trividhā tu bhaved devī lakṣamāṃsena saṃyutā //
nivedayed viśeṣeṇa arghyaiśca bahukādakān /
diśābaliṃ tato dadyāt māṃsānāṃ lājasaṃyutam //
p. ३०)
ācāryaṃ pūjayet saṃmyak gorumikāñcanādibhiḥ /
pratiṣṭhā vidhāyāṃ proktaṃ rāṣṭraśāntyarthakāraṇam //
garbhagehe tu matimān saptakoṣṭhāni kārayet /
pratiṣṭhāpya pūjayet taṃtra vittama * * * * //
dhruvārcādevikaṃ sthāpya bhūtātmā raṇabhāgike /
paiśān paiśātu bhāgetu svārpayet tantravittamaḥ //
evaṃ tu trividhaṃ lekhyaṃ yathāvidhipurassaram /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ pratiṣṭhāvidhirnāma saptamaḥ paṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi nyāsakarma vidhikramāt /
nyāsānāṃ trividhaṃ proktaṃ sarvakāmārtha sādhanam //
sṛṣṭisaṃhārabhedañca sthitinyāsaṃ tathaiva ca /
mūrdhnādi pādaparyantaṃ sṛṣṭinyāsaṃ prakīrtitam //
pādādi ca śirāntantu nyāsañca saṃhṛtirbhavāt /
nāsādi hṛdayāntantu sthitinyāsaṃ taducyate //
prathamantu jalasnānaṃ mṛdāsnānamataḥ param /
japasnānavidhiṃ paścāt dhyānayogī samācaret //
padmāsanantu kartavyamañjalī puṭamudrayā /
pūrakaṃ pūrayet pūrvaṃ brahmā tatrādhidevatā //
p. ३१)
kumbhakaṃ hṛdimadhyasthaṃ deśaṃ niṣkala bhāsitam /
niṣkalaṃ paramāśakti mantrāsanasamanvitam //
kālīṃ caiva karālī ca virālī mālinī tathā /
hṛtpuṇḍarīkamadhye tu mūrtiṃ dhyātvā yathākramam //
paścāt karāṃgulīnyāsa nirmalākṣa samanvitam /
nāgahastasamaṃ kuryāt maṇimaṇḍasamanvitam //
dakṣiṇāṃguṣṭhakaṃ brāhmaṃ tarjanī tu maheśvarī /
madhyamāṃgulakaumārī vaiṣṇavī ca tvanāmikā //
kaniṣṭhikā ca vārāhī dakṣiṇāṃgula vinyaset /
vāmahaste kaniṣṭhādi indrāṇintatra vinyaset //
anāmikāyāñcāmuṇḍā vīrabhadrā tu madhyamā /
tarjanī tu mahāvighnaṃ karālyaṃguṣṭhavinyaset //
evaṃ sṛṣṭikramaṃ kuryāt saṃhāraṃ tadanantaram /
vāmāṃguṣṭhādi cārabhya navaśaktiṣu vinyaset //
śāntī cāṃguṣṭhavinyāse soṇī tarjani vinyaset /
khaḍvāṃgī madhyamaṃ kuryāt anāmī caiva tu nāsikā //
kaniṣṭhikā nyaset kāntimaṃgulyagre pratiṣṭhitam /
mauktikī kaniṣṭikā nyasya agre ca tarjanīṃ nyaset //
krodhī cāṃguṣṭhavinyasya sthiti nyāsaṃ prakīrtitam /
aṃgulyaṃ praṇavaṃ nyasya phaṭkāraṃ tarjanīṃ nyaset //
p. ३२)
phaṭkāraṃ madhyamāṃgulyaṃ phaṭkārañcaiva nāmikā /
kaniṣṭhāṃguli huṃkāraṃ kaniṣṭhākāramucyate //
anekāyāntu phaṭkāra phaṭkāraṃ madhyamaṃ nyaset /
śvetantu tarjanīṃ tasya huṃkārāṃguṣṭhavinyaset //
dakṣiṇe kaṭimadhye tu caṇḍī raudrī tu vinyaset /
vāme tu maṇimadhye ca caṇḍī raudrī tu vinyaset //
vāme tu maṇimadhye tu bhairavīṃ tatra vinyaset /
dakṣiṇe bahuvīre tu ekavīre tu vāmake //
hastābhyāktāla pṛṣṭhe tu arkamātme tu vinyaset /
karanyāsamidaṃ prokta mahānyāsamataḥ param //
praṇavaṃ vinyasen mūrdhnī brahmā tatrādhi daivatam /
khakāre tu lalāṭaṃ syāt skandastatrādhi daivatam //
vakāraṃ vaktramadhye tu vighnantatrādhi daivatam /
makāraṃ hṛdaye madhye durgāṃ tatrādhi daivatam //
saddhastaṃ puruṣaṃ devaṃ bhakāraṃ tatra vinyaset /
evaṃ sṛṣṭimahāmudrā sṛṣṭinyāsan taducyate //
oṃkāraṃ pādayornyasya bhūmistatrādhi daivatam /
jrekāraṃ jānumadhye tu durgāsūtrāsu daivatam //
drekāraṃ vahnivinyasya umāstatrādhi daivatam /
hreṃkāraṃ stanamagre tu śriyai tatrādhi daivatam //
p. ३३)
hroṃkāraṃ caiva bāhubhyā jyeṣṭhaṃ tatrādhi daivatam /
hreṃkāraṃ cakṣuvinyāsaṃ sarasvatyādhi daivatam //
skandadeśe tu phaṭkāraṃ iti nyāsādhi daivatam /
pṛṣṭhe caiva huṃkāraṃ pāliṃ tasyādhi daivatam //
padanyāsantu hṛdaye hakāraṃ nāyaśakti sa daivatā /
eteṣāṃ ca sthiti nyāsamuṣṭikaṃ bindumudrayā //
vīrabhadrantu mantreṇa śirasopari vinyaset /
tadūrdhvaṃ bhaktavinyāsaṃ sa tu dhyānarūpiṇam //
vighnamantrān lalāṭasyāt tasyordhvaṃ padavinyaset /
brahmāṇī mūlamantreṇa catuśyāntatra vinyaset //
mantropari tathā caturvaktrā caturbhujā //
evaṃ dhyātvā tu manasā brahmāṇī tatra vinyaset /
māheśvarīti mantreṇa āsya madhye pratiṣṭhitam //
tasyordhvamīśvarī caiva caturbāhustriṇetriṇī /
kaumārī mūlamantreṇa karṇāgre tatra vinyaset //
mantrasyopari vinyāsaṃ kāmārī tu caturbhujā /
vaiṣṇavī mūlamantreṇa bāhyābhyantara vinyaset //
mantropari ca vinyāsaṃ vaiṣṇavī caikahastinī /
vārāhī mūla mantreṇa hṛdayañcaiva vinyaset //
tasya mantropari nyāsaṃ vārāhī ca caturbhujā /
indrāṇi mūlamantreṇa nābhi madhye pratiṣṭhitam //
p. ३४)
tasya madhyopari nyāsaṃ indrāṇī vajrahastinī /
cāmuṇḍī mūlamantreṇa sarvāṃgeṣu pratiṣṭhitam //
tasya mantropari dhyātvā cāmuṇḍā ugraveṣiṇī /
evaṃ mātṛmayaṃ dhyātvā yāgapūrve pravartate //
sakalaṃ niṣkalañcaiva niṣkalaṃ sakalaniṣkalam /
sakantu śarīrasthammahānapi yathāśaktiyantāramanuvartate //
tathaivendriya saṃghātañcittamevānuvartate /
dṛṣṭvā tārkṣyaṃ yathā sarpaṃ kampatetha muhurmuhuḥ //
amantramarcakan dṛṣṭvā kampate śivamutsayā /
śivaśikṣā samāyogāt śivahṛṣṭamihocyate //
pāraśavakule jāto snānaṃ kṛtvā viśeṣataḥ /
kṣaurañca danta śuddhiñca mantrasnānantu lepanam //
uṣṇīṣañcopavītañca śuddha vastrottarīyakam /
karṇakuṇḍalasaṃyuktaṃ hemāṃgulya pavitrakam //
pravālamauktikā kāntaṃ rudrākṣamālikāyutam /
tripuṇḍrantu viśeṣeṇa candanenānulepanam //
bherikā poṣaṇañcaiva pāraśaivamiti smṛtam /
prokṣaṇe ca pratiṣṭhāyāṃ utsvave balikālake //
dīkṣayā mālayāraṃbhe bālasthāne tathaiva ca /
yāvat karma samārabhya bherikāṃ tāḍayet kramāt //
p. ३५)
bherikāyoṣṭahīnañca rājarāṣṭraṃ vinaśyati /
anyathā tāmunañcaiva rājarāṣṭraṃ vinaśyati //
tad doṣa śamanārthāya saptaśuddhi samāharet /
annapādyasamāyuktaṃ ghoṣayet sarva karmasu //
iti śrībrahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ nyāsavidhiṃ nāma aṣṭamaḥ
paṭalaḥ

pīṭham /
vakṣyehaṃ balipīṭhasya lakṣaṇaṃ kramaśodhunā /
mūlagehe talottheyaṃ bhūtapīṭhasya vistṛtam //
pādabāhye tu madhye vā pādābhyantarameva vā /
vistāramutsedhamardhādhika mathāpi vā //
pādādhikaṃ tathā kṛtvā vidhipīṭhasya cocchrayam /
homādi karṇikāntañcet dvātriṃśadaṃśakaṃ bhavet //
kumudoccantu bhūtāṃśaṃ kaṃpemekāṃśamucyate /
ṣaḍaṃśaṃ caraṇoccaṃ vā kampamānaṃ śivāṃśakam //
kalāṃśantu mahāpadmaṃ padmotsedhaṃ yugāṃśakam /
pakṣotsaṃ karṇikotsedhaṃ homādupari vinyaset //
athavānya prakāreṇa dvāramānavidhiṃ śṛṇu /
hārocchreyaṃ tāraṃ pādahīnaṃ dvipādakam //
p. ३६)
uttamādhamamadhyañca tuṃgaṃ pūrvoktamācaret /
homākarṇika paryantamaṣṭāviṃśati saṃkhayā //
upānoccaṃ kaloccaṃ vā rasāṃśañca pramāṇakam /
kuṃbhotsedhaṃ śarāṃśaṃ syāt kaṃamekāṃśamucyate //
yugāṃśaṃ kaṇṭhamānantu śivāṃśaṃ kampamūrdhvakam /
śivākṣyaṃśa mehapaṭṭī pakṣāṃśaṃ vā viśeṣataḥ //
vedāṃśa padmantu vinyasya śivāṃśaṃ karṇikodayam /
pīṭhatāraṃ yugāśrantu niṣkalasya śarīrakam //
sthitaṃ vai ātmakaṃ vidyātsakalañcalito bhavet /
āyukṣā tu samākhyātā ātmanena tu dṛśyate //
kṣetraṃ kṣetrasya rūpeṇa vibhedā paṭhyate mayā /
tilamadhye sthitaṃ tailaṃ kṣīramadhye yathā dhruvam //
tilavat kṣetramityāhuḥ tailaṃ kṣetrasya ucyate /
ubhayoritaraṃ nāsti ākāśavivibhunnayet //
mātṛkaṃ kṣetramityuktaṃ kṣetrajñotha prabhurucyate /
akṣaraṃ paramādhāramadheyaṃ śaktirucyate //
anunātmānamityuktaṃ ātmāstu sa bhairavam /
mantraṃ paramāśaktiśśakti bhairavamucyate //
bhairavaṃ bhairavodbhūtaṃ śaktyāmuna vivitrayam /
anyathā devatā śakti bhairaveṣu samudbhavā //
p. ३७)
nānābhedasvarūpāṇi nānāśāstrakalāṃ dharet /
evaṃ śaktyā bhaved brahman brahmaśakti tataḥ param //
mātṛdīkṣā kramañcaiva arcanaṃ nātra kārayet //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ pīṭhalakṣaṇaṃ nāma navamaḥ paṭalaḥ

snānam /
athātassaṃpravakṣyāmi snānakarmavidhikramam /
āgneyaṃ vāruṇaṃ snānaṃ ātapaṃ dvicaturvidham //
āgneyaṃ dīkṣitā snāne valmīke darbhamulake /
nadīkūpa taṭāke vā anyebhyaścaiva mantravit //
tailaṃ maladantakāṣṭha śucau deśe tu nikṣipet /
prakṣālya pāṇipādena dantakāṣṭhañca kārayet //
upaspṛśya śucistasmin snānātsaṃpāraśaivakaḥ /
sadyoja mṛttikāṃ gṛhya vāmena kṣepaṇañcaret //
abhimantreṇa ghoreṇa vaktreṇaiva tribhāgikam /
nivedanamīśa mantreṇa vighnanāśāya sādhaka //
bhāgamekaṃ bhaved dikṣu bhāgamekasya cāṃbhasi /
saṃgṛhya likhya cātmānaṃ kuryāt snānaṃ yathākramam //
gaṃgā ca yamunā caiva kojinī kāṇṭhakī tathā /
sindhussarasvatī caiva sindho pañcanadī smṛtā //
p. ३८)
catussāgaramadhyastha dhyānantu salīlaṃ tathā /
sarvatīrthāni puṇyāni asmin tiṣṭhantu vāṃbhasi //
gaṃgāhradaṃ japet pūrva paścācchrukṣye tu muttamam /
pāvaṇaṃ sarvatīrthebhyo śivatīrthantu yadbhavet //
paripūrṇāñjaliṃ kṛtvā śirasyopari nikṣipet /
nimagnadaṇḍavat tatra smaredīśānamuttamam //
uttīrya salilāt paścāt sadyojātamanusmaran /
niṣkramya jalamadhyāt tu upaviśyottaraṃ mukham //
vidhinā camya gāyatrī locanādi talaṃ spṛśet /
prāṇāyāma trayaṃ kṛtvā dhyāyeddhṛdayamaṃ śivam //
nirodhājjāyate vāyurvāyoragnistu jāyate /
tapo nāmāpi jāyante tatontaśśuddhirucyate //
bahirabhyantare śuddhe śivahastantu kārayet /
paścādātma śivaṃ kuryāt tritatva sahita dvija //
upaspṛśya jalaṃ tatra kūrcahaste jalaṃ spṛśet /
devānṛṣi pitṝṃścaiva krameṇaiva tu tarpayet //
dhyānamārgaṃ samāptena sādhakasya vidhīyate /
jalasnaṃ purā kṛtvā bhasmasānaṃ yathākramam //
śvetaṃ raktaṃ tathā kṛṣṇaṃ kapilaṃ jarayākramāt /
gomayena susaṃgrāhya oṃkāramabhi mantrayet //
p. ३९)
nakāraṃ sthāpanaṃ kṛtvā makāraṃ śodhayet kramāt /
śikāraṃ muṣṭikāṃ kṛtvā vakāraṃ śodhayet kramāt //
yakāramagni dagdhantu oṃkāraṃ gṛhasādhakaḥ /
bhasmabhūtaṃ tathā kṛtvā punassaṃskāra karmaṇi //
pātrantu sthāpayet tatra agninā dahena kramāt /
pañcākṣaraṃ tato japyamanya pātrasya saṃgraham //
gandhapuṣpasamāyuktaṃ śuddhadeśena dāpayet /
amṛtasvatparaṃ bījaṃ yāmyaṃ saṃspṛśya nityaśaḥ //
dīkṣitā pūjayennityaṃ sarvapāpaharaṃ param /
jñānadīkṣā tapodīkṣā mantradīkṣā krameṇa tu //
jñānadīkṣā tu viprāṇāṃ tapo dīkṣā nṛpasya tu /
mantradīkṣā tu vaiśasya śūdrasyaiva tathaiva ca //
anyeṣāñcaiva jātīnāṃ śūdrāṇāñca tathaiva ca /
anyeṣāñcaiva jātīnāṃ karmayogyaṃ na kārayet //
dīkṣā krameṇa kartavyaṃ gurumārādhya vartate /
agnimātā pitārudra dīkṣito yasya pūjakaḥ //
tasya jantu kulojāta pūrvajanma vivarjitaḥ /
maṇḍale sthaṃḍile caiva sphaṭike vā maṇiryathā //
bhitti citrapaṭe vāpi hṛdaye vāpi kārayet /
pūjayed vāpi piṇḍātmā dhyānaṃ kūrvita sādhakaḥ //
p. ४०)
brahmacārī gṛhasthaśca vānaprasthaśca bhikṣukaḥ /
śaivaṃ pāśupataṃ soma traya siddhāntameva ca //
pūrvañca dakṣiṇañcaiva paścimaṃ cottaraṃ tathā /
ūrdhvamūrdhnābhisaṃyuktamīśānaṃ parikalpayet //
īśānapūrvato mūrtiṃ īśvaro caiva dakṣiṇe /
paścima brahmamūrtistu uttare tu śivastathā //
ūrdhvaṃ sadāśivaṃ caiva pañcamūrtiridaṃ kramāt /
tat tanmukhena dīkṣāyā tat tadbhāvantu pūjayet //
sṛṣṭisthitiśca saṃhāraṃ mūrtibheda krameṇa tu /
brahmāṇaṃ pūjayennityaṃ bhasmoddhūlita vigraha //
sarvasaṃga parityājya ekatvaṃ bhāvayet kramāt /
viṣṇuñca pūjayennityaṃ japahoma kriyādibhiḥ //
gṛhasthasya viśeṣeṇa dīpākāra sa ucyate /
dīkṣitānāñca sarveṣāṃ naranāryassubhaktitaḥ //
tryaṃgulyantu parikramya tripuṇḍrassavidhīyate /
tryaṃgulaṃ paridhe yattu sarveṣāṃ ca viśeṣataḥ //
evaṃ vidhi krameṇaiva pūjayitvā viśeṣataḥ /
ekatvaṃ bhāvayet tatra kulajātassamāpnuyāt //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ dīkṣābheda śuddhasnānavidhirnāma
daśamaḥ paṭalaḥ

p. ४१)
mātṝṇāmarcanaṃ vakṣye śrūyatāṃ ca varānane /
aharahārcanaṃ vakṣye ahaḥ pāpavināśanam //
grāmaśāntimimaṃ śrutvā rakṣaśśatru vināśanam /
āyuśśrīputra vṛdhyarthaṃ dhanadhānya vivardhanam //
ārādhana vidhiṃ devyai strīśūdrāśca varjayet /
grāme vā nagare vāpi pattane keṭakepi vā //
maṃtraḥ snānaṃ tataḥ kṛtvā bhasmasnānaṃ tataḥ param /
uttarābhimukho bhūtvā dhyānaṃ kurvīta sādhakaḥ //
tannāmakasya mantreṇa pūrvādīni yathārcayet /
arcayitvā yathānyāyaṃ gandhapuṣpādibhiḥ kramāt //
dvārastho yoginīnāṃ vā snānādagnisvarūpiṇī /
puṃliṃgī gomarīcī ca ugrī ca sumukhī tathā //
vijayī jṛṃbhiṇī caiva ityete dvārayoginī /
gandhapuṣpādibhirdhūpaiḥ svanāmnā cārcayed budhaḥ //
śuddhinī pūrvadeśe tu āgneyayāntu sukeśinī /
viṣukaṇṭhī ca yāme tu nair-ṛtyāṃ sundarī tathā //
vāruṇyāṃ jāvalī devī vāyavyāṃ koṭarākṣasī /
somestadarśinī devī īśānyāṃ śatrumardinī //
daṇḍakuṇḍodarī bhīmī kīḍī vijayavinyayā /
vyālāmukhī virūpākṣī rājadevī raśaktayā //
p. ४२)
nīlakeśī vikarṇī ca vyālakeśī tathaiva ca /
ugrapaiśācinī devi vetāli ca nāmataḥ //
indraścāgni yamaścaiva nir-ṛtirvaruṇastathā /
vāyusaumyamīśāne kauberyāṃ śaṃkarī tathā //
vighneśa vīrabhadrañca brāhmī māheśvarī tathā /
kaumārī vaiṣṇavī caiva vārāhī cendrāṇī tathā //
cāmuṇḍī caiva nāmāni mātṝṇāmeva tattat /
tat tadgāyatri mantreṇa arcayitvā yathākramam //
śuklavāsañca vīrañca brahmāṇī sitavāsasā /
īśvarī śvetavāsā tu kumārī sindhuvāsasā //
vaiṣṇavī pītavāsāstu vārāhī kṛṣṇavāsasā /
indrāṇi ca dukūlantu cāmuṇḍī raktavasasā //
vighneśaṃ khaḍgavāsāstu pratyekaṃ vastramucyate /
mukhaṃ hiriberañca brahmāṇī gandhamucyate //
īśvarīmāñca gandhañca kaumārī kuṃkumaṃ tathā /
vaiṣṇavī rājakastūrī vārāhī ca niyāsakam //
ārdrameṣañca indrāṇī cāmuṇḍī raktacandanam /
śuklacandana lepe tu vīravighnaṃ tathārcayet //
ketakī jātipuṣpantu gaṇeśañca tathārcayet /
karavīraṃ vīrabhadra brahmāṇī śvetapadmakam //
p. ४३)
śvetārkamīśvarī caiva kaumārī kumudantathā /
vaiṣṇavī tulasī caiva vārāhī mallikā tathā //
jātipuṣpantu śūdrāṇi cāmuṇḍā raktapadmakam /
guggulāṃ vīrabhadrañca śitārī ca caturmukham //
īśvarī agaruñciva kaumārī devadārugam /
vaiṣṇavī vanadhūpañca vārāhī ājya dhūpakam //
indrāṇī catuniryāsa cāmuṇḍī jātudhūpakam /
vighneśamagaruñcaiva śītārī sarva devatā //
gandhamantrantu gandhañca puṣpamantrantu puṣpakam /
dhūpamantrantu dhūpañca dīpamantrantu dīpakam //
tat tadgāyatri mantreṇa tat tanmūlaṃ japet kramāt /
tat tad bimbantu saṃpūjyamāvāhyābhyarcayet kramāt //
śuddhānnaṃ vīrabhadrañca vighneśantu nivedayet /
brahmāṇī pāyasānnañca īśvarī kṛsarānnakam //
haridrānnañca kaumārī vaiṣṇavī ca gulānnakam /
vārāhī caiva māṣānnaṃ indrāṇī mudgamannakam //
raktānnañca tilānnañca cāmuṇḍī ca nivedayet /
naivedyamantramuccārya tat tadevaṃ nivedayet //
ūrdhvaṃ pṛthak pṛthak vakṣye śrūyatāṃ caturānana /
vighneśaṃ vīrabhadrañca samidbilvaṃ tathocyate //
p. ४४)
brahmāṇī ca palāśañca arkamāheśvarī tathā /
audumbarīntu kaumārī aśvatthaṃ vaiṣṇavī tathā //
vārāhī plakṣamevaṃ syāt indrāṇī khadirantathā /
nyagrodhañcaiva cāmuṇḍī samidhastatra kīrtitāḥ //
ūrdhvaṃ pṛthak pṛthak vakṣye hūyate samidhastathā /
eteṣāmapyalābhe tu palāśaṃ sarva hūyate //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ mātṛrcanaṃ nāma ekādaśaḥ paṭalaḥ

agnikāryam /
athātassaṃpravakṣyāmi agnikāryavidhi kramam /
sthaṇḍilañcāpi kuṇḍaṃ vā cāgnīnāṃ tu gṛhaṃ dvidhā //
aśraṃ yonyardha candrañca aśraṃ vartulaṃ tathā /
ṣaḍaśraṃ padmamaṣṭāśraṃ pañcāśrantu yathākramam //
caturaśrā kṛtīkuṇḍaṃ sarvakāmārtha sādhanam /
prajā ṛddhikaraṃ yonau cārdhacandraripukṣayam //
guṇāśre śāntidaṃ proktaṃ parjanyārthantu vartule /
ṣaḍaśre sasya vṛddhiśca jayārthañcaiva padmake //
vasvaśre puṣṭidaṃ jñeyaṃ pañcāśre roganāśanam /
kuṇḍānāntu phalañcaiva sthaṇḍilañca vinocyate //
p. ४५)
kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi hastamātreṣu kārayet /
mekhalāstribhi kurvīta catustri dvyaṃgulena tu //
mekhalāmadha * stākṛtārotsedha * vyaṃgulam /
tryaṃgulostravistāraṃ madhyamāyāṃ tu mekhalā //
caturaṃgulocchritaṃ vāramūrdhvāvāstatramekhalā /
kuryānnābhiṣaḍaṃgulyāṃ paścimaṃ dakṣiṇeva tu //
aśvattha patravannābhi ekāṃgulasamanvitam /
gomayā lepikā bhūmindarbhaissammṛjya vai hṛdā //
kuṇḍañcet śodhanañcaiva kṣālanaṃ śoṣaṇaṃ tathā /
pācanaṃ prokṣaṇaṃ caiva sadyādi brahma pañcakaiḥ //
nakradyokaramādāya prokṣya saumye visarjayet /
śuddhadeśottha sikatairanādrairhastavistṛtam //
aṃgulatrayamānoccaṃ samanimnonnataṃ tathā /
prāgagrādi trirekhāstu tadvau saumyāgra rekhayā //
madhyasūtrantu brahmāṇi vaiṣṇavī dakṣiṇena tu /
kālī cottarasūtriṃ syāt adhidevā prakīrtitā //
trisrāṇāṃ prāgagrāṇāmadhidevāḥ prakīrtitāḥ /
cāmuṇḍī madhyasūtrīntu paścime tu gaṇādhipaḥ //
pūrve tu yogamūrtīnāṃ adhidevāḥ prakīrtitāḥ /
ullikhya tribhiḥ pūrvāgramidhmamekena kārayet //
p. ४६)
madhyamaṃ dakṣiṇaṃ saumyaṃ trīṇi rekhā ca kārayet /
ūrdhvarekhestu me saumyamullekhya samidhaṃ tyajet //
lekhyamantramidaṃ jñātvā astramantraṃ tathaiva ca /
sūryakāntodbhavaṃ śreṣṭhaṃ kāṣṭhajaṃ madhyamaṃ bhavet //
śrotryāgāra vahnistu kanyasastviti kīrtitaḥ /
śarāve tāmrapātre vā pāvakantu samānayet //
gṛhītvā nava śarāve ca āgneyāndiśi vinyaset /
hetāturagre vinyasya saṃprokṣya bahurūpiṇā //
gandhādibhirhṛdābhyarcya varmaṇā cāvakuṇṭhayet /
prakṣipyendhanamagnau tu vahnerāyatanānvare //
nābhimadhye tu vāgīśīnnīlotpaladalaprabhām /
ṛtusnānāsya kūrcasthāṃ dhyātvā tanmūlamantrataḥ //
mantreṇa saṃskṛte kuṇḍe vāgīśīmagnimātaram /
vāgīśvarañca pitaramāvāhya sthāpya cārcayet //
triṇetrañcaturbhujañcaiva padmarāgasamaprabham /
varadābhayadañcaiva śūlapāśadharaṃ karaiḥ //
vāgīśī puṇḍarīkābhāṃ caturhastāṃ ghanastanīm /
vyākhyānapustakadharāṃ kamaṇḍalvakṣa dhāriṇīm //
evaṃ dhyātvā samabhyarcya kūrcamadhye vinikṣipet /
iti dhyātvā samabhyarcya vāgīvāgīśvara dvayam //
p. ४७)
saṃpūjyāgni samādāya saṃbhrāmyā yatanaṃ tridhā /
yonimārgeṇa nikṣipya vahnibīja manusmaran //
ityagniṃ triḥ paribhrāmya asurāṃśaḥ vivarjayet /
yoni mārgeṇa cāgniñca jānau bhūmau nidhāya ca //
hraṃ iti smaran śrutvā oṃ hāṃ agnaye namaḥ /
ityagniṃ samidhamādāya tredhāgniṃ sudāpayet //
astreṇa kaṃkaṇaṃ badhvā arcayed gandhapuṣpakaiḥ /
sadarbherindhanaṃ kṣiptvā datvārghyaṃ hṛdayena tu //
abhyarcya gandhapuṣpeṇa taṇḍulenāhuti trayam /
garbhādhānamiti khyātaṃ kuryāt puṃsavanantathā //
hṛdayena yajedvahnimetat puṃsavanaṃ smṛtam /
puṣpaṃ dadyāt puṃsavane tilenaivāhuti trayam //
aghoreṇa dadedarghyaṃ sīmantaṃ syāt tadantataḥ /
taṇḍulena trayaṃ hutvā vaktreṇa kusumākṣataiḥ //
agnaye namaḥ prajvālya paścāt tatpuruṣeṇa tu /
nikṣipya śirasā mantrī jātakarma vidhismṛtaḥ //
gandhapuṣpākṣataṃ dadyāt śirasā caiva jātakam /
tilena trayamāhṛtyā sūtakaṃ śuddhirucyate //
astreṇaiva tu saṃprokṣya īśānena samarcayet /
mānase vahnirūpantu dhyātvā vāhanaṃ śubham //
p. ४८)
saṃprokṣyeśāna mantreṇa datvārghyaṃ puṣpamiśritam /
tannāmakaraṇaṃ proktaṃ evaṃ saṃskārapañca yuk //
āvāhanādi sadyānnaṃ tanmudrādi viśeṣataḥ /
darbhairindhanamagnau tu upasthānaṃ hṛdākṣipet //
darbhaiścaivāsanaṃ kalpya darbhaiścottara visarjayet /
darbhaiścaiva paristīrya hṛdagni daśabhistathā //
dakṣiṇā cottarā caiva uttarādagharastathā /
pūrvāgre cottarāgraśca prāgādīni kramāt kṣipet //
raktākṣī caiva kālī ca caṇḍākṣī ca tathaiva ca /
ucchiṣṭeśvarī caiva pragādīni paristare //
pūrve ca paścime caiva uttarāgraṃ paristaret /
dakṣiṇe cottare caiva pūrvāgrañca paristaret //
uttamaṃ daśadarbhāśca atha pañca kuśena ca /
brahmāsanantu dakṣiṇyāṃ sthālyāsanañca paścime //
uttare praṇitā caiva agre pātrāsanaṃ tathā /
vāṇī vāgīśvarau caiva udvāsanamataḥ param //
sruksruvau ca ghṛtasthālīṃ praṇītāṃ prokṣaṇīṃ tathā /
samitkūrca caru darvī sirīñca kamaṇḍalum //
dravyapātrāṇi sarvāṇi vāmakāśopari nyaset /
adhomukhāni pātrāṇi dvandvarūpāṇi sādhayet //
p. ४९)
prokṣaṇī pātramādāya jalenaiva prapūrayet /
vitastimātramādāya tanmadhye granthasaṃyutam //
aṃguṣṭhānāmikābhyāntu udakotplavanaṃ kuru /
saṃskṛte naiva toyena prokṣya pātrāṇi varmaṇā //
sruksruvau cendhanādīni hemadravyāṇi dakṣiṇe /
samidhājya caruṃ lājān sarṣapañca yavaṃ tilam //
mudgañca vaiṇavaṃ caiva śrīpatraṃ kadalī phalam /
ajamāṃsarudhirañca matsyañcāsavasaṃyutam //
saṃsthāpya tena toyena prokṣayet tāna śeṣakān /
dravyahoma carvādīni pātrāṇyurdhvānanaṃ kuru //
badhvātha saptabhirdarbhai kūrcaṃ hotuśca dakṣiṇe /
āsanāmantrasaṃyuktaṃ aṣṭamudrā prakīrtitā //
āvāhanantu brahmāṇīmaṃganyāsamataḥ param /
gandhapuṣpañca dhūpañca saṃpādyabhyarcayet tathā //
prokṣaṇīñcennir-ṛte sthāpya kūrcaṃ jalapūritam /
japyantu vāruṇī mantraṃ * * cāgnau tu prokṣayet //
dvidarbhairgranthi saṃyuktaṃ nāsikaṃ tantu gṛhyate /
aiśānye sthāpanañcaiva * * * * * * * * //
praṇītānnair-ṛte sthāpya kūrcaṃ vā jalapūritam /
pūrvamantraṃ japaṃ kṛtvā * * * * * * * * //
p. ५०)
paścime cājyapātreṇa sthāpitantu vicakṣaṇaḥ /
kūrcantu sthāpitaṃ madhye tanmadhye ghṛtapūritam //
dvidarbhairdahanañcaiva ājyamadhye tu saṃspṛśet /
uttare visarjanañcaiva paścād darbhantu dāhanam //
sarpimadhye tu saṃyojya agnīnāntu pradakṣiṇam /
pūrvavatsarjanaṃ kṛtvā agnimekantu sarjayet //
sruksruve gṛhītvā tu agne sparśanameva ca /
sparśanaṃ bandhanaṃ kṛtvā ājyapātre tvadhomukham //
ājyena prokṣaṇīmindhamekaviṃśati saṃkhyayā /
pūrvadakṣiṇa paścāt tu uttare madhyame hunet //
sadyādi kaṇṭhavedhantu hṛdayānna prāśanam /
sadyena ca caulaṃ kuryād vāmadevenopanītakam //
aghoreṇa vrataṃ kuryāt puruṣeṇa samāpanam /
īśānena vivāhañca yathāvidhi purassaram //
sruksruveṇa gṛhītvā nair-ṛtyāndiśamādikam /
aiśānyāntaṃ hunet kṛtvā paścādvāyavamādikam //
āgneyāntaṃ hunet paścāt pūrvādyaiśānyamantakam /
indrādināmamantrantu homayet tu viśeṣataḥ //
mandroddhāra krameṇaiva mantrakośa vidhikramāt /
svāhānte devikā homaṃ nagaraṃ śāntivardhanam //
p. ५१)
putrapautrādi vṛddhiñca śrīdevī sannidhistathā /

asurādi pārśvaśvāntaṃ phaṭkārāntena homayet //
oṃkāraṃ saṃpuṭaṃ śreṣṭhaṃ huṃkārantu daśākṣaram /
puṣparthe ca vaṣaṭkāraṃ mūlamantreṇa kārayet //
evaṃ jñātvā tu mantrasya homayet tu vicakṣaṇaḥ /
homadravyāṇi sarvāṇi devayuktena sādhayet //
matsyantu śirasaṃ gṛhya māṃsānviṃ tu vai gṛhī /
khaṇḍamāmalakaṃ prakhya madyena saha homayet //
devi homantu śāntyarthaṃ nagarasya tu vardhanam /
kuṇḍañca sthaṇḍilañcaiva nalināmadhidevatā //
sruksruvādhi daivatyaṃ virālī śaktirucyate /
maṇṭapañca vitānañca namaskṛtaṃ * * * * //
devī caiva tu * * * saumya mūrtiriti smṛtam /
yahyasthāpayedastramidrādi kramayogataḥ //
pūrvantu dāpayed vajraṃ āgneyāṃ śaktimeva ca /
daṇḍantu sthāpayedyāmyāṃ nair-ṛtyāṃ khaḍgameva ca //
vāruṇyāṃ sthāpayet pāśaṃ vāya * * * * * * /
gadāñca sthāpayet saumyaṃ aiśānyāṃ śūlameva ca //
* * * * * * * mūrdhvantu padmavinyaset /
ityevaṃ lokapālānāṃ astrāṇāñca tridhāmataḥ //
p. ५२)
cayitvā vidhānena nirmālya jvālinīṃ dadet /
nirmālya jvālinīn dadyāt paścād devaṃ visarjayet //
devyā pradakṣiṇaṃ kṛtvā stuti japyopahāra ca /
praṇamya daṇḍavadbhumau devyā dhyānaparāyaṇaḥ //
gomayena tataḥ paścāt ghaṣayet susamāhitaḥ /
śudrakanyādvijānāntu udbhavo śāstrapāṭhakāḥ //
sarvatantra samācāra pāraśaivā prakīrtitāḥ /
pūjā homa viśeṣajñā iti śāstrassaniścayaḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ agnikāryavidhirnāma dvādaśa paṭalaḥ

dvimukhañcaika hṛdayañcatuśśrotraṃ dvināsikam /
āsyadvayañca ṣaṇṇetraṃ piṃgalaṃ saptahastakam //
trimekhalaṃ tripādañca saptajihvā samanvitam /
catuśśṛṃgaṃ vṛṣārūḍhaṃ bālāditya samaprabham //
upavīta samāyuktaṃ jaṭāmakuṭamaṇḍitam /
savyabhāge caturhastaṃ trihastamapasavyake //
sruksruvau cākṣamālāñca śaktiṃ dakṣiṇato kare /
tomaraṃ vyajanañcaiva ghṛtapātrantu vāmake //
hiraṇyā kanakā raktā kṛṣṇā caiva tu suprabhā /
atiraktā bahurūpā saptajihvā prakīrtitā //
p. ५३)
hiraṇyādi catasrastu jihvā dakṣiṇa vastrake /
tisrastu suprabhādyāsyurjihvā vai vāmavaktrake //
hiraṇyāvāruṇī jihvā kanakā madhyame sthitā /
raktā cottara jihvā syāt kṛṣṇā yāmyāṃ diśi sthitā //
suprabhā pūrva jihvā syādatiraktānale sthitā /
bahurūpeśa jihvā syājjihvā sthānaṃ prakīrtitam //
hiraṇyā śvetavarṇābhā kanakā raktavarṇikā /
raktā sā pītavarṇābhā kṛṣṇāyā dhūmravarṇakā //
suprabhā kṛṣṇavarṇābhā atiraktāruṇa varṇakā /
bahurūpā śyāmavarṇā sā jihvā varṇaṃ prakīrtitam //
śrotrāṇāmāhutiṃ kuryāt sarvavyādhibhayaṃ bhavet /
nāsikāyāṃ mahāpuṃkhaṃ cakṣuṣo sarvanāśanam //
keśe tu daridratā caiva tajjihvāyāntu homayet /
yātraṃ kāṣṭhaṃ tathā śrotraṃ yātradhūmantu nāmikā //
yātravajjvālanaṃ netra yātrabhasmantu tacchiram /
raktāyāṃ sarṣapaṃ hūyāt kṛṣṇāyāṃ lājahūyate //
suprabhāyāmapūpānāṃ atiraktāṃ tilaṃ hunet /
siddhārthaṃ bahurūpāyāṃ sarvāsu carurucyate //
śeṣadravyāṇi sarvāṇi kanakāyāntu hūyate /
anyajihvā sutaddhutvā sarvaṃ bhavati niṣkalaḥ //
p. ५४)
tasmāt sarvaprayatnena tat tajjihvā suhūyate /
sruksruvau caturaṃgulaṃ vicchinnaṃ ghṛtamāhutiḥ //
annamakṣa pramāṇaṃ syāt lājamuṣṭimitaṃ bhavet /
avataṃsa pradakṣiṇyāṃ ājyena juhuyāt tathā //
sati yadvādaśāṃgulyaṃ ṣoḍaśena tu homayet /
ājyenāṣṭaśataṃ hutvā havistatsamameva vā //
lājaṃ śatāṣṭakaṃ kṛtvā * * * * * * * * /
yajñapātrañca bhūmiñca darbhakūrca munistathā //
mānasī praṇitā jñeyā samidhā naiva śaktiṣu /
dinaṃ pratihutañcaiva atiraktā ca ṣaṭhayoḥ //
saptabāhusvarūpā ca agnijihvā prakīrtitā /
hiraṇyameka jihvā ca gaganañca dvijihvikā //
trijihvā raktavarṇañca kṛṣṇavarṇaṃ caturthakam /
pañcacaivātiraktā ca ṣaṣṭhayoḥ * * * * * /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ agnisvarūpaṃ nāma trayodaśa paṭalaḥ

mātṝṇāmarcanaṃ vakṣye śṛṇu tatvaṃ yathākramam /
ahardīpārcanaṃ vakṣye sarvapāpavināśanam //
āyuḥ putra vivardhante dhanadhānya vivardhanam /
ārādhanavidhiṃ pūrvaṃ strīśūdrāṇāntu varjayet //
p. ५५)
ārādhana viśeṣeṇa brāhmaṇādyādi varjitam /
pāraśava kule jāto devāgni gurupūjakaḥ //
śaivācāravrato nityaṃ śāktacāroviśeṣataḥ /
āryadeśasamutpanno dīkṣitaścāpi sarvadā //
vaidikaṃ tāntrikañcaiva devīnāmarcanā kramam /
yāmalokta prakāreṇa pratiṣṭhā homamārabhet //
grāme vā nagare vāpi pattane keṭakepi vā /
ācāryaśśiṣyasaṃyuktassnānaṃ kuryād yathākramam //
mantrasnānaṃ tataḥ kṛtvā bhasmasnānaṃ tataḥ param /
uttarābhimukho bhūtvā snānakārye viśeṣataḥ //
kālāgnimāditaḥ kṛtvā sadāśivaṃ tataḥ param /
virūpākṣaṃ japitvā tu kalpamantraṃ vicakṣaṇaḥ //
hṛdayañca śiraścaiva śikhā kavacameva ca /
netraṃ triṇetramastreṇa mantreṇa * * yāmantu dhāriṇam //
karanyāsaṃ tataḥ kṛtvā daśanyāsaṃ daśākṣaram /
samrā * * guṃ samāpte mantrasnānaṃ praviśyati /
pātraśuddhiṃ tataḥ kṛtvā mātrapuṇyāha vācanam //
sarvatra prokṣaṇaṃ kṛtvā pañcagavyantu sādhayet /
arcayitvā tu pātreṣu pratimuñcāpi vāruṇam //
p. ५६)
arcanantu sa pūjyena pādārghyācamanīyakam /
snānaṃ tatra tathā gandha dhūpadīpaṃ haviḥ kramam //
prathamadvāra devīnāṃ pūjayitvā viśeṣataḥ /
rakṣohaṇīṃ balihīni purvāyāṃ dvārapālakau //
sumukhī kāladaṇḍī ca dakṣiṇa dvārapālinī /
aditī muditī caiva paścimadvārapālinī //
kalinī śuktakarṇī ca uttaradvārapālinī /
* * * * ktaṃ pūrvadvārādīni pradakṣiṇam //
pramodinīnāṃ pūrveṇa abhayī tathā /
saṃginī paścime caiva saṃhitī cottare tathā //
vijayī raṃbhiṇī caiva ityete dvārayoginām /
gandhapuṣpaṃ tathā dhūpadīpañcaiva tu cārcayet //
daṇḍakuṇḍodarī bhīmī kīḍī vijaya vidyayā /
vyālāmukhī tathā caiva rājadevī triṇetriṇī //
nīlakeśī gatā caiva vāgīśvarī piśācinī /
iti vetāla bhūtāśca mātṝṇāmañjayastathā //
svanāma ca praṇavādye pūjayitvā yathākramam /
pādau prakṣālya cācamya garbhagṛhaṃ praviśati //
prathamaṃ vīrabhadraṃ ca mūlamantreṇa cārcayet /
brahmāṇī caiva sāvitrī mānastokā maheśvarī //
p. ५७)
yujatiścaiva kaumārī idaṃ viṣṇuśca vaiṣṇavī /
mānastokā tu vārāhī indrāṇīndrabalā tathā //
śanno devī ca cāmuṇḍī snānamantraṃ prakīrtitam /
śuklavāsaśca vīrañca brahmāṇī sitavāsasā //
īśvarī śvetavāsāstu kumārī sindhūravāsasā /
vaiṣṇavī pītavāsāstu vārāhī kṛṣṇavāsasā //
indrāṇi ca dukūlañca cāmuṇḍīraktavāsasā /
vighneśaṃ khaḍgavaṃsañca pratyekaṃ vastramucyate //
mukhaṃ hariberañca brahmāṇī gandhamucyate /
īśvarīmāñca gaṇḍañca kaumārī kuṃkumaṃ tathā //
vaiṣṇavī rājakasturī vārāhī tu niryāsakam /
ārdrameṣañca indrāṇi cāmuṇḍā raktacandanā //
śakyacandana lepe tu vīravighnaṃ samāpayet /
ketakī jātipuṣpantu gaṇeśañca tathārcayet //
karavīraṃ vīrabhadraṃ ca brahmāṇī śvetapadmakam /
śvetārkamīśvarī caiva kaumārī kumudantathā //
vaiṣṇavī tulasī caiva vārāhī mallikā tathā /
jātipuṣpantu indrāṇī cāmuṇḍāraktapadmakam //
gugguluṃ vīrabhadrañca śitārī ca caturmukhīm /
īśvarī agaruñcaiva kaumārī devadārukam //
p. ५८)
vaiṣṇavī sūnadhūpañca pañca vārāhī ājya dhūpakam /
indrāṇī caiva niryāsaṃ cāmuṇḍī jātidhūpakam //
vighneśamagaruñcaiva śitārī sarvadevatā /
gandhamantreṇa gandhañca puṣpamantreṇa puṣpakam //
dhūpamantreṇa dhūpañca dīpamantreṇa dīpakam /
tat tadgāyatri mantreṇa tat tanmūlaṃ japet kramāt //
tat tadbimbantu saṃpūjyamāvāhyābhyarcayet kramāt /
śuddhānnaṃ vīrabhadrasya vighneśañca nivedayet //
brahmāṇī pāyasānnaṃ ca īśvarī kṛsarānnakam /
haridrānnañca kaumārī vaiṣṇavī ca gulānnakam //
vārāhī caiva māṣānnāmindrāṇī mudgameva ca /
raktānnaṃ rudhirañcaiva cāmuṇḍyāstu nivedayet //
naivedyamantramuccārya tat tadbherīṃ nivedayet /
ādyodyādi kramaṃ kuryāt vīramāśravaṇaṃ tathā //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ mātrarcanaṃ nāma caturdaśaḥ paṭalaḥ

vighneśaṃ vīrabhadrañca samidbilvaṃ tathocyate /
brahmāṇī ca palāśañca arkamāheśvarī tathā //
audumbarantu kaumārī aśvatthaṃ vaiṣṇavī tathā /
vārāhī vṛkṣamevaṃ syāt indrāṇī khadirantathā //
p. ५९)
nyagrodhañcaiva cāmuṇḍā samidhastatra kīrtitāḥ /
ūrdhvaṃ pṛdhak pṛdhak vāhye hūyate samidhantathā //
eteṣāmapyalābhe tu palāśaṃ sarvahūyate /
ekaikanāmahūyante svanāmāvāhayet tathā //
pādasyācamanīyādi snānamantraṃ yathārcayet /
gandapuṣpantathā dhūpandīpañcaiva haviḥ kramāt //
geyādi tālasaṃyuktaṃ bahuvīrārcanaṃ bhavet /
sarvalokahitaṃ puṇyaṃ sarvadhānya samṛddhidam //
duṣṭagrahavināśārthaṃ viśiṣṭāgrahameva ca /
sarveṣāmeva rakṣārthaṃ mātṛloke mahīyate //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ bahuvīrārcanavidhirnāma pañcādaśaḥ
paṭalaḥ

garuḍauvāca //
namastubhyaṃ lokānāṃ jayakāraṇaṃ /
sarveṣāmeva lokānāṃ bhaya śāntivivakṣita //
sarveṣāmeva bhūtānāṃ lokālokanibaṃddhanam /
tvayā ca pālitaṃ sarvaṃ prajānāṃ hitakāraṇa //
rākṣasai paribhūyiṣṭhā tārakādiṣu tatvavit /
viṣṇuruvāca //
sṛṣṭisthitiśca saṃhāra kāraṇaṃ trividhaṃ bhavet /
trividhaṃ lokasaṃsṛṣṭistrividhaṃ lokacāritam //
p. ६०)
yajanaṃ caturvidhaṃ bhogaṃ prāṇināñca caturvidham /
caturvidhañca caritaṃ sarveṣāñca sukhāvaham //
evamācaritaṃ lokaṃ brahmamantrasamudbhavam /
tātkālika paritrāṇaṃ rākṣasānāmupādhitaḥ //
rākṣasānāṃ vadhārthāya navaśaktyādi bhedataḥ /
navaśaktyā navākārā lokānāṃ hitakāmyayā //
yadbhuvaṃ nāśayet kartuṃ tadrūpaṃ tribhisaṃyutam /
tatkālena tu saṃrūḍhaṃ ghorarūpaṃ bhayaṃ bhavet //
śaktīnāṃ nāśayogantaṃ * * * * * * * * /
tasya śāntiṃ prakurvīta * * * * * * śakti //
* * * * * * * nāśayogamataḥ param /
tasya śāntiṃ prakurvīta tisrastāḥ parikīrtitāḥ //
śakti śāntiṃ viśeṣeṇa mātṛśāntiṃ vidhīyate /
grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi pattanaṃ vāpi kārayet //
tatra śāntiṃ viśeṣeṇa prajānāṃ hitakāraṇam /
mātṝṇāṃ sthāpayet tatra sarvabhūtasukhāvaham //
grāme vā nagare vāpi uttare cālayaṃ bhavet /
prācyāmatha prakūrvīta pūrvadvārādibhiḥ kramāt //
śilāmayaṃ lohamayaṃ maṇimadvṛkṣameva ca /
śilāmayaṃ mokṣakāmasya lohānāṃ kīrtivardhanam //
p. ६१)
ratnānāṃ śrīkaraṃ kuryāt mṛṇmayaṃ śāntikaṃ bhavet /
prāsādagarbhamānena dvāramānaṃ tathaiva ca //
athavā yajamānena daśatālakrameṣu ca /
pratiṣṭhāyāṃ viśeṣeṇa yajamānaṃ yathākramāt //
sakalaṃ niṣkalañcaiva niṣkalaṃ vakulaṃ tathā /
mūlamantreṇa saṃyuktaṃ śaktimantreṇa vinyaset //
tat tatkīrtiṃ pratiṣṭhāpya tat tad devantu bhāvayet /
gandhapuṣpaṃ tathā dhūpadīpañcaiva haviḥ kramāt //
nivedyaṃ tatra vidhivadyathā śāstrakrameṇa tu /
pratiṣṭhotsavakarmāṇi yathālābhaṃ krameṇa tu //
dhvajārohaṇa pūrve tu aṃkurārpaṇa karma ca /
ekaviṃśati nakṣatraṃ ṣoḍaśāhaṃ caturdaśa //
dvādaśāhaṃ navāhaṃ vā dīkṣayen mātrakotsavam /
kujavārādi bhaumāntaṃ arkavārādi bhaumakam //
somavārasya rātrau tu adhivāsamataḥ param /
* * * * * * * * * * * *
hitam //
devyāsanaṃ tataḥ kṛtvā * balimatpradakṣiṇam /
bali pradakṣiṇaṃ kṛtvā * * * ya samanvitam //
praviśenmaṇṭapaṃ tatra * * * * * * * * /
madhye pīṭhaṃ prakurvīta catussūtrasamanvitam //
p. ६२)
purāyudhasamāyuktaṃ ṣaḍvargaṃ sahasaṃyutam /
śaktirvai toraṇairyuktaṃ sarvālaṃkāraśobhitam //
tanmadhye balinikṣipya pañcāyudhasamanvitam /
putrakaścitrakaścaiva sahamudrāṃ prayojayet //
brahmasthānaṃ viśeṣeṇa mudrāpīṭhaṃ prakalpayet /
prāsādapūrva bhāge tu yāgamaṇṭapamuttamam //
madhye vedīṃ prakurvīta catustāla pramāṇataḥ /
ekatālasamuttheyaṃ pramāṇaṃ parikīrtitam //
vṛttaṃ vā caturasraṃ vā agnikuṇḍaṃ yathākramam /
diśeṣu caturaśrantu videśe vṛttamuttamam //
catuṣṣaṣṭistadardhañca ṣoḍaśañcāṣṭa homayet /
navāṃgahīnā na badhirā na śaṭhā na jalastathā //
sarvāvayavasaṃyukta svarūpa priyadarśana /
mātṛdīkṣā ca saṃyuktassarvaśāstraviśāradaḥ //
yāmalānāntu sarveṣā vācyavācakasaṃyutān /
sarvabhūtadayāyuktān mantratantra parāyaṇān //
evantu lakṣaṇairyuktamācāryantu viśeṣataḥ /
devāgniṃ pūjayet pūrvaṃ īśānādi yathākramam //
makuṭaṃ tatra khacitvā tu hastamātra pramāṇakam /
trivedīṃ tatra kurvīta caturaśraṃ samaṃ tathā //
p. ६३)
catustridvyaṃgulaṃ kuryāt pramāṇaṃ tatra kārayet /
ācāryassādhakaścaiva samayī putrakastathā //
kelake paricāreṇa śāntiṃ kuryād viśeṣataḥ /
devyāgni janitaḥ pūrva īśānyāṃ diśi yojayet //
dakṣiṇe bhairavāgnistu pūrve vā ca tathaiva ca /
mayitvāgniṃ viśeṣeṇa śrotriyāgnimathāpi vā //
athavā mantrasaṃskāramagnibīje samanvitam /
dravyādi viśvasaṃyuktaṃ mūlamantreṇa homayet //
dravyahīnaṃ viparīte ca tadbhavet //
dravyā * * * * * ca kriyāyā sahavartate /
prāyaścittaṃ prakurvīta * * * * * homayet //
miyājya caruṃścaiva * * * saktutulastathā /
lājañca sarṣapañcaiva krameṇa vidhiyojayet //
dravyānte paśusaṃskāra yojayet tu vicakṣaṇaḥ /
homaṃ tatra prakurvīta bhairavāgnimihocyate //
śāntikaṃ pauṣṭikañcaiva ābhicārakameva ca /
śāntikaṃ yojayet tatra sṛṣṭinyāsaṃ prakīrtitam //
pauṣṭikaṃ yojayet tatra sthitinyāsaṃ prakīrtitam /
ābhicārakasaṃyojya saṃhāranyāsamucyate //
p. ६४)
sātvikārājasañcaiva tāmasīñca guṇatrayam /
sātvikaṃ sthāpanaṃ kālaṃ rājasaṃ śāntikarmaṇi //
tāmasamābhicāreṇa krameṇa sahavartate /
kālañcaivāvakālantu śubhaṃ vā tvaśubhaṃ bhavet //
dine muhūrte tatraiva yoge ca karaṇānvite /
sarvayogaṃ viśeṣeṇa bandhuyogaṃ viśeṣataḥ //
yatra yogakriyāyogaṃ tatra bhāgyamudāhṛtam /
vedādi ca manuṣyāṇāṃ buddhirbhavati niścalā //
nirmalaṃ nispṛhasvaste nityāṃśāśvatamavyayam /
ārādhayetsasaṃbandhaḥ yogamokṣa karānvitam //
sarvayogaphalañcaiva mātṛśāntiṃ viśeṣataḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāmutsavavidhiṃ nāma ṣoḍaśa paṭalaḥ

athāssaṃpravakṣyāmi ekavīryutsavaḥ param /
mahāśāntikaraṃ puṇyaṃ sarvapāpavināśanam //
akālamṛtyuśamanamāyurārogyavardhanam /
subhikṣaṃ gobalañcaiva hastyaśvanaravardhanam //
bhūmikaṃpavināśārthaṃ tathā pretavināśanam /
gṛhajāravināśārthaṃ bhūtadṛṣṭivināśanam //
p. ६५)
rājasenā sukhārthañca sadasi jayameva ca /
mahāmāri prasaṃkīrṇe pāṣāṇe varṣantayā //
ulkāpāte niśāndahe * * * * tathaiva ca /
tarā pravātane caiva dīkṣāntena tathaiva ca //
diśopi ca vane caiva mahāvāta pravartane /
durbhikṣe raṣṭrakalahe hastyaśvavyādhipīḍite //
utsavaṃ kārayen mantrī śāstradṛṣṭena karmaṇā /
ekaviṃśed dine pūrve dundubhirbhramaṇaṃ kuru //
dundubhirlakṣaṇaṃ vakṣye tadvarṣagrahaṇantathā /
* * ñcavatālañcaśi * * raktacandanam //
saptāhaṃ tathā pūrve dundubhiḥ praharaṇe budhaḥ /
pūrvavatkārayetsarvaṃ yathāvidhi purassaram //
tilacūrṇasamāyuktaṃ gulakhaṇḍasamanvitam /
kadalī phalasaṃyuktaṃ pūrikā khaṇḍasaṃyutam //
evaṃ baliṃ tato dadyāt navākṣareṇa mantravit /
navākṣareṇa mantreṇa kuṭhārañcābhi mantrayet //
punaḥ prabhāte vimale śubhagrahasamanvitam /
astreṇa codayedvṛkṣaṃ bhakti yukto dṛḍhavrataḥ //
sānte naiva tu mantreṇa kartavyaṃ lakṣaṇānvitam /
śilpinā tu kṛtā sarvaṃ dundubhiśca manoharā //
p. ६६)
ṣaṭtālāya tathoktāni uttamaṃ tatra prakīrtitā /
daṇḍannāha saṃyuktaṃ paṃkajāsana saṃyutam //
śubhadinasamāyuktaṃ cottamā dundubhiḥ śuciḥ /
catustālaṃ samārabhya madhyamā dundubhirbhavet //
tadardhanāha saṃyukta tatvātmāsanasaṃyutam /
dvitālāyāmasaṃyuktaṃ tadardhannāha saṃyutam //
athavā dundubhirjñeyā vaktrāsana saṃyutam /
dundubheruktamānañca tryaṃgulā bālanaṃ bhavet //
dvyaṃgulaṃ bahulaṃ proktaṃ madhyamānañca kīrtitā /
dundubheradhamāyāmamekāṃgulamudāhṛtam //
uttamā madhyamā caiva adhamā ca prakīrtitā /
evandundubhimutpādya balikāryaṃ samārabhet //
mānayet śilpinaṃ paścāt vastraiśca candanādibhiḥ /
pariṇāhaṃ ca kuṇḍasya pūrvaṃ vai yojayedbudhaḥ //
tryaṃgulaṃ dundubhiścaiva madhyamañcottamaṃ bhavet /
dvyaṃgulamadhamañcaiva dundubhiśca prakīrtitāḥ //
kuṇḍalaṃ kanyasaṃ proktaṃ dundubhiścaiva cāṃgulam /
uttamādi krameṇaiva kuṇḍalaṃ procyate kramāt //
dundubhiṃ chādayet tatra bhavāvai carmaṇā budhaḥ /
chādayau vaiddha kālaiśca dundubhiśca manoharā //
p. ६७)
evaṃ dundubhimutpādya saghoṣa * * * * * /
dundubhiṃ tatra cābhyarcya ācāryo mantravigrahaḥ //
* prāsādapurato maṇṭapañcaturaśrakaiḥ /
catudvārasamopetaṃ catustoraṇamaṇṭape //
daśahasta pravistāra * tulāṃkuratobhitam /
tanmadhye vedikāyāntu tanmadhye maṇḍalaṃ kuru //
śālibhistaṇḍulaṃ kuryāt aṣṭadroṇaiśca tat tathā /
taṇḍulaiśca tadardhaiśca tilaiḥ kuryād yathā kramam //
pañcaikoktasūtrāṇi kārayet taṇḍulopari /
sūtrāṇi kārayet samyag yathāvidhi purassaram //
ekaikāntaritastasmin ekaścaiva padā hunet /
śobhitaśca tilai * * * koṣṭheṣu vicakṣaṇaḥ //
dundubhiṃ vinyaset padme navākṣareṇaiva buddhimān /
kalaśān vinyaset tatra sūtreṇaiva viceṣṭitān //
kalaśānaṣṭau tu vinyasya śuddhagandhodakānvitān /
madhye tu vinyaset brahman pañcaratnaṃ viśeṣataḥ //
ekavīraṃ nyaset tasmin navākṣareṇa buddhimān /
aṣṭadikṣu nyaset kuṃbhān navākṣareṇa buddhimān //
cūtapallavasaṃyuktān gandhacandanamanvitām /
agnikāryaṃ tathā kuryāt yathāvidhi purassaram //
p. ६८)
ekavīryārcana sahita saptanyaset budhaḥ /
vīrabhadrādisaṃyuktaṃ gaṇeśānasamanvitam //
dakṣiṇe caiva vedyāṃ vā agnikāryañca kārayet /
(śuklapakṣe tu śānti śāstradṛṣṭena karmaṇā //)
agnikāryaṃ punaḥ kṛtvā prokṣayet * * * punaḥ /
dundubhiṃ tatra vinyasya tataḥ prabhṛttiṃ yojayet //
īdṛgbhūtamanojñāñca dundubhiñca samāharet /
śuklapakṣe tu śāntī śāstradṛṣṭena karmaṇā //
sarvālaṃkārasaṃyuktā sarvābharaṇabhuṣitā /
ekavīrañca paramāṃ haṃsārūḍhāṃ manoharām //
navarūpāṃ muktakeśīmekavīrī manusmaran /
sarvābharaṇasaṃyuktāṃ manojñā lakṣaṇānvitā //
dundubhiṃ praharedvāpi navākṣareṇa buddhimān /
kṛtayugermared devimekavīriṃ vicakṣaṇaḥ //
brahmāṇāṃ paramāṃ śuddhāṃ sarvābharaṇabhūṣitām /
īdṛgbhūtāṃ parāṃ dhyātvā dundubhiṃ tāḍayet punaḥ //
navākṣareṇa saṃtāḍya devīṃ dhyātvā tu tatparam /
evaṃ saṃtāḍya yatnena utsavaṃ kārayedbudhaḥ //
ekavīryā * * brahma dundubhiṃ tāḍayet kramāt /
dundubhestāḍanaṃ vakṣye yathāvidhi purassaram //
p. ६९)
devyālayaṃ purastāttu maṇḍapaṃ caturaśrakam /
gomayena samālipya sitacūrṇena śobhitam //
maṇṭape caturaśrantu dvihastāyāmasaṃyute /
śālibhiścāṣṭabhi droṇairmaṇḍape sthaṇḍilaṃ kuru //
sūtrāṇi kārayet tatra taṇḍulena vicakṣaṇaḥ /
pañcottarāṇi sūtrāṇi cottarāṇi mukhāni ca //
dakṣe tathaiva sūtrāṇi sūtrayet tatra vittamaḥ /
sadarbhaistaṇḍilaiśśubhraiḥ vikiret tu samaṃ tathā //
ekaikāntaritaṃ koṣṭhaṃ caturdikṣu haret punaḥ /
navapadeṣu padmaṃ syāt aṣṭapatraṃ sakarṇikam //
tilāḍhakena vā likhyamaṣṭapatradalānvitam /
karṇikā kesaropetaṃ caturgātrasamāyutam //
navākṣareṇa japtena vastrapūtena vāriṇā /
prokṣya ca taṇḍulaṃ paścāt dravyāṇi prokṣayed budhaḥ //
āsanaṃ kalpayitvā tu gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
devyāstu dundubhintatra nyastvā saṃpūjya ca kramāt //
raktasūdagandhapuṣpadhūpadīpa samanvitam /
raktavastre tu paridhānaṃ raktacandana carcitam //
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ mātṝṇāmutsavepi ca /
ekavīraṃ tadāvāhya ekavīrañca deśikaḥ //
p. ७०)
āvāhayet tato devīṃ kalaśeśaṃ vicakṣaṇaḥ /
kalaśasya dakṣiṇe bhāge dundubhiñcāpi vāsayet //
tasyaiva dakṣiṇe bhāge homaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
tasminnadhivāsayed devamācāryaṃ mantravigraham //
prabhāte vimalādevīṃ kalaśasya ca deśikaḥ /
nivedyantu pradātavyaṃ naktacārīḍakena tu //
kalaśāya niveditvā yathā codbhavameva ca /
evaṃ kṛtvā samāsena dhvajārohaṇa tatkṣaṇāt //
nagare pattane vāpi grāmaṃ grāmāgrake pure /
kheṭake ca tathā brahman āśīrvādaṃ samuccaran //
antarikṣe tu ye devā bhūpātāleṣu ye sthitā /
parvatāgreṣu ye devā mahāmerau ca saṃsthitā //
navakhaṇḍeṣu ye devā samudrādhivāsinastathā /
pādamārge ca ye devā saptadvīpeṣu ye sthitā //
yoginī śākinī caiva ḍaṃbhinī ca vilāsinī /
cāriṇī maghavāsi ca ganībhakta parāyaṇī //
catuṣṣaṣṭistathā devā upavāsaparāyaṇā /
aṃbubhakṣāśca ye devā vāyubhakṣāśca ye sthitā //
utsave ekavīryāśca vāgacchantu manoharā /
evamuktaṃ krameṇaiva dundubhestāḍanaṃ kuru //
p. ७१)
śatakoṭi sahasrāṇi pretavetālakāstathā /
āyuṣmikasahasrāṇi piśācāyāstu jātayaḥ //
āgachantu mahādeva ekavīryutsave śubhe /
nānākoṭi sahasrāṇi ye śiṣṭā siddhajātayaḥ //
aṣṭakoṭi sahasrāṇi aṣṭakoṭi piśācakā /
aṣṭakoṭi gaṇāssarve āgachantu mahotsave //
ekavīryutsave śubhre saptakoṭi śatāni ca /
ayutañcaiva pañcāśīnmātṛbhedāśca ye sthitā //
āgachantu mahādevya ekavīryutsave pare /
brahmāviṣṇuśca rudraśca dvādaśāditya eva ca //
vasvaṣṭāpsarasañcaiva munaye deva parvata /
brahmādi samagāpīyat tathā cendrasamāmatāḥ //
ete cānye ca bahavo ekavīryutsave pare /

āgachantu mahāśīghramekavīryutsavārthakam //
indrāgniśca yamaścaiva nir-ṛtī varuṇastathā /
vāyuścaiva kuberāśca īśānaścaiva eva hi //
āgachantu mahādevya ekavīryutsave śubhe /
asurāśca surāścaiva gandharvāśca piśācakāḥ //
yakṣāśca garuḍāścaiva kinnarāśca marudgaṇāḥ /
āgachantu mahādeva ekavīryutsave śubhe //
p. ७२)
nāgāśca bhūtavetāla brahmarākṣasa eva ca /
anekaśobhā saṃyukte grahadhvaja samākule //
pūrṇakuṃbhasamāyukte kadalī toraṇairyute /
dhūpadīpasamāyukte divyavīthi samanvite //
sadāsī gaṇasaṃkīrṇe sakīrṇe yo vīthī mātṛśobhite /
nṛttagītasamāyukte divyastrī pariśobhite //
āhṛtenagare caiva pattane kheṭake tathā /
grāme grāmāgrake caiva ekavīryutsavaṃ prati //
purogāścaiva he devā āgachantu yathāvaham /
baligrāhantu vassarve yathāvidhi viśeṣataḥ //
kadalyodanasaṃyuktamajanāḍī śataṃ yutam /
pūrikhaṇḍāgrasaṃyuktaṃ ajānāṃ rudhiraṃ yutam //
matsyamāṃsasamāyuktaṃ apūpakhaṇḍamanvitam /
tilacūrṇasamāyuktaṃ lājasaktu samanvitam //
dundubhirbhramaṇe kāle baliṃ sarvatra kārayet /
dundubheśca baliṃ dadyāt ajasapta ca pātaye //
grāmavīthi pathe caiva daśadikṣu baliṃ haret /
ācāryaṃ pūjayet tatra vastra hemāṃgulīyakaiḥ //
naikābharaṇajālaiśca gobhūmikāñcanādibhiḥ /
pūjayet tu viśeṣeṇa ācāryastu viśeṣataḥ //
p. ७३)
mātṛdīkṣā samāyuktaṃ abhiṣeka trayānvitam /
evaṃ saṃpūjya taṃ brahman bhaktiyuktaṃ dṛḍhavratam //
navākṣareṇa mantreṇa sarvakṣetra baliṃ kṣipet /
asmatamravyeyatamraṃ sarvakāryeṣu yojayet //
kalaśantu triśulañca ghaṇṭāḍamarukantathā /
mātṛghoṣasamāyuktaṃ divyastrībhissamākulam //
vitānadhvajasaṃyuktaṃ dharajālasamanvitam /
kṣurikā khaḍgasaṃyuktaṃ sarvālaṃkāraśobhitam //
grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi pattanañca purañca vā /
grāmaṃ nagarake vāpi dundubheḥ praharaṃ kuru //
aṣṭadikṣu catusandhau brahmasthāne viśeṣataḥ /
pūrvoktāścaiva ye devā tattatsthāneṣu yojayet //
pūrvoktañca baliñcaiva tattatsthāne tu dāpayet /
navākṣareṇa mantreṇa svanāmapadasaṃyutam //
baliñca dāpayet tatra daśadikṣu yathākramam /
ekavṛkṣe ca prāsāde catuṣpatre śṛṃkhalānvite //
tripathe dvipathe caiva sarvasandhiṣu nikṣipet /
vāpī kūpataṭāke ca puradvāre baliṃ haret //
śmaśāne balidānañca hastakṛte baliṃ kṣipet /
evaṃ samāsataḥ proktaṃ baliṃ gṛhṇantu dundubhiḥ //
p. ७४)
pīṭhaṃ tatra prakartavyaṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā /
catuśśṛṃgaṃ bhaved dikṣu ekahastasamanvitam //
vidikṣu vartulaṃ kuryāt lakṣaṇena samanvitam /
hastāndhikamugrataḥ proktaṃ mekhalātrayasaṃyutam //
brahmasthāne caturhastaṃ tadardhaṃ madhyamaṃ bhavet /
mekhalātrayasaṃyuktaṃ kāraṇena samanvitam //
nagaradvāradeśe tu sāśrañca pīṭhamucyate /
devālayānāṃ purataḥ pīṭhaṃ vai caturaśrakam //
pūrvavat kārayet pīṭha lakṣaṇenasamanvitam /
evaṃ pīṭhaṃ prakartavyaṃ daśadikṣu yathākramam //
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaṃ dundubhiḥ bharmaṇaṃ param /
devānāmāgamārthañca bhūmidānaṃ tathaiva ca //
baliñca nikṣiped brahman yāvad deva vratāntakam /
pūrvoktañca baliṃ teṣu pīṭheṣu ca vinikṣipet //
navākṣareṇa matimān ekavṛkṣabaliṃ dadet /
grāme ca nagare caiva pattanaṃ kheṭakaṃ tathā //
utsavabhrama kālosi yātrāhomantu kārayet //
iti brahmayāmale utsavavidhāne dundubhiḥ praharaṇaṃ nāma saptadaśapaṭalaḥ

p. ७५)
mātṛśānti vidhiṃ vakṣye sarvaśāntikaraṃ śubham /
sarvavyādhiharaṃ śubhraṃ sadāvijayavardhanam //
akālamṛtyuśamanaṃ putrapautrādi vardhanam /
mahāvighnapraśamanaṃ mahāśāntikaraṃ param //
saptāha tritaye pūrve utsava prahed budhaḥ /
taddine cārdharātre tu dundubhestu paribhrame //
brahmāviṣṇuśca rudraśca sadāśiva śivastathā /
vasubhiścāṣṭabhiścaiva dvādaśāditya eva ca //
rudra ekādaśassarve arcayitvā samanvitān /
indrāgniśca yamaścaiva nir-ṛtī varuṇa vāyavaḥ //
someśānagaṇāssarve āgachantu mahotsave /
śuciṣṭā ca piśācāśca bhūtavetāla jātayaḥ //
kūśmāṇḍaguhyakā nāgā siddhā yakṣāmarudgaṇāḥ /
vidyādharāśca gandharvā āgachantu mahotsavam //
bhūloke ca yathā deva bhuvarloke ca devatā /
svarloke ca ye deva maharloke ca devatā //
janaloke ca ye devā tapo loke ca devatā /
satyaloke ca ye devā āgacchantu mahotsavam //
atalādiṣu pātāle āgacchantu mahotsavam /
divyantarikṣa ye devā bhūpātālepi ye sthitā //
p. ७६)
āgachantu ca ye devā ekavīryutsavārthakam /
girikandaradurgeṣu śmaśāne vana devatā //
prāsāde garbhagehe vā prākāre parivārake /
gopurābhyantare devā āgachantu mahotsavam //
dundubhiṃ prahared devīṃ tadrātrau balidāpayet /
dhvajamāropayeddhīmān daśvihantaṃ dinepi vā //
saptāhe ca tathā kuryāt mūlamantreṇa dāpayet /
candanaṃ campakañcaiva kramukanālikerakam //
yājñikaṃ veṇudaṇḍaṃ vā prāsādadviguṇocchrayam /
pañcadaṇḍāśca purataya dhvajānāṃ vidhīyate //
utsavasya tu pūrve tu saptārthe maṃgalāṃkuram /
balibhramaṇavelāyāṃ vāmamārgeṇa gamyatām //
ehikāmādri phaladaṃ baliṃ sarvatra dāpayet /
śāntyartha sarvamārgeṇa apasavyena puṣṭidam //
tasmāt sarvaprayatnena vāmamārgeṇa gamyatām /
pālikā ghaṭikā caiva śarāvā trividhā bhavet //
pratyekaṃ nava gṛhṇīyāt sapte vātha samācaret /
tilasarṣapamudgāni yavamāṣa kulutthakam //
priyaṃguśimamālī ca nava bījaistu /
navākṣareṇa matimān sajapatvā tu samāhitam //
p. ७७)
tāmbulandāpayet tatra sarvebhyaśca yathākramam /
āṣāḍhe kṛṣṇapakṣe va aṣṭamyāntu viśeṣataḥ //
utsavaṃ kārayet samyak pūjayet tu sadeśikaḥ /
trikālaṃ vā dvikālaṃ vā balibhramaṇayorapi //
tasya vāmena mārgeṇa balibhramaṇakaṃ kramāt /
prathamaṃ brāhidivasaṃ dvitīyamīśvarīṃ viduḥ //
trayakaumāri divasaṃ caturthaṃ vaiṣṇavī tathā /
pañcamī pañcadivasaṃ ṣaṣṭhīmindrāṇireva ca //
saptamaṃ bhadrakālī ca divasaṃ balimucyate /
śatadroṇi tadardhaṃ vā tadardhaṃ vā tadardhakam //
ṣaṣṭhadroṇamathā caiva caturdroṇamathāpi vā /
dvayadroṇamathā caiva kanyasaṃ śivameva ca //
āḍhakenaiva vāsiddhaṃ śālitaṇḍulasiddhakam /
śvetapadmasamāyuktaṃ gandhokasamanvitam //
pāyasena baliṃ dadyāt brahmāṇī divase budhaḥ /
śvetārka kusumairyuktaṃ kṛsarānnantu saṃyutam //
balimetadvijānīyānmāhegrī divasaṃ kramāt /
kumudotpalapuṣpantu haridrānnasudodakaiḥ //
kaumārī divase kuryāt ekacitto sadā dadet /
vaiṣṇavī tulasī caiva gulānnantu baliṃ dadet //
p. ७८)
mañjikāmāṣamannaṃ ca vārāhī divase yutam /
jātipuṣpantu mudgānnaṃ indrāṇī balimucyate //
raktapaṃkajasaṃyuktaṃ raktānnaṃ raktamiśrakam /
cāmuṇḍī divase kuryāt vidvānmantreṇa mantritam //
navākṣareṇa mantreṇa tattannāma samanvitam /
tat tad dine baliṃ dadyāt tat tanmudrāṃ pradarśayet //
catuṣpathe tripathe ca dvipathaika padandadet /
nava pīṭhe ca dātavyaṃ grāmadvāre tathaiva ca //
ekavṛkṣe taṭāke ca prākāre dīrghikeṣu ca /
śivālaye sabhāsthāne viṣṇusthāne ca dāpayet //
durgājyeṣṭhālaye caiva āryasthāne tathaiva ca /
śrīsthāne skandasthāne ca vighnasthāne viśeṣataḥ //
bauddhasthānantu kartavyaṃ arhasthāne tathaiva ca /
indrāgni yamasthāne nir-ṛti varuṇa vāyavaḥ //
someśānake caiva kramād datvā baliṃ dadet /
kanyāyāṃ darśane caiva brāhmaṇānāntu darśayet //
bhinnanāsikayaścaiva cakravākastathaiva ca /
atra cevetarādevya dūtyaścaiva sa yoginīm //
etānnadṛṣṭamātreṇa baliṃ sarvatra dāpayet /
paribhramaṇavelāyāṃ mudrānṛttaṃ samācaret //
p. ७९)
tat tad dineṣu kartavyaṃ tat tanmudrāṃ samācaret /
anyathā kārayed yastu vyādhiśokabhayaṃ bhavet //
brahmāṇī divase kuryāt brahmāṇī krīḍameva ca /
māheśī divase caiva māheśī krīḍameva ca //
kaumārī tad dine caiva tat krīḍānāṃ samācaret /
vaiṣṇavī dinamevantu vaiṣṇavī krīḍamucyate //
vārāhī divasenaiva vārāhī krīḍameva ca /
indrāṇī divase kuryāt indrāṇī krīḍakārayet //
cāmuṇḍī divase kuryāt cāmuṇḍī krīḍakārayet /
ekavīrīṃ tataḥ kṛtvā kāmarudrāntu kārayet //
kailāsamudrayā kuryāt caṇḍikāmudrayā kuru /
tat tad deva na vā kuryāt mudrā nṛttaṃ yathā kramam //
mudrā nṛttaṃ tu kartavyaṃ hāsanakrīḍanādiśet /
mudrānṛttaṃ viśeṣeṇa kārayet sarvayatnataḥ //
nṛttakastu śivaṃ proktaṃ pāṭhakastu pitāmahaḥ /
prekṣaṃ bhadrakālādi tasmāt tu putrakastathā //
* * * * * caiva tasmāt pādaśivasmṛtaḥ /
śivapāde samutpannaṃ tena pādapa ucyate //
sarvaśāntisthitānyatra mudrānṛttaṃ tu kārayet /
grāmamadhye prakartavyaṃ mahāmudrāṃ samācaret //
p. ८०)
subhikṣaṃ kṣetramārogyaṃ putrapautra vivardhanam /
tasmāt sarva prayatnena grāmamadhyeṣu kārayet //
mudrālakṣaṇamevoktaṃ ayāgamadhunā śṛṇu /
karakañcākṣamālā ca brahmāṇī cāṃgamudrayā //
hariṇaṃ paraśuñcaiva māheśī cāṃgamudrayā /
vajraśakti dharañcaiva kaumārī cāṃgamudrayā //
śaṃkhacakradharañcaiva vaiṣṇavī cāṃgamudrayā /
halañca musalañcaiva vārāhī cāṃgamudrayā //
vajraśakti dharañcaiva indrāṇī cāṃgamudrayā /
śūlakhaḍgadharañcaiva kaṭvāṃgaṃ nāgapāśakam //
keṭakañca kapālañca ghaṇṭā ḍamarukaṃ tathā /
aṃgantu caṃḍikānāntu idānīṃ śṛṇumudrikām //
nṛttakāle prayoktavyaṃ eṣāṃ sarvātmanā budhaḥ /
lohena kārayet sarvaṃ matsavāṃga yathākramam //
pañcaraṃga triraṃgaṃ vā ekaraṃgamathāpi vā /
strīṇāṃ nṛttaṃ prakartavyaṃ geyavādya samāyutam //
rathe vā kūṭayantreṇa pratimā saptadāpayet /
haṃsokṣahañca gāruḍhaṃ harināgapiśācakam //
svasvenāyudha mukhyeṣu pārśve sthāpya viśeṣataḥ /
pratyekaṃ kūṭayantraṃ sthāpayetsusamāhitaḥ //
p. ८१)
navanāṭya baliñcaiva yatpustvāstu gamyatām /
naityakūṭabaliñcaiva dharme dhvajasamāyutam //
kṣarikā pāṇinassarve tatpurastāt tu gamyatām /
devyā dhvajāntare yastu mārgocchedaṃ yathā bhavet //
gajaṃ vā turagaṃ vāpi uṣṭravo mahiṣantu vā /
narāṇāmaruṇañcaiva vanasūkaramāvikam //
kukkuṭāśca navānāntu cheditaṃ devatā purā /
tanmārge yadi chedaṃ syāt navahatyā sadā budhaḥ //
havikalpena bhāve tu hutvā devānnivedayet /
brāhmaṇākṣatriyā vaiśyā striyāmannaṃ sabhairavam //
tanmārga yadi chedaṃ syāddhantavyaṃ śāstravittakaiḥ /
bauddhamārṣataṃ vāpi saṃnyāsa vratadhāriṇaṃ //
śaivaṃ pāśupataṃ vāpi iti (yadi) mārgantu laṃghayet /
namaskṛtvā vidhānena kartavyantu sadā budhaḥ //
evaṃ paribhrame grāme nagare pattanepi vā /
nagare kuñjare vāpi tīrthe vāpi samāhitaḥ //
nānā janasamāyuktaṃ nānākrīḍasamanvitam /
nānā kuhaka saṃyuktaṃ nānāvidyā samāyutam //
nānā citrasamāyuktaṃ nānāvidha samākulam /

nānādhvaja samāyuktaṃ nānāyogini saṃkaram //
p. ८२)
nānābrāhmaṇa saṃyuktaṃ nānāmeṣasamākulam /
nānāgajasamāyuktaṃ nānāturagasaṃyutam //
nānārājasamāyuktaṃ nānāśāstrasamākulam /
ekāhaṃ tryahañcaiva pañcāhe saptame dine //
evaṃ devyāstu caivoktaṃ navāhaṃ vāpi kārayet /
athavā ṣoḍaśāhaṃ vā māsamekantu kārayet //
balibhramaṇavelāyāṃ yātrāhomantu kārayet /
apāmārgasamidbhistu aṣṭottaraśataṃ hutam //
ājyenāṣṭaraśataṃ hutvā tvaṣṭaśataṃ hutam /
aṣṭame divase rātrau rakṣāṃ kṛtvā tu baṃddhayet //
ācāryaṃ pūjayet tatra ajaṃ vā mahiṣantu vā /
ajaṃ vinda paśuṃ vāpi pratisaraṃ bandhayet tathā //
tatpaścāt pañcaviṃśairvā saptacācaikameva vā /
paśuṃ nibaṃddhayet sūtraṃ raktasūtraṃ viśeṣataḥ //
tatrādau jāgaraṃ vāpi grahe vā ālaye budhaḥ /
kalaśaṃ sthāpayet tatra raktavastreṇa veṣṭayet //
kalaśe vāmabhāge tu rakṣāsūtraṃ nyased budhaḥ /
śālimadhye nyaset sarvamekaikaṃ pañcadroṇakam //
tadardhaṃ taṇḍulaṃ grāhyaṃ padmamaṣṭadale nyaset /
sūtraṃ navākṣaraṃ nyasya tacchakti kalaśaṃ tathā //
p. ८३)
kalaśodakena saṃspṛśya sūtreṇaiva tu bandhayet /
bandhayitvā tu sūtraṃ vā paśunā rakṣayed budhaḥ //
prāsāde tu baliṃ dadyāt pūrvokta vidhinā budhaḥ /
ikṣukhaṇḍasamāyuktaṃ raktatoya samanvitam //
madhyāhne dāpayet tatra sarva dikṣu yathākramam /
ātape tu paśuṃ hatvā yathāvidhitunu kramāt //
raktaṃ vai māṃsakhaṇḍañca tad devyāntu nivedayet /
evaṃ śāntividhiṃ proktaṃ paścāt paśuvidhirbhavet //
iti brahmayāmale vidyāpīṭhāvatārite pratiṣṭhātantre ekāśīti vidhānāṃge
mātṛśāntividhiṃ nāma aṣṭādaśapaṭalaḥ

paśuvidhiṃ pravakṣyāmi sarvakāmārthasādhanam /
gajaṃ vā turagaṃ vāpi uṣṭraṃ vā mahiṣantu vā //
kṛte tu gajamevoktaṃ tretāyāmahamucyate /
dvāpare uṣṭramevoktaṃ kalau mahiṣameva ca //
mahiṣālābhe janiṃ prāktaṃ ajālābhe tu pauṣṭikam /
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇa śubhalakṣaṇa rakṣitam //
surūpavandhyā praśastāstu māṃ peśalamuttamam /
śṛṃgahīne tu varjitvā karṇahīne tu varjayet //
nāsihīnai tathā caiva arahīne tu varjayet /
paśūnāñca śithile puchrahīne tathaiva ca //
p. ८४)
ativṛddhamati bāla kṛśaṃ varjaṃ sadā budhaḥ /
śṛṃgahīnantu durbhikṣaṃ badhiraṃ kuṇḍahīnake //
mukhanāsika hīne tu durbhikṣaṃ kalahaṃ bhavet /
khurahīne prāṇināśaṃ paṃkunā paṃkujanmanaḥ //
kāṇe kāṇatvamāpnoti tathāgre kukṣirogakam /
pucchahīne ca dāridryaṃ ativṛddhiṃ mṛtirbhavet //
bālā pañcavarṣe tu madhyamā /
saptavarṣā bhaved vṛddhā tadūrdhvamatimṛddhidā //
etān parīkṣya yatnena sapaśuṃ śodhayed budhaḥ /
pāyasaṃ snāpayet pūrvaṃ dadhinā tu tathaiva ca //
snāpayitvā ghṛtenaiva snāpyatā taṃbunābudhaḥ /
gandhāmbu snāpayet paścāt gandhapuṣpādinārcayet //
arghyapādyācamanīyañca pañcaratnāmbujā budhaḥ /
mātresotkṛtāṃ sṛṣṭvā spṛṣṭvā spṛṣṭvā tu deśikaḥ //
akārādikṣakārāntaṃ saptavargaṃ kramān nyaset /
śiro phālabhruvau kīrṇe netre nāsikapālayoḥ //
oṣṭhayordantapaṃktau ca jihvā ca cibukaṃ tathā /
yeṣu tenaiva sarveṣu avargaṃ vinyaset punaḥ //
kaṇṭhe grīve tathā skandhe vārau hṛdi viśeṣataḥ /
kavargaṃ vinyasenmantrī eṣu sthāneṣu pūrvavat //
p. ८५)
cavargā ca ṭavargā ca catuṣpādeṣu vinyaset /
śṛṃgayonyati pṛṣṭhau ca guhyasthānastaneṣu ca //
nāse pucchāgra pāne ca kakutsthāne nyaset kramāt /
sāsramṛtsamedosthi majjaśuklādi dhātuṣu //
īrute aśrake caiva navabījaṃ kramān nyaset /
payasā vinyaset paścāt huṃkāraṃ sarvavinyaset //
śṛṃgayo brahmaviṣṇuśca rudrassadāśivastathā /
vasavaścāṣṭabhiścaiva rudramekādaśādi ca //
āditya dvādaśaproktā aśvinau dvau prakīrtitau /
brāhmaṃ māheśvarī sandhyā yajñāya vāsu * * * //
* ttikaralī caṇḍamaheśāṣṭākramaṇaset /
vāmadevī ca rudrī ca jyeṣṭhī kālā tathaiva ca //
kalavikaraṇī caiva balavikaraṇī tathā /
balapramathinī sarvabhūtadamanonmanī //
śirādra pādayoścaiva kramādvinyasya devatā /
gandhodakaṃ tato dadyāt navākṣareṇa buddhimān //
vastre yugme saṃpūjya praṇavena tu dāpayet /
hārañca kaṭisūtrañca kuṇḍalaṃ makuṭaṃ tathā //
nivedyaṃ dāpayenmantrī śvetapītañca kṛṣṇakam /
karṇe mantraṃ videnmantrī navākṣarasakṛt sakṛt //
p. ८६)
pādasthāne khanet kūpaṃ tatra sthāpya paśuṃ budhaḥ /
āgacha padaṃ tatraiva tatra sthāpya paśuṃ budhaḥ //
devyācābhimukhe sthāpya caturdaṇḍī tadantare /
bilvaṃ vā khadiraṃ vāpi pañcahastaṃ pramāṇataḥ //
ṣoḍaśāṃgulanāhantu agre padmākṛtirbhavet /
patraṃ karṇikāyuktaṃ syāt yatnākāraṃ samaṃ tathā //
sūpaṃ saṃsthāpayet tatra devyāścaiva purākṛtam /
paśuṃ saṃveṣṭayet tatra balarajāti saṃyutam //
nālikerastu carmantu yantrayitvā tu rajjubhiḥ /
kaniṣṭhāṃgula parīṇāṃhaṃtrīrāvṛtti krameṇa tu //
nicchindreṃvajayet tatra nāgapāśamanusmaran /
kuśavajrasamāyuktaṃ sāpakaṃ viratairyukam //
vidvān saṃsṛṣṭamātreṇa annaṃ pāñcamarujjakaiḥ /
savyāpasavyamātreṇa krāmayitvā tu sāpakam //
paścāt khaḍgaṃ gṛhītvā tu khaḍgaśāstravicārakaḥ /
khaḍgadevāsure lakṣmī padme brāhmaṇadevatā //
ghaṇṭāyā vighnadaivatvaṃ śuddhāśe viṣṇudaivatam /
kaṭikāskanda daivatyaṃ yārayoścandrasūryayoḥ //
madhyame rudradaivatyaṃ agre saṃhārakālikām /
ityantu khaḍgadaivatyaṃ pūjayet khaḍgadevatām //
p. ८७)
oṃ khaṃ khaḍgāya śatrasaṃhārāya namaḥ /
paśūnāṃ sarvakarṇe tu jīvanmukteti mantrataḥ //
oṃ paśujīva muktiprade devī sāyujya dehaṃ svāhā /
ekena prahareṇaiva grīvāścedaviśāradaḥ //
śatamardhaṃ tadardhaṃ vā cottamantu praśasyate /
mahābali prakāreṇa vadhaṃ pīṭhe baliṃ kṣipet //
tadbhāgaṃ prokṣayitvā tu gandhādīnāṃ tu pūjayet /
vastrayugmena saṃpūjya svarūpapriyadarśanam //
yathālābho paśuṃ chitvā tathā lābho phalaṃ bhavet /
tatpaśuṃ jīvamuktantu sadyassāyujyamāpnuyāt //
ityete balimuddiśya kartṝṇāntu phalaṃ śṛṇu /
sarvasaṃpatkaraṃ bhadraṃ jayadaṃ sarva siddhidam //
romaromeṣu kalpaṃ vā svargaloke mahīyate /
sarvaroma samāpteṣu paścāt sāyujyamāpnuyāt //
brāhmaṇādi krameṇaiva paśuṃ hatvā viśeṣataḥ /
anyeṣāñcaiva jātīnāṃ paśucchedaṃ na kārayet //
chedane caiva tatraiva rājarāṣṭraṃ vinaśyati /
prāyaścittaṃ prakurvīta punaśśāntiṃ samārabhet //
sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaṃ sarvāvayavaśobhitam /
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ taṃbhadachedayetpunaḥ //
p. ८८)
grīve tu praharenmantrī tadraktaṃ vinivedayet /
vasandṛṣṭyā bhavet tatra prāyaścittaṃ samācaret //
punaḥ paśuṃ hunettatra udāpūrvamūdīrakam /
homaṃ kṛtvā tu mantrajñastaddoṣaśamanāya ca //
maṇḍalaṃ kārayet tatra tribhirvarṇairlikhed budhaḥ /
caturaśraṃ bārhyato likhya śūlenaiva subhūṣitam //
madhye padmaṃ samālikhya aṣṭapatraṃ sakarṇikam /
mātṛn vai pūjayet tatra gandhapuṣpañca dhūpakaiḥ //
kalaśaṃ navakaṃ sthāpya sāpidhānaṃ sakūrcakam /
saṃjñārakta samāyuktaṃ navākṣareṇa mantritān //
vyomaṃ pāraśavaṃ kṛtvā catvastu caturdaśī /
mātṛdīkṣā kramañcaiva paraṃ paryāyameva ca //
anyatkarṇa na kartavyaṃ yāmalācārasaṃyutam /
samayī putrakaścaiva sādhakācārya eva ca //
citrakaṃ pāraśaiva syāt putrakāṇāṃ śivadvijaḥ /
mātṛdīkṣā samāyuktaṃ caturvarṇantu yośrakam //
ādau pāraśavāścaiva nityaṃ devyāstu pūjakāḥ /
dīkṣitā karmayogyānāṃ pāraśaiva viśeṣataḥ //
brāhmaṇān śūdrakanyāyāmmantrayuktena saṃgrahaḥ /
jātastayośca jātyādāvaśaktaḥ pāraśavastathā //
p. ८९)
ṣoḍaśa kriyayā yuktaṃ sarvasaṃskārasaṃyutam /
mātṛdīkṣā ca kartavyaṃ janmāpāraśavasmṛtaḥ //
anyeṣāñcaiva yogyānāṃ sarveṣāntu viśeṣataḥ /
na dīkṣitaśca yatkarmaṃ tatkarmaṃ niṣphalaṃ bhavet //
tasmāt sarvaprayatnena pāraśaiva na pūjanam /
homaṃ kṛtvā viśeṣeṇa caturdikṣu samaṃ tathā //
raktā karālī caṇḍākṣī mahocchiṣṭā pṛthak pṛthak /
khadirāśvattha bilvañca vaṭaścaiva caturdiśam //
pṛthagaṣṭottaraśataṃ brahmā vai tvekaviṃśati /
samidhājya caruṃ lājaṃ sarṣapañca yavantilam //
mudgañca vaiṇavañcaiva śrī patraṃ kadalīphalam /
tat tan mantreṇa hotavyaṃ caturdikṣu yathākramam //
navākṣareṇa mantreṇa samiddravyeṇa homayet /
kulavidyā vidhānena paścād grāma parigrahe //
saptāhe tridine vāpi kārayedutsavaṃ kramāt /
athavā ekarātraṃ vā grāme samyak paribhramet //
bhramaṇānte viśeṣeṇa pūrvokta vidhinā hunet /
pūrvaṃ padmavidhi kṛtvā snapanaṃ kārayedbudhaḥ //
snapanaṃ kārayitvā tu snapanoktavidhānataḥ /
brāhmaṇān bhojayet tatra yathāvittānusārataḥ //
p. ९०)
dīnānāṃ kṛpaṇānāñca annapānādi dāpayet /
garbhadoṣodbhave tatra ete naiva tu śāmyati //
avanna kuryādajñānāt mṛtyudoṣaṃ bhaviṣyati /
durbhikṣaṃ kalahaṃ ghoraṃ anāvṛṣṭirbhaviṣyati //
garbhiṇī vayadoṣārthaṃ kriyā caiṣā prakīrtitā /
evaṃ kṛtvā vidhānena sarvaśāntirbhaviṣyati //
dhanamāya śucau * * * prabhāmatulaṃ bhavet /

hṛddeśaṃ praṇavenaiva ṣaṭkāreṇa tu gṛhyatām //
phaṭkāraṃ mukhadeśe tu huṃkāreṇa śirastathā /
sadalantadvaye naiva pārśve hrī māṃ samantritam //
ṣoḍaśāktena bījena svāhā praṇavayojitam /
tasmāt samṛddhate mantrī yāntejaṃ vā sthitaṃ haret //
sarvāṃgantu harenmantrī navākṣareṇa mantritam /
saṃ saṃ dṛśya matimān mūlamantreṇa vācayet //
vācayitvā vidhānena yojayen mūlavidyayā /
taccheṣaṃ homayenmantrī navākṣareṇa śataṃ budhaḥ //
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhī caiva cendrāṇī cāmuṇḍī vīrabhadrakam //
gaṇeśaścaiva tatkṣetraṃ lokapālāstathaiva ca /
piśāca pretabhūtāśca kūśmāṇḍā guhyakāstathā //
p. ९१)
gandharvā kiṃnarā siddhā sarvebhyo balidāpayet /
mūlamantreṇa mantrajño balimeṣāṃ vinikṣipet //
catuṣpathe tripathe vāpi taṭāke kṣetradīrghike /
prākāre cālaye caiva śmaśāne caityake budhaḥ //
hutaśeṣaṃ bhavet sarvaṃ bhaktiyukto dṛḍhavrataḥ /
raktānnañca pradātavyaṃ pariyuktena vai budhaḥ //
baliṃ dadyād vidhānena rakta bhāṇḍaṃ tyajed bahiḥ /
grāmasīmā bahirvāpi kūpe sthāpya ca mantravit //
paścādvā pāṃsubhirdhīmān kuṇḍañcaiva samukṣipet /
kanyakāṃ bhojayet tatra ekaviṃśati saṃkhyayā //
evaṃ paśuvidhiḥ prokto lakṣaṇantu praśasyate /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ paśuvidhirnāma ekonaviṃśat paṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yathā vedānupūrvaśaḥ /
śāntikaṃ pauṣṭikañcaiva ābhicārakamāraṇam //
brāhmaṇādikrameṇaiva śāntiṃ kṛtvā yathākramam /
asurāṇāṃ vināśārthaṃ mātṝṇāmudbhavaṃ kramāt //
mātṝṇāṃ śāntikaṃ kṛtvā sarva bhūhitaṃ bhavet /
uttamāmadhyamadhama trividhaṃ paśurucyate //
p. ९२)
hastīhayanaraṃ hatvā uttamantu vinirdiśet /
madhyaṃ māhiṣamevoṣṭraṃ tvadhamaṃ tvajasūkaraiḥ //
hariṇamuttamañcaiva kukkuṭañcādhamaṃ bhavet /
lalāṭe śvetavarṇantu saṃyutaṃ netraguggulam //
saṃkāśamāṃsaṃ * ṣṇasudarśanaṃ bhūsvagrīvaham /
bṛhakṣa * * * * * bṛhat skanda bṛhacchiram //
sūgdhamedhavarṇantu atikṛṣṇaṃ vilocanam /
ṣṭapādaṃ sujāraśca vṛttapādaṃ sunihṛtam //
śṛṃgahīnaṃ bhaveddhvādhi dṛṣṭihīnaṃ dhanakṣayam /
śotrahīnaṃ hyanāvṛṣṭi pādahīnantu paṃkunā //
pucchahīnaṃ bhavenmṛtyu agnidagdhaṃ kulakṣayam /
samapekṣyaṃ sadāridryaṃ dantahīnaṃ nṛpād bhayam //
garbhanvatra samutpannaṃ prajānāmahitakṣayam /
punaśśāntiṃ pravakṣyāmi yojayitvā vicakṣaṇaḥ //
pāṣāṇasphaṭikaṃ kuryāt mahāmārī prakopanam /
tasya śāntiṃ prakurvīta punaśśāntirvidhīyate //
prāyaścittaṃ prakurvīta sarvadoṣantu śamyati /
mahiṣaṃ sarvāṃgayuktaṃ sudarśanaṃ suśobhanam //
pūrvoktantu paśuṃ tatra sarvalakṣaṇasaṃyutam /
śubhavarṇaṃ śubhaṃ proktāṃ vāhanāṃ varṇanāvaham //
p. ९३)
kṛṣṇavarṇa subhikṣañca dhūmrābhaṃ vāhanaṃ bhavet /
lalāṭe nīlavarṇantu paśuṃ sukhamavāpnuyāt //
guggulāsadṛśaṃ netra putralābhena saṃśayaḥ /
hrasvagrīvañcirāyuṣyaṃ sulakṣaṇaṃ sukhāvaham //
evaṃ vidhividhānajño mātṝṇāṃ vṛddhivivardhanam /
pañcarātraṃ paśuṃ śodhya caruṇāpyupalakṣayet //
mātṝṇāṃ tatra saṃpūrṇa śuddhasnānamalīnakam /
pṛthak pañcāṣṭavargeṣu uttamaṃ paśurucyate //
bālāti vṛddhasaṃyuktaṃ varjayitvā viśeṣataḥ /
ṣaṣṭhāhaṃ pūrvarātre tu paśuṃ kṛvādhivāsanam //
vedimadhye prakartavyaṃ maṇḍalaṃ caturaśrakam /
huṃphaṭkāreti mantreṇa aṣṭapatraṃ sakarṇikam //
madhye paśaṃ tathā vyāpya saptarohiṇi mantrataḥ /
chedayenmūlamantreṇa bhaktiyukto narottamaḥ //
utsavādiṣu sarveṣu balikarma samācaret /
vāhanaṃ devi yānasya drasyavidhirucyate //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ śāntividhirnāma viṃśat paṭalaḥ

p. ९४)
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dhvajārohaṇamuttamam /
dhvajasya lakṣaṇaṃ vakṣye uttamādhamamadhyamam //
ṣoḍaśahastayuktaṃ tu dvihastārdhantu vistṛtam /
mūle tu ghaṭikopetaṃ kiṃkiṇīkha saṃyutam //
pārśve kadalikopetaṃ tadagre tu dvidhākṛtam /
brāhmaṇasya dhvajaṃ śvetamuttamaṃ tadvinirdiśet //
triśūlantu śivañcaiva kapālaṃ kauśikaṃ tathā /
nārācaṃ paraśuñcaiva sarvavastraṃ tathaiva ca //
mūlamadhye tathānte ca etaiścaiva tu cāṃkitam /
śvetasūtrasamudbhūtaṃ naikacisamanvitam //
evaṃ dhvajottamaṃ proktaṃ madhyamaṃ dvādaśaṃ bhavet /
pūrvavat kārayed brahman madhyamañca dhvajaṃ kramāt //
pañcatālantu vistāraṃ pañcavarṇantu samanvitam /
kṣatriyasya dhvajaṃ proktaṃ raktasūtrasamanvitam //
adhamaṃ daśahastañca dvihastañcaiva vistṛtam /
pūrvavat kārayet tatra nānācitrasamanvitam //
vaiśyasya pītavarṇena lakṣaṇena samanvitam /
aṣṭahastasamāyuktaṃ dvihastañciva vistṛtam //
śūdrāṇāṃ kanyasañcaiva naikacitra samanvitam /
pūrvavat kārayet tatra paṭañca kṛṣṇavarṇakam //
p. ९५)
kārpāsaṃ brahmaṇaḥ proktaṃ kṣaumantu kṣatriyasya tu /
āpiṃgaṃ vaiśya śūdrāṇāṃ dhvajānāṃ parikīrtitā //
karālī tu likhet tatra paṭe caiva hi buddhimān /
dhvajānāṃ lakṣaṇaṃ hyetaduttamammadhyamādhamam //
dhvajadaṇḍavidhiṃ kuryāt uttamaṃ madhyamādhamam /
prāsādādviguṇaṃ proktamuttamaṃ daṇḍamucyate //
candanañcaṃpakañcaiva madhukaṃ panasaṃ tathā /
khadiraṃ devadāruñca vakulaṃ bilvameva ca //
aśokamanasañcaiva śreṣṭhavṛkṣamudīritam /
madhyamaṃ * * * * * * * * nālikerakam //
adhamaṃ muni vṛkṣaṃ syāt kramukaṃ yājñikaṃ bhavet /
vaiṇavaṃ tadvijānīyāt mūlānāhamihocyate //
ete vṛkṣā praśastāśca pūrvoktalakṣaṇānvitāḥ /
śatahastaṃ tadardhaṃ vā viṃśatpañcadaśaṃ tathā //
dvādaśaṃ hastadaṇḍaṃ vā tathā lābhantu yojayet /
vaiṇavaṃ tadvijānīyāt mūlenāhamihocyate //
ṣoḍaśāṃgulanāhaṃ syāt madhye cāṣṭāṃgulaṃ bhavet /
tadagre tu tadardhaṃ syāt uttamaṃ daṇḍamucyate //
madhyamasya tadardhaṃ vā prāsādasya yathākramam /
aṣṭāṃgulañca nāgantu mūlaṃ tasya yathākramam //
p. ९६)
evaṃ daṇḍaṃ samutpādya dhvajamāropayedbudhaḥ /
atha dārujaṃ vāpi dhvajamāropayetkramāt //
dhvajamāropayet prātaḥ rāṣṭrantu vijayaṃ bhavet /
madhyāhne rāṣṭravṛddhiḥ syāt sāyāhne tu nṛṇāṃ śubham //
ardharātrau bhaved brahma sarvasampat karaṃ bhavet /
agnake padavañcaiva * * * ścaiva nāśayet //
dravyarthamaṃgalānāntu divya bhūṣaṇa bhūṣaṇam /
asaddeva vināśañca ṛṣideva pramodanam //
śāvamuktā tadācārya sarvabhūṣaṇabhūṣitam /
tāmbūlaṃ dāpayitvā tu sarvebhyaśca viśeṣataḥ //
dhvajamāropayet tasmin śāstradṛṣṭena karmaṇā /
dhvajāropya dhvajaṃ brahma yathāvidhi purassaram //
upadhvajocyute tasmin hastāyāmasamanvitam /
indre tu śvetavarṇaṃ syāt āgneyaṃ raktavarṇakam //
yāmye kṛṣṇodbhavañcaiva nair-ṛtyāndhūmrameva tu /
vāruṇe tu tadākāraṃ vāyavyaṃ pītavarṇakam //
saume tu sauvarṇābhaṃ kuṃkumābhantu śaṃkare /
evaṃ dīrghaṃ nijaṃ proktaṃ veṇudaṇḍasamanvitam //
trayāṇāñca dhvajānāñca dīrghajātaṃ tathaiva ca /
athavā dārudaṇḍañca tatpramāṇantu cocyate //
p. ९७)
evaṃ kṛtvā samāsena naivedyaṃ dāpayed budhaḥ /
uttamañcaiva naivedyaṃ droṇataṇḍulasaṃyutam //
piśitantu tadardhañca ghṛtaprasthasamanvitam /
trayāṇāñca dhvajānāñca dadhnāñcopadaṃśakam //
kadalīphalasaṃyutam nālikeraphalaṃ tathā /
gulakhaṇḍañca māṣañca mudgamūlaphalaṃ tathā //
bṛhatī kāravalli ca kūśmāṇḍantu viśeṣataḥ /
lavaṇaṃ marīcikañcaiva snehasnigdhantu kārayet //
nivedyandāpayet tatra kramupadaṃ samiti smṛtam /
madhunā caiva saṃyuktaṃ pāyasaṃ dadhivarjitam //
svajāti devaṃ vetālaṃ khaḍgahastañca dāpayet /
evaṃ havirnivedyañca dhvajadevāya deśikaḥ //
tāmbūlaṃ dāpayet tasmin dhvajadevaṃ samarpayet /
evaṃ vai cottamaṃ proktaṃ haviścaiva viśeṣataḥ //
tadardhaṃ madhyamaṃ vidhyāt tadardhañcāsamaṃ bhavet /
oṃ khaḍgahastāya vidmahe dhvajadevāya dhīmahi //
tanno dhvajaḥ pracodayāt /
paiśācīnāṃ padaṃ paścāt tatpaścātpracodayāt //
evaṃ mantraṃ samuccārya sarvaṃ tatraiva kārayet /
dundubhiṃ praharet pūrvaṃ dhvajaṃ paścāt samuddharet //
p. ९८)
tāmbūlaṃ dāpayet tatra sarvebhyaśca vibhaktitaḥ /
kalaśānvedikāyāntu taṇḍule tu yathākramāt //
taṇḍulaṃ śālibhiḥ kṛtvā aṣṭadroṇairviśeṣataḥ /
pañcaratnāni sūtrāṇi taṇḍule sūtrayet tathā //
tiryak tathaiva sūtrāṇi sūtrayed vai vicakṣaṇaḥ /
dvipadaṃ hṛdaye tasmin caturdikṣu tathaiva ca //
madhye navapadaṃ padmamaṣṭapatraṃ ñakarṇikam /
yavairdhātyairvikiraṇaṃ caturvistāramantataḥ //
tilaiśca śobhitaṃ padmamāḍhakena vicakṣaṇaḥ /
pañcaratnañca tacchuddhakalaśe caiva tu vinyaset //
sūtreṇa veṣṭitaṃ raktamāmrapallavaśobhitam /
vastrayugmaṃ samāyuktaṃ gandhodakasamanvitam //
evaṃ kṛtvā tathā brahman naivedyaṃ dāpayet punaḥ /
pūrvoktañca baliṃ dadyāt kṛtvā devaṃ hṛdāntikam //
evaṃ kṛtvā samāsena kanyābhojanamācaret /
kanyāśca ṣoḍaśe pātrairbhojayet pāyasena tu //
dhvajasyottarapārśve tu kṣetrapālasya pīṭhakam /
vṛttapaṃkti trikoṇaṃ vā caturaśramathāpi vā //
athavā devyālayaṃ syāt aiśānyāṃ pīṭhamucyate /
ekavistāramucchṛtya tāvadeva tu varṇakam //
p. ९९)
indranīlapratīkāśaṃ ghoradaṃṣtra mahodaram /
daṇḍahastaṃ suhastākṣamūrdhvakeśaṃ bhayānanam //
meghābhañcaiva sañcintya kṣetrapālabaliṃ kṣipet /
caturviṃśati varṇaiśca mantrasyābhyarcanaṃ bhavet //
kṣetrasya mantrāghaṃ sarvaṃ kṣetrapālabaliṃ kṣipet /
dundubhiḥ praharaṃ pūrvaṃ kṛtvā tatra baliṃ kṣipet //
ādau tu cāṃkuraṃ kṛtvā tadante hyasivāsanam /
tadante dhvajamāropya tadante bheritāḍanam //
tadante śrībaliṃ kuryāt tadante cāṃkurantathā /
tadante yāgapūjā ca tadante śrībaliṃ tathā //
tadante cotsavaṃ proktaṃ tadante snapanaṃ kuru /
tadante gurupūjā ca śastradṛṣṭena karmaṇā //
kṣetrapālabaliṃ vakṣye yathāvidhi purassaram /
śataprasthaiśca pakvaṃ syāt tadardhaṃ vā viśeṣetaḥ //
ajamāṃsa yutaṃ pakvaṃ talacūrṇasamanvitam /
gulakhaṇḍasamāyuktamikṣukhaṇḍasamanvitam //
kadalīphala saṃyuktaṃ madhvājyena samanvitam /
evaṃ praharaṇañcaiva sarva vādyena buddhimān //
tasmāt sarva prayatnena kujavārabaliṃ kṣipet /
tadvārātpūrvavāre tu //
iti brahmāyāmale vīravidhāne dhvajārohaṇavidhirnāma ekaviṃśatpaṭalaḥ

p. १००)
athātassaṃpravakṣyāmi kujavārabaliṃ śṛṇu /
sarvapāpaharaṃ rājñe sarvasaṃpatpravardhanam //
brāhmaṇānāṃ hitañcaiva mahāmārī vināśanam /
rājārāṣṭrajayaṃñcaiva putrapautravivardhanam //
gṛhajvaravināśañca bhūtaduṣṭa vināśanam /
mahāśāntikarañcaiva mahāvṛṣṭivivardhanam //
rājasenā sukhārthañca hastyaśvanaravardhanam /
taskarānnabhayañcaiva mātṝṇāṃ prītivardhanam //
tasmāt sarvaprayatnena kulavārabaliṃ kṣipet /
tadvārātpūrvavāre tu rātrau sūtrantu bandhayet //
aṣṭadroṇaistu saṃsiddhe paṃkajaṃ tatra cālikhet /
evaṃ kṛtvā vidhānena prokṣayenmūlamantrakam //
tanmadhye kalaśaṃ nyastvā kṛṣṇamaṇḍalavarjitam /
trisūtraṃ veṣṭayet tatra gandhodaka supūritam //
pañcaratnasamāyuktaṃ vastradvaya vibhūṣitam /
ekavīrīṃ nyasetkumbhe mūlamantreṇa deśikā //
gandhapuṣpañca dīpañca arghyañcaru nivedayet /
ajaraktantu saṃpūjya vāmahastantu bandhayet //
prabhāte vimale śuddhe paraśecanamārabhet /
dviguṇamārādhya yatnena śāstra dṛṣṭena karmaṇā //
p. १०१)
evaṃ kṛtvā vidhānena carulāja phalādibhiḥ /
ekāhantu hunet tatra mūlamantreṇa deśikaḥ //
devyāstu purataḥ kṛtvā kuṇḍe vā sthaṇḍilepi vā /
mātṝṇāmarcanañcaiva mātṛmantreṇa deśikaḥ //
homaṃ tatra prakartavyaṃ taddeśe tu hunetkramāt /
raktaṃ māṃsaṃ ghṛtañcaiva sarṣapañcatilastathā //
lājāpūpādi saṃyuktamekaikāṣṭaśaṃ hunet /
bhūtapīṭhaṃ nyasenmadhye ajasaptantu pātayet //
sakalaṃ niṣkalaṃ nyasya tadraktaṃ tu nivedayet /
madhutrayeṇasaṃyuktaṃ rudhiraṃ madhyasaṃyutam //
madhyamāṃsasamāyuktaṃ kaṭake caiva nikṣipet /
evaṃ kṛtvā vidhānena yojayed deśikottamaḥ //
śūlaṃ dhvajañca paraśuṃ cānnaliṃgaṃ kriyākaram /
kapālaṃ ḍamaruñcaiva ratnavyāghādakantathā //
etāṃśca tān samuddhṛtya dīkṣite paraśaivake /
kṣurikāhastasaṃyuktaṃ baliñcaiva hi kārayet //
nānāpaṭahasaṃyuktaṃ nānāvādyasamanvitam /
ḍamarukadhvanisaṃyuktaṃ sarva * * samanvitam //
mātṛbhakti samāyuktaṃ māheśvari samanvitam /
samayī sādhakaścaiva putrakācāryakastathā //
p. १०२)
kṣurikāśrita hastastu saṃgañcaiva manohare /
kujavārabaliṃ śīghraṃ madhyāhne ca vinikṣipet //
grāme vā nagare vāpi keṭake kubjakepi vā /
dvipathe tripathe koṣṭhe valmīke ca tathaiva ca //
catuṣpathe śmaśāne ca baliṃ sarvatra dāpayet /
bali bhramaṇavelāyāṃ narāṇāṃ laṃghanaṃ na tu //
triśūlaṃ laṃghanaṃ kṛtvā dhānamokṣamavāpnuyāt /
strīṇāñcaiva tu viprāṇāṃ laṃghane tatra saṃbhave //
nirapekṣañca kartavyaṃ kṛtvā caiva baliṃ bhrame /
vaiśya kṣatriya laṃghe tu māṃsacchedantu kārayet /
śvānamārjāramahiṣā kharoṣṭrāśca tathaiva ca /
mūlamantreṇa mantrajña paśūnāñcaiva ghātayet //
evaṃ baliṃ kṣiped brahman śṛṇu śāstrasya niścayaḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ kujavārabalirnāma dvāviṃśaḥ paṭalaḥ

ekāhamutsavaṃ vaṣye śrūyatāṃ kamalāsana /
pūrvavanmaṇṭapaṃ kṛtvā toraṇa dhvajasaṃyutam //
vaidikā caturaśrantu catvāriṃśatkulaṃ kramāt /
tadbāhye dvārakekṣudaṇḍantatraiva kārayet //
p. १०३)
ratnimātraṃ pramāṇāni caturaśrasamantathā /
kṛṣṇapakṣe praśastantu aṃgāraka caturdaśī //
rohiṇyāmutsavaṃ śreṣṭhaṃ aṃgārakadinairyutam /
brahmaṇe vaiṣṇave puṣye aṃgārakadinairyutam //
pratimāsini kurvīta aṃgārabali nivedayet /
pūrvāhṇe cārcayed devīṃ kūrcānnantu nivedayet //
śāntihomaṃ prakūrvīta devyagni vidhisaṃyutam /
raktodakaṃ baliṃ pūrvaṃ madhyāhna balikarmaṇi //
carumāṃsañca rudhiraṃ lājāni ca tulāni ca /
kūrca * * * * * āpūpāni ca bahūni ca //
balidravyañca yudhañcaiva arcayenmantra pūrvakam /
dhūpadīpasamāyuktaṃ vitānaṃ vastraśobhitam //
madhudhvajasahañcaiva pāśaśca majjakaṃ tathā /
khaḍgagarbhidhanussaṃgaikṣurikai kṛca śobhitam //
balirakṣāṃ prakūrvīta nayet tatra sadeśikaḥ /
balipātramāyudhammārya maunī vrataparāyaṇaḥ //
brahmacārī tapasvī ca śuciviprasamāsana /
mantrañca mātṛkaṃ nyastvā * * * * * śobhitam //
saptamudrāṃ prakurvīta toraṇāni ca saṃjñayā /
kṣetrapālabaliṃ dadyāt sthāpayet tadvicakṣanaḥ //
p. १०४)
ālayantu paribhramya śannogacchantyathākramam /
grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi pattanaṃ vā pradakṣiṇam //
brahmasthāne tu prathamaṃ brahmadevi baliṃ dadet /
indrādīśānaparyantaṃ baliṃ kuryāt samantataḥ //
devī veṣadharo vāpi mudrāṃ vā balyanantaram /
caturaśramaṇḍalaṃ pūrvamāgneyāṃ yonimākṛtim //
yāmyāyāmardha candre tu nair-ṛtyāntu trikoṇakam /
vāruṇyāṃ vartulaṃ vidyāt vāyavyāntu ṣaḍaśrakam //
padmamaṣṭadalaṃ saumye aiśanye cāṣṭakoṇakam /
hastamātra pramāṇāni maṇḍalantu kārayet budhaḥ //
* catuṣpathe caiva triśūlañcaiva durgake /
vāpī kūpataṭākañca gopurañca tathaiva ca //
devasthāne sabhāsthāne maṇṭape ca vihārake /
vanāntare saṃsthāne vaṭaplakṣaśmaśānake //
nagarasya catudvāre ekavṛkṣe śivālaye /
baliṃ dadyād viśeṣeṇa svanāmnā cābhimantravit //
mudrābandhanamaskāramarcayitvā punaḥ punaḥ /
balimudrāṃ dadet paścāt balimantramanusmaret //
yātrā homantataḥ kṛtvā pāraśaivaṃ viśeṣataḥ /
catuṣṭaya japitvā tu cāmuṇḍā hṛdayañjapet //
p. १०५)
tadardharātre tatkāle devī pūjā yaduttamam /
aṣṭāha samahārāvaṃ balidānādanantaram //
navadvayaguṇāvāhe * * * * * * * * /
bhanune nāmamantreṇa arcayitvā yathākramam //
āsyānāñcaiva cārghyañca pādyamācamanīyakam /
arghyāntamarcayed vidvān balin tatraiva nikṣipet //
śmaśānāntāni sarvāṇi pūjayitvā viśeṣataḥ /
rātrau tu balidānaṃ syāt tat tatsnapana mārabhet //
viśeṣahaviṣandadyāt paśuṃ hatvā nivedayet /
ācāryaṃ pūjayed vidvān vastrābharaṇabhūṣaṇaiḥ //
itthaṃ kuryāt tato vidvān sarvaduḥkhavināśanam /
sarvatīrtha phalaṃ puṇyaṃ sahasra godānakalpakam //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ ekāhotsavavidhirnāma trayoviṃśaḥ
paṭalaḥ

evaṃ mahotsavaṃ kṛtvā vabhrathaṃ kārayed budhaḥ /
pūrṇopakramaśo pūrṇe devyāsthāne viśeṣataḥ //
maṇṭapaṃ gomayenaiva caturaśrandaśa hastakam /
aṃkuraṃ sthāpayet tatra śālinaśca nyased budhaḥ //
lūkhalaṃ vinyaset tatra samūlaṃ tatra vinyaset /
lūkhalāmusalāmadhye tvarcayet tatra devayoḥ //
p. १०६)
yoginī vinyaset tatra gandhapuṣpādi yojayet /
devyāyā samudāhṛtya pūrṇakarmantu vādiśi //
dvijānnīvapeccūrṇamanyathā doṣamāpnuyāt /
taccūrṇaṃ sthāpayet tatra mūlamantreṇa buddhimān //
parivāraḥ snāpayeccaiva tailābhyaṃgamanantaram /
yajamānaṃ pūjayeccaiva sarvebhyo vā śirasya ca //
grāmaṃ samyak paribharmya nadīsnānaṃ samācaret /
aninditāṃ diśaṃ gatvā taṭāke vā vicakṣaṇaḥ //
snānakṣepavidhānena aṣṭabhiḥ kalaśaṃ kramāt /
nadisnānaṃ tadā paścāt rakṣāsūtraṃ visṛjya ca //
alavṛttāgurāssarve snānaṃ kuryādyayecchayā /
snānādvāmatimān samyak dānaṃ śaktivicakṣaṇaḥ //
ālayaṃ punarāgamya puṣpayāgaṃ samācaret /
pañcavarṇaiśca kusumaiḥ pūrvoktamaṇḍalaṃ likhet //
maṇḍale pūjayet samyak mātṝnvai mūlavidyayā /
prabhāte tu dine ramye sarvālaṃkārasaṃyute //
kutape pātrabaliṃ dadyāt sarvavarṇañcaruṃ budhaḥ /
suvarṇe rajate vāpi tāmre vā kāṃsapātrake //
niyutairvāyutairvāpi tathā pañcasahasrake /
sahasrairathavāpyardhe tathāvardhārdharārdhake /
p. १०७)
tathā ca snāpayitvā tu raktāmbaravibhūṣitam /
raktagandhānulepāñca tathā pāśāṃkuśaṃ param //
khaḍvāṃgaṃ śaṃkhacakrañca hastaṃ musalameva ca /
vajraṃ śaktipatākaṃ ca padmaṃ svastikameva ca //
etaissarvā yathādhārai kanyakā pariveṣṭitam /
grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi śanaiḥ kuryāt pradakṣiṇam //
kṛsarāpūpasaṃyuktaṃ tvetamannaṃ tathaiva ca /
raktānnaṃ puṣpasaṃyuktaṃ navākṣareṇamantritam //
tat tanmantreṇasaṃyuktaṃ baliṃ sarvatradāpayet /
śirasā dhārayitvā śanaiḥ kuryāt pradakṣiṇam //
kṛtvā vidhinā praviśet devyāśca tadanantaram /
snānaṃ kṛtvā viśeṣeṇa dhūpadīpa havirdiśet //
nivedayet pṛthumantreṇa kulapāraśavastathā /
bhraṃśo bhāraśca catvāri tilaśāli priyaṃgulam //
suśobhanaṃ pūjayitvā tatra sarvaṃ nivedayet /
tat tanmuṣṭiṃ gṛhītvā tu homaṃ kṛtvā vicakṣaṇaḥ //
sādhakassamidhāyāñca * * * * * * * * /
aṣṭottaraśataṃ hūyāt mūlamantreṇa yat tathā //
tadāsya homavidhinā tilaśālipriyaṃgulam /
tanme nāsṭaśataṃ hūyāt sarvaśāntirbhaviṣyati //
p. १०८)
punarvai homaśeṣantu daśadikṣubaliṃ dadet /
śeṣaṃ syāt kṣetrapālāya dāpayed balimādarāt //
kanyakāṃ bhojayet pūrvaṃ yāgānte dvijabhojanam /
ācāryaṃ pūjayet paścāt vastrahemāṃgulīyakaiḥ //
pariyaṣṭi paricārāśca tathā sarvatra pūjayet /
evaṃ tālabaliṃ proktaṃ sarvavyādhivināśanam //
subhikṣaṃ vardhanañcaiva putrāpautravivardhanam //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ balividhirnāma caturviṃśatpaṭalaḥ

īśvara uvāca //
utsvānte ca grāmānte paścāt snapanamācaret /
cūrṇasnānaṃ purākṛtvā dadhisnānaṃ tathā kuru //
sarvagandhasamāyuktaṃ rajanacūrṇasaṃyutam /
lūkhalāmusalāścaiva vastrayugmena veṣṭayet //
cūrṇayenmūlamantreṇa deśikaḥ putraśālinām /
pūjayet tatra ācāryaṃ aṃkureṇaiva cālaṃkṛtam //
cūrṇaṃ sarvaṃ gṛhītvā tu snapanaṃ mūlavidyayā /
pṛthagīśīṃ tataḥ snātvā paścānmātrasupūjayet //
p. १०९)
parivārapiśācāśca yogapīṭhāṃśca yoginīm /
ācāryaṃ pūjayet paścāt yajamānaṃ tataḥ kuru //
pāraṃparyāśca putrāśca sarvebhyo vā śirasya tu /
nadīsnānaṃ tataḥ paścāt nindika sudiśi vrajet //
taṭākañca prakartavyaṃ mahādiṣu samāhitam /
jalāśrayaṃ samāgamya taṇḍulaṃ vālukaiḥ kuru //
sarvānnakalaśaisthāpya paścāt snapanamācaret /
gandhapuṣpasamāyuktamakṣataiścāpi saṃyutam //
hṛdayena tu manreṇa rakṣāsūtraṃ visarjayet /
alūpattānarāssarve snānaṃ kṛtvā samahitaḥ //
dānaṃ kṛtvā yathāśakti gobhūmī kāñcanadiśi /
dāne tīrthe phale caiva svargalokamavāpnuyāt //
ālayaṃ punarāgamya snānabhogaṃ samārabhet /
pañcavarṇamalaṃkṛtya padmamaṣṭadale nyaset //
karṇikā kesaropetaṃ gandhādibhirathārcayet /
tanmadhye nyasecchaivīṃ gandhapuṣpacarundadet //
snapanaṃ kārayecchaivīṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā /
caturaśramaṇḍalaṃ kṛtvā daśahastapramāṇataḥ //
śālibhistaṇḍulaṃ kṛtvā * * droṇena buddhimān /
athavārdhamathāpyarthaṃ pañcadroṇena vā punaḥ //
p. ११०)
tadardhaṃ maṇḍalaṃ grāhya madhye padmaṃ samālikhet /
āyudhaṃ vā sahasraṃ vā tadardhaṃ vāpyathārdhake //
aṣṭottaraśataṃ vāpi pañcāśītimathāpi vā /
mṛṇmayaṃ kalaśaṃ proktaṃ kālamaṇḍalavarjitam //
sādhitān kṣālitān śuddhān guggulaiścaiva dhūpitān /
sūtrānvā sūtrasaṃyoktān sakūrcānsāpidhānakān //
maṇṭapaṃ śobhitaṃ kṛtvā vitānadhvajaśobhitām /
darbhamālā parikṣiptaṃ puṣpadāmasubhūṣitam //
aṣaṭkasasamāyuktaṃ phalapallavasaṃyutam /
cāmarairdarpaṇairyuktaṃ ghaṇṭādhūpasamanvitam //
pañcaviṃśācca kalaśān pradhānā parikīrtitaḥ /
pādyamācamanañcārghyaṃ pañcagavyaṃ tilodakam //
kṣīraṃ dadhighṛtaṃ caiva madhunāgulameva ca /
puṣpodaka phalodañca gandhodaka kuśodakam //
kāṣāyamṛṣṭavattoyaṃ dhātuvāri triṇodakam /
śāntyodakaraṇyodakaṃ śāṃtyodakaṃ tathaiva ca //
priyokamikṣurasaṃ lohodakamataḥ param /
aṣṭaratnodakañcaiva pañcaviṃśadanukramāt //
pādyādikaṃ hṛdā datvā indrādyaiśānyameva ca /
teṣāṃ sarvā navā proktā pradakṣiṇe naiva vinyaset //
p. १११)
kalān pañcaviṃśacca pradhāna kalaśairyutam /
abhiṣekañca prakartavyaṃ śuddhavāri supūjitam //
gandhapuṣpādibhissarvān pūjayitvā muhurmuhuḥ /
pṛthak ca kalaśān nyasya sūtreṇaiva tu veṣṭayet //
navākṣareṇa * * * pādyasthānaṃ vidhīyate /
nave nācamya mantreṇa ācamanīyaṃ dadet budhaḥ //
hṛdimantraṃ japitvā tu arghyasnānaṃ samācaret /
mūlamantreṇa mantrajña pañcagavyaṃ nyased budhaḥ //
śikhāmantreṇa mantrajña tilodakamathā nyaset /
ācārya mantritakṣīraṃ samācaredadhikramāt //
* vityuccacanmantrī devī sthānantu vinyaset /
vidyāmantraṃ samuccārya vratasnānaṃ vidhīyate //
navākṣareṇa matimān śeṣaṃ sarvaṃ yathākramāt /
astramantreṇa cintyātmā kalaśāṃśca pṛthak pṛthak //
ācāryo raktavāsastu śucisnānojitendriyaḥ /
devī tatra suguptātmā sarvalakṣaṇasaṃyutam //
nāgahīnena badhiran na śaṭhairnajastathā /
nakūro nāgaraktāṃgo notmorthe vidhipīḍitau //
sarvāṃgamamṛtatvajña mantra śivadvija /
ṣaḍadhvāja tathā dhīmān tena lakṣaṇasaṃyutam //
p. ११२)
snapayitvā vidhānena saptavarja carun dadat /
raktaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇaṃ haridraṃ śyāmādikameva ca //
pāyasaṃ kṛsarañcaiva havissapteti kīrtitam /
upahārapaśūn sapta ajaṃ śvetaṃ praśasyate //
nivedya ca vidhānena pañcasthānaṃ baliṃ kuru /
sahasraṃ vā śataṃ vāpi pañcāśatpañcaviṃśakaiḥ //
kumārīśirasā dhāryagandhapuṣpairalaṃkṛtam /
citradhvajapatākañca śaṃkhadundubhisaṃyutaiḥ //
grāmaṃ vā nagaraṃ vāpi pradakṣiṇamathācaret /
devālayaṃ samāgamya yugapad bali(vi)nikṣipet //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ snapanavidhirnāma
pañcaviṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi maṇḍalavidhimuttamam /
maṇḍalaṃ sarvakāmārthaṃ sarvalokahitāvaham //
mātṛśāntiñca yogañca balikarmaṇi likhyayā /
navahastāṣṭahastantu saptahastantu cottamam //
pañcahastañcaturhastaṃ madhyamaṃ maṇḍalaṃ tathā /
tridvekona hastantu kaniṣṭhaṃ maṇḍalaṃ bhavet //
uttamaṃ maṇḍalaṃ vipro madhyamaṃ nṛpavaiśyakam /
adhamaṃ maṇḍalaṃ śūdro sarveṣāṃ maṇḍalāyutam //
p. ११३)
devāyā yeṣu sandheṣu ācāryastatra laṃghayet /
pūrve tu cottarāgrantu pūrvoktaṃ dakṣiṇena ca //
paścime cottarāgre tu pūrvāgrañcottareṇa ca /
pūrvañca dakṣiṇañcaiva paścimañcottarantathā //
caturdvārantu kūrvīta caturdikṣu ca madhyame /
rakṣohaṇa phalañcaiva pūrvadvārādhipālakau //
āgreyayāṃ jvālinī devī nair-ṛtyāṃ viṣukarṇinī /
vāyavyāṃ ghātakī devīmaiśānyāmīśvarī tathā //
bāhyāvaraṇamālikhya saptamaṃ parivardhate /
indraścāgni yamaścaiva nir-ṛtirvaruṇastathā //
vāyuścaiva tu somaśca īśānaścāṣṭadevatāḥ /
indrāgniśca dvaryormadhye aśvinau kalayet kramāt //
āgneya yamayormadhye pitṛsthānaṃ prakalpayet /
yamanair-ṛtayormadhye yakṣāṃścaiva tu vinyaset //
nir-ṛtirvaruṇayormadhye rakṣasāṃ caiva vinyaset /
varuṇavāyavyayormadhye ṛṣisthānaṃ prakalpitam //
vāyusomakayormadhye sarpānvaṣṭau prakalpayet /
somakaiśānayormadhye rudraikādaśavinyaset //
indra īśānayormadhye somastatrādhi devatā /
aṣṭamaṃ parivartante devatāsthānamuttamam //
p. ११४)
vimalī ca tathā bhadrī kālakaṇṭhī sukaṇṭhinī /
lambinī cottamī caiva vikṛtiśśuddhamohinī //
hāṭakī ca mahāghorī virūpī tuṃgadaṃṣṭriṇī /
vilāsinīvirūpākṣī śaṃkhacakrī caturbhujī //
pañcamaṃ parivartante pūrvādīni pradakṣiṇam /
caṇḍācaṇḍamukhī cogrī siṃhanādamahāravī //
dvākuṭī bhīmarūpī ca ākāśīmandabuddhinī /
lakṣmī ca satyavādī ca krodhinī ca tathaiva ca //
manavī mādhavī rudrī caturthaṃ parivartate /
cakrī caiva hutāśī ca yāmyānī bhūtavāruṇī //
vāyavī caiva kauberī śaṃkarīśūlahastinī /
kaṭvāṃgī candradhārī ca caṇḍadhārī cakāriṇī //
triṇetraṃ vīrabhogī ca vedarūpī tathaiva ca /
vartante yad dvitīyantu indrādīni yathākramam //
brāhmyādi vīravighnāntaṃ indrādīśānamācaret /
vartante caiva madhye tu yogeśvarīṃ nyaset //
budhaḥ kālī caiva karālī ca virālī ca caturdaśa /
etasya tasya mūrtistu maṇḍalābhyantare tu vai //
anyathā maṇḍalaṃ kuryāt tasya paścimapārśvataḥ /
caturhastapramāṇantu vistāraṃ lakṣaṇānvitam //
p. ११५)
tanmadhye śūlaṃ vinyasya pārśve sīni sa pūtrakam /
tadbāhye nṛttakāsthānaṃ caturdikṣu ca kelaka //
nṛttageyañca vādyañca mudrāmabhinayed budhaḥ /
diśamudrādiśānāla indrādyaiśānamudrayā //
pūrvāyāntu diśi kṛtvā ghoraṃ gacchecchivārugam /
dakṣiṇāyāṃ diśi kṛtvā raudraghora bhayāvaham //
paścimāyāṃ diśi kṛtvā rodanāṃguli yojayet /
uttarasyāṃ diśi kṛtvā arkāsyañcaiva yojayet //
raudrakalukilaśśabdaṃ ghoraṃ kṛtvā śivārudam /
pūrṇakumbhantu kamalaṃ darśanaṃ daṇḍakāsu ca //
dvārapālānnamaskṛtvā arcayitvā yathākramam /
oṃkārādi namontañca sthāpanamarcayed budhaḥ //
svanāmabandhamadhyasthaṃ pūjayitvā svamantravit /
vajraṃ śṛṃkhantu pātena agniprākāra eva ca //
śailaṃ śūlañcaturbandhaṃ * * yaśūlamudrayā /
tatodvāyaya namaskāraṃ śūlamūle tathārcayet //
ghaṇṭākṣurikakhaḍgādi gadāntaṃ saṃpradarśayet /
kriyāyāṃ mantramudrā ca balikarma prayojayet //
balinā patitaṃ kuryāt āyudhe patite yadi /
cyutamānantu kurvīta punassaṃskāramarhati //
p. ११६)
ācāryo balimārabhya avasānañca kārayet /
pramādānavadhānāni rudhiraṃ gṛhyasādhakaḥ //
diśāṃ baliṃ pradatvā tu āgachantu bhairavā /
ājñāñcaiva hitaṃ kṛtvā hiṃsā kartā ca hiṃsayet //
athavā ajahiṃsā ca homañcaiva diśāṣṭakam /
paścācca carusaṃpūjya prāyaścittantu kārayet //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ maṇḍalavidhirnāma ṣaḍviṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi tataḥ kalakavādyakam /
tatassaṃkalasaṃvādyaṃ kṛtvā caiva pradakṣiṇam //
dvitīyaṃ jalamāśritya tṛtīyaṃ naṭamārabhet /
caturthaṃ pañcanāṭyañca pañcamaṃ karmanāṭyakam //
ālīṭañca tṛtīyantu pratyālīṭañcaturthakam /
pañcamaṃ śayanañcaiva pañcanāṭyamiti smṛtam //
aṣṭabandhaṃ tathā kṛtvā aṃguṣṭhākuñcitaṃ bhavet /
kaniṣṭhāṃguli tarjanyo kavacamudrā vidhīyate //
pūrvasyāntu diśiśastraṃ pūrvasyāṃ diśi daivatam /
pūrvasyāṃ tu diśi brūhi me mātṛputrakam //
p. ११७)
pūrvasyāṃ daivataṃ kṛtvā ityete daivataṃ bhavet /
brāhmaṇasya kulaṃ vṛddhi āpaścāñjalinā haret //
dakṣiṇasyāṃ diśimantraṃ dakṣiṇasyāṃ diśidaivatam /
dakṣiṇasyāṃ diśibrūhi brūhi me mātṛputrakam //
yadeva dakṣiṇasyāstu yamo vai daivataṃ bhavet /
kṣatriyasya kulaṃ vṛddhi āpaścāñjalinā haret //
paścimāyāṃ diśimantraṃ paścimādiśidaivatam /
paścimāyāṃ diśibrūhi brūhi me mātṛputrakam //
paścime varuṇandevaṃ daivaṃ tatra prakīrtitam /
vaiśyānāntu kulaṃ vṛddhi āpaścāñjalinā haret //
uttarasyāṃ diśimantraṃ uttarādiśi daivatam /
uttarasyāndiśi brūhi brūhi me mātṛputrakam //
uttarasyāntu taddaivaṃ kubero daivataṃ bhavet /
śūdrasyeva kulaṃ vṛddhi āpaścāñjalinā haret //
ekādhyāyāṃ diśāmantraṃ ūrdhvāyāṃ diśidaivatam /
ekārdhāyāndiśi brūhi brūhi me mātṛputrakam //
ekadhvān diśi devāstu sarvadeva samāhitam /
mātṝṇāṃ kulavṛddhyarthaṃ āpaścāñjalinā haret //
adhastācca diśāmantraṃ adhastād diśi daivatam /
athastāddiśi ca brūhi brūhi me mātṛputrakam //
p. ११८)
ekordhvā diśidevāstu sarvadeva samāhitā /
mātṝṇāṃ kulavṛdhyarthaṃ āpaścāñjalinā haret //
adhastācca diśāmantraṃ adhastād diśi daivatam /
adhastāddiśi ca brūhi brūhi me mātṛputrakam //
adhastāccaiva yaddaivaṃ viṣṇuścaiva tu daivatam /
pṛthvī sarve gaṇāścaiva āpaścāñjalināharet //
caturaśraṃ maṇṭapaṃ kṛtvā caturdvāropaśobhitam /
pūrve vidyādharañcaiva dakṣiṇe garuḍantathā //
paścime maṇḍalamevoktaṃ uttaraṃ piṃgalaṃ bhavet /
evaṃ mukhāvadhā mudrā ghaṇṭāśabdaṃ prayojayet //
khaḍgamuṣṭistathācāryaḥ khaḍgena pariveṣṭitam /
pūrvasyāntu diśi kṛtvā nāṭyañcaiva prayacchati //
diśāmudrā diśānāṭyaṃ caturācārya vyavasthitam /
ālīḍhañcaiva sthānañca padmamudrā tathaiva ca //
dakṣahastaṃ śikhādyantu vāmapāda ghṛtaṃ bhavet /
dakṣapādaṃ pādanāpyaṃ vāmahastaṃ ghṛtaṃ bhavet //
yakṣogaṇaphaṇañcaiva pūrvasyāṃ dvārapālakau /
sumukho kāladaṇḍaśca dakṣiṇadvārapālakau //
sakalaḥ kumbhakarṇaśca uttaradvārapālakau /
airāvata kuśañcakrandhanurbāṇantathaiva ca //
p. ११९)
vajraśca mudrarañcaiva pāśañcaiva tathā bhavet /
ete mudrā samākhyātā aindre caiva diśi kramāt //
dhūpo vedistathā mudrā agnikuṇḍahṛdaṃ bhavet /
proḍhāśaṃ praṇavañcaiva āgneyān diśi mudrayā //
kūpodaṇḍastathā pāśaṃ śārvalīnarakastathā /
vetālī mahiṣañcaiva thāmpāyān diśi mudrayā //
vāsaṃ bhalaṃ bhiṇḍi pālañca mudgarantomarantathā /
kuntañcāpi vijānīyānnair-ṛtyān diśi mudrayā //
gatāparaṃgasaṃghoṣaṃ vimānaṃ padmameva ca /
pūrṇa kumbhañca kamalaṃ bhūtalegni pradakṣiṇam //
hṛdayaṃ spṛṣṭamātrañca bhūmimudrā prakīrtitā /
tadvacca somasūryaśca grahanakṣatra tārakāḥ //
brahmā ca saptarṣaya ūrdhvāyān diśi mudrayā /
jaṭāmakuṭadhārañca triṇetraṃ nāgabhūṣaṇam //
triśūlaṃ paraśuṃ pālaṃ khaṭvāṃkaṃ cāṣṭamaṃ bhavet /
vīreśa cāgamudrā ca sarvakāmārtha sādhakāḥ //
akṣasūtrañca padmañca kamaṇḍaluṃ kuśameva ca /
daṇḍaṃ kṛṣṇājinañcaiva upavītantu haṃsakam //
brahmāṇī cāṃgamudrā ca sarvakarmārtha sādhakaḥ /
śūlaṃ paraśumṛgañca nāga-ṛṣabhameva ca //
p. १२०)
gajacarma jaṭācaiva vyāghracarmantathaiva ca /
vāmeśī cāṃgamudrā tu sarvakarmārtha sādhakaḥ //
vajraṃ śaktiñca ghaṇṭā ca prahī kukkuṭameva ca /
ubhayañcopavītañca iṣṭimusalameva ca //
kaumārī cāṃgamudrā ca sarvakāmārtha sādhakaḥ /
padmañca navamālā ca garuḍañcāṣṭamaṃ bhavet //
vaiṣṇavī cāṃgamudrā tu sarvakāmārtha sādhakaḥ /
daṃṣṭraṃ daṇḍahalañcaiva vārāhī mahiṣantathā //
khaḍgañcakraṃ gadā caiva vārāhī cāṃgamudrikā /
vajraṃ gadāṃ tathā śakti dhanunārācameva ca //
tomaraṃ bhiṇṭapālañca valayañcāṣṭamaṃ bhavet /
indrāṇī cāṃgamudrā tu sarvakāmārtha sādhakaḥ //
śūlaṃ khaḍgadhanuścaiva śaraṃ kheṭakameva ca /
kaṭvāṃgañca kapālañca ghaṇṭāḍamarukantathā //
cāmuṇḍī cāṃgamudrā tu sarvakāmārtha sādhakaḥ /
gajānanaṃ gajakaraṃ gajadantaṃ bṛhodaram //
akṣasūtrañca kabalaṃ kūrcaśāṣakameva ca /
gaṇeśaścāṃga mudrā tu sarvakāmārtha sādhakaḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ mudrālakṣaṇavidhirnāma
saptaviṃśatpaṭalaḥ

p. १२१)
śivāptantu sarvāṃgaṃ ekamevaṃ maheśvaram /
kathitaṃ vā śivatvaṃ hi sarvaṃ melanameva ca //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prakārāṇāntu lakṣaṇaṃ /
vakṣyehaṃ vidhinā brahmam yathāvadanupūrvakam //
garbhagṛhālayaṃ proktaṃ ālayaṃ daṇḍamucyate /
daṇḍārdha maṇṭapaṃ kṛtvā sadaṇḍamantarhārakam //
madhyāgāraṃ dvidaṇḍantu caturdaṇḍantu madhyayā /
mahāmaryādibhittiśca saptadaṇḍaṃ samaṃ bhavet //
śailairvā iṣṭakairvāpi kārayet sudṛḍhaṃ kramāt /
ekahastaṃ dvihastaṃ vā trihastaṃ vā tato bhavet //
pādāntamunnatasyāntaṃ galāntaṃ trividhāyatam /
evantu tatkrameṇaiva prākāraṃ paripūritam //
sudhākāryaṃ tathā kṛtvā sukhāsanaṃ suśobhitam /
prākāraśailayā mārgaṃ prākāraṃ maṇṭapaṃ tathā //
pākāraṃ mātṛto vāpi pākāraṃ trividhaṃ smṛtaṃ /
pavitraṃ citrarddhikaṃ vā ardhacitramathāpi vā //
bhūtapretagaṇāścaiva piśāca vetālarūpakam /
eteṣāṃ kārayet tatra yathāvibhavavistaram //
pārśve pṛṣṭhasamañcaiva agre tu dviguṇaṃ tathā /
antarhāraṣvidaṃ proktaṃ antarhāre tu cālayam //
p. १२२)
aṣṭau tu parivārāṇāmālayāṣṭamatatsamam /
dvāraṃ gopuramānena devyālayasamaṃ bhavet //
ālayārthamathārthaṃ vā ādiśedgopurasya tu /
sopānasyāgrataḥ kāryaṃ maṇṭapañcaturaśrakam //
maṇṭapañca prakartavyaṃ kūṭaṃ vāpi tathaiva ca /
antarhārāntaraṃ pīṭhaṃ aindre pīṭhaṃ tathārcayet //
madhyāhāre tataḥ kuryāt vāhanālayamagrataḥ /
anyeṣāṃ parivārāṇāṃ ālayaṃ madhyamaṃ bhavet //
ālayasya tu tatpūrve ādityālayameva ca /
āgneyāṃ vanaṃ sthānaṃ pacanālayakramantathā //
yāmye mātṛgṛhe vāpi pṛṣṭhe pārśve tathaiva ca /
nair-ṛtyāṃ gogaṇasthānaṃ dhānyasaṃgrahamaṇṭapam //
vāruṇe lakṣmīsthānaṃ pacanālaya kramantathā /
(yāmye mātṛgṛhe vāpi pṛṣṭhe pārśve tathaiva ca //)
skandālayantu vāyavyāṃ some tu dhanasaṃgraham /
durgālayantu caivaṃ syāt sarpālayaṃ tathaiva ca //
aiśānyāmudakasthānaṃ āryasthānantu bhairavam /
purastādbhūtapīṭhañca dhvajapīṭhaṃ tathaiva ca //
paśupīṭhaṃ surāpīṭhaṃ piśācapīṭhantu bāhyataḥ /
śivameva yathā proktaṃ kuryācca vidhipūrvakam //
p. १२३)
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ prākāralakṣaṇavidhirnāma
aṣṭāviṃśatpaṭalaḥ

ekontriṃśaḥ paṭalaḥ (chapter २९)
and
triṃśaḥ paṭalaḥ (chapter ३०) is not available in this ṭranscript.
athātassaṃpravakṣyāmi sthānadeva vidhikramam /
catuṣpathe tripathe caiva koṇe caiva kapardine //
brahmasthāne sabhāsthāne devasthāne tathaiva ca /
maṇṭape gopure tatra siddhidaṃ kṣetrameva ca //
catuṣpathe caturaśraṃ tripathe ca trikoṇake /
dumbarairmālinī devī kapardīviśvarūpiṇī //
devasthānaṃ tathā proktaṃ * * * * * * * * /
caturmukhī grāmamadhye tu pūrve caiva tu gomukhī //
āgneyayāṃ ṣaṇmukhī devī nīlakeśī yamasya tu /
siṃhī ca nair-ṛte sthāne vāruṇe mahiṣamardinī //
vāyavyāṃ ghātakī devī some caiva sudarśinī /
aiśānyāṃ piṃgalākṣī ca grāmapīṭhañca devatā //
grapañca ātmagopī ca taṭāke caiva koṇakī /
parvate aṣṭahāsī ca vāpī vai caturbhujī //
vane ca vajrakālī ca śāstā sthāne tu śālinī /
śivasthāne vajrapāṇi viṣṇusthāne śrībhūtakam //
bilve sarasvatī devī koṣṭe ca gaṇarājinī /
durgāsthāne tu durgā ca jyeṣṭhā sthāne tu jyeṣṭhanī //
p. १२४)
maṇṭape aṣṭasahasrī ca gopure pīṭhanāsinī /
gosthāne gomukhī caiva nadīnāṃ sarvadevatā //
mahāvṛkṣe ugradaṃṣṭrī abhimukhī namo namaḥ /
oṃ namo bhagavatī nāgarājī nāgādikīrtitā //
śmaśāne namo bhagavatī kuśalī viśvarūpiṇī /
oṃ namo bhagavatī ugradaṃṣṭrābhimukhī namaḥ //
oṃ namo bhagavatī kṛcchrīpriyadarśī namo namaḥ /
oṃ namo bhagavatī kuṭilī ugramālādharī namaḥ //
oṃ namo bhagavatī dhātu hrīṃkāriṇī namo namaḥ /
oṃ jvālādhipataye jvālā hemarūpāyi vimaladhruvāya namo namaḥ //
jvālādhipati mantram /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ sthānadeva vidhirnāma
ekatriṃśatpaṭalaḥ

bhūmidoṣavidhānantu pravakṣyāmyanupūrvaśaḥ /
sarvavyādhiharaṃ śubhraṃ sadā vijayavardhanam //
akālamṛtyuharaṇaṃ vasūrīdoṣanāśanam /
mahājvaravināśārthaṃ mahāśāntikaraṃ śubham //
anāvṣṛṭestu śamanaṃ ativṛṣṭivivardhanam /
mahotpāte bhūmikampe mahāvāte tu kārayet //
p. १२५)
lambā mūṣikākīrṇe śivotkṛṣṭe tu kārayet /
svacakra paracakraṃ vā kalahe janasaṃbhave //
mahāvyādhisamākīrṇe narāṇāṃ vyādhipīḍite /
deva pratimarodhena devaprāsāda bhedane //
sabhāsthānādi bhedena phalapuṣpanipātane /
mahāvāte prajāmāre gajānāṃ maraṇepi vā //
akasmādaśvamaraṇe śastrāṇāṃ patanepi ca /
aśanipāte tu kartavyaṃ mātṛyāge tu śāntikam //
āṣāḍhe vā bhādrapade durbhikṣe tu tathaiva ca /
mahāpīṭhe ca nirbandhe durbhikṣe sasyanāśane //
bhūmidoṣeṇa kartavyaṃ mātṛyāge tu śāntikam /
āṣāḍhe bhādrapade ca phālgune caitrameva ca //
vaiśākhe jyeṣṭhamāse ca kārtike puṣyameva ca /
kṛṣṇapakṣe caturdaśyā bhūmidoṣantu kārayet //
sūryodaye vā kartavyaṃ pūrvā * * vāyaśonam /
pratyūṣe vāpi kartavyaṃ madhyodayañca uttamam //
ardhodaye tu mohaṃ syāt sarvakāmārthasādhanam /
grāmamadhye tu kartavyaṃ sarvavyādhi nivāraṇaṃ //
sammārjanañca tatkṛtvā gomayena tu lepayet /
gandhapuṣpairalaṃkṛtya dhūpadīpasamanvitam //
p. १२६)
puṇyāhaṃ jayaśabdaiśca śaṃkhadundubhinisvanaiḥ /
kāhalair-allarīśabdai vaṃśaisūryaravaiśśubhaiḥ //
brāhmaṇān bhojayet tatra pañcāśad vedapāragāḥ /
kanyakā bhojayet tatra catuṣṣaṣṭi manuttamam //
gandhapuṣpairalaṃkṛtvā surabhindhūpadīpakaiḥ /
pūrvottaramukho bhūtvā brahmasthāne tu dohayet //
anyāssarvāstu tatraiva bhūmau dohyarvidhānavit /
mūlamantreṇa mantrajñaḥ prathamaṃ dohayet tathā //
navākṣareṇa mantreṇa dohayet sarva dohanam /
bhūmidohana velāyāṃ vāsoddhārantu kārayet //
dviratni mātrakuṇḍantu mekhalātrayabhūṣaṇam /
ratnimātrantu khataṃ syāt nābhinemi samanvitam //
mekhalāntu cetsarvaṃ tripradeśaṃ suśobhanam /
ṣaḍaṃgulantu vistāramekaikaṃ kārayed budhaḥ //
aśvattha patravatkāryaṃ yoniṃ prādeśamātrakam /
nābhirvai tālamātrantu aṣṭapatraṃ sakarṇikam //
kaṇṭhaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ homaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
navākṣareṇa mantreṇa mūlamantraṃ hunet kramāt //
vāsoddhāraṃ punaḥ kuryāt palāśa vṛkṣādikam /
triratnimātramutsedhaṃ yathālakṣaṇaṃ * * * //
p. १२७)
aśvatthaṃ khadiraṃ vāpi palāśañcaiva kārayet /
sandhānañca sahasrantu tadardhaṃ vāpi kārayet //
aṣṭottaraśataṃ vāpi sarṣapādi caruṃ budhaḥ /
tatpuraṃ tu homaṃ kṛtvā paścādvāraṃ tu kalpayet //
putrasūtreṇa matimān samidhāñcaiva homayet /
hṛdāmantreṇa pūrveṇa dakṣiṇe mūlavidyayā //
paścime kavacaṃ japya uttare cāstramantrataḥ /
yathādvārasamāpte tu pīṭhayuktasamāhitam //
prathamaṃ bījamantreṇa tatastu kulavidyayā /
tatraiva mūlamantreṇa tatastu kālimantrataḥ //
bṛhatīrantarañcaiva mahāvratajyeṣṭhasomaka /
vakaṇaṃ vā kuṇḍamantrañca bahiḥ pavanameva ca //
śikhāyāntu śikhāṃ nyasya netre netre tu vinyaset /
hṛdaye hṛdayasye hastamantrantu hastakam //
piṃgalā mūlamantreṇa vyomavyāpi tathaiva ca /
cāmuṇḍā hṛdayañjapya tathā pāraśavottamam //
ācāryo homayet tatra śaktimantrantu pāṭhakaḥ /
suvarṇa kalaśaṃ vāpi rajataṃ mṛṇmayepi vā //
ślakṣṇatāramavicchinna dyotako cetayed budhaḥ /
srajate sratadevyā ca yāraṃ tu cayet //
p. १२८)
tatkṣaṇācchāntimāpnoti rogantu nāśayet /
pāṃsunā śīghramāpnoti sarvarogavināśanam //
yathā gachanti śānti * * * * * * * * * /
trailokyaṃ śāntimāpnoti asurāṇāntu nāśanam //
vasūrikājvarañcaiva kṣayaṃ vātha mahābhayāt /
tatkṣaṇānnāśamāyāti vasudhārāprabhāvataḥ //
ācāryaṃ pūjayet tatra brāhmaṇānāntu bhojayet /
brāhmaṇān pūjayet paścāt samyagvastrairābharaṇaiśca vā //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ dohavasudhārārdha vidhirnāma
dvātriṃśatpaṭalaḥ

vāsārdhalakṣaṇaṃ vakṣye sarvakāmārthasādhanam /
mahāpātre bhūmikampe anāvṛṣṭisamudbhave //
sūrikā jñānamekasya mahāvyādhi pathena ca /
śaratamuṣikākīrṇe durbhikṣe kārayedbudhaḥ //
grāmadhye tu kartavyaṃ agnikuṇḍaṃ suśobhitam /
ratnidvayañca vistāraṃ tadardhaṃ nāmavinyate //
mekhalātrayasaṃyuktaṃ sākaintu ṣaḍaṃgulam /
utsedha vistantadvannābhinemi sanātanam //
p. १२९)
nābhi pradeśa mātrantu yonigokarṇa mātrataḥ /
aśvatthapatraṃ yad yoni nābhipadmākṛtiṃ sukhaiḥ //
palāśakhadirañcaiva aśvatthaṃ vaṭameva ca /
ratnimātrasamutsedhaṃ nāhaṃ ṣaṭtriṃśadaṃgulam //
tārāṃgulyā ca kartavyaṃ saptāṃgulasamanvitam /
palāśaṃ pātapūrve tu khadirandakṣiṇe na tu //
paścime tu tathāśvatthaṃ uttare vaṭavṛkṣakam /
staṃbadhyāyopari nyasya cottaraṃ dakṣiṇaṃ mukham //
raktāyāntu paṭhet pūrve karālandakṣiṇe paṭhet /
caṇḍantu paścime pāṭhe mahocchiṣṭottare paṭhet //
amūraṇyāmardhayitvā agnijātena buddhimān /
pañcadaśa kṛtādhīmān mardayejjātavedasam //
daśaṃ satkṛtya vidhivat kulamantreṇa saṃyutam /
garbhādhanādikaṃ kṛtvā pṛthak ca sādhayed budhaḥ //
imañca vartate naiva ekaviṃśati saṃkhyayā /
dhārāsamidhasāhasraṃ pṛthak gokarṇa mātrataḥ //
tat tan mantreṇa saṃyuktaṃ ekaikaṃ samidhāhutam /
dvau dvau dvāraṃ prakartavyaṃ dvau dvau cādhyayanaṃ bhavet //
puṇyāha jayaśabdaiśca śaṃkhaṃ kuryācchubhairapi /
gandhapuṣpaiśca dhūpaiśca dīpamarghya havīṣiṃ ca //
p. १३०)
kṣīraṃ lājaistilaiścaiva guguṇā juhuyāt pṛthak /
ekaikasya sahasraṃ syāt bhūtiśca vāmatāt //
vasordhārā pramāṇantu haviccheda samātrataḥ /
yāvatsamāptasahitā tāvat dvāraṃ vidhīyate //
athavā puruṣasūktena sahasraṃ vā japet tataḥ /
athavā rudrasūktena sahasraṃ vā japet tataḥ //
jyeṣṭhāmantreṇa vā mantrī sahasrañjapamācaret /
cāmuṇḍī mūrtibhedena mantrabhedena sarvaśaḥ //
tena tenaiva mantreṇa vāsoddhāraṃ samāhitaḥ /
athavā rudrasūktena muṇḍādhāramathāpi vā //
athavānugrahasūktena ambudasvāmi śaktiṣu /
gāyatryāḥ prajapenmantrī vāsoddhārantu kārayet //
atannavākṣaraṃ japyaṃ vāsoddhārantu kārayet /
vāsoddhāraṃ prakartavyaṃ vyāhṛtiścaiva buddhimān //
āyudhe sarvavyādhi nāśamāyānti kevalam /
vāsoddhāraṃ prakartavyaṃ kṛṣṇāṣṭamyā viśeṣataḥ //
mahāmārī vināśārthaṃ caturdaśyāmathācaret /
amāvāsyāṃ pratipate vāsoddhārantu kārayet //
kṛṣṇapakṣe caturdaśyāṃ sarvavyādhi vināśanam /
viśeṣeṇa vasūriñca nāśayet tatra saṃśayaḥ //
p. १३१)
tasmāt sarvaprayatnena bhūtādi naiva kārayet /
sahasrāḍhakaṃ ghṛtenaiva vāsoddhārantu kārayet //
vāsoddhāraṃ namate vivaśetadardhenābhi kārayet /
atha śatāḍhake naiva vāsoddhārantu kārayet //
vāsoddhāranna deveśa mahiṣī manalasya tu /
tenaiva pitṛmāpnoti sarvavyādhi haro bhavet //
vāsorddhāraṃ prakartavyaṃ mahāmārī vināśanam /
subhikṣaṃ gobalañcaiva āyurārogya saṃpadam //
brāhmaṇān bhojayet tatra kanyakāṃ bhojayet kramāt /
tatraiva bhojayet tatra baliṃ sarvatra dāpayet //
bandhañcaiva mokṣaṃ syāt aṃganāvasecanā navā /
pūjayet sarva devāṃśca gandhapuṣpaṃ havistathā //
pure sarvajanāścaiva snānaṃ kṛtvāmbarānvitāḥ /
śuklagandhānuliptāśca śuklamālyaiśca bhūṣitāḥ //
prokṣaṇīyā janāssarve vāsorddhārasamutsukāḥ /
taddine caiva pūrvāhṇe purābhāṇḍaṃ tyajed bahiḥ //
mṛṇmayāni ca bhāṇḍāni purāṇāni ca mārjanam /
purāṇabhāṇḍasūrpāṇa bhūtabhāṇḍāni sarvaśaḥ //
grāmādbahisthitaṃ vidvān vāsoddhāraṃ tathā kuru /
grāmamadhye tu kartavyaṃ vāsoddhāraṃ samāhitaḥ //
p. १३२)
āvāhya sarvadevānāṃ brahmaviṣṇu maheśvarān /
indrāgni yamanair-ṛtyāṃ vāruṇaṃ vāyumeva ca //
someśāna gaṇāṃścaiva indrāditya marudgaṇāḥ /
vasavaścāṣṭabhiścaiva dvādaśāditya eva ca //
rudrā ekādaśassarve aśvinau dvau tathaiva ca /
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā //
vārāhī caiva māhendrī cāmuṇḍā ca gaṇādhipāḥ /
vīrabhadrañca durgā ca lakṣmī jyeṣṭhā vasundharā //
sarasvatī uttamā gaṃgāṃ āvāhya vidhivadbudhaḥ /
mahāmārī mahādevī cāmuṇḍā tu varā sadā //
khārā sānantarūpāśca sūrpahastā bhayānakā /
mūrtimārjani saṃyuktā aiśānyāṃ pūjayedbudhaḥ //
abhyantare yajeddhīmān brahmaviṣṇu maheśvarān /
skandamādityamantraiśca pūrvabhāge tu pūjayet //
aiśānyāṃ pūjayed vidvān vasūn pūrvottare yajet /
marudgaṇāvayavaiścaiva pūjya aśvinyāṃśaṃ rodaśam //
umā śriyā sarasvatyā durgā caiva vasundharā /
gāyatrī devamātā ca gaṃgā prājñāyatā yuti //
abhyantare yajeddhīmān vāsordhāraparikramāt /
dakṣiṇe saptamātṝṇāṃ vīrabhadragaṇādhipa //
p. १३३)
lokapālānnyasedbāhye svasve sthāne samāhitaḥ /
agneḥ paścime bhāge cādhikaṃ tatra pūjayet //
vāmapārśve tathāviṣṇuṃ dakṣiṇe śaṃkaraṃ yajet /
bāhyato lokapālānāṃ mahāmāriṃ kadiśam //
pūjayet madhyamāṃścaiva āghuvaidarodanaiḥ /
svasvenaiva tu mantreṇa pūjayet tridaśeśvarān //
gandhapuṣpaiśca dhūpaiśca dīpanaivedyameva ca /
pāyasena nivedyaṃ syāt brahmaviṣṇumaheśvarān //
* * * * * * nivedyaṃ syāt śeṣātsarveṣu /
mahāmāritaruddreṇa sahasraṃ vā japet tathā //
jyeṣṭhāmantreṇa vā mantrī sahasraṃ japamācaret /
cāmuṇḍī mūrtibhedena bhadrabhedena sarvadā //
dātavyañcaiva cāmuṇḍī piṃgalo piṃgalāni ca /
kṛsarannatu dātavyaṃ pitṛdevāśca sarvadā //
gandhodanantu * * * * * * ṇāṃ viśeṣataḥ /
* * * * * * * * kānāṃ pannagānapi //
asurāsurasiddhāśca yakṣavidyādharānapi /
kiṃnarā apsarā daityā piśācā bhūtayogyakāḥ //
yoginī ḍākinī caitā guhyamātaragānapi /
sarve māṃsayutaṃ syāt baliṃ sarvatra dāpayet //
p. १३४)
brāhmaṇān bhojayet tatra vastrābharaṇapūjanaiḥ /
ācārya dakṣiṇāṃ datvā go bhūmī kāñcanādibhiḥ //
gajāścaturagañcaiva dāsī dāsañca dāpayet /
pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā pratye pratyakṣamāpayet //
vāsoddhāra vidhi hyetan mahāmāri vināśanam /
kapilāyāṃ sahasrantu dattasyātphalamāpnuyāt //
vāsoddharavidhānena yantraṃ kuryānnarādhipa /
tatraiva jāyate vāpi rudhirāsūrya niścayaḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ vāsoddhāralakṣaṇavidhirnāma
trayastriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jīrṇoddhāra vidhiṃ śṛṇu /
mūlasthānaṃ samāśritya bālasthānaṃ prakalpayet //
bālasthāna pratiṣṭhā tu sīmānañca tathaiva ca /
sīmatā ṣaṭtathā caiva kṛṣṭe kārārddhameva ca //
lakṣaṇaṃ vāstu bhūmestu tasyādrohaṇameva ca /
tasyāṃkurāṇāṃ rakṣārthaṃ bhūmivṛkṣyarthameva ca //
śāntihomaṃ tataḥ kuryāt śaṃkhabheryādighoṣayet /
ratnimātraṃ khanitvā tu pāṃsumuddhṛtya pūrayet //
prokṣaṇaṃ pañcagavyena paryagniñca samācaret /
kīḍikeśāsthiloṣṭe ca sthāne tatraiva dṛśyate //
p. १३५)
śāntihomaṃ tataḥ kuryāt kṛtvā punaḥ karmasamācaret /
ārṣapauruṣaṃ vāpi tatvāṃśataruṇālayam //
antasāre mukhe madhye pūrvādīśe tu vāruṇe /
hyattare vā viśeṣeṇa bālasthānaṃ prakalpayet //
mūlarūpantu naṣṭaṃ syāt pūrvārcā pratimaṃ bhavet /
iṣṭamārge vasan tatra pratirūpaṃ prakalpayet //
aṣṭasaptanavāṃgulyaṃ pañcaṣaṭcaturaṃgulam /
ekavarṣantu śūnyañca pūjāśūnyaṃ na saṃśayaḥ //
dvivarṣāṇi ca bhūtāni trivarṣantu piśācakam /
caturvarṣantu gandharva pañcavarṣāsurāśraya //
saptamamalpatatvañca aṣṭau vetālameva ca /
daśavarṣañca śūnyañca brahmarākṣasamāśraye //
mūlaprāsādaśūnyañca āśrayantu na saṃśayaḥ /
śānti homaṃ tataḥ kuryāt sādhakān svasti vācayet //
prāsāde bhinna hīnañca prācīnākṛti yojayet /
yojanaṃ śilpibhiḥ kāryamiṣṭakā śailadārubhiḥ //
yadyattu kalpitaṃ pūrvaṃ tattenaiva tu kārayet /
uttamaṃ śailajaṃ proktaṃ madhyamaṃ dāruyojanam //
kanyasantviṣṭakā caiva yojayet pūrvakarmaṇā /
hyuttarottarajaṃ śreṣṭhaṃ tannyūnaṃ naiva kārayet //
p. १३६)
puṇyāhaṃ pratyahaṃ kuryāt śilpibhiḥ kārite sthale /
saṃprokṣaṇamataḥ kuryāt sthalakarmāvasānake //
pañcaratnena saṃyuktaṃ pañcagavyantu pūjayet /
mūlarūpantu naṣṭaṃ syāt bālabimbaṃ prakalpayet //
atha prāsādabhinnaṃ vā bālasthānaṃ prakalpitam /
tasmāt sarva prayatnena śāstradṛṣṭena kārayet //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ jīrṇoddhāravidhirnāma
catustriṃśatpaṭalaḥ

bālasthāna vidhiṃ vakṣye bahuvīryekavīrikam /
bālasthānaṃ prakurvīta subhikṣaṃ sasya vardhanam //
āyurārogyakañcaiva sarvasaṃpat pravardhanam /
pūrve tu vijayaṃ jñeyaṃ putrapautrādi vardhanam //
āgneyaṃ śatruvijayaṃ vipulaṃ dhanamāpnuyāt /
uttare jāti vṛddhiḥ syāt pūjyamācandratārakam //
bālasthānaṃ purā kṛtvā paścāt prāsādamārabhet /
bālasthānaṃ samārabhya tattatprāsādaneṣyate //
vittahā janmahā caiva rāṣṭranāśastathaiva ca /
tasmāt sarva prayatnena bālasthānaṃ prakalpayet //
p. १३७)
śilābhiriṣṭakairvāpi pārthivenāpi kārayet /
trihastaṃ vā caturhastaṃ pañcahastamathāpi vā //
ṣaṭ hastaṃ saptahastaṃ vā ata ūrdhvaṃ na kārayet /
tatraiva dāruṇā caiva arcāyāḥ prathamaṃ kuru //
mūlasya pratimāṃ kuryāt śāstradṛṣṭena karmaṇā /
maṇṭapañcaturaśrantu caturdvārasamāyutam //
catustoraṇasaṃyuktaṃ darbhamālābhiveṣṭitam /
dhvajāṣṭakasamāyuktaṃ puṣpamālyairalaṃkṛtam //
madhye vedi prakartavyā dhanumuṣṭidvayaṃ bhavet /
tatraiva pūrayecchālī droṇasaptakameva ca //
tadardhaṃ taṇḍulaṃ grāhyaṃ padmamaṣṭadalairlikhet /
tanmadhye śayanaṃ kuryāt kambalairvastrapaṭṭakaiḥ //
kasyopari nyaset kūrcaṃ gandhapuṣpaiśca saṃyutam /
tasyopari nyased devīṃ bhīmarūpīṃ trilocanīm //
vastrayugmena sañcchādyaṃ upavītañca dāpayet /
svarṇapuṣpañca datvā tu mūlamantreṇa dāpayet //
prāsādābhimukhād deviṃ śayane śayayed guruḥ /
hṛdaye hṛyaṃ nyasya lalāṭe praṇavaṃ nyaset //
sthāne navākṣarañcaiva namaskāreṇa hastayoḥ /
netramantraṃ nyaseddhīmān devīnaloṣṭrapena ca //
p. १३८)
yatpañcakaṃ nyasecchotraṃ nāsāsyantu tṛtīyakam /
turīyantu tṛtīyaṃ vā pādayorvinyased budhaḥ //
sṛṣṭibījaṃ nyased guhye pṛṣṭhe tārantu vinyaset /
mūrdhnipādacaturthantu praṣṭatātantu vinyaset //
evaṃ nyastvā vidhānena bimbaśuddhiṃ samācaret /
gandhapuṣpañca dhūpañca dīpamapyapavitrakam //
puṇyāhaṃ vidhivat kṛtvā snapanañcaiva kārayet /
vividhairbhakṣya bhojyena mūlamantreṇa yojayet //
brāhmaṇān bhojayet samyak aṣṭottaraśatāni vai /
evameva prakāreṇa pūrvādi kramayogataḥ //
palāśaṃ khadirāśvatthaṃ bilvavaikaṃkatāni ca /
deśikantu palāśena pūgāṭ khādirameva ca //
tilasarṣapalājairvā samidhājya carūn budhaḥ /
pṛthagaṣṭottaraśataṃ hutvā hutvā tu saṃspṛśet //
tilaṃ hutvā spṛśet pādaṃ mūlamantreṇa buddhimān /
hutvā tu sarvapāṣāṇāṃ tu ekaṃ spṛṣṭvā tu saṃspṛśet //
lājaṃ hutvā kaṭiṃ spṛśya caruṃ hutvodaraṃ spṛśet /
samidhaṃ hutvā spṛśeddhasta mudrā kūrcasamanvitam //
ājyaṃ hutvā tu sarvāṃgaṃ spṛśen mūlasya mudrayā /
navākṣareṇa juhuyāt pūrvavat samapaṃkajam //
p. १३९)
mūlamantreṇa hutvā tu tato mūlantu vinyaset /
indrāgnika yamaścaiva nair-ṛtirvaruṇavāyavaḥ //
someśānadevānaṃ lokapālāṃstathaiva ca /
bhadrakālī mahākālī cāmuṇḍī caṇḍikā tathā //
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhī caiva māhendrī vīrabhadro gaṇādhipaḥ //
bhūtāścaiva piśācāśca vetālaṃ pretanāyakī /
navākṣareṇa mantreṇa svanāmapadasaṃyutam //
praṇavādi caturthāntaṃ homayet khalupūrvaśaḥ /
vasubhiścāṣṭabhiścaiva rudraikādaśabhistathā //
ādityādvādaśañcaiva samudrāssapta eva ca /
saptadvīpasamākhyātā lokāssaptaprakīrtitāḥ //
pṛthivyāpastathāgnīśo vāyurākāśameva ca /
śabdasparśarūpañca rasagandhaiśca pañcamam //
karmendriyāṇi pañcaiva tathā buddhindriyāṇi ca /
buddhimānaścāhaṃkāra prakṛtiḥ puruṣastathā //
rāgavidyākule caiva māyā bindu tathaiva ca /
vigraheśañcaiva śuddhaśuddhavidyādhikameva ca //
ekāhaṃ pañcabhiḥ kṛtvā mūlamantreṇa deśikaḥ /
kalaśān sthāpayet pūrvaṃ sūtrān kālavivarjitān //
p. १४०)
sakūrcā dravyasaṃyuktā sāpidhānā sa vastrakā /
madhyame kalaśe brāhmī pavitrāratnavinyaset //
kṣīraṃ vai pūrvakalaśe dakṣiṇe tu dadhinyaset /
paścime tu ghṛtaṃ nyasya pañcagavyantu cottare //
śyāmakamagnikalaśe nairṛtyāṃ vaiṇavaṃ nyaset /
vāyavyāṃ śālivinyasya aiśānyāntu kuśodakam //
navākṣareṇa mantreṇa mantrayitvā tu pūrvavat /
devyāstu paridhe dhīmān kalaśaṃ vinyaset pṛthak //
raktā karalī caṇḍākṣī * * cchiṣṭantathaiva ca /
nivṛttiśca patiṣṭha ca vidyāśāntistathaiva ca //
arcayitvā vidhānena gandhapuṣpādibhiḥ kramāt /
rātrau mahotsavaṃ kuryāt śaṃkhabheryādinisvanaiḥ //
puṇyāhaṃ vācayitvā tu sūtraṃ vai bandhayet tathā /
ādau sarveṣu kartavyaṃ puṇyāhaṃ sarvakarmasu //
rātrau homaṃ prakartavyaṃ prabhāte sthāpanaṃ kuru /
sumuhūrtadine caiva bālasthānaṃ praveśayet //
kālamanho vidhānajña yāvat prāsādasañcayaḥ /
tāvat tiṣṭhet baligrāme trisaptadvādaśa kramāt //
āsthāpana vidhānena sthāpayeddhṛdayena tu /
āsthāpanantu hṛdayaṃ sthāpanānāṃ tu mūlataḥ //
p. १४१)
kalaśān sthāpayed bimbe navākṣareṇa buddhimān /
kalaśodakena sarvantu prokṣayeddhṛdayena tu //
pīṭhe garbharddhibhittiśca prāsādaṃ maṇṭapantu vā /
parivārāñca sarvāṃśca prokṣayed deśikottamaḥ //
paśuṃ hatvā tu tatraiva trayo vā ekameva vā /
nivedayedrakta deveśī hṛdayena samāhitaḥ //
nivedyandāpayet tatra vastrairābharaṇairapi /
brāhmaṇān bhojayet paścāt kanyakāssapta bhojayet //
sarve varṇa kramāt tataḥ /
tasmādbhūtabaliṃ grāme naradvāse samāyudhaḥ //
lājasaktu samāyuktaṃ sarvatra balidāpayet /
hṛnmantreṇa baliṃ datvā balipīṭhañca buddhimān //
ācāryān pūjayet sarvaṃ vastrahemāṃgulīyakaiḥ /
yāgopayogadravyāṇi vastramābharaṇāni ca //
ācāryastu yathādravyaṃ vividhāmayakantathā /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ bālasthānavidhirnāma
pañcatriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi jalasaṃprokṣaṇaṃ śubham /
sūtakī pretakī caiva hyālayābhyantare gataḥ //
p. १४२)
caṇḍālaiḥ patitairvāpi kṣetrācāraviruddhakaiḥ /
praviṣṭe devagehe ca mohādvā jñānatopi vā //
sparśitaṃ liṃgaberādi devamānamathāpi vā /
prāṇināṃ maraṇe caiva nānādoṣasamudbhave //
saṃprokṣaṇamataḥ kuryācchāstra dṛṣṭeṇa karmaṇā /
maṇṭapaṃ kārayet samyak pūrvoktavidhinā budhaḥ //
aṣṭadīrghajasaṃyuktaṃ kalaśaissamalaṃkṛtam /
śālibhisthaṇḍilaṃ kṛtvā aṣṭadroṇaistu buddhimān //
tadardhaṃ taṇḍulañcaiva tasyārdhaṃ tilameva ca /
tasyārdhaṃ lājasaṃyuktaṃ darbhamuṣṭiśca vistṛtam //
tanmadhye paṅkajaṃ likhye sāṣṭapatraṃ sakarṇikam /
tarpūrve yonikuṇḍañca ācāryo vidhisattamaḥ //
kalaśāṃstu vaṭāṃścaiva trisūtraṃ veṣṭayecchubham /
lohajairmṛṇmayaiścaiva kṣālitaiḥ śubhaiḥ //
ghṛtakṣīradadhīṃścaiva arghyapātraṃ kramān nyaset /
madhye * * ntu vinyasya pañcaratnaṃ sunikṣipet //
pūrve tu kṣīravinyasya uttarepya * meva tu /
dadhīnāṃ dakṣiṇe caiva paścimantu ghṛtaṃ nyaset //
pādyantu vinyaset mantrī pūrvoktaissarvameva tu /
ṣāyaṃ pañcagavyañca ikṣusārantathaiva ca //
p. १४३)
śeṣāṇi para * ttoya navākṣareṇa mantritam /
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā //
vārāhī caiva māhendrī cāmuṇḍā ca prakīrtitā /
vīrabhadragaṇādyāśca svasvamantreṇa vinyaset //
kālī caiva mahākālī surālī tu catuṣkalā /
surālī yuktamadhye tu kalaśasya nyased budhaḥ //
raktā karālī caṇḍākṣī mahocchiṣṭā pṛthak nyaset /
caturdikṣu ca vinyasya homaṃ kuryād yathā purā //
palāśaṃ khadirāśvatthaṃ plakṣanyagrodhameva ca /
aśvatthodumbarañcaiva bilvavaikaṃkatāni ca //
samidhājya carurlājaṃ dadhikṣīraṃ tathaiva ca /
hutamaṣṭottaraśataṃ pratyekaṃ sarva mūrtiṣu //
brahmādi mūrtibhiścaiva dhārayenmūrti dhārakāḥ /
hutvā japtvā spṛśed devīnnavākṣareṇa buddhimān //
sumuhūrte sulagne ca yoge ca karaṇānvite /
navākṣarantu bimbe vā praṇavādi namontakam //
navākṣareṇa saṃyuktaśśastre saṃprokṣayed budhaḥ /
snapanoktavidhānena abhiṣiñcedyathā śubham //
nṛttavādyaiśca saṃpūrṇaṃ nānāghoṣasamanvitam /
vedaghoṣasamāyuktaṃ sarvātodya samāyutam //
p. १४४)
evameva vidhānena abhiṣiñcedyathā śubham /
nṛttavādyaiśca saṃpūrṇaṃ nānāghoṣasamanvitam //
vedaghoṣasamāyuktaṃ /
kalaśodakantu saṃgrāhya pratimāñcābhiṣecanam /
prāsāde parivāre ca subāhyābhyantarepi ca //
sarvaṃ saṃprokṣayed vidvān pūrvoktaṃ mūlavinyaset /
āvāhayet tato devīṃ sarvalakṣaṇasaṃyutām //
aṣṭābhujāntriṇetrāñca nāgābharaṇabhūṣitām /
nāgayajñopavītena śiro mālāvibhūṣitām //
pralayasthiti sarvāṇāṃ jagadyoniṃ maheśvarīm /
pratimāyāṃ nyased devī kujavāre viśeṣataḥ //
tataḥ prabhṛti yatnena pūjayet tatra vittamaḥ /
pratiṣṭhā caiva tatkāle ācārya svasti vācakaiḥ //
nānābharaṇadravyaiśca gobhūmī kāñcanādibhiḥ /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ saṃprokṣaṇavidhirnāma
ṣaṭtriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kṣetrācāra vidhikramam /
varṇānāmānupūrṇyaśca śṛṇubrahman samāhitaḥ //
sevanaṃ garbhagehañca deśikānāṃ vidhīyate /
ardhamaṇṭapasevā ca śrotriyāṇāṃ samīritam //
p. १४५)
tadbahikṣatraviṭbhyāntu tadbahiśśūdrasevanam /
sūcikastantu vāgvaśca tilaghātī ca sūnikaḥ //
takṣakassvarṇakāraśca śilābhedī tu lohakaḥ /
kumbhakāraśca gopālo hyete vai nyūnajātayaḥ //
etaistu darśanañcaiva kartavyaṃ dhvajamūlataḥ /
rajakādi hīnajānāndarśanaṃ bahirālayāt //
caṇḍālaśvapacādīnāṃ kṣetrācca śatadaṇḍake /
eteṣāṃ vyatyaye naiva kṣetrāntarveśane sati //
devasānnidhyahīnañca mahādoṣaḥ prajāyate /
mahāmāripraveśañca sarve vai puravāsinaḥ //
pīḍyante satataṃ rogaistad doṣaśamanāya ca /
puṇyāhantu prakurvīta saṃprokṣaṇamathācaret //
varṇānāṃ kramaśo vakṣye śṛṇu brahman samāsataḥ /
brāhmaṇyāṃ brāhmaṇājjāta saṃskṛto brāhmaṇo bhavet //
evaṃ kṣatriyaviṭśudrāḥ jñeyāssvebhyassvayonijāḥ /
adhyāpanaṃ cādhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā //
dānaṃ pratigrahaśceti ṣaṭkarmāṇyagrajanmanaḥ /
ṣaṇṇāntu karmaṇāmasya trīṇi karmāṇi jīvikā //
yājanādhyāpane caiva viśuddhācca pratigrahaḥ /
ijyādhyayanadānāni vaiśyasya kṣatriyasya ca //
p. १४६)
pratigrahodhiko vipre yājanādhyāpane tathā /
nṛpāyāṃ viprato jātassavarṇo brāhmaṇo bhavet //
āyurvedātharvaveda dhanurvedān sadāpaṭhet /
viprasya triṣu varṇeṣu nṛpatervarṇayordvayoḥ //
vaiśyasya varṇa ekasmin ṣaḍete paśadā smṛtāḥ /
vaiśyāyāṃ vidhinā viprājjāto hyambaṣṭha ucyate //
kṛṣyā jīvī bhavet tasya tathaivāgneya vṛttikaḥ /
dhvajinī jīvikā vāpi ambaṣṭhāśśastra jīvinaḥ //
vaiśyāyāṃ viprataśceryotkumbhakārassa ucyate /
kulālavṛtyā jīveta nāpitvā vā bhavantyataḥ //
nābherūrdhvantu vapanaṃ tasmānnāpita ucyate /
śūdrāyāṃ vidhinā viprājjātaḥ pāraśivo mataḥ //
bhadrakāli samāśṛtya jīveyuḥ pūjakāḥ smṛtāḥ /
tasyāṃ vai cauryato jāto niṣādaśca prakīrtitaḥ //
vane duṣṭamṛgān hatvā jīvanaṃ māṃsavikrayam /
nṛpājjātotha vaiśyāyāṃ gṛhyāyāṃ vidhinā sutaḥ //
vaiśyavṛtyā tu jīveta kṣatrirmanna cācaret /
tasyāṃ tasyaiva cauryeṇa maṇikāraḥ prajāyate //
maṇīnāṃ rājatāṃ kuryāt muktānāṃ vedhanakriyām /
śūdrā kṣatrasaṃsargājjāta ugra iti smṛtaḥ //
p. १४७)
nṛpasya daṇḍadhārasyādaṇḍaṃ daṇḍyeṣu sañcaret /
vaiśyā tu karaṇaśśūdryāṃ bhinnāyāntu vidhismṛtaḥ //
māhiṣyeṇa karaṇyāntu rathakāraḥ prajāyate /
śilpakarmāṇi cānyāni prāsādalakṣaṇaṃ tathā //
paṭhanāṃ vastuśāstrāṇāṃ hemānyābharaṇāni ca /
lohakarma tathā kuryāt rathakārasya vṛttayaḥ //
nṛpād brāhmaṇakanyāyāṃ sūto nāma prajāyate /
vedānarhaṃ tathā caiṣāṃ dharmāṇāmanubodhakaḥ //
vaiśyādvai dehaśśūdrāccaṇḍālo nāma jāyate /
kṣatriyā māgadhaṃ vaiśyāchūdrākṣattārameva ca //
śūdrādāyogavaṃ vaiśyā janayāmāsa vaisutam /
nṛpāyāṃ vaiśyataścauryāt pulindo nāmajāyate //
hiṃsayā duṣṭasatvānāmaraṇye vartayedayam /
śūdrādāyogavaḥ kṣattā caṇḍāścādhamo nṛṇām //
yathaiva śūdrād brāhmaṇyāṃ bāhyajantu prasūyate /
tathā bāhyataraṃ bāhyāccāturvaṇyaṃ prasūyate //
prātilomyena saṃbhūtāssarvakarmabahiṣkṛtāḥ /
ugrāttu jātaḥ kṣatrāyāṃ śvapāka iti kīrtitaḥ //
caṇḍālaśva pacānāntu bahirgrāmātprati śrayaḥ /
varṣopetamavijñātannaraṃ kaluṣayonijam //
p. १४८)
āryarūpamivānāryaṃ karmabhissvairvibhāvayet /
varṇānāmānupūrvyeṇa jāto vai hyanulomajaḥ //
vaiparītyena saṃbhūto pratiloma itīritaḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ kṣetrācāravarṇaviveko nāma
saptatriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi bālasthāpanamuttamam /
prāsāde chinnabhinne vā pratimā vā tathā yadi //
navīnaṃ kārayet paścāt sarvāṃgaṃ citraśobhanam /
tataḥ praveśakāle tu pūrvavadvidhimācaret //
kuṇḍamaṇṭapa prāsāda pratimāṃ śuddhimācaret /
sthāpayed deva deveśi tantroktaṃ vidhinā kuru //
anyathā saṃpravakṣyāmi śuddhāsanamuttamam /
sumuhūrte ca nakṣatre yoge ca karaṇānvite //
rātrādhivāsayed devīmmātaraṃ sahatatkramāt /
purato deva deveśī dhānyarāśau vicakṣaṇaḥ //
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā yogapīṭhaṃ prakalpayet /
śālinā pūjayet tatra pañcadroṇaistathā kramāt //
tasyopari nyasenmantrī droṇapañcakataṇḍulaiḥ /
caturaśra samaṃ kṛtvā pañcagavyena prokṣayet //
p. १४९)
tanmadhye tu likhet padmamaṣṭapatraṃ sakarṇikam /
hemarupyamayaṃ kumbhaṃ tāmrañca mṛṇamayantu vā //
kalaśānnavakaṃ grāhya supakvān sudṛḍhāñca vā /
indrādīśānaparyantaṃ kalaśānvinyaset kramāt //
indretyācamanaṃ nyastvā āgneyayāṃ madhyameva tu /
yāmye pādyantu vinyasya nair-ṛtyāntu kaṣāyakam //
vāruṇyāṃ kṣīraṃ vinyasya vāyavyāṃ dadhivinyaset /
saumyāyāṃ sarpivinyasya aiśānyāṃ gavyameva tu //
brāhmyādīnnyaset tatra svasvamantreṇa dāpayet /
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā //
vārāhī caiva māhendrī īśvarī ca * * * * /
navame * * ekavīrī * * madhye kalaśeṣu vidurbudhaḥ //
gandhapuṣpaiśca dhūpaiśca arcayitvā vidhānataḥ /
vinyaset padmamadhyantu karṇikāyāṃ susaṃhitam //
mātarasthalamadhyastha pūrvāditamayogata /
nikṣipet pañcaratnāni navabījena mantravit //
vāriṇā pūrayet paścāt vastrapūtaṃ sugandhibhiḥ /
kūrcākṣatavinyasya vastrayugmena veṣṭayet //
raktenopari sañcchādya mantramudrāṃ pradarśayet /
evantu kalaśānnyasya paścād dhyāna paro bhavet //
p. १५०)
pṛthivī pākajaṃ dhyātvā karṇikā merunirmitam /
karṇikopari vinyasya deveśīṃ bhūtamātaram //
kapālakhaṭvāṃga dhārī mahāpretakṛtāsana /
caturbhujā cāṣṭabhujā triṇetrāṃ rudrarūpiṇīm //
diśāmbarāṃ mukakeśāṃ mahāvyālavibhūṣitām /
kapālamālinīn devīṃ pralayāgni samaprabhām //
sūryakoṭyāyudhaprakhyā surāsurabhayaṃkarīm /
itthaṃ rūpadharīndevīṃ kalaśe sthāpayed budhaḥ //
nirodhantatra kartavyaṃ mantramudrā samanvitam /
naivedyaṃ vidhinā dadyāt yātrāhomaṃ samārabhet //
aṣṭabhiḥ pañcabhirvāpi homaṃ kuryā sa dīkṣitaiḥ /
bilvaṃ palāśakhadiraṃ vaṭamaudumbarastathā //
plakṣaṃ vaikaṃkatañcaiva aśvatthaṃ vāruṇaṃ tathā /
pūrvādikṣu yathānyāyaṃ homaṃ kuryāt samantrakaiḥ //
kuṇḍeṣveva vicitreṣu lakṣaṇeṣu ca buddhimān /
caturaśraṃ bhavedindre āgneyayāṃ yoni saṃbhavam //
yāmyāyāñcārdhacandrantu nair-ṛtyāntu trikoṇakam /
vāruṇyāṃ vartulaṃ jñeyaṃ ṣaṭkoṇaṃ vāyugocare //
uttare caiva padmābhaṃ aiśānyāñcāṣṭakoṇakam /
eteṣu kuṇḍamevoktaṃ kuṇḍeṣu ca vicakṣaṇaḥ //
p. १५१)
svasvenaiva tu mantreṇa mūrtidhāraiśca homayet /
aṣṭottaraśataṃ hutvā sadṛśenaiva lambite //
śirodeśe tu devānāṃ ācāryo homamārabhet /
tilasiddhārthakañcaiva priyaṃguśālilājakam //
ājyaṃ hutvā hunet sarvān bāla * * * * * * /
aṣṭottaraśataṃ hutvā pratyekaṃ sarvamūrtiṣu //
ācārya dviguṇaṃ hutvā pu * ṇataruṇālaye /
* kāle kriyā sarvān adhivāsana karmasu //
calasya ca nyasenmantrī pūrvokte ca * * * yet /
gurubālasthānamalaṃkṛtya vitānādyupaśobhitam //
deśakālaṃ tataḥ prāpya bālasthāne niveśayet /
calantu sthāpitaṃ kāryaṃ bālasthānantu deśikaḥ //
tatpayavayaṃ gacchet ācāryo sādhakaissaha /
śanairutkṛtya kalaśaṃ pūrvavatsmaraṇānvitam //
niṣṭapya dvāradeśe tu śanairgacchet pradakṣiṇaṃ /
praviśya bālasthāneṣu devīnāmarcayed budhaḥ //
kalaśānāntu sarveṣāṃ arcayecchūla vinyaset /
arcayitvā vidhānena naivedyaṃ vidhivad dadet //
pañcopacārakān sarvān samantreṇa tu dāpayet /
mahābaliṃ tato dadyāt bhūtakrūrasamanvitam //
p. १५२)
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ bālasthāpanavidhirnāma
aṣṭatriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi laṃghanasya vidhikramam /
strīṇāñcaiva tu viprāṇāṃ pramādāllaṃghane sati //
raktasrāvena kartavyamekavīrī nivedanam /
kṣatriyasya tu laṃghaiśca māṃsacchedantu kārayet //
athavā pṛthumāṃsaiśca ajamekaṃ hunet budhaḥ /
vaiśyasya laṃghane caiva prati māṃsantu dāpayet //
śūdrāṇāṃ laṃghane caiva ekamāsantu dāpayet /
haṃsairmayaiśca mahiṣaiḥ śvānaiścaiva kharoṣṭrakaiḥ //
aśvañcaiva tathā jambu vānarādi tathaiva ca /
hastinaṃ kukkuṭañcaiva sadyotantu dāpayet //
paśūnāñca tapasvīnāṃ brāhmaṇena tu laṃghane /
aṣṭottaraśataṃ hutvā ajamekavyaghātayet //
pratilomādilaṃghairvā caṇḍālai * * laṃghayet /
sadyo ghātantu kartavyaṃ mutsavya * * * * * //
* * maṃ prakūrvīta samidhādi yathākramam /
mūlagāyatrimantreṇa juhuyādyovikaṃ viduḥ //
p. १५३)
kanyānāṃ laṃghayitvā tu aṣṭottaraśataṃ hutam //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ nagaraparibhramaṇalaṃghavidhirnāma
ekonacatvāriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pratimālakṣaṇaṃ param /
navatāla prāmāṇeṇa pratimāṃ kārayed budhaḥ //
śilāmayaṃ lohamayaṃ mṛṇmayaṃ vāpi kārayet /
grāmāccāṣṭabhujaṃ vidyāt nagare ca caturbhujam //
vanāntare dvibhujaṃ vidyāt parvatāgre tu ṣoḍaśa /
samudre dvādaśaṃ kuryāt jandandya * * ṣaṭbhujam //
taṭāke daśabhujaṃ kuryāt catuṣpathe caturbhujam /
khaḍgañca kheṭakañcaiva nāgaṃ ghaṇṭāṃ tathaiva ca //
śūlakapālakhaṭvāṃgaṃ ḍamarūñca tathāṣṭakam /
śyāmavarṇā ca kartavyā daṃṣṭrākāladaṃ śubham //
ūrdhvakeśañca kartavyaṃ triṇetraṃ nāgabhūṣaṇaṃ /
dārukasya hṛdi śūlaṃ proktavyaṃ himalocanam //
raudrarūpantu kartavyaṃ cāmuṇḍālakṣaṇaṃ param //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ pratimālakṣaṇavidhirnāma catvāriṃśat
paṭalaḥ

p. १५४)
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi kṣetrapālavidhikramam /
trailokyanāthaṃ sarvajñaṃ sarvadevaṃ jitendriyam //
āgameśamūrtikaṃ ca ādikṣetrasya pālakam /
parantatparamākāśaṃ devatā cittameva ca //
cintayenmanasānityaṃ śivaloke mahīyate /
tataḥ prabhṛti deveśa śivarūpaṃ śivaṃ yathā //
paścād daṇḍālayaṃ vidyāt pralayaṃ paṃktimānakam /
sakalajīvarūpañca jyeṣṭhavaṃśāntavṛttakam //
vṛttamadhye tu jyotissyāt jyotimadhyamaṇustathā /
aṇumadhye tathā bindukṣetrapālaṃ śivātmakam //
niṣkalaṃ nirmalaṃ śāntaṃ niṣprapañca * lakṣaṇaṃ /
niṣkalaṃ sakalaṃ saṃ * * * gandhassadevatā //
saka * * * svaru * * * * * * * *
kam /
sarvajīvasamutpanno bhagavān parameśvaraḥ //
evaṃ mūrtitribhedaṃ syāt brahmāviṣṇumaheśvaram /
loke tu puṇyarakṣārthaṃ kṣetrapālantu dṛśyate //
pūrvantu jñānamūrtiḥ syāt dvitīyaṃ śāntamūrtikam /
tṛtīyaṃ raudramūrtiḥ syāt sarvabhūtaguṇāguṇam //
bhūloke sarvarakṣārthamudbhavan tatra vinyaset /
āraṇye ca guhe caiva samudre parvatāgrake //
p. १५५)
nadī saṃgamane vāpi vanavāse samāśraye /
grāme vā nagare vāpi pattane kheṭakātmake //
bhāgyavādi tathādroṇe kolakaṃ pratimāvahet /
tat tacchāstra yathā yogaṃ kṣetrasthānaṃ vidhīyate //
kriyāśeṣaṃ pravakṣyāmi yathāvadanupūrvakam /
śāntikaṃ pauṣṭikaṃ caiva adbhūtañca vicārakam //
grāmādi janasaṃsthāne śāntikaṃ vinyased vidhim /
guhāyāṃ vanavāse vā pauṣṭikaṃ tatra kārayet //
adbhūtaṃ paramūrtiśca ābhicārakarakṣaṇam /
tat tatsthāne yathāyogyaṃ yogenaiva tu kārayet //
caturbhujaṃ śāntikañcaiva pauṣṭikañcāṣṭabāhukam /
dvibhujaṃ sarvasāmānyaṃ kriyā śeṣaṃ vidhīyate //
caturbhujaṃ dakṣiṇe haste triśūlaṃ ḍamarukantathā /
vāmahaste kapālantu bhujakañca vidhīyate //
padmapīṭhasthitaṃ deva parijanānāṃ vidhīyate /
pādau tu śailamevoktaṃ kaṭisthānnāgamāvṛtam //
pārśve kanakamaṇīnāṃ rajjubandhanameva ca /
udare nāgabandhañca karṇikena samanvitam //
mukhe yā lambite karṇaṃ sarvayajñopavītinam /
naraśirastrilaṃbaiśca stanayorantare vidhu //
p. २५६)
triṇetraṃ tatsamaṃ vajraṃ ūrdhvakeśojvala prabham /
lalāṭordhve naraśiraṃ āvṛtantu vidhikramam //
karṇakuṇḍalamevoktaṃ patrimekamathāpi vā /
keśaṃ bhujaṃga veṣṭañca raktākṣaṃ raktakeśakam //
bālacakramalaṃkṛtya pāṇḍaraṃ śikharantathā /
pūrṇacandrasamaṃ vaktraṃmāyuktañcita * * * //
* * nīlavarṇañca bhairavākārameva ca /
aṣṭabhujaṃ pāśañca dakṣiṇaṃ //
kapālaṃ ḍamarukañcaiva pinākaṃ khaḍgameva ca /
pūrvoktavidhivatkṛtvā bhūṣaṇaṃ tadvadeva ca //
pauṣṭikasya vidhijñeyaṃ navamāśritya daivatam /
bhūtarūpaṃ dvihastañca dakṣiṇe daṇḍahastake //
vāme kṛtvā kapālantu bhūtabhūṣaṇabhūṣitam /
tat tad deśe ca īśena kṣetrapālasya ālayam //
daśatālaṃ yogamūrtaṃ navatālaṃ saumyamūrtikam /
catustālaṃ bhūmimūrtiṃ ekamālaṃ vidhīyate //
śāntikaṃ padmapīṭhañca raudrakoṇaṃ tathā bhavet /
* mūrti tathā pīṭhe yojayet tadvicakṣaṇaḥ //
caturbhujaṃ sthāpitantu dāyuvyarthakaraṃ śubham /
putramitravivardhante sarvakāmārtha sādhanam //
p. ५७)
caturbhujamiti jñeyaṃ grāmaśāntikaraṃ śubham /
pauṣṭikasya vidhiṃ kṛtvā vīryaṃ vai śatrunāśanam //
strīvardhanamiti jñeyaṃ bhūtākāramiti smṛtam /
lokāloka hitārthāya kārye kāryeṇa yojayet //
balikarmavidhiṃ kṛtvā śāntikarmavidhismṛtam /
snapanādi sarvakāryaṃ yojayet tadvicakṣaṇāḥ //
adhivāsavidhiṃ kṛtvā sarvadravyāṇi yojayet /
kalaśasthāpanaṃ kṛtvā phaṭkāramucyate budhaḥ //
pratiṣṭhāmantramevaṃ syāt mūlamantramanusmaran /
mahāberaṃ tathā mūlaṃ jīvākṣaramihocyate //
oṃkāraṃ vinyasenmūlaṃ madhye śrīṃkāramucyate /
svāhāntaṃ vinyaset tatra agre strīṃkāramucyate //
vinyased gandhapuṣpañca dhūpadīpañca dāpayet /
paścād deva samāyuktaṃ ācāryaṃ sthāpite budhaḥ //
bahale brahmasārasya candrārke arkamūlataḥ /
madhye viṣṇustathā nyasya sarvasaṃhāramūrtayaḥ //
mahākāyaṃ kṣetrapālaṃ brahmajñānamiti smṛtam /
pratiṣṭhedindrasaṃyuktaṃ bhagavantaṃ sadāśivam //
brahmāvālaṃ jitriyājāṃ dvivṛddhiṃ jitavetti /
kaṇṭhakahṛdayapādanābhiguhyaśirāśira //
p. १५८)
punaḥ punaḥ pravinyasya oṃkāraṃ mantravinyaset /
brāhmaṇān svāstivācañca sarvavādyañca ghoṣayet //
* * * * baliṃ kṛtvā * * * * muttamam /
navabheda kṣetrapāle vidhivat ka * * punaḥ //
* * * * * * * * * * * *
pṛthak /
śāstroktaṃ vidhiṃ kṛtvā sthāpanaṃ vṛddhidaṃ śubham //
lakṣaṇena yathā karmaṃ sthānabhraṃśaṃ vinaśyati /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ kṣetrapālavidhirnāma
ekacatvāriṃśatpaṭalaḥ

athātassaṃpravakṣyāmi mātṝṇāṃ śūlasaṃgraham /
uttaraṃ dakṣamayanamuttaramuttarantathā //
dakṣiṇamayanañcaiva ṣaṇmāsañcaiva varjayet /
uttarottaramabhyuktamuttaraṃ sarvasaṃgraham //
ityete saṃgrahaṃ śūlaṃ sarvakāmārthasādhanam /
subhikṣaṃ kṣemamārogyaṃ sarvasasya vivardhanam //
cāturvaṇyaṃ hitañcaiva sarvāriṣṭavināśanam /
grāme vā nagare vāpi sarvaśāntikaraṃ śubham //
suvarṇarajataṃ lohaṃ dāruśūlaṃ tathaiva ca /
mṛttumṛṇmayasyārdhañca muhūrtaṃ gṛhasaṃgraham //
p. १५९)
svastivācaka vākyañca brahmaghoṣantathaiva ca /
paṭahaṃ maddalaṃ tālaṃ karaṭītimilā tathā //
śaṃkhakālasamāyuktaṃ mātṛghoṣaṃ tathaiva ca /
ācārya śiṣyasaṃyuktaṃ vastrābharaṇameva ca //
aṃkurārpaṇa pūrvoktaṃ madhivāsana karmaṇi /
mātṛmaṇṭapasaṃyuktaṃ śāntinaṃ śāntikarmaṇi //
sthaṇḍilaṃ tatra kurvīta aṣṭadroṇantu śālibhiḥ /
tadardhantaṇḍulañcaiva taṇḍulārdhatilantathā //
tasyārdhaṃ tilasaṃyuktaṃ darbhamuṣṭintu vistṛtam /
tanmadhye paṃkajaṃ likhya sarvālaṃkāraśobhitam //
aśvatthodumbaraṃ plakṣa vaṭavṛkṣaṃ tathaiva ca /
caturaśrasamaṃ kṛtvā hastamātrapramāṇakam //
sthaṇḍile vinyaset pīṭhaṃ ācāryassādhakaissaha /
pādyamācamanīyañca gandhapuṣpādi cārcayet //
pādyādi sarvamantreṇa arcayitvā vidhānataḥ /
ajaṃ rudhira māṃsādi sarve havirnivedayet //
nivedanantu nirmālyaṃ sarvañcaiva visarjayet /
tāmbūlaṃ sadyamantreṇa sādhakācārya pūtrakaḥ //
ācārya a * mantrasya mṛtyupīṭhasya sādhanam /
pradakṣiṇañcaiva ālayasya pradakṣiṇam //
p. १६०)
pratimandakṣiṇañcaiva ācāryaṃ sarvamātṛkam /
pra * * * * * * * sadāśiva śivastathā //
vasavaścāṣṭabhiścaiva dvādaśāditya eva ca /
radramekādaśa sarve aśvinyāśca samanvitam //
indrāgni yamanir-ṛti vāruṇavāyureva ca /
someśonyastathā caiva āgachantu namo namaḥ //
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍī gaṇarudrakā //
ityete kramaśaścaiva māṇāñca namo namaḥ /
yoginī ḍākinī caiva sākinī pūtanā tataḥ //
pālinī dundubhiścaiva tathocchiṣṭā ca mātaraḥ /
bhūtapreta piśācāśca vetālañca tathaiva ca //
kumāragra(ra)kūśmāṇḍa mahādeva grahastathā /
sarvañca sarvalokañca sarvapīṭhañca devatā //
dvātriṃśadadhipaścaiva āgachantu namo namaḥ /
ācāryaṃ mantrasaṃyuktaṃ sāvakā saṃhitā ca vai //
mahākālasya vinyasya mātṛmaṇḍalasaṃgraham /
dvitīyaṃ lakṣaṇairyuktaṃ śilpisāyakasaṃgraham //
yātrā pātrapīṭhasya dvā vā pīṭhe śilpinā kṛtam /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ śilpināṃ lakṣaṇairyutam //
p. १६१)
ityete kramaśaścaiva śūlaṃ grabhagṛhaṃ bhavet /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ śilpi citrakalakṣaṇaṃ //
brāhmaṇā kṣatriyā vaiśyā śūdrairvā śūdralakṣaṇam /
daśatālaṃ navatālaṃ tu viprasya navatālaṃ kṣatriyasya tu //
aṣṭatālantu vaiśyasya saptatālantu śūdrakaḥ /
vāmadakṣiṇa khaḍgañca madhyamā śūlapatrakam //
caturaṃguli vistāraṃ patrakhaḍgañca vaktrakam /
dvitālaṃ sarvavarṇañca śūlasthāpanameva ca //
agraṃ daśāṃgulavaktraṃ pīṭhāṣṭāṃgulavaktrakam /
pīṭhantu ṣoḍaśāṃgulyaṃ caturaśraṃ pīṭhasaṃgraham //
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ citrapatra * * * * /
śāntikañcaiva kālīsthāpanamuttamam //
* pīṭhakramañcaiva hastamātra pramāṇakam /
sarvalakṣaṇasaṃyuktaṃ sarvacitravicitrakam //
sarvāṃgaṃ sarvasaṃyuktaṃ śilpacitrakalakṣaṇam /
śūlapatrañca devasya brahmabrahmañca vinyaset //
vāmapatraṃ tathaiśānyāṃ dakṣiṇaṃ viṣṇupatrakam /
ityete adhidevā vā śūlapatrasya devatā //
śūlapīṭhaṃ mahākālaṃ madhyamañca vidhīyate /
bahuvīrañca pīṭhasya astrapīṭhasya vinyaset //
p. १६२)
agrapīṭhasya daṇḍaṃ vai pādapīṭhaṃ tadīśitam /
śāntyarthasya vistāraṃ tribhāgaṃ bhāgameva ca //
daṇḍaṃ vaktreṇasaṃyuktaṃ ṣoḍaśāṃgulavistṛtam /
tribhāgaṃ ghaṇṭavistāraṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam //
pādapīṭhasya vistāraṃ dvitālaṃ caturaṃgulam /
sarvacitrakalekhyañca aṣṭapatraṃ sakarṇikam //
vāmāṃgamabhisaṃyuktaṃ manonmani mayāntakam /
dvātriṃśadadhi daivatyaṃ abhyantarābhyanta devatā //
madhye daṇḍasya devānāṃ aṣṭamañcādhiyoginī /
ityete kramaśaścaiva śūlasaṃgrahameva ca //
brāhmaṇa kṣatriyī vaiśyā śūdro vā putra vṛddhidam /
sarvalokahitaṃ puṇyaṃ sarvaśāntikaraṃ param //
sarvavyādhivināśañca sarvāriṣṭavināśanam /
grāmaṃ grāmapatiñcaiva śūlasaṃgrahameva ca //
brāhmaṇa kṣatriyo vaiśya kartā bhartā vivardhanam /
mahāmārī praśamanaṃ vātavyādhi vināśanam //
subhikṣaṃ grāmavṛddhiñca sarvasasya vivardhanam /
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ dravyahīnaṃ tathaiva ca //
muhūrtakālahīnañca kālakalantathaiva ca /
sarvadoṣaṃ viśeṣeṇa kartavyaṃ sarvavarjitam //
p. १६३)
lohārcanañca śūlañca lohārthaṃ mātraśūlakam /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ śūlasthāpanavidhirnāma
catvāriṃśatpaṭalaḥ

athātassaṃpravakṣyāmi prāyaścitta vidhikramam /
mātṛśāntiṣu yogeṣu yathādoṣa pravṛttaye //
taddoṣa śamanārthāya prāyaścitta vinirṇayam /
prāsādañcchinnabhinnañca kālena patitena ca //
śailaṃ vā pratimaṃ vāpi kṣataṃ vā bhagnameva vā /
sirā caiva parairvāpi patitaṃ bhinnameva vā //
hīnako vyādhito vāpi ālayaṃ pratimāṃ tathā /
toraṇaṃ patitañcaiva dvausūrya prabhayorapi //
bhūmiṃ vā kampanañcaiva agninā dahanepi vā /
samayī sādhakaścaiva putrakāvārya saṃyutaḥ //
yajamānavyādhipīṭhaṃ citrakeṭakasarvataḥ /
hīnādvai dakṣiṇeryatra hanahīnamathāpi vā //
heme tu dravyahīne tu vastrahīnañca tadbhavet /
devaṃ na rūpaṃ vijñeyaṃ prāyaścittaṃ praśastakam //
navākṣareṇa mantreṇa pratyekāṣṭaśataṃ hutam /
samidhā tilaparyantaṃ devyā gāyatrī hūyate //
prāsāde maṇṭape bhinne śūlādaṣṭāyudhāni ca /
navaśaktisamāyuktaṃ homayet tu śatāṣṭakam //
prāsādaṃ bhinnahīnantu bālasthānaṃ prakalpayet /
prāsādaṃ tatra kurvīta ācāryaśśilpibhissaha //
pūrvoktena vidhānena saṃprokṣaṇamathācaret /
tatra hīnahute caiva mūlamantrañca kārayet //
mātṝṇāñca pratiṣṭhānte sudhācitrādi śobhite /
caṇḍālahīnavarṇañca śvānasparśanasaṃkare //
saṃkaretarajātīnāṃ patitonmattakā api /
khaṇḍasphuṭita bhinnañca kavāṭaṃ staṃbhayorapi //
saṃprokṣaṇaṃ prakartavyaṃ pūrvavadvidhicoditam /
grāmādipattanasyānte narāṇāṃ vyādhipīḍite //
sarvāmukha prayatnena saṃprokṣaṇamataḥ kuru /
tatraivaṃ na kuryāt tu pūrvoktena vidhānataḥ //
pūrvoktena vidhāne puṃsavaṃ kārayedbudhaḥ /
tatraiva snapanaṃ kuryāt tathā vittānusārataḥ //
tatraiva taddhānenmantrī navākṣareṇa buddhimān /
sahasrannavakañcaiva aṣṭottaraśataṃ hutam //
tatraiva trividhaṃ homaṃ uttamādi yathākramam /
sarva dravyeṣu śāntāni pūrṇāhutiṃ viśeṣataḥ //
p. १६५)
ācārya vyādhiprāptasyāt kartā vā vyādhipīḍitaḥ /
homayenmūlamantreṇa tyājyā tilasaṃyutam //
agninā dahane vastre ālaye pratimāpi vā /
sarvadravyeṣu saṃyuktaṃ navabījena homayet //
bhūmervā kampane caiva rogeṣu kalaheṣu ca /
toraṇaṃ patanañcaiva mūlamantreṇa saṃyutam //
homayet pañcaviṃśatyā hutvā vai kaiḥ pṛthak pṛthak /
navākṣareṇa mantreṇa uttālaktantathaiva ca //
caṇḍālasparśane caiva yatra bhinnañca varjayet /
bhāṇḍamanyattu saṃsthāpya praṇavena tu saṃyutam //
śayanairvā maraṇairvā jalasaṃprokṣaṇaṃ vidhiḥ /
śvānairvā mlecchajātī ca śilpirvā citrakarmaṇi //
ālayābhyantare caiva gamane doṣakṛdbhavet /
prāyaścittantu kartavyaṃ saṃprokṣaṇamathā caret //
devīnāmarcane kāle yathādoṣaṃ pravartate /
liṃgaṃ vā pratimāṃ vāpi paraśuṃ śūlameva vā //
ghaṇṭāñca kalaśañcaiva dhanurnārā ca meva ca /
antyaiścāyudhairyuktaṃ balibāleṣvayaṃ tathā //
pramādātpatite bhinne yathā saṃbhavato matā /
yathālābhaṃ gṛhītvā hutvā devīṃ nivedayet //
Page no. १६७ not available in this transcript.
p. १६७)
hutvā vai mūlamantreṇa punaḥ pradakṣiṇamārabhet /
divyantarikṣa bhaumāni nimittā śatrudanāśubham //
kākairvā kukkuṭairvāpi śṛṃkhala * * * * * /
mahāvātabhayaṃ vāpi yatradīrghañca mānuṣe //
mānuṣairvā virodhassyāt * * * * * * * * /
* * * * * * * * * * dhvajapātane
//
pramādādyatra hīne tu sarvayukta pramāṇakaiḥ /
mūlagāyatri mantreṇa sahasraṃ vā śatāṣṭakam //
svacakraṃ paracakraṃ vā kṣobhayuddhaṃ yathā bhavet /
devyā gāyatrī mantreṇa homayenmūlavidyayā //
darvīva homadravyeva niṣkale pratimepi vā /
kālitthaśca laḍaṃ vāpi mūlamantreṇa homayet //
yatra kumbhaṃ pratiṣṭhāpya patitaṃ cetpramādataḥ /
navākṣareṇa mantreṇa tadevaṃ homayedbudhaḥ //
snapanasyādhivāsena kalaśaṃ bhagnameva ca /
tatraika kalaśe madhye yadādoṣaṃ pravartate //
dhvaje ca patite vāpi dhvajādaṇḍasya bhedane /
tatra homaṃ prakurvīta samayādyāsu vidyayā //
paśūnāṃ chedane yatra udare vatsadṛśyate /
taddoṣaśamanārthāya prāyaścittaṃ viśeṣataḥ //
p. १६८)
japtvā saṃprokṣaṇaṃ kṛtvā tataścotsavamārabhet /
saptāhamapi kurvīta utsavaṃ pratyahaṃ budhaḥ //
snapanañca prakartavyaṃ yathāśāstrānusārataḥ /
tattacchāntiṃ prakūrvīta prajotpātakamāraṇam //
sarvaduḥkhakaraṃ nityatyaṃ yajamānavyādhi pīḍitaḥ /
homayed vidhivatpūrvaṃ mūrtamādiṣu yojayet //
nityotsavavihīne tu sandhihīne tathaiva ca /
tasya homaṃ prakūrvīta mūlamantrādisaṃyutam //
ekaṃ pañcadaśaṃ vāpi ekāṣṭaṃ pūjahīnake /
māsena navaṃ kuryāt pañcāśacca śatāṣṭakam //
ardhamāse daśatyekaṃ snāpayet tu yathāvidhi /
māsādivatsarānte tu prāyaścittaṃ yathāvidhi //
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ vā na pūjya ca /
ekādaśakarātraṃ vā devyādi chinna pūjya ca //
yasya kālavihīne tu tasya śāntiṃ samārabhet /
kālādhikaṃ bhavet tatra homāda * * kaṃ bhavet //
yasya hīne vide viyāne tadā pṛṣṭe pratilomānulomakaiḥ /
grāme vā nagare vāpi narāṇāṃ vyādhipīḍitam //
tasmāt sarvaprayatnena devi sānnidhyakārakam /
prāyaścittaṃ prakurvīta vādyahīnaṃ tathaiva ca //
p. १६९)
karamudrā vihīnantu homasthānantu yadbhavet /
nṛttakāle pramādādvā narāṇāṃ pātane sati //
tathā homaṃ prakurvīta paśuṃ hatvā yathāvidhi /
ājyāhuti sahasraṃ vā kṣetraśāntiṃ tathā kuru //
tasmān nṛttaṃ samārabhya grāmādīnāṃ pradakṣiṇam /
mārjanaṃ tāṭanaṃ kuryāt devyovantu varjayet //
mārjanā hīne tu tāṭyaṃ sthānanāśaṃ bhaviṣyati /
tasmāt sarva prayatnena śāntihomaṃ samācaret //
tatastu śeṣamātodyaṃ paṭahādi yathākramam /
narādi makṣikāntāni na kuryāt tatra laṃghanam //
pramādāllaṃghayitvā tu hutvā devyā nivedayet /
navāgnīva śivaṃ dhyātvā arcayenmūlavinyaset //
anyāṃstu laṃghayitvā tu devīṃ tatra prapūjayet /
utsavo diśyāvadyastu dhāryate triṣu pauruṣam //
mahādoṣaḥ pravartante vadāmītirajasvalā /
doṣānurūpaṃ saṃvakṣye śāntiṃ kuryād vicakṣaṇaḥ //
pratiṣṭhākālakriyā sarve kārayet susamāhitaḥ /
evaṃ parīkṣya bahudhā kārayet tatra vittamaḥ //
ācāryaṃ pūjayet samyak vastrahemāṃgulīyakaiḥ /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ prāyaścittavidhirnāma
tricatvāriṃśatpaṭalaḥ

p. १७०)
śūlasya lakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇubrahmanyathā kramam /
pratimāyāṃśca cāyāmañcottamaṃ madhyamādhamam //
nābherantaṃ tadūrdhvantu lalāṭāntamuttamaṃ bhavet /
tat tan madhyamaṃ jñeyaṃ tadardhaṃ madhyamaṃ bhavet //
tasmānmadhyaṃ samāvarthavartayedardhacandravat /
madhyabhāgena kartavyaṃ madhyabhāgaṃ yathā bhavet //
madhyabhāgalatāyāṃ vai hastraneyastriyaṃ bhavet /
grīvā pīṭhākṣaraṃ netre brahmāṇī ca caturbhuje //
caturvaktrasamopetaṃ vaktre vaktre vilocanam /
padmamālā samopetā kṛṣṇājinavibhūṣitam //
upavītadharāṃ devīṃ citra * * * * * * /
paṃkajāsanasaṃyuktaṃ haṃsāsanamathāpi vā //
kamaṇḍaluṃ vāmahaste dakṣiṇe akṣasūtrakam /
* * * * * * ke paṃkajāsanasaṃyutam //
evaṃ vidhanatannetraḥ lakṣaṇenasamanvitam /
netropari netre ca vaiṣṇavī lakṣaṇānvitam //
kālālagāṃgasaṃyuktā tathā cāṣṭabhujānvitam /
hārakeyūrasaṃyuktaṃ raktāmbaravibhūṣitam //
īdṛśāṃ vinyasennetrī triṇetraṃ śāntarūpiṇam /
vidhinā * ñca kartavyaṃ vāyavyāṃ lakṣaṇānvitam //
p. १७१)
pārśvayostu bhāgābhyāṃ pārśvaśūlaṃ yathā bhavet /
madhya bhāgasya pārśvañca pārśvaśūlaṃ yathā bhavet //
tasyāṃ śūlaṃ yathābhāgaṃ bāhulañcocyate kramāt /
tāsāṃ padasya vistāramaṣṭāṃgaiḥ kārayed badhaḥ //
aṣṭabhāgaikabhāgantu tāsāṃ bāhulamucyate /
tadardhaṃ vaikadeśe tu anupūrvakrameṇa tu //
bhrāmayed vitato vidvān lakṣaṇena samanvitam /
madhyabhāgasya pārśve tu tadbhāge parivartayet //
bhāgadvayaṃ tathā madhye grāsadvaiva vicakṣaṇaḥ /
tasyāṃ śūlayathābhāgaṃ tribhirbhāgaistu mūlataḥ //
grīvā pīṭhaṃ prakartavyaṃ caturaśraṃ suśobhanam /
saptabhāgaikabāhulyaṃ pīṭhavistārato bhavet //
kauśukādimunau jāti pīṭhakoṇeṣu śobhitam /
ghaṇṭājālasamāyuktaṃ pippalī patraśobhitam //
grīvā pīṭhaṃ bhavedevamupaśobhāsamanvitam /
pīṭhaṃ vai pārśvataścaiva bhāgadvayavinā vināśayet //
pārśvaśūlaṃ yathāgrantu īṣacchedādikaṃ bhavet /
svarṇenaiva prakartavyaṃ śūlaṃ vai devatā bhavet //
svarṇarajate sarve suvarṇaṃ śūlamucyate /
rajatena prakartavyaṃ rājadaṃśūlamucyate //
p. १७२)
rājataṃ madhyamaṃ jñeyaṃ madhyamaṃ tatprakīrtitam /
rājatantu bhavet sarvaṃ triśūlaṃ kārayed budhaḥ //
śuddhenaiva prakartavyaṃ kanyasaṃ śūlamucyate /
śubhākāraṃ bhavet sarvaṃ pū * * * * * nvitam //
eteṣvekaṃ samāśritya kārayet tatra vittamaḥ /
avāṭavādirā nālaṃ kṛmikoṭara varjitam //
yojayet tatra vitprājño yathā vistārarūpataḥ /
āsanenābhi kartavyaṃ sāramadhyaṃ suśobhanam //
tadbhāgaṃ triguṇānālaṃ āyudhaṃ ca prakīrtitam /
grīvābhāgaṃ tribhāgaikaṃ nāhaṃ tasya prakīrtitā //
pīṭhe vai vīrabhadrasyāt yathā vidhi purassaram /
tatpīṭhasya tu vistāraṃ tadardhā yena kīrtitā //
vistāraṃ sarvabhāgaikaṃ bāhulañca prakīrtitam /
vartabhāgaikamutsedhaṃ pīṭhasyaiva prakīrtitam //
grīvaṃ pīṭhasya cākāramadhastāt sadṛśaṃ bhavet /
caturaśraṃ bhavedūrdhvamadhastācca tatāśrakam //
vṛttākāraṃ bhavedūrdhvamadhastā dhṛtamucyate /
evaṃ pīṭhaṃ prakartavyamūrdhvādhaḥ padmaśobhitam //
vīrabhadrādi mātṝṇāṃ śūlapīṭhe tu vinyaset /
evaṃ vai lakṣaṇaṃ proktaṃ śūlastveva samāsataḥ //
p. १७३)
garbhādena prakartavyaṃ śāstra dṛṣṭena karmaṇā /
evameva prakartavyaṃ śūlalakṣaṇasaṃyutam //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ śūlalakṣaṇavidhirnāma
catuścatvāriṃśatpaṭalaḥ

śūlapratiṣṭhāṃ pravakṣyāmi śṛṇu brahmanyathā kramam /
prāsādasyāgrataḥ kuryāt aiśānyantu viśeṣataḥ //
navahastaṃ saptahastaṃ pañcahastamathāpi vā /
maṇṭapaṃ kārayet tatra śāstradṛṣṭena karmaṇā //
maṇṭapañcaturaśrantu lakṣaṇena samanvitam /
trividhaikaṃ samāśṛtya maṇṭapaṃ kārayed budhaḥ //
(navahastaṃ saptahastaṃ pañcahastamathāpi vā /
maṇṭapaṃ kārayet tatra)
dvividhaṃ maṇṭapaṃ proktaṃ cottare vāsanaṃ bhavet /
ṣoḍaśastambhasaṃyuktaṃ catuṣtoraṇasaṃyutam //
pañcabhāgaṃ tribhāgaikaṃ devī vistāramucyate /
tadvibhāgaikamutsedhaṃ darpaṇodarasannibham //
mekhalātraya saṃyuktaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam /
yadaikamekhalāṃ kuryāt * * * * * * * * //
* * * * * * droktamekhalāyā samantathā /
prathamā me * * proktā coktamādyaprakīrtitā //
tasmādaṃgulahīnā ca dvitarā * prakīrtitā /
madhyamā sā ca prakīrtitā //
utsedhantāvadevokta tasmādvistāramucyate /
diksopāna samāyukta manojñā ca prakīrtitā //
utsedhantāvadevoktaṃ tasmādvistāramucyate /
diksopānaṃ bhavet brahman caturdikṣukrameṇa tu //
catudvārasamāyuktaṃ darbhamālāvalambitam /
vāpanopari sañchannaṃ puṣpamālopaśobhitam //
dhūpadaīpasamāyuktaṃ toraṇaiśca samanvitam /
plakṣodumbaramaśvatthaṃ vaṭaṃ pūrvāditaḥ kramāt //
plakṣantu toraṇañcaindre yāmye caudumbaraṃ bhavet /
aśvattham vāruṇaṃ jñeyaṃ vaṭaṃ saumye ca kīrtitam //
evaṃ vai toraṇaṃ jñeyaṃ lakṣaṇena samanvitam /
bhūmau tataḥ praviṣṭañca tadūrdhvañca caturbhujam //
āpantoraṇasaṃyuktaṃ lakṣaṇenasamanvitam /
arcayitvā vidhānena kalaśaṃ teṣāntu mūlataḥ //
evaṃ vā maṇṭapaṃ kṛtvā dhvajasya sthāpanaṃ kuru /
adhivāsanaṃ vinā pūrve dhvajamuthāpayed guruḥ //
dhvajamutthāya vidhinā sthaṇḍilaṃ tatra kārayet /
sthaṇḍilañca prakartavyaṃ devikāyāṃ vicakṣaṇaḥ //
p. १७५)
ekottara padeṣveva madhye padmaṃ prakalpayet /
ekaikāntaritastasmin padamekantu hrāsayet //
droṇataṇḍulasaṃyuktaṃ vikirenvasamantataḥ /
śobhitañcaiva padmaistu madhyamena tilena ca //
tatpadmaṃ karṇikāyuktaṃ lakṣaṇena samanvitam /
āsanaṃ kalpayet tatra śāstradṛṣṭena karmaṇā //
pañcācāryasamāyuktaṃ athavāsa samanvitam /
aṣṭamaṃgalasaṃkīrṇe maṃgalaṃ kuru * * * //
* * śāyate śūlaṃ sarvadevamayaṃ śubham /
jalāvāhasaṃyuktaṃ śūlaṃ vai lakṣaṇānvitam //
evaṃ kṛtvā vidhānena śūlaṃ sthāpayet budhaḥ /
* * * * * * * homakāryaṃ samārabhet //
vedikāyāntu paritaḥ caindrādikramayogataḥ /
caturaśraṃ bhavedaindraṃ yonyākārantu pāvake //
ardhacandro bhavedyāmye trikoṇa nair-ṛtaṃ bhavet /
vartulaṃ vāruṇaṃ jñeyaṃ ṣaṭkoṇaṃ vāyugocare //
saumye padmanibhākārairaiśānyāmaṣṭakoṇakam /
eteṣu homaṃ kartavyaṃ śāstradṛṣṭena karmaṇā //
samitsarpi dadhikṣīraṃ madhulājādhikaṃ kramāt /
tro velaṃ prakartavyamadhipasya prayatnataḥ //
p. १७६)
tataḥ prabhāte vimale śūlasthāpanamārabhet /
sthāpayenmātṛmantreṇa ācāryo mantravigrahaḥ //
maṇṭapasya tu tanmadhye vedikāyāṃ vicakṣaṇaḥ /
vedikāyāṃ manojñāyāṃ śāstroktāyāṃ varānane //
ratnanyāsottare kāle śūlantatra pratiṣṭhayet /
tadante snapanaṃ kuryādante bhūtabaliṃ kṣipet //
aparāhne tadante tu yajñastu yathākramam //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ śūlapratiṣṭhā nāma
pañcacatvāriṃśatpaṭalaḥ

balipīṭhaṃ prakartavyaṃ sarvato dikṣu vai tathā /
sumahinī śoṣaṇī caiva mohinī kaṃpanī tathā //
dhūmrākṣī ca viśālākṣī sumukhī durmukhī tathā /
tṛtīyāvaraṇe kuryāt anirūpā ca tiṣṭhati //
dvibhujā śyāmavarṇāṃ ca śubhaṃkarī tathā śubhā /
aiśānyāṃ kṣetrapālastu lohajaṃ seti pitṛtā //
ālayasya balīnāntu pañcadaṇḍāntamantare /
parivārasyālayaṃ kuryāt pīṭhaṃ vā cottarāndiśi //
tṛtīyāvaraṇe yasya bāhyataḥ parikalpayet /
pratiṣṭhitā ekavīrī bahuvīrī prakalpayet //
p. १७७)
bahuvīraṃ vinā yatra ekavīraṃ na kārayet /
ekavīraṃ vinā yatra bahuvīraṃ na kārayet //
idameva prakartavyaṃ sarvaśāntirbhaviṣyati /
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi mātṝṇāṃ lakṣaṇaṃ śubham //
śrīpradaṃ putradañcaiva dhanadhānyasuvardhanam /
siddhidaṃ muktidañcaiva paracakravināśanam //
sarvamāri praśamanaṃ sarvajvaravināśanam /
tuṣṭipuṣṭivivardhanañca subhikṣamāyuvardhanam //
ekakālaṃ dvikālaṃ vā trikālaṃ nityameva vā /
balihomārcanairyuktaṃ sarvapāpakṣayaṃ bhavet //
tasmāt sarvaprayatnena mātṝṇāṃ kārayedbudhaḥ /
pūrvato vīrabhadrantu paścime tu vināyakam //
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā /
vārāhī ca tathendrāṇi cāmuṇḍī ca tataḥ param //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ balipīṭha mātralakṣaṇo nāma
ṣaṭcatvāriṃśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi yogavṛkṣasya lakṣaṇaṃ /
timiraśūlasya mūrtisyāsamidhā lakṣaṇena ca //
p. १७८)
toraṇaṃ pañcāyudhañcaiva tathā brahman purā purā /
khadiraṃ panasañcaiva bilapañcāsanantathā //
madhukañcaṃpakañcaiva vasurandevadārukam /
kadambamarjunañcaiva palāśāśaṃkhameva ca //
candano nāgavṛkṣañca jātī ca spandanastathā /
staṃbakañcaiva kaṣmaryaṃ śitītimirameva ca //
palāśakhadirāśvatthaṃ plakṣanyagrodhabilvakam /
śamī vaikaṃkataṃ caiva vaiṇavañca krameṇa tu //
nimbarā rājavṛkṣañca pāṭalañca tathaiva ca /
deṣṭarañca hitaṃ śubhraṃ kujjajīrṇañca varjitam //
agnidamaṃ svayaṃ śuṣkaṃ pipīlikābhiśca sevitam /
patitañcoditañcaiva harivṛścika sevitam //
bhedyaṃ vā suṣirañcaiva annastomasamanvitam /
sarpañca kṛkalāsañca kṛmicchidrañca varjitam //
mūlahīnaṃ tathā puṣpaṃ palāśa jīrṇitantu vā /
tvakdoṣa sphuṭitañcaiva doṣahīnena varjayet //
bhinnāhannada * * * * * * * * * *
/
śuṣkadagdha svayaṃ bhinna dakṣiṇa pravaṇantathā //
kīrṇakṛmibandha * * saṃpūrṇa pakṣisevitam /
* * ñcaityajātāśca varjanīyāt prayatnataḥ //
p. १७९)
nadītīre taṭāke vā grāmamadhye ca dikpathe /
pūtabhramo mā * * * * ṇḍāla śabarāṣṭite //
vātādapagnidagdhaśca tathaiva parvateṣu ca /
vṛkṣagrāhyāstadālābhe bhragatajana dūṣite //
cakṣuroṣarāśiyuktevastrīṇe jalavarjite /
marupradeṣu deśeṣu kaitaikīttomasaṃkule //
gomāyuvṛkabhūtiṣṭhe grantharkṣaśyena saṃkule /
pakvāpakvasamākīrṇaṃ mlecchadeśeṣu bhīṣaṇe //
grāmapradeśe valmīke vrajanī vṛkṣase śubham /
vṛkṣasāmānya saṃkīrṇe bahanakamṛṇānvite //
kiñciddoṣeṇa saṃgrāhya bahudoṣaṃ vivarjayet /
doṣarahitabhramaṇa vāme khalatvaṃ na vinyaset //
vṛkṣamaṃ karmatā kuryāt śastra dṛṣṭena karmaṇā /
tatraiva vṛkṣāgragarbha pravakṣyate yathāvidhi //
sirāśca vivarāścaiva āpadgūḍha yathā tathā /
maṇḍalañca tathā garbha vṛkṣatā ceti sarvataḥ //
vṛkṣadoṣasamākhyāta sarvasaṃpadvināśana /
adhikañcaiva vināśañca sphuṭitaṃ patrameva ca //
sthūlaścaivāgrataścaiva suṣirañcaiva saṃpravai /
dantivṛkṣadoṣeṇa vināroge vivarerāgravigraham //
p. १८०)
āpatre vahni durbhikṣaṃ prabhedassyātsvayaṃ bhavet /
maṇḍale varṇa doṣe tu śubhaye sarvajanakṣayam //
rūkṣatāyana nābhayaṃ karturbhavati nityatā /
adhiketha bhavedvyādhi bhinno vā vigrahaṃ bhavet //
sphuṭite prāṇināśastu kartukāradvitantave /
vaktre tu sarvasantāpaṃ sthūlavyādhirbhaviṣyati //
kalaśe tu bhuvivyādhi suṣire svāmināśanam /
śubhavṛkṣasamākīrṇaṃ bahunākatṛṇānvite //
padmotpalaṃ vā nākīrṇe vṛkṣahī kṣetra samākule /
kuśāgarbha saṃkīrṇante grāhyā vṛkṣate sadā //
athottarāyaṇe māse pūrvapakṣe tathaiva ca /
sumuhūrte ca nakṣatre kunānyāya kulantathā //
nādaṃ dakṣiṇottarāyāṃ pratye garbha yathā punaḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu paribhramya * * * * //
parāṅmukhassa namaskuryāt vṛkṣañcaiva tadā karma * * /
* * * * * * * * * paścādāyudha
meva vā //
samidhena ca tatra daṇḍañca samidhena sakṛdbhavet /
evaṃ vidhisamāyuktaṃ parikṣayet tatra vittamaḥ //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ yogalakṣaṇo nāma
saptacatvāriṃśatpaṭalaḥ

p. १८१)
pratiṣṭhāvidhiṃ pravakṣyāmi śṛṇu brahmanyathā kramam /
āṣāḍhe śrāvaṇe caiva proṣṭhapāde tu meva ca //
kārtikā mārgaśīrṣe tu pauṣyaphālgunayorapi /
pratiṣṭhāṃ kārayennūnaṃ kārayet tatra vittamaḥ //
dakṣiṇāyana kāle tu kṛṣṇapakṣe śubhe dine /
prāsadasyottare caiva aiśānyāntu viśeṣataḥ //
athavā pūrvadeśe tu maṇṭapaṃ caturaśrakam /
daśadvādaśahastantu tathā ṣoḍaśahastakam //
kanyasaṃ madhyamaṃ śreṣṭhaṃ trividhaṃ maṇṭapaṃ smṛtam /
ṣoḍaśastambhasaṃyuktaṃ dvādaśastaṃbhameva ca //
dvātriṃśatstaṃbhasaṃyuktaṃ maṇṭapantu viśeṣataḥ /
uttarāpaṭṭikāyuktaṃ paṭalāścāditaṃ śubham //
caturbhistoraṇaiścaiva catvāropaśobhitam /
yāvadvāra pramāṇāni tāvat toraṇavistaram //
viśadaṃgulanāhantu tathāṣṭadaśameva ca /
pariṇāhaṃ tathotsedhaṃ vistāraṃ caturaṃgulam //
darbhairmālāvṛtañcaiva puṣpamālāpralambitam /
palañca palvalañcaiva pālikā capalaṃ kṛtam //
chatracāmārasaṃyuktaṃ aṣṭadigdhvajaśobhitam /
indrādīśānaparyantaṃ mālayā caiva kārayet //
p. १८२)
śaktitoraṇasaṃyuktaṃ kadalīstaṃbha ikṣubhiḥ /
citradhvajasamākīrṇe nānāpuṣpasamākulam //
aṣṭadikṣudhvajañcaiva paṭhe vāhana lekhayet /
indradvāraṃ yamadvāraṃ varuṇadvārameva ca //
saumya dvārasamāyuktaṃ aṣṭadhvajasya vistaram /
dvyaṃgulaṃ śāntadaṃ proktaṃ suprayogamathottare //
pūrvamaṇṭapasaṃyuktaṃ vedikā caturaśrakam /
maṇṭapaṃ navabhāge tu madhyabhāge tu vedikā //
pañcahastaṃ pramāṇaṃ vā caturhastamathāpi vā /
trihastaṃ vā dvihastaṃ vā ekahastamathāpi vā //
aṣṭāṃgulācchrayā mānaṃ darpaṇodarasannibham /
* * * * * * * * * * * *
* * //
navakuṇḍasamāyuktaṃ madhye devī samanvitam /
caturhastaṃ trihastaṃ vā ekahaste eva śubham //
uttamādhamavijñeyaṃ mekhalātrayasaṃyutam /
dagdhā mudrā tathā brahman madhyamaṃ mekhalānvitam //
vitastinnayo jñātāṃ sāmyakalāsalānvitam /
agnikuṇḍāni vakṣyāmi pratimāyā viśeṣataḥ //
caturaśrantu mindrāyāmāgneyayāṃ yonimāśritam /
ardhacandraṃ yamasthāne trikoṇe nair-ṛtaṃ bhavet //
p. १८३)
vāruṇe vartulaṃ kuṇḍaṃ vāyavyāntu ṣaḍaśrakam /
saumyāyāṃ padmakuṃḍantu aiśānyāccāṣṭakoṇakam //
ekahastapramāṇena kuṇḍaṃ kuryād vicakṣaṇaḥ /
mekhalātrayasaṃyuktaṃ khānahastapramāṇakam //
kṛtrimāttoraṇe kāle mūle puṣpādibhiḥ kramāt /
dhvajāsīṣu nyaset paścāt pītaraktaṃ tathāsitam //
haritaḥ śyāmavarṇañca śikhaṇḍaharameva ca /
dhūmābhaṃ pāvakābhañca pūrvādīśāntameva ca //
caturhastañca sarvāpi triyasti dvayavistṛtā /
pārśve kadali kopeta dagre tu vidhā kṛtā //
dhvajānāmadhidevaśca pūrvādīśāntameva ca /
* * * * * * * pravakṣyāmi pitāmaha //
paścādvau vārikāṃ nyaset * * * * * * * * /
āgneyāṃ vakritānanāṃ carcikāṃ dakṣiṇe nyaset //
nair-ṛtyāṃ piṃgale nyasya vāruṇyāṃ vinyaset budhaḥ /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ pratiṣṭhā vidhirnāma
aṣṭacatvāriṃśatpaṭalaḥ

athātassaṃpravakṣyāmi allikā lakṣaṇaṃ śubham /
sarvalokahitārthāya sarvadoṣa priyāya ca //
p. १८४)
purāmañjīradehātmā aṃkāro jāta eva hi /
yātu allisamudbhūtā tatsaṃyogena allikā //
vedena saṃyutaṃ paścāt aṃkāra iti kīrtitaḥ /
dārupramāṇavalayañcarma bandhādhidaivatam //
pāṭhyamānaṃ samutpatti vada me parameśvara /
īśvara uvāca //
sabhāyā lakṣaṇaṃ vakṣye śṛṇu tvaṃ nandikeśvara /
candanāragvadha * * * * * * * * pakam //
anantajīvaśaminimbakhadirāpanasārjunau /
āraṇyavṛkṣau ca * * * * * * * * * kā //
kanakaṃ rajataṃ tāmraṃ kāṃsyañca kanakadvayam /
niva * ragudhayugakhadiraścottamā smṛtā //
samasāraśamyāni hiraṇmayanidragamau /
panasāntajīvaya ālāmadhyamā kathitā //
ime mṛt caṃpakārjuna pallaścādhamāssaṃprakīrtitāḥ /
antassārā api pare kanyāyāḥ kathitāḥ drumāḥ //
ekabhūmi sthitaṃ vṛkṣaṃ naranya dārusaṃyutam /
samasthalasamudbhūtaṃ caṃtudūgvāyu saṃhṛtam //
ūrdhvavṛttaṃ manoharaṃ grāhaṣayo vādyavṛkṣakāḥ /
anyadoṣayutaṃ vṛkṣaṃ varjayet tu prayatnataḥ //
p. १८५)
lakṣaṇopayutaṃ vṛkṣaṃ kañciddoṣavivarjitam /
grāhayet sarvayatnena balindatvā viśeṣataḥ //
samyak kṛṣṇakṛtasyāsya tato mānaṃ prakalpayet /
karturaṃgulimānena pramāṇaṃ kārayed budhaḥ //
kaniṣṭhāyaśca tarjanyo agrarekhā tu ye yadā /
samassatraṃ bhavet tat tu caturaṃgulamucyate //
yatra dūtaṃ mamānaṃ syāt vādyanirmāṇa karmaṇi /
kaniṣṭhāyāśca tarjanyā agraprānte samaṃ yadā //
caturaṃgulamākhyātaṃ tanmānaṃ madhyamaṃ viduḥ /
kaniṣṭhāyāśca tarjanyā madhyarekhāśca ye yadā //
caturaṃgulasūtraṃ yat tanmānañca yamaṃ viduḥ /
pañcatriṃśat samārabhya yāvat pañcādaśāṃgulam //
tāvadādhamamānaṃ syāduttamādhamamadhyamaiḥ /
saptatriṃśennavati triṃśat pañcāśacca dvihīnakam //
uttamā yāmamānaṃ syāt adhamaṃ madhyamucyate /
ekonatrinapañcāśaccatuḥpañcavihīnakam //
catvāriṃśad dvicatvāṣṭatriṃśacca madhyamam /
aṣṭāṃgulīnāmārāṃ satvayamassanigāhiḥ //
vistāramānanti vimuktayādhamamadhyamaiḥ /
pañcapañcāśadārabhya yāvat saptatiraṃguliḥ //
p. १८६)
tāvadvistāramānaṃ syāt uttamādhamamadhyamaiḥ /
ekona saptatyatra pañcanūna saptaṣaṣṭhikam //
triyūnaṣāṣṭṛkañcaiva pañcapañcāśaduttamam /
ekaṃ ṣaṣṭitriṣaṣṭiśca saptaṣaṣṭiśca madhyamam //
paṃ śṛṃga kuḍyaṃ pauruktam /
anyadalinistāramadhamaṃ kanyagarhitam //
ekonaviṃśadārabhya pañcapañcaśatovadhi /
mukhavistāramānaṃ syādoṣṭhāścāṃguṣṭhamānakaḥ //
āyavyayonitāra vārāṃśatiya yat kramāt /
yathā homañca kartavyaṃ makṣikādi prabhedakaḥ //
dvibhāgaśakra ca sthūlaṃ madhyakośātakopamam /
ekavarṇe bahuguṇo bahuvarṇo mṛti pradaḥ //
kvacit kvacit pradakṣiṇaṃ kabarhāt sthānanāśanam /
evaṃ lakṣaṇahīnantu doṣa dṛṣṭavivarjayet //
guṇayuktaṃ samādāya śilpakāraṃ vivarjayet /
kuṇḍadravyaṃ samādāya kāṃsyāntaṃ mṛṇamayopi vā //
aṃguṣṭhākāramātreṇa kuṇḍaṃ lakṣaṇasaṃyutam /
caturaṃgulavistāramadhikaṃ vartamānataḥ //
rajjubhissamyagāveṣṭya maṇibandha pramāṇakam /
evaṃ dakṣiṇa kuṇḍaṃ syāt vāmakuṇḍavidhiṃ śṛṇu //
p. १८७)
yāvacchṛṃgamayaiḥ kāṣṭhaiḥ kuṇḍaṃ kuryāt tribhedakam /
tryaṃgulādhikaṃ vaktrāt kuṇḍaślakṣṇī kṛtaṃ śubham /
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ a?llikālakṣaṇavidhirnāma
ekonapañcāśatpaṭalaḥ

nāgapāśavidhiṃ vakṣye kartavyaṃ dhātubhiḥ kramāt /
tryaṃgulamākṛṣya tadākāreṇa bandhayet //
śaṃkusaptakamābadhya paṭṭe tryaṃgulamānakam /
dhūpikā nāmikaṃ divyā tasyārdhaṃ kukṣivṛttakam //
adhastādardhasuṣiraṃ śaṃkukāvedhanaṃ dṛḍham /
gocarma dvividhaṃ proktaṃ bāhyābhyantaramaṃjulam //
darpaṇodarasaṃkāśaṃ sarvadoṣavivarjitam /
kīlañca dvividhaṃ proktamupakīlañca kīlakam //
vistṛtadvaya hastoromācārya nirmitam /
kīlakasyāṣṭadīrghaṃ syāt aṃguṣṭhodaramānakam //
rūpasaṃkośa kārye tu kīlasyādīmapo bhavet /
upakīlasyāṣṭabhāgaṃ ca dvāpatraya samākulam //
mṛdunā carmaṇāveṣṭya vāmakuṇḍamatho dṛḍham /
valaye suṣiraṃ kuryāt dvayaṃ vā trayameva vā //
jīvāya jīvamānaṃ syāt ardhajīvī bhayaṃ tathā /
viparītabhayā caiva ṣaṭbhedāḥ kartari kramāt //
p. १८८)
viparītabhayā caiva ṣaṭbhedāḥ kartari kramāt /
kartaripāri * caiva kartarī cālikādvayam //
rekhantu cānu jīvā ca baddhahastānuvāganu /
anupāliśca pañcaite balakāñcālajīvakam //
alakādvālistathā caiva malakālakālakaiśca tu /
rekhāmiśraṃ pañcamukhaṃ anupodantabandhanam //
kartarijīvā ca antyādiśca mānakam /
mānañcālapamānāni dvādaśārtha prabhedakaḥ //
rekhādimānaparyanta dvādaśālāpacālikāḥ /
bandhamuktamatiproktaṃ mālatī bhedakadvayam //
rekhātaratālānāṃ pāraṇācālikātrayam /
cākā ca dvidhā proktā bāhyātāla pradarśayo //
kapitthamekaṃ tatra syāt tālavācyā tataḥ param /
bhedā vācyaṃ stokavācyaṃ bahavācyamataḥ param //
ekavācyaṃ kākavācyaṃ haṃsavācyaṃ tathaiva ca /
vaco vādyañca vidvadbhirityaṣṭau saṃprakīrtitam //
vyūhamekaṃ parvatatvaṃ tathā caikamudāhṛtam /
caturviṃśati saṃyuktaṃ śataṃ saṃkhya prakīrtitāḥ //
sarvatāla prayogeṣu takārastu padaṃ prati /
prathame niyame teṣāṃ majīvya niyamo bhavet //
p. १८९)
gopuraśca niyamo paścāt sroto mṛnniyamastathā /
gatipūrvaśca niyamaste vaṃśavaguṇastathā //
dīrghavagṇikāpi syāt antaro niyamaḥ paraḥ /
satāla niyamopi syāt antarīvasuhastakāḥ //
pañcasthālī mahīṣa syāt calī ca bahucālikā /
hastaprakṣepaṇaṃ paścāt tathaivatyakathāpi ca //
karmā vā vartakānāntu vakṣyāmi daśasaṃjñitam /
ekadvitricatuṣpañcaṣaṭsaptāṣṭa navodaśa //
prāgekā vartanaṃ proktaṃ dvitīyāvartanaṃ tathā /
tṛtīyāvartanañcaiva caturthā vartakaṃ tathā //
pañcamāvartanañcaiva ṣaṣṭhāvartantathaiva ca /
saptamāvartakañcaiva aṣṭamāvartakaṃ tathā //
iti brahmayāmale śatasahasrasaṃhitāyāṃ nāgapāśavidhirnāma
pañcāśatpaṭalaḥ

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi āśaucasyavidhikramam /
varṇajātividhiñcaiva anulomavidhiṃ kramāt //
sūtakapretakañcaiva āśaucañca krameṇa vā /
(brāhmaṇācchūdrakanyāyā jātoṣaṣṭha ucyate //)
brahmacārī jaṭādhārī sanyāsī śauca varjitaḥ /
vānaprasthaśca bauddhaśca āśaucasya vivarjitaḥ //
p. १९०)
brāhmaṇānāṃ daśāhañca kṣatrayaṃ dvādaśaṃ bhavet /
vaiśyānāṃ ṣoḍaśañcaiva śūdrāṇāṃ triṃśatistathā //
anulomajātānāntu āśauca vidhiṃ śṛṇu /
viprasya nṛpakanyāyāṃ jāto savarṇanāmakaḥ //
ekādaśāhamāśaucaṃ dvijavatkarmamācaret /
viprasya vaiśyakanyāyāṃ jātoṃṣaṣṭha ucyate //
upavīta samantrajña dvijavatkarmamācaret /
sūtakapretakañcaiva āśaucaṃ dvādaśakramāt //
brāhmaṇācchūdrakanyāyāṃ jātaḥ pāraśavaḥ smṛtaḥ /
niṣekādivivāhānta dvijavatkarma mācaret //
sūtakapretakañcaiva āśaucaṃ ṣoḍaśakramāt /
kṣatriyādviprakanyāyāṃ jāto vai sūta ucyate //
sūtakapretakañcaiva dvādaśañca bhavet kramāt /
brāhmaṇādvaiśyakanyāyāṃ cauyādvai kumbhakārakaḥ //
sūtaka pretakañcaiva ṣoḍaśantu bhavet kramāt /
anuloma kramañcaiva karmajāti kramaṃ śṛṇu //
rudrasya gaṇikāścaivamāśaucañca ṣoḍaśa /
tapasvī devadāsīnāṃ pakṣāśaucaṃ vidhīyate //
anyathā nṛttavādyañca daśapañca krameṇa tu /
viṣṇudāsī dāsakānāṃ daśapañca krameṇa vai //
p. १९१)
liṃgārcana śivabhaktānāṃ āśaucaṃ pakṣamācaret /
mātṛvargamāśaucaṃ pitṛvargañca varjayet //
taddāsī jananāssarve veśyāputro vivarjayet /
sūtakāśauca madhye tu mṛtaścetsūtakāntakam //
mṛtāśauca madhye tu jātakaṃ pūrṇamācaret /
ādantajanmanassaya ācaulānte śikhismṛtaḥ //
trirātramāvṛtādeśād daśarātramataḥ param /
trivarṣādudakaṃ piṇḍaṃ śrāddhāntaṃ pañcamātparam //
aṣṭadārthakalaṃ grāhyaṃ sapiṇḍāntamataḥ param /
bhāryā tu garbhiṇī caiva garbhanyāsaṃ vivarjayet //
dvibhāryā garbhiṇī caiva ekabhāryā prasūtikā /
vapanaṃ naivakurvīta nāmakarma ca kārayet //
mātāpitṛmṛte prāpte kṣauraṃ kurvanvinaśyati /
kṛtvā caulopakurvīnāt udakapiṇḍameva ca //
gurvācāryapatnīnāṃ garbhavānapi vāpayet /
pitṛdīkṣā ca kurvīran jātikṣauraṃ na kārayet //
mātāpitrostu dīkṣāyāṃ śubhāśubha vivarjitam /
śivānugamanañcaiva vapanaṃ sindhu sevanam //
antarvatyā patiṃ kurvan prajā bhavati dhruvam /
śāvānnaṃ sūtakānnañca sīmantonnaṃ tathaiva ca //
p. १९२)
go kṣīre daśavāreṇa bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret /
mātāpitrostu dīkṣāyāṃ madhyame śubhakarmaṇi //
sapte dīkṣāsamāptaiva śubhakramaṇi kārayet /
bahuputreṇa dīkṣā ca madhyame śubhakarmaṇi //
prāpte kaniṣṭhaputreṇa dīkṣāpi ca samāpyatā /
śubhakarmeṇa tenaiva kuryādapi viśeṣataḥ //
mātāpitṛpitṛvyāṇāṃ mātulaiḥ pūrvajairmṛtau /
parācārya * * * nāṃ garbhavānapi vāpayet //
antavāgdahanaṃ kuryāt keśāśmaśrūṇi vāpayet /
garbhiṇī aṣṭamāsañca garbhavānkarma varjayet //
garbhitenaiva karmeṇa jātakaṃ madhyameva ca /
prāyaścittañca kartavyaṃ punaḥ karmasamācaret //
utsave ca pratiṣṭhāyāṃ arcane homa eva ca /
yatkālamadhyame śauce karmāntyeśauca mācaret //
mātuśca pūrvadīkṣāyāṃ pitṝṇāndahanaṃ bhavet /
pituśca pūrvadīkṣāyāṃ dahanaṃ vapanaṃ kramāt //
kanyā udakapūrvaśca mṛtyuḥ karmapitā yadi /
kanyādānānmudā caiva bhaktākarmañca kārayet //
kanyābhaktamataiścaiva rajasāyapidhāya ca /
garbhiṇī garbhānmaraṇe sūtikādaśamaṃgalī //
sahodaraṃ sakhīputrī mṛtasūte śauca varjayet /
bhartṛvargañca hīnañca sahodarakarmakārayet //
antye pariśrama pretaṃ ekāhamaṃ śauca mācaret /
sarpabandhañca pāśañca agnidagdhañca khaḍgakam //
jalaṃ vṛkṣanadī śṛṃgo auṣadhañca prayogaśca /
durmaraṇannavamañcaiva prāyaścitta vidhi kramāt //
antarātmagaje yaiva paramātmā na yojayet /
nārāyaṇa baliñcaiva brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ //
grahaśānti vipra bhojana karmañcaiva tatkārayet /
ṣaṣṭhamāse caturmāse athavā ca trimāsake //
punassaṃskāra karveṇa astisañcaya //