Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.94

4.94.1

atha caturnavatitamo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
uddhavo vismayaṃ prāpya bhayaṃ ca vipulaṃ mune /
cetanaṃ kārayāmāsa tāmuvāca mṛtāmiva

4.94.2

tadbhaktiṃ samabhijñāya svātmānaṃ bhaktasaṃkhyakam /
tucchaṃ mene jagatsarvaṃ dṛṣṭvā bhāgyavatīṃ satīm

4.94.3

uddhava uvāca
cetanaṃ kuru kalyāṇi jaganmātarnamo'stu te /
tvameda prāktanaṃ sarvaṃ kṛṣṇaṃ drakṣyasi sāṃpratam

4.94.4

tvatto viśvaṃ pavitraṃ ca tvatpādarajasā mahī /
supavitraṃ tvadvadanaṃ puṇyavatyaśca gopikāḥ

4.94.5

lokāstvāmeva gāyanti saṃgītairmaṅgalastavaiḥ /
tvatsukīrtiṃ ca devāśca sanakādyāśca saṃtatam

4.94.6

kṛtapāpaharāṃ puṇyāṃ tīrthapūjāṃ ca nirmalām /
haribhaktipradāṃ bhadrāṃ sarvavighnadināśinīm

4.94.7

tvameva rādhā tvaṃ kṛṣṇastvaṃ pumānprakṛtiḥ parā /
rādhāmādhavayorbhedo na purāṇe śrutau tathā

4.94.8

rādhikāṃ mūrcchitāṃ dṛṣṭvā paścātkṛtvā tamudvavam /
uvāca mādhavī gopī rādhāyāḥ purataḥ sthitā

4.94.9

mādhavyuvāca
kiṃ vā corasya kṛṣṇasya rūpaṃ vā veṣamuttamam /
kiṃ sukhaṃ vibhavaṃ kiṃ vā gauravaṃ cāpyanuttamam

4.94.10

kiṃ vā tadvīryamaiśvaryaṃ śaurya vā duratikramam /
kiṃ vā siddhaṃ prasiddhaṃ vā kiṃ vā tulyaṃ guṇottamam

4.94.11

ito vā kuta āyātaḥ punareva kuto gataḥ /
bālako gopaveṣaśca nahi rājātmajaḥ pumān

4.94.12

tvaṃ kiṃ smarasi kalyāṇi gopālaṃ nandanandanam /
ātmānaṃ rakṣayatnena kaḥ priyaḥ svātmanaḥ paraḥ

4.94.13

dhiktvāṃ rādhe'tinirlajjāṃ tavaiva jīvanaṃ vṛthā /
jagato yuvatīnāṃ ca karoṣi suyaśaḥkṣayam

4.94.14

nārīṇāṃ gopanaṃ kārya suvyakte svayaśaḥkṣayam /
yatnena cakṣuṣo vā'rhaṃ sakhi saṃcaraṇaṃ kṛru

4.94.15

antare patibhāvaṃ ca saṃgopya bhāvanaṃ kuru /
na vai jātiśca śatrūṇāṃ mitrāṇāṃ ca sureśvari

4.94.16

śatruḥ kāryavaśenaiva mitraṃ ca karmaṇā bhavet /
svakāryamuddharetprājñaḥ kāryadhvaṃsena mūrkhatā

4.94.17

kaḥ kasya vallabho rādhe kaḥ kasyāpriya eva ca /
kāryaṃ ca samayaṃ jñātvā santaḥ kurvanti saṃtatam

4.94.18

śatrurdhanāpahārī ca prāṇahartā tataḥ paraḥ /
kaṭuvaktā duḥkhadātā śatrūṇāṃ lakṣaṇaṃ śrṛṇu

4.94.19

svakulāttvāṃ bahiṣkṛtya visṛjya śokasāgare /
gṛhītvā cetanaṃ prāṇānniṣṭhuro dāruṇo gataḥ

4.94.20

kiṃ kiṃ smarasimūḍhe hi tyaja śokaṃ sudāruṇam /
ātmānaṃ rakṣa yatnena kaḥ priyaḥ svātmanaḥ paraḥ

4.94.21

padmāvatyuvāca
bhavatā kathitaṃ pūrṇaṃ yamunājalasaṃnidhau /
arasasya ratirdūraṃ nārīṇāṃ na sukhaṃ priye

4.94.22

vidyujjvārā jale rekhā khalānāṃ prītireva ca /
na nītirtītiśāstreṣu suviśvāsaḥ khaleṣu ca

4.94.23

yadā tvaṃ yamunākūle mukhaṃ vīkṣya hareraho /
sasmitaṃ sakaṭākṣaṃ ca punaḥ kṛtvā'sya gopanam

4.94.24

punaḥ punastvaṃ saṃvīkṣya tvayā tyaktaṃ ca cetanam /
gṛhaṃ tyaktvā gurubhayaṃ sakhīnāṃ vacanaṃ śubham

4.94.25

saṃtataṃ dhyāyase kṛṣṇaṃ nā''hāraṃ jīvanaṃ tathā/
kva kṛṣṇo mathurāyāṃ ca kvāpi tvaṃ kadalīvane

4.94.26

tvaṃ yadi tyajasi prāṇānnā''virbhavati so'dhunā /
kāle drakṣyasi svātmānaṃ yadi rakṣasi sundari

4.94.27

candramukhyuvāca
prāktanena śubhaṃ sarvaṃ sukhaṃ ca vibhavaściram /
duḥkhaṃ śoko prāktanena vipatsaṃpacca sāṃpratam

4.94.28

bhārate puṇyabhūmau ca sarveṣāmīpsite vare /
labhetpatiṃ hariṃ kāntaṃ tapasā prakṛteḥ param

4.94.29

tathā'pi pradahedgātraṃ kāmabāṇena sāṃpratam /
asyāḥ śatruḥ kathaṃ candro madhurvā madhumādhavau

4.94.30

śaṃkareṇa pradagdho'bhūtpunareva sa manmathaḥ /
candraṃ bhakṣatu rāhuśca punaścodvamanaṃ tathā

4.94.31

madhuśca mitraśokena prāṇāṃstyaktvā yayauyamam /
sudhāsindhuśca cenduryo viṣasindhuśca māṃ prati

4.94.32

suveṣaḥ syājjvaladvahniścandanaṃ tad ghṛtāhutiḥ /
saṃtataṃ pradahedgātraṃ sugandhiśca samīraṇaḥ

4.94.33

tyaktāhārā mama sakhī paśya śvasiti jīvati /
praśaṃsāṃkuru kṛṣṇasya mukhena kurunandana

4.94.34

tannāmasmṛtimātreṇa tadguṇaśravaṇena ca /
tadvārtayā ca śubhayā sahasā cetanaṃ bhavet

4.94.35

śaśikalovāca
tvaṃ kiṃ mādhavi jānāsi kṛṣṇamātmānamīśvaram /
yaṃ taṃ brahmādayo devā vedāścatvāra eva ca

4.94.36

dhyāyanti saṃtasaṃ santaḥ pādapadmaṃ surepsitam /
padmā sarasvatī durgā so'nanto'pi maheśvaraḥ

4.94.37

yaṃ na jānanti siddhendra munīndrāṃ manavastathā /
sarvātmanaḥ kuto rūpaṃ nirguṇasya kuto guṇāḥ

4.94.38

satyamuktaṃ ca satyasya yattadeva yathocitam /
dhatte bhārāvataraṇe pṛthivyāśca manoharam

4.94.39

sukhamāhlādakaṃ ramyaṃ bhaktānugrahavigraham /
kimanirvacanīyaṃ ca rūpaṃ janamanoharam

4.94.40

koṭikandarpalāvaṇyaṃ līlādhāma śubhākṣayam /
yatpādapadmamadhuraṃ madhu mandākinījalam

4.94.41

dadhre śirasi bhaktyā ca sarveśaḥ śaṃkaraḥ paraḥ /
śaśvatkaroti vairāgī tīrthakīrteśca kīrtanam

4.94.42

kṣaṇaṃ nṛtyati bhaktyā ca pañcavaktreṇa gāyati /
āhāraṃ bhūṣaṇaṃ vastraṃ parityajya digambaraḥ

4.94.43

brahma jyotiḥ svarūpaṃ ca dhyātvā śubhraṃ sunirmalam /
brahmā ca tapasā janma nayatyeva hi sevayā //
śeṣaḥ sanatkumāraśca siddhasaṃghaśya yogavit

4.94.44

suśīlovāca
nirmañchanārhaṃ na bhavettasya kāmaśataṃ śatam /
candro'śivanīkumāro vā rupeṣu kena gaṇyate

4.94.45

asaṃkhyeṣu ca viśveṣu brahmaviṣṇuśivādayaḥ /
munayo manavaḥ siddhā bhaktāḥ santaśca saṃtatam

4.94.46

dhyāyante yatpadāmbhojaṃ nirguṇasyā''tmanaśca vai /
vedāḥ stotuṃ na śaktāśca yamīśaṃ ca sarasvatī

4.94.47

jaḍībhūtā ca bhītā ca stavanena kṣamāṇyetu /
sahasravaktraḥ stavane kampitaśca nirantaram

4.94.48

vedānāṃ janako brahmā stotreṇa tasya hīśvaraḥ /
taṃ satyaṃ nityamīśaṃ ca mādhavī parinindati

4.94.50

apavitrā sabhā bhūtā gopīnāṃ jīvanaṃ vṛthā /
tāsu puṇyavatī śokaḥ praṇaśyati na saṃśayaḥ

4.94.51

ratnamālovaca
dadhāra vāmahastena śailaṃ govardhanaṃ hariḥ) /
tataḥ kiṃ taddaśaḥ śaurya jagatāṃ janakasya ca

4.94.52

śailānāṃ ca sahasraṃ yo bhetuṃ śaktaśca daityarāṭ /
līlāmātreṇa teṣāṃ ca lakṣaṃ hantu kṣamo hariḥ

4.94.53

yadaṃśakalayā jātaḥ sūkaro viṣṇurīśvaraḥ /
vasudhāṃ daśanāgreṇa coddadhāra ca līlayā

4.94.54

śailānāṃ ca sahasrāṇi yatra santi mahītale /
daityāśca vā'pyasaṃkhyāśca vīrāḥ śūrāstathaiva ca

4.94.55

tenaiva karmaṇā tasya na śauryaṃ na ca pauruṣam /
na yaśāśca praśaṃsā vā sakhi sarvātmanā''tmanā

4.94.56

pārijātovāca
saptadvīpā ca vasudhā saśailavanasāgarā /
kāñcanībhūmisahitā sarvādhārā manoharā

4.94.57

sapta svargāśca vividhā brahmalokāvadhi priye /
vicitrāḥ sundarāścaiva pātālānāṃ ca sapta ca

4.94.58

etaiḥ parimitaṃ viśvaṃ brahmāṇḍaṃ brahmaṇā kṛtam /
mahadviṣṇorlomakūpe tadevaṃ cāṇuvatsthitam

4.94.59

tasya yāvanti lomāni tāni viśvāni santi ca /
sa eva ṣoḍaśāṃśaśca kṛṣṇasya paramātmanaḥ

4.94.60

tasyaiva kiṃ yaśaḥ śaurcaṃ mahimānamanūpamam /
ghasmarī gopakanyā ca kiṃ vā jānāti mādhavī

4.94.61

mādhavyuvāca
mayā yaduktaṃ na jñātvā mūḍhā jalpanti gopikāḥ /
uddhava śuṇu me vākyaṃ yanmayā kathitaṃ śubham

4.94.62

svecchayā saguṇo viṣṇuḥ svecchayā nirguṇobhavet /
bhuvo bhārāvataraṇe gopaveṣaḥ śiśurvibhuḥ

4.94.63

yadi vedāḥ purāṇāni siddhāḥ santaśca saṃtatam /
brahmeśaśeṣabhaktāśca na jānanti yamīśvaram

4.94.64

taṃ kiṃ jānāmi mūḍhā'haṃ ghasmarī gopakanyakā /
tathā'pi madvacaḥ satyaṃ śrūyatāṃ vatsa tatkṣaṇam

4.94.65

kimanirvacanīyaṃ ca rūpaṃ śauryaṃ yaśo balam /
vīryaṃ veṣaṃ ca siddhiṃ cāpyanyo vā yo guṇo hareḥ

4.94.66

svecchāmayasya tasyaiva saguṇasya ca sāṃpratam /
kimanirvacanīyaṃ ca vartate tadviśeṣaṇam

4.94.67

nirguṇasya ca viṣṇośca vehahīnasya svātmanaḥ /
vartate ca kimākhyeyaṃ tasya rūpādikaṃ ca kim

4.94.68

māṃ nindati mahāmūḍhā na buddhā vacanaṃ mama /
eṣā jānāti kiṃ mūḍhā taṃ satyaṃ prakṛteḥ param

4.94.69

jyotiḥ svarūpaṃ paramaṃ paramātmānamīśvaram /
tamanirvacanīyaṃ ca bhaktānugrahavigraham

4.94.70

yatpādapadbhaṃ padmā sā trailokyajananī parā /
sevate kampitā bhītā dāsīvatsatataṃ bhiyā

4.94.71

viṣṇumāyā ca prakṛtirmūlarūpā sanātanī /
brahmasvarūpā paramā bhītā dakṣiṇapārśvataḥ

4.94.72

sarasvatī jaḍībhūtā bhītā ca parameśvarī /
stotuṃ na śaktā vedāḥ kiṃ stuvanti parameśvaram

4.94.73

tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā coddhavo bhaktivihvalaḥ /
pulakāñcitasarvāṅgo ruroda ca papāta ca

4.94.74

mūrcchaṃ saṃprāpya bhakttyā ca dhyātvā taṃ parameśvaram /
tucchaṃ mene sa cā''tmānaṃ gopīṃ bhaktyā'pyuvāca saḥ

4.94.75

uddhava uvāca
dhanyaṃ yaśasyaṃ dvīpānāṃ jambudvīpaṃ manauharam /
yatra bhāratavarṣaṃ ca puṇyadaṃ śubhadaṃ tathā

4.94.76

vaṇijāṃ ca puśyakṛtaṃ vāṇijyasthalamīpsitam /
atra kṛtvā supuṇyaṃ ca bhuṅkte'nyatra śubhaṃ phalam

4.94.77

dhanyaṃ bhāratavarṣaṃ tu puṇyadaṃ śubhadaṃ varam /
gopīpādābjarajasā pūtaṃ paramanirmalam

4.94.78

tato'pi gopikā dhanyā sānyā yoṣitsu bhārate /
nityaṃ paśyanti rādhāyāḥ pādapadmaṃ supuṇyadam

4.94.79

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tapastaptaṃ ca brahmaṇā /
rādhikāpādapadmasya reṇūnāmupalabdhaye

4.94.80

golokavāsinī rādhā kṛṣṇaprāṇādhikā parā /
tatra śrīdāmaśāpena vṛṣabhānasutā'dhunā

4.94.81

ye ye bhaktāśca kṛṣṇasya devā brahmādayastathā /
rādhāyāścāpi gopīnāṃkarāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

4.94.82

kṛṣṇabhaktiṃ vijānāti yogīndraśca maheśvaraḥ /
rādhā gopyaśca gopāśca golokavāsinaśca ye

4.94.83

kiṃcitsanatkumāraśca brahmā cedviṣayī tathā /
kiṃcideva vijānanti siddhā bhaktāśca niścitam

4.94.84

dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'hamāgato gokulaṃ yataḥ /
gopikābhayo gurubhyaśca haribhaktiṃ labhe'calām

4.94.85

mathurāṃ ca na yāsyāmi tīrthakīrteśca kīrtanam /
śroṣyāmi kiṃkaro bhūtvā gopīnāṃ janmajanmani

4.94.86

na gopībhyaḥ paro bhakto hareśca paramātmanaḥ /
yādṛśīṃ lebhiregopyo bhaktiṃ nānye ca tādṛśīm

4.94.87

kalāvatyuvāca
pitaṇāṃ mānasī kanyā dhanyā menā kalāvatī /
vayaṃ tisro bhaginyaśca bhramāmaḥ pṛthivītale

4.94.88

dhanyā janakapatnī naḥ sītāmātā pativratā /
ayonisaṃbhavā rādhā ahaṃ cāyonisaṃbhavā

4.94.89

rādhā śrīdāmaśāpena vṛṣabhānasutā bhuvi /
sanatkumāraśāpena vayameva mahītale

4.94.90

kṣīrodasāgaraṃ ramyaṃ śvetadvīpaṃ manoharam /
tisro bhaginyo bhaktyā ca viṣṇuṃdraṣṭuṃ gatā vayam

4.94.91

amyutthānādi na kṛtaṃ kopādasmāñchaśāpa ha /
sanatkumāro bhagavānyogīndrāṇāṃ gurorguruḥ

4.94.92

sanatkumāra uvāca
mūḍhāstiṣṭhata bhūmau ca punaḥ svargaṃ na yāsyatha /
martyaprāṇipriyā bhūtvā cāhaṃkāraiṇa haitunā

4.94.93

punarvaraṃ ca pratyekaṃ dadau tuṣṭo dviceśvaraḥ /
viṣṇorvaśasya śailasya himādhārasya kāminī

4.94.94

jyeṣṭhā bhavatu tvatkanyā bhaviṣyatyeva pārvatī /
dhanyā priyā tu bhavatu yogino janakasya ca

4.94.95

tasya kanyā mahālakṣmīḥ sītādevī bhaviṣyati /
vṛṣabhānasya vaiśyasya yogināṃ pravarasya ca

4.94.96

durvāsasaśca śiṣyasya kaniṣṭhā ca kalāvatī /
bhaviṣyati priyā sādhvīdvāparānte ca gokule

4.94.97

kalāvatīsutā rādhā devī golokavāsinī /
śrīdāmagopaśāpena bhaviṣyati na saṃśayaḥ

4.94.98

īśo brahmeśaśeṣāṇāṃ bhārāvataraṇena ca /
āgamiṣyati pṛthavīṃ ca puṇyakṣetraṃ ca bhāratam

4.94.99

kalāvatī vṛṣbhānaḥ kautukāt kanyayā saha /
jīvanmuktaśca golokaṃ gamiṣyati na saṃśayaḥ

4.94.100

dhanyā ca sītyā sārdhaṃ vaikuṇṭhaṃ ca gamiṣyati /
menakā yoginī siddhā pārvatyāśca vareṇa ca

4.94.101

kalpānte viṣṇuloke ca lakṣmīvanmodate ciram /
vinā vipattyā mahimā keṣāṃ kutra bhaviṣyati

4.94.102

karmaṇā ca gate duḥkhe prabhaveddurlabhaṃ sukham /
purā pitaṇāṃ kanyāśca svarmabhogavilāsikāḥ

4.94.103

lakṣmīsamā vareṇāpi viprasya viṣṇudarśanāt /
karmakṣayaṃ cāpyasmākaṃ babhūva viṣṇudarśanāt

4.94.104

puṇye tena tīvreṇa kumārasyāpi darśanam /
śrutaṃ tatra kumārāsyājjñānaṃ paramadurlabham

4.94.105

brahmaviṣṇuśivādīnāṃ siddhānāṃ jagatāmapi /
īśvaraḥ paramātmā ca śrīkṛṣṇaḥ prakṛteḥ paraḥ
nirguṇaśca nirīhaśca paraḥ svecchāmayo varaḥ

4.94.106

tulasyuvāca
sarvaprāṇiṣu devāśca tiṣṭhantyeva pṛthakpṛthak /
prāṇo viṣṇuśca viṣayī mano brahmā ca cetanā

4.94.107

prakṛtirbuddhirūpā ca sarvaśaktyadhidevatā /
jñānasvarūpaḥ śaṃbhuśca svayaṃ dharmaśca pūruṣaḥ

4.94.108

nirguṇaḥ paramātmā ca tadbrahma prakṛteḥ param /
sa eva kṛṣṇaḥ sākṣī ca karmaṇāṃ jīvināmapi

4.94.109

bhoktā ca sukhaduḥkhānāṃ jīvastatpratibimbakaḥ /
cakṣuṣoścandrasūryau ca jihvāyāṃ ca sarasvatī

4.94.110

vasuṃdharā tvaci sadā bāhvoste lokapālakāḥ /
ātmanaścāpi te sarpe paricārakarūpiṇaḥ

4.94.111

ātmanyeva priyāste ca sarve gacchanti jīvinaḥ /
yathā saṃsadi saṃsāre naradeha(va) mivānugāḥ

4.94.112

tasmātsarvātmanā''tmānaṃ bhajanti saṃtataṃ sadā /
santaśca parayā bhaktyā dhyāyante yogino mudā

4.94.113

karmiṇāṃ karmaṇāṃ sākṣī kutaḥ karma ca gopanam /
antaryāmī ca kṛṣṇaśca pracāraṃ kurute mudā

4.94.114

kālikovāca
narā bālāśca vṛddhāśca yuvānastrividhāstathā /
devādayaśca ce siddhāḥ sarve jānanti taṃ param

4.94.115

uddhava uvāca
sāṃprataṃ mūrcchitāṃ rādhāṃ yukto bodhayituṃ budhaḥ /
atra yuktiḥ pradhānā tvaṃ tāṃ prabodhaya coddhava

4.94.116

cetanaṃ kuru kalyāṇi jaganmātarnibodha mām /
udbhavaṃ kṛṣṇabhaktasya kiṃkarasyāpi kiṃkaram

4.94.117

prasādaṃ kuru mātarmāṃ yāsyāmi mathurāṃ punaḥ /
na svatantraḥ parādhīno yoṣā dārumayī yathā

4.94.118

yathā vṛṣo vaśībhūto vṛṣavāhasya saṃtatam /
tathā mātarjagatsarvaṃ jagannāthasya niścitam

4.94.94

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣmajanmakhao uttao nāradanāo rādhoddhavasaṃo
caturnavatitamo'dhyāyaḥ

Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc