Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.96

4.96.1

atha ṣaṇṇavatitamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
śrīkṛṣṇasmaraṇaṃ kṛtvā gamanonmukhamuddhavam /
nataṃ rādhāpadāmbhoje śirasā pulakāñcitam

4.96.2

uvāca mādhavī gopī rudatī premavihvalā /
bhaktaṃ rudantamucchaiśca rādhāvicchedakātaram

4.96.3

mādhavyuvāca
uddhava śṛṇu vakṣyāmi kṣaṇaṃ tiṣṭha yathocitam /
nigūḍhaṃ paramaṃ jñānaṃ yatte manasi vāñchitam

4.96.4

sudurlabhaṃ purāṇeṣu vedeṣu gopanīyakam /
praśnaṃ kuru mahābhāga rādhikāṃ trijagatprasūm

4.96.5

ityuktvā sā ca gopīśā samuvāsa musaṃsadi /
uvāca madhuraṃ śāntāmuddhavaścāpi rādhikām

4.96.6

uddhavauvāca
ekākī bhavamāyāti yātyekākī punaḥ punaḥ /
prāṇī karmānurodhena svakarmaphalabhukpumān

4.96.7

karmaṇā jāyate jantuḥ karmaṇauva pralīyate /
sukhaṃ duḥkhaṃ bhayaṃ śokaṃ karmaṇaivābhipadyate

4.96.8

janturbhogāvaśeṣeṇa bhogaṃ bhuṅkte bhaveṣu ca /
punaśca karmaṇo bhogātsamāyāti ca yāti ca

4.96.9

ratnādikaṃ ca yatkicinmahyaṃ dattaṃ tvayā sati /
mayā sārdha na yātyeva tena me kiṃ prayojanam

4.96.10

bhavābthitāraṇe devi bhavatī taraṇirvarā /
karṇadhāraḥ svayaṃ kṛṣṇaḥ sarveṣāṃ pārakārakaḥ

4.96.11

kiṃcidyānaṃ dehi mahyaṃ bhavābdhipārakāraṇam /
prāpya prasātaṃ yāsyāmi mathurāṃ kṛṣmamūlakam

4.96.12

yāṃ yāṃ kālagatiṃ mātaḥ surāṇāṃ ca nṛṇāmapi /
pitṝṇāṃ brahmalokasya tadūrdhvasya ca tāṃ vada

4.96.13

tāmeva dustarāṃ ghorāṃ tīrtvā yāmi hareḥ padam /
evaṃbhūtamupāyaṃ ca dehi me kamalālaye

4.96.14

dūrato yatpadāmbhojaṃ dhyāyante ca divāniśam /
devā brahmeśaśeṣādyāstvaṃ tadvakṣaḥ sthalasthitā

4.96.15

uddhavasya vacaḥ śrutvā jahāsa kamalālayā /
vāsasā netranīraṃ ca saṃbhārjya tamuvāca sā

4.96.16

rādhovāca
mādhavīvacanenaiva karoṣi praśnamuddhava /
strījātirabalā loke kiṃ vā jñānaṃ dadāmi te

4.96.17

śuddhāṃ kālagatiṃ vatsa jānāti bhagavānhariḥ /
brahma maheśaḥ śeṣaśca vedāścatvāra eva ca

4.96.18

kiṃcidvedānusāreṇa santo jānanti putraka /
śrūyatāṃ kuṣṇavaktreṇa goloke rāsamaṇaण़ḍale

4.96.19

goloke cāpi vaikuṇṭhe brahmaloke ca sāṃpratam /
yā ca dṛṣṭā kālagatistāmeva kathayāmi te

4.96.20

nṛṇāṃ pitṝṇāṃ devānāṃ brahmalokādikasya ca /
bahirlokasya brahmāṇḍātpātālānāṃ ca niścitam

4.96.21

duratyayāṃ kālagatiṃ yenopāyena paṇḍitāḥ /
nistaranti budhaśreṣṭha kathayāmi niśāmaya

4.96.22

bhajanti jagatāṃ nāthaṃ kālakālaṃ jagadgurum /
nirguṇaṃ ca nirīhaṃ ca paramātmānamīśvaram

4.96.23

sadyaḥ patati deho'yaṃ vinā yena sadātmanā /
taṃ niṣevya kālagatiṃ taratyeva hi kevalam

4.96.24

āyurharati sarveṣāṃ prāṇināṃ ravireva ca /
śrīhareḥ śuddhabhaktānāṃ satāṃ puṇyavatāṃ vinā

4.96.25

vidhermānasikānputrāṃścaturaḥ paśya putraka /
sanakādīnbhāgavatānyeṣāṃ ca susthiraṃ vamaḥ

4.96.26

rudrādyānvayasā nityāñjñātināṃ ca gurorgurūn /
bālānanupanītāṃśca pañcavarṣaśiśūnyathā

4.96.27

amyantare mahāsphītānsasmitāṃśca digambarān /
śrīkṛṣṇadhyānapūtāśca tīrthapūtāṃśca vaiṣṇavān

4.96.28

vedavedāṅgaśāstrāṇāṃ cintāhīnānpraphullitān /
bhaktyā divāniśaṃ śaśvaddharibhāvena tatparān

4.96.29

bāhyapūjāvihīnāṃśca pūtānmānasikāṃstathā /
mṛtyuñjayānmahābhāgānkālavyālajitastathā

4.96.30

sanakaṃ ca sanandaṃ ca tṛtīyaṃ ca sanātanam /
paraṃ sanatkumāraṃ ca ye smaranti ca sarvaśaḥ

4.96.31

tīrthasnānaphalaṃ labdhvā mucyate kṛtapātakāt /
haribhaktirbhavetteṣāṃ haridāsyaṃ labhanti ca

4.96.32

mṛkaṇḍubālakaṃ paśya karmaṇā ca dvijottamam /
daśavarṣāyuṣaṃ tīvraṃ jvalantaṃ brahmatejasā

4.96.33

harisevanataḥ paścātsaptakalpāntajīvinam /
voḍhuṃ pañcaśikhaṃ paśya lomaśaṃ cā''suriṃ tathā

4.96.34

sarvakarmavihīnaṃ ca harisevanatatparam /
śatakalpāyuṣaṃ caiva dhyāyamānaṃ hareḥ padam

4.96.35

jamadagneḥ sutaṃ paśya rāmaṃ taṃ cirajīvinam /
hanumantaṃ baliṃ vyāsamaśvatthāmānameva ca

4.96.36

vibhīṣaṇaṃ kṛpaṃ vipraṃ jāmbavantaṃ ca bhallukam /
haribhāvanayā caite śuddhāḥ sucirajīvinaḥ

4.96.37

siddhendreṣu munīndreṣu nareṣvanyeṣu coddhava /
haribhāvanaśuddhāśca sarve te cirajīvinaḥ

4.96.38

prahlādaṃ paśya daityeṣu hiraṇyakaśipoḥ sutam /
haridviṣo durantasya haribhāvanatatparam

4.96.39

cirāyuṣaṃ kālajitaṃ paśyānyaṃ cāpyasaṃkhyakam /
anekajanmatapasā labdhvā janma ca bhārate

4.96.40

ye hariṃ taṃ na sevante te mūḍhāḥ kṛtapāpinaḥ /
vāsudevaṃ parityajya viṣaye nirato janaḥ

4.96.41

tyaktvā'mṛtaṃ mahāmūḍho viṣaṃ bhuṅkte nijecchayā /
kasya strī kasya vā putraḥ kasya vā bāndhavāstathā

4.96.42

kaḥ kasya bandhurvipadi śrīkṛṣṇena vinā bhuvi /
tasmātsantaḥ sadā kṛṣṇaṃ bhajantyeva divāniśam

4.96.43

janmamṛtyujarāvyādhiharaṃ sarvaharaṃ param /
kālasya taraṇopāyaṃ bhajanaṃ paramātmanaḥ

4.96.44

ānandanandanasyaiva paripūrṇatamasya ca /
śṛṇu kālagatiṃ vatsa madīyajñānagocarām

4.96.45

narāṇāṃ ca pitṝṇāṃ ca surāṇāṃ cāpi brahmaṇaḥ /
nāgānāṃ rākṣasādīnāṃ tatpareṣāṃ ca putraka

4.96.46

kathayāmi nigūḍhārthaṃ sāvadhānaṃ niśāmaya /
sarvasmācca paraṃ sthānaṃ sarvādhāro mahānvirāṭ

4.96.47

yasya lomasu viśvāni cāsaṃkhyāni ca tāni ca /
sarvasmācca paraṃ sūkṣmaṃ paramāṇuṃ niśāmaya

4.96.48

kālārambhātmakaṃ sarvamanūraṃ paramīpsitam /
caramaḥ sadviśeṣāṇāmaneko'saṃyutaḥ sadā

4.96.49

paramāṇuḥ sa vijñeyo nṛpāmaikyabhramo yataḥ /
paramāṇudvayenāṇustrasareṇustu te trayaḥ

4.96.50

trasareṇutrikeṇāpi truṭiruktā manīṣibhiḥ /
vedhastruṭiśatenaiva trivedhena lavastathā

4.96.51

trilavena nimeṣaśca tri nimeṣeṇa ca kṣaṇaḥ /
kāṣṭhā pañcakṣaṇenaiva laghuśca daśakāṣṭhayā

4.96.52

laghupañcadaśaṃ daṇḍastatpramāṇaṃ niśāmaya /
dvādaśārdhapalonmānaṃ caturbhiścaturaṅgulaiḥ

4.96.53

svarṇamāṣaiḥ kṛtacchidraṃ yāvatprasthajalaplutam /
daṇḍadvaye muhūrtaḥ syātvaṣṭidaṇḍātmikā tithiḥ

4.96.54

tadaṣṭabhāgaḥ praharaḥ pramāṇaṃ ca nirūpaṇam /
caturbhiḥ praharai rātriścaturbhirdinamucyate

4.96.55

tithipañcadaśenaiva pakṣamānaṃ prakīrtitam /
pakṣadvayena māsaḥ syācchuklakṛṣṇābhidhena ca

4.96.56

ṛturmāsadvayenaiva tatṣaṭkenaiva vatsaraḥ /
vasantagrīṣmavarṣāśca śaraddhemantaśītakāḥ

4.96.57

varṣāḥ pañcavidhā jñeyāḥ kālavidbhirnirūpitāḥ /
saṃvatsaraḥ pravatsara ilāvatsara eva ca

4.96.58

anuvatsaro vatsaro'yamiti kālavido viduḥ /
abdo dviṣaṭkamāsaiśca tannāma śuṇu coddhava

4.96.59

vaiśākho jyeṣṭha āṣāḍhaḥ śrāvaṇo bhādra eva ca /
āśvinaḥ kārtiko mārgaḥ pauṣo māghastu phālgunaḥ

4.96.60

saitrastu caramo jñeyo varṣaśeṣī nirūpitaḥ /
vasantaścaitravaiśākhamāsayugmena kīrtitaḥ

4.96.61

jyeṣṭhāvāḍhadvayenaiva grīṣmastu parikīrtitaḥ /
varṣā śrāvaṇabhadre ca hyāśvine kārtike śarat

4.96.62

mārge pauṣe ca hemantaḥ śiśiro māghaphālgune /
abdastu cāyanai dve vai cottare dakṣiṇāyane

4.96.63

māghādiṣaḍvinirmitamuttarāyaṇamīpsitam /
śrāvaṇādimāsaṣaṭkaṃ dakṣiṇāyanameva ca

4.96.64

māghādāṣāḍhaparyantaṃ dinaṃ vṛddhaṃ krameṇa vai /
naktaṃ vṛddhaṃ śrāvaṇaśca pauṣaparyantameva ca

4.96.65

pratipatpūrṇimāntaśca śuklapakṣaḥ prakīrtitaḥ /
pūrṇimāyāḥ pratipadaścāmāvāsyānta eva ca

4.96.66

kṛṣṇapakṣastu vijñeyo vedavidbhirnirūpitaḥ /
dvitīyā ca tṛtīyā ca caturthī pañcamī tathā

4.96.67

ṣaṣṭhī ca saptamī caiva hyaṣṭamī navamī tathā /
daśamyekādaśī cāpi dvādaśī ca trayodaśī

4.96.68

caturdaśī kuhūryāvaddinaṃ tu gaṇanaṃ smṛtam /
aśvinī bharaṇī cāpi kṛttikā rohiṇī tathā

4.96.69

mṛgaśirastthā''rdrā ca nakṣatre dve punarvasū /
puṣyāśleṣe maghā caiva pūrvā cottaraphālgunī

4.96.70

hastacitre tathā svātī viśākhā cānurādhikā /
jyeṣṭhā mūlaṃ tathā jñeyā pūrvāṣāḍhottarā tathā

4.96.71

śravaṇābhijitī caiva dhaniṣṭhā ca prakīrtitā /
tataḥ śatabhiṣā jñeya pūrvābhādrapadā tathā

4.96.72

tathottarā tu vijñeyā revatī caramā smṛtā /
aṣṭāviṃśati nakṣatraṃ kalatraṃ śaśinastathā

4.96.73

krameṇa tābhiḥ sārdha ca candrastiṣṭhati nityaśaḥ /
saptaviṃśati nakṣatraṃ kalatraṃ ca śrutau śrutam

4.96.74

abhijicchūvaṇacchāyā tenāṣṭāviṃśatiḥ smṛtā /
ekadā ca madhau candro rohiṇyā vāmayā saha

4.96.75

reme divāniśaṃ nityaṃ śravaṇā ca cukopa sā /
chāyāṃ ca dattvā candrāya yayau tātāntikaṃ bhiyā

4.96.76

tataḥ pitaramādāya sā cakre ca vibhāgakam /
babhūva tena nakṣatramabhijinnāmakaṃ purā

4.96.77

etacchrutvā kṛṣṇamukhācchataśrṛṅge ca parvate /
nakṣatraṃ kathitaṃ vatsa tithyā bhramati nityaśaḥ

4.96.78

yogaṃ ca karaṇaṃ caiva madvaktreṇa niśāmaya /
viṣkambhaḥ prītirāyuṣmānsaubhāgyaḥ śobhanastathā

4.96.79

atigaṇḍaḥ sukarmā ca ghṛtiḥ śūlastathaiva ca /
gaṇḍo vṛddhirdhruvaścaiva vyāghāto harṣaṇāstathā

4.96.80

vajraṃ siddhirvyatīpāto varīyānparighaḥ śivaḥ /
siddhiḥ sādhyaḥ śubhaḥ śuklo brahmendro vaidhṛtistathā

4.96.81

kīrtitaste yogagaṇaḥ karaṇaṃ śrūyatāmiti /
bavaśca bālavaścaiva kaulavastaitilastathā

4.96.82

garaśca vaṇijaścāpi viṣṭiśca śakunistathā /
catuṣpāccāpi nāgaśca kiṃstughna iti kīrtitam

4.96.83

narāṇāṃ cāpi māsena pitṝṇāṃ ca divāniśam /
śukle cāpi dinaṃ teṣāṃ kṛṣṇe naktaṃ prakīrtitam

4.96.84

vatsareṇa nārāṇāṃ ca surāṇāṃ ca divāniśam /
dinaṃ teṣāmuttare ca naktaṃ ca dakṣiṇāyane

4.96.85

manvantaraṃ tu divyānāṃ yugānāmekasaptatiḥ /
manorāyuḥ parimitaṃ śakrasyā''yuḥ prakīrtitam

4.96.86

pañcaviṃśatsahasraṃ ca tathā pañcaśataṃ param /
tatra sūryagatirnāsti śakrapātānusārataḥ

4.96.87

divāniśaṃ ca jānanti brahmalokanivāsinaḥ /
daṇḍadvayaṃ narapalaṃ śakrapātena tatpalam

4.96.88

evaṃ triśaddinenaiva dhāturmāsaḥ prakīrtitaḥ /
abdo dvādaśabhirmāsairevaṃ tasya śatāyuṣaḥ

4.96.89

brahmaṇaḥ patanenaiva nimeṣācchrīharerapi /
dhātuḥ pātānusāreṇa vaikuṇṭhe na divāniśam

4.96.90

tatra sūryagatirnāsti caivaṃ golokataḥ smṛtam /
vaikuṇṭhavāsinaḥ sarve na vai jānantyaharniśam

4.96.91

candrasyāpi grahāṇāṃ ca gatirnāsti ca tatra vai /
cakraṃ naiva bhramatyeva rāśīnāmicchayā hareḥ

4.96.92

dinaṃ ca tejasā dīptaṃ kṛṣṇasya paramātmanaḥ /
naktaṃ tejovihīnaṃ ca harau ca mandiraṃ gate

4.96.93

evaṃ kālagatistatra viṣṇuloke'sti saṃtatam /
kālasvarūpo bhagavānparamātmā nirākṛtiḥ

4.96.94

candrasūryagatirnāsci pātāleṣu ca saptaṣu /
,dvāsinaśca jānanti śaṅkante na divāniśam

4.96.95

dine ca mūrdhnināgānāṃ maṇirjvalati nityaśaḥ /
saṃdhyāyāṃ dīptamagniśca rātriśca tamasā''vṛtā

4.96.96

kālaṃ tāmrīpramāṇena jānanti tannivāsinaḥ /
yathā bhuvi tathā tatra parimāṇaṃ prakīrtitam

4.96.97

kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam /
divyairdvādaśasāhasrairvatsaraiścāpi tanmitam

4.96.98

aṣṭau śatānyapyadhikaṃ sahasrāṇāṃ catuṣṭayam /
divyairvarṣaiḥ kṛtayugaṃ kālavidbhirnirūpitam

4.96.99

aṣṭāviṃśatsahasrāṇyapyadhikaṃ parimāṇakam /
lakṣāṇāṃ ca saptadaśaṃ nṛmānaṃ parikīntitam

4.96.100

adhikaṃ ṣaṭśatānyeva sahasrāṇāṃ trayaṃ tathā /
divyairvarṣaiśca treteti vatsa kālavido viduḥ

4.96.101

ṣaṇṇavatisahasrāṇi lakṣairdvādaśabhiḥ saha /
nṛṇāṃ varṣaiśca treteti kālavidbhiḥ prakīrtitaḥ

4.96.102

catuṣṭayaṃ śatānāṃ cāpyadhikaṃ dvisahasrakam /
varṣa divyaṃ dvāparaṃ ca kālajñaiḥ parikīrtitam

4.96.103

catuḥṣaṣṭisahasrāṇi lakṣairaṣṭabhireva ca /
nṛṇāṃ varṣairdvāparaṃ ca kālajñaiḥ parikīrtitam

4.96.104

adhikaṃ dviśataṃ caiva divyaṃ varṣasahasrakam /
evaṃmitaṃ kaliyugaṃ vatsa prājñairnirūpitam

4.96.105

dvātriṃśacca sahasraṃ ca caturlakṣaṃ nṛmānakam /
varṣa ceti kaliyuge cakāra kālakovidaḥ

4.96.106

lakṣairdvicatvāriṃśadbhiḥ saha viṃśatsahasrakaiḥ /
nṛmānavarṣaiḥ kālajñairvyaktameva caturyugam

4.96.107

iti te kathitaṃ vatsa kālasaṃkhyānirūpaṇam /
yathāśrutaṃ yathājñānaṃ gaccha vatsa hareḥ puram

4.96.96

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo rādhodvavasaṃo
kālanirūpaṇaṃ nāma ṣaṇṇvatitamo'dhyāyaḥ

Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc