બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.94

અથ ચતુર્નવતિતમોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
ઉદ્ધવો વિસ્મયં પ્રાપ્ય ભયં ચ વિપુલં મુને ।
ચેતનં કારયામાસ તામુવાચ મૃતામિવ

તદ્ભક્તિં સમભિજ્ઞાય સ્વાત્માનં ભક્તસંખ્યકમ્ ।
તુચ્છં મેને જગત્સર્વં દૃષ્ટ્વા ભાગ્યવતીં સતીમ્

ઉદ્ધવ ઉવાચ
ચેતનં કુરુ કલ્યાણિ જગન્માતર્નમોઽસ્તુ તે ।
ત્વમેદ પ્રાક્તનં સર્વં કૃષ્ણં દ્રક્ષ્યસિ સાંપ્રતમ્

ત્વત્તો વિશ્વં પવિત્રં ચ ત્વત્પાદરજસા મહી ।
સુપવિત્રં ત્વદ્વદનં પુણ્યવત્યશ્ચ ગોપિકાઃ

લોકાસ્ત્વામેવ ગાયન્તિ સંગીતૈર્મઙ્ગલસ્તવૈઃ ।
ત્વત્સુકીર્તિં ચ દેવાશ્ચ સનકાદ્યાશ્ચ સંતતમ્

કૃતપાપહરાં પુણ્યાં તીર્થપૂજાં ચ નિર્મલામ્ ।
હરિભક્તિપ્રદાં ભદ્રાં સર્વવિઘ્નદિનાશિનીમ્

ત્વમેવ રાધા ત્વં કૃષ્ણસ્ત્વં પુમાન્પ્રકૃતિઃ પરા ।
રાધામાધવયોર્ભેદો ન પુરાણે શ્રુતૌ તથા

રાધિકાં મૂર્ચ્છિતાં દૃષ્ટ્વા પશ્ચાત્કૃત્વા તમુદ્વવમ્ ।
ઉવાચ માધવી ગોપી રાધાયાઃ પુરતઃ સ્થિતા

માધવ્યુવાચ
કિં વા ચોરસ્ય કૃષ્ણસ્ય રૂપં વા વેષમુત્તમમ્ ।
કિં સુખં વિભવં કિં વા ગૌરવં ચાપ્યનુત્તમમ્

કિં વા તદ્વીર્યમૈશ્વર્યં શૌર્ય વા દુરતિક્રમમ્ ।
કિં વા સિદ્ધં પ્રસિદ્ધં વા કિં વા તુલ્યં ગુણોત્તમમ્

ઇતો વા કુત આયાતઃ પુનરેવ કુતો ગતઃ ।
બાલકો ગોપવેષશ્ચ નહિ રાજાત્મજઃ પુમાન્

ત્વં કિં સ્મરસિ કલ્યાણિ ગોપાલં નન્દનન્દનમ્ ।
આત્માનં રક્ષયત્નેન કઃ પ્રિયઃ સ્વાત્મનઃ પરઃ

ધિક્ત્વાં રાધેઽતિનિર્લજ્જાં તવૈવ જીવનં વૃથા ।
જગતો યુવતીનાં ચ કરોષિ સુયશઃક્ષયમ્

નારીણાં ગોપનં કાર્ય સુવ્યક્તે સ્વયશઃક્ષયમ્ ।
યત્નેન ચક્ષુષો વાઽર્હં સખિ સંચરણં કૃરુ

અન્તરે પતિભાવં ચ સંગોપ્ય ભાવનં કુરુ ।
ન વૈ જાતિશ્ચ શત્રૂણાં મિત્રાણાં ચ સુરેશ્વરિ

શત્રુઃ કાર્યવશેનૈવ મિત્રં ચ કર્મણા ભવેત્ ।
સ્વકાર્યમુદ્ધરેત્પ્રાજ્ઞઃ કાર્યધ્વંસેન મૂર્ખતા

કઃ કસ્ય વલ્લભો રાધે કઃ કસ્યાપ્રિય એવ ચ ।
કાર્યં ચ સમયં જ્ઞાત્વા સન્તઃ કુર્વન્તિ સંતતમ્

શત્રુર્ધનાપહારી ચ પ્રાણહર્તા તતઃ પરઃ ।
કટુવક્તા દુઃખદાતા શત્રૂણાં લક્ષણં શ્રૃણુ

સ્વકુલાત્ત્વાં બહિષ્કૃત્ય વિસૃજ્ય શોકસાગરે ।
ગૃહીત્વા ચેતનં પ્રાણાન્નિષ્ઠુરો દારુણો ગતઃ

કિં કિં સ્મરસિમૂઢે હિ ત્યજ શોકં સુદારુણમ્ ।
આત્માનં રક્ષ યત્નેન કઃ પ્રિયઃ સ્વાત્મનઃ પરઃ

પદ્માવત્યુવાચ
ભવતા કથિતં પૂર્ણં યમુનાજલસંનિધૌ ।
અરસસ્ય રતિર્દૂરં નારીણાં ન સુખં પ્રિયે

વિદ્યુજ્જ્વારા જલે રેખા ખલાનાં પ્રીતિરેવ ચ ।
ન નીતિર્તીતિશાસ્ત્રેષુ સુવિશ્વાસઃ ખલેષુ ચ

યદા ત્વં યમુનાકૂલે મુખં વીક્ષ્ય હરેરહો ।
સસ્મિતં સકટાક્ષં ચ પુનઃ કૃત્વાઽસ્ય ગોપનમ્

પુનઃ પુનસ્ત્વં સંવીક્ષ્ય ત્વયા ત્યક્તં ચ ચેતનમ્ ।
ગૃહં ત્યક્ત્વા ગુરુભયં સખીનાં વચનં શુભમ્

સંતતં ધ્યાયસે કૃષ્ણં નાઽઽહારં જીવનં તથા।
ક્વ કૃષ્ણો મથુરાયાં ચ ક્વાપિ ત્વં કદલીવને

ત્વં યદિ ત્યજસિ પ્રાણાન્નાઽઽવિર્ભવતિ સોઽધુના ।
કાલે દ્રક્ષ્યસિ સ્વાત્માનં યદિ રક્ષસિ સુન્દરિ

ચન્દ્રમુખ્યુવાચ
પ્રાક્તનેન શુભં સર્વં સુખં ચ વિભવશ્ચિરમ્ ।
દુઃખં શોકો પ્રાક્તનેન વિપત્સંપચ્ચ સાંપ્રતમ્

ભારતે પુણ્યભૂમૌ ચ સર્વેષામીપ્સિતે વરે ।
લભેત્પતિં હરિં કાન્તં તપસા પ્રકૃતેઃ પરમ્

તથાઽપિ પ્રદહેદ્ગાત્રં કામબાણેન સાંપ્રતમ્ ।
અસ્યાઃ શત્રુઃ કથં ચન્દ્રો મધુર્વા મધુમાધવૌ

શંકરેણ પ્રદગ્ધોઽભૂત્પુનરેવ સ મન્મથઃ ।
ચન્દ્રં ભક્ષતુ રાહુશ્ચ પુનશ્ચોદ્વમનં તથા

મધુશ્ચ મિત્રશોકેન પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા યયૌયમમ્ ।
સુધાસિન્ધુશ્ચ ચેન્દુર્યો વિષસિન્ધુશ્ચ માં પ્રતિ

સુવેષઃ સ્યાજ્જ્વલદ્વહ્નિશ્ચન્દનં તદ્ ઘૃતાહુતિઃ ।
સંતતં પ્રદહેદ્ગાત્રં સુગન્ધિશ્ચ સમીરણઃ

ત્યક્તાહારા મમ સખી પશ્ય શ્વસિતિ જીવતિ ।
પ્રશંસાંકુરુ કૃષ્ણસ્ય મુખેન કુરુનન્દન

તન્નામસ્મૃતિમાત્રેણ તદ્ગુણશ્રવણેન ચ ।
તદ્વાર્તયા ચ શુભયા સહસા ચેતનં ભવેત્

શશિકલોવાચ
ત્વં કિં માધવિ જાનાસિ કૃષ્ણમાત્માનમીશ્વરમ્ ।
યં તં બ્રહ્માદયો દેવા વેદાશ્ચત્વાર એવ ચ

ધ્યાયન્તિ સંતસં સન્તઃ પાદપદ્મં સુરેપ્સિતમ્ ।
પદ્મા સરસ્વતી દુર્ગા સોઽનન્તોઽપિ મહેશ્વરઃ

યં ન જાનન્તિ સિદ્ધેન્દ્ર મુનીન્દ્રાં મનવસ્તથા ।
સર્વાત્મનઃ કુતો રૂપં નિર્ગુણસ્ય કુતો ગુણાઃ

સત્યમુક્તં ચ સત્યસ્ય યત્તદેવ યથોચિતમ્ ।
ધત્તે ભારાવતરણે પૃથિવ્યાશ્ચ મનોહરમ્

સુખમાહ્લાદકં રમ્યં ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્ ।
કિમનિર્વચનીયં ચ રૂપં જનમનોહરમ્

કોટિકન્દર્પલાવણ્યં લીલાધામ શુભાક્ષયમ્ ।
યત્પાદપદ્મમધુરં મધુ મન્દાકિનીજલમ્

દધ્રે શિરસિ ભક્ત્યા ચ સર્વેશઃ શંકરઃ પરઃ ।
શશ્વત્કરોતિ વૈરાગી તીર્થકીર્તેશ્ચ કીર્તનમ્

ક્ષણં નૃત્યતિ ભક્ત્યા ચ પઞ્ચવક્ત્રેણ ગાયતિ ।
આહારં ભૂષણં વસ્ત્રં પરિત્યજ્ય દિગમ્બરઃ

બ્રહ્મ જ્યોતિઃ સ્વરૂપં ચ ધ્યાત્વા શુભ્રં સુનિર્મલમ્ ।
બ્રહ્મા ચ તપસા જન્મ નયત્યેવ હિ સેવયા ॥
શેષઃ સનત્કુમારશ્ચ સિદ્ધસંઘશ્ય યોગવિત્

સુશીલોવાચ
નિર્મઞ્છનાર્હં ન ભવેત્તસ્ય કામશતં શતમ્ ।
ચન્દ્રોઽશિવનીકુમારો વા રુપેષુ કેન ગણ્યતે

અસંખ્યેષુ ચ વિશ્વેષુ બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદયઃ ।
મુનયો મનવઃ સિદ્ધા ભક્તાઃ સન્તશ્ચ સંતતમ્

ધ્યાયન્તે યત્પદામ્ભોજં નિર્ગુણસ્યાઽઽત્મનશ્ચ વૈ ।
વેદાઃ સ્તોતું ન શક્તાશ્ચ યમીશં ચ સરસ્વતી

જડીભૂતા ચ ભીતા ચ સ્તવનેન ક્ષમાણ્યેતુ ।
સહસ્રવક્ત્રઃ સ્તવને કમ્પિતશ્ચ નિરન્તરમ્

વેદાનાં જનકો બ્રહ્મા સ્તોત્રેણ તસ્ય હીશ્વરઃ ।
તં સત્યં નિત્યમીશં ચ માધવી પરિનિન્દતિ

અપવિત્રા સભા ભૂતા ગોપીનાં જીવનં વૃથા ।
તાસુ પુણ્યવતી શોકઃ પ્રણશ્યતિ ન સંશયઃ

રત્નમાલોવચ
દધાર વામહસ્તેન શૈલં ગોવર્ધનં હરિઃ) ।
તતઃ કિં તદ્દશઃ શૌર્ય જગતાં જનકસ્ય ચ

શૈલાનાં ચ સહસ્રં યો ભેતું શક્તશ્ચ દૈત્યરાટ્ ।
લીલામાત્રેણ તેષાં ચ લક્ષં હન્તુ ક્ષમો હરિઃ

યદંશકલયા જાતઃ સૂકરો વિષ્ણુરીશ્વરઃ ।
વસુધાં દશનાગ્રેણ ચોદ્દધાર ચ લીલયા

શૈલાનાં ચ સહસ્રાણિ યત્ર સન્તિ મહીતલે ।
દૈત્યાશ્ચ વાઽપ્યસંખ્યાશ્ચ વીરાઃ શૂરાસ્તથૈવ ચ

તેનૈવ કર્મણા તસ્ય ન શૌર્યં ન ચ પૌરુષમ્ ।
ન યશાશ્ચ પ્રશંસા વા સખિ સર્વાત્મનાઽઽત્મના

પારિજાતોવાચ
સપ્તદ્વીપા ચ વસુધા સશૈલવનસાગરા ।
કાઞ્ચનીભૂમિસહિતા સર્વાધારા મનોહરા

સપ્ત સ્વર્ગાશ્ચ વિવિધા બ્રહ્મલોકાવધિ પ્રિયે ।
વિચિત્રાઃ સુન્દરાશ્ચૈવ પાતાલાનાં ચ સપ્ત ચ

એતૈઃ પરિમિતં વિશ્વં બ્રહ્માણ્ડં બ્રહ્મણા કૃતમ્ ।
મહદ્વિષ્ણોર્લોમકૂપે તદેવં ચાણુવત્સ્થિતમ્

તસ્ય યાવન્તિ લોમાનિ તાનિ વિશ્વાનિ સન્તિ ચ ।
સ એવ ષોડશાંશશ્ચ કૃષ્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

તસ્યૈવ કિં યશઃ શૌર્ચં મહિમાનમનૂપમમ્ ।
ઘસ્મરી ગોપકન્યા ચ કિં વા જાનાતિ માધવી

માધવ્યુવાચ
મયા યદુક્તં ન જ્ઞાત્વા મૂઢા જલ્પન્તિ ગોપિકાઃ ।
ઉદ્ધવ શુણુ મે વાક્યં યન્મયા કથિતં શુભમ્

સ્વેચ્છયા સગુણો વિષ્ણુઃ સ્વેચ્છયા નિર્ગુણોભવેત્ ।
ભુવો ભારાવતરણે ગોપવેષઃ શિશુર્વિભુઃ

યદિ વેદાઃ પુરાણાનિ સિદ્ધાઃ સન્તશ્ચ સંતતમ્ ।
બ્રહ્મેશશેષભક્તાશ્ચ ન જાનન્તિ યમીશ્વરમ્

તં કિં જાનામિ મૂઢાઽહં ઘસ્મરી ગોપકન્યકા ।
તથાઽપિ મદ્વચઃ સત્યં શ્રૂયતાં વત્સ તત્ક્ષણમ્

કિમનિર્વચનીયં ચ રૂપં શૌર્યં યશો બલમ્ ।
વીર્યં વેષં ચ સિદ્ધિં ચાપ્યન્યો વા યો ગુણો હરેઃ

સ્વેચ્છામયસ્ય તસ્યૈવ સગુણસ્ય ચ સાંપ્રતમ્ ।
કિમનિર્વચનીયં ચ વર્તતે તદ્વિશેષણમ્

નિર્ગુણસ્ય ચ વિષ્ણોશ્ચ વેહહીનસ્ય સ્વાત્મનઃ ।
વર્તતે ચ કિમાખ્યેયં તસ્ય રૂપાદિકં ચ કિમ્

માં નિન્દતિ મહામૂઢા ન બુદ્ધા વચનં મમ ।
એષા જાનાતિ કિં મૂઢા તં સત્યં પ્રકૃતેઃ પરમ્

જ્યોતિઃ સ્વરૂપં પરમં પરમાત્માનમીશ્વરમ્ ।
તમનિર્વચનીયં ચ ભક્તાનુગ્રહવિગ્રહમ્

યત્પાદપદ્ભં પદ્મા સા ત્રૈલોક્યજનની પરા ।
સેવતે કમ્પિતા ભીતા દાસીવત્સતતં ભિયા

વિષ્ણુમાયા ચ પ્રકૃતિર્મૂલરૂપા સનાતની ।
બ્રહ્મસ્વરૂપા પરમા ભીતા દક્ષિણપાર્શ્વતઃ

સરસ્વતી જડીભૂતા ભીતા ચ પરમેશ્વરી ।
સ્તોતું ન શક્તા વેદાઃ કિં સ્તુવન્તિ પરમેશ્વરમ્

તાસાં તદ્વચનં શ્રુત્વા ચોદ્ધવો ભક્તિવિહ્વલઃ ।
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગો રુરોદ ચ પપાત ચ

મૂર્ચ્છં સંપ્રાપ્ય ભક્ત્ત્યા ચ ધ્યાત્વા તં પરમેશ્વરમ્ ।
તુચ્છં મેને સ ચાઽઽત્માનં ગોપીં ભક્ત્યાઽપ્યુવાચ સઃ

ઉદ્ધવ ઉવાચ
ધન્યં યશસ્યં દ્વીપાનાં જમ્બુદ્વીપં મનૌહરમ્ ।
યત્ર ભારતવર્ષં ચ પુણ્યદં શુભદં તથા

વણિજાં ચ પુશ્યકૃતં વાણિજ્યસ્થલમીપ્સિતમ્ ।
અત્ર કૃત્વા સુપુણ્યં ચ ભુઙ્ક્તેઽન્યત્ર શુભં ફલમ્

ધન્યં ભારતવર્ષં તુ પુણ્યદં શુભદં વરમ્ ।
ગોપીપાદાબ્જરજસા પૂતં પરમનિર્મલમ્

તતોઽપિ ગોપિકા ધન્યા સાન્યા યોષિત્સુ ભારતે ।
નિત્યં પશ્યન્તિ રાધાયાઃ પાદપદ્મં સુપુણ્યદમ્

ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ તપસ્તપ્તં ચ બ્રહ્મણા ।
રાધિકાપાદપદ્મસ્ય રેણૂનામુપલબ્ધયે

ગોલોકવાસિની રાધા કૃષ્ણપ્રાણાધિકા પરા ।
તત્ર શ્રીદામશાપેન વૃષભાનસુતાઽધુના

યે યે ભક્તાશ્ચ કૃષ્ણસ્ય દેવા બ્રહ્માદયસ્તથા ।
રાધાયાશ્ચાપિ ગોપીનાંકરાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

કૃષ્ણભક્તિં વિજાનાતિ યોગીન્દ્રશ્ચ મહેશ્વરઃ ।
રાધા ગોપ્યશ્ચ ગોપાશ્ચ ગોલોકવાસિનશ્ચ યે

કિંચિત્સનત્કુમારશ્ચ બ્રહ્મા ચેદ્વિષયી તથા ।
કિંચિદેવ વિજાનન્તિ સિદ્ધા ભક્તાશ્ચ નિશ્ચિતમ્

ધન્યોઽહં કૃતકૃત્યોઽહમાગતો ગોકુલં યતઃ ।
ગોપિકાભયો ગુરુભ્યશ્ચ હરિભક્તિં લભેઽચલામ્

મથુરાં ચ ન યાસ્યામિ તીર્થકીર્તેશ્ચ કીર્તનમ્ ।
શ્રોષ્યામિ કિંકરો ભૂત્વા ગોપીનાં જન્મજન્મનિ

ન ગોપીભ્યઃ પરો ભક્તો હરેશ્ચ પરમાત્મનઃ ।
યાદૃશીં લેભિરેગોપ્યો ભક્તિં નાન્યે ચ તાદૃશીમ્

કલાવત્યુવાચ
પિતણાં માનસી કન્યા ધન્યા મેના કલાવતી ।
વયં તિસ્રો ભગિન્યશ્ચ ભ્રમામઃ પૃથિવીતલે

ધન્યા જનકપત્ની નઃ સીતામાતા પતિવ્રતા ।
અયોનિસંભવા રાધા અહં ચાયોનિસંભવા

રાધા શ્રીદામશાપેન વૃષભાનસુતા ભુવિ ।
સનત્કુમારશાપેન વયમેવ મહીતલે

ક્ષીરોદસાગરં રમ્યં શ્વેતદ્વીપં મનોહરમ્ ।
તિસ્રો ભગિન્યો ભક્ત્યા ચ વિષ્ણુંદ્રષ્ટું ગતા વયમ્

અમ્યુત્થાનાદિ ન કૃતં કોપાદસ્માઞ્છશાપ હ ।
સનત્કુમારો ભગવાન્યોગીન્દ્રાણાં ગુરોર્ગુરુઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ
મૂઢાસ્તિષ્ઠત ભૂમૌ ચ પુનઃ સ્વર્ગં ન યાસ્યથ ।
મર્ત્યપ્રાણિપ્રિયા ભૂત્વા ચાહંકારૈણ હૈતુના

પુનર્વરં ચ પ્રત્યેકં દદૌ તુષ્ટો દ્વિચેશ્વરઃ ।
વિષ્ણોર્વશસ્ય શૈલસ્ય હિમાધારસ્ય કામિની

જ્યેષ્ઠા ભવતુ ત્વત્કન્યા ભવિષ્યત્યેવ પાર્વતી ।
ધન્યા પ્રિયા તુ ભવતુ યોગિનો જનકસ્ય ચ

તસ્ય કન્યા મહાલક્ષ્મીઃ સીતાદેવી ભવિષ્યતિ ।
વૃષભાનસ્ય વૈશ્યસ્ય યોગિનાં પ્રવરસ્ય ચ

દુર્વાસસશ્ચ શિષ્યસ્ય કનિષ્ઠા ચ કલાવતી ।
ભવિષ્યતિ પ્રિયા સાધ્વીદ્વાપરાન્તે ચ ગોકુલે

કલાવતીસુતા રાધા દેવી ગોલોકવાસિની ।
શ્રીદામગોપશાપેન ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

ઈશો બ્રહ્મેશશેષાણાં ભારાવતરણેન ચ ।
આગમિષ્યતિ પૃથવીં ચ પુણ્યક્ષેત્રં ચ ભારતમ્

કલાવતી વૃષ્ભાનઃ કૌતુકાત્ કન્યયા સહ ।
જીવન્મુક્તશ્ચ ગોલોકં ગમિષ્યતિ ન સંશયઃ

ધન્યા ચ સીત્યા સાર્ધં વૈકુણ્ઠં ચ ગમિષ્યતિ ।
મેનકા યોગિની સિદ્ધા પાર્વત્યાશ્ચ વરેણ ચ

કલ્પાન્તે વિષ્ણુલોકે ચ લક્ષ્મીવન્મોદતે ચિરમ્ ।
વિના વિપત્ત્યા મહિમા કેષાં કુત્ર ભવિષ્યતિ

કર્મણા ચ ગતે દુઃખે પ્રભવેદ્દુર્લભં સુખમ્ ।
પુરા પિતણાં કન્યાશ્ચ સ્વર્મભોગવિલાસિકાઃ

લક્ષ્મીસમા વરેણાપિ વિપ્રસ્ય વિષ્ણુદર્શનાત્ ।
કર્મક્ષયં ચાપ્યસ્માકં બભૂવ વિષ્ણુદર્શનાત્

પુણ્યે તેન તીવ્રેણ કુમારસ્યાપિ દર્શનમ્ ।
શ્રુતં તત્ર કુમારાસ્યાજ્જ્ઞાનં પરમદુર્લભમ્

બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાદીનાં સિદ્ધાનાં જગતામપિ ।
ઈશ્વરઃ પરમાત્મા ચ શ્રીકૃષ્ણઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ
નિર્ગુણશ્ચ નિરીહશ્ચ પરઃ સ્વેચ્છામયો વરઃ

તુલસ્યુવાચ
સર્વપ્રાણિષુ દેવાશ્ચ તિષ્ઠન્ત્યેવ પૃથક્પૃથક્ ।
પ્રાણો વિષ્ણુશ્ચ વિષયી મનો બ્રહ્મા ચ ચેતના

પ્રકૃતિર્બુદ્ધિરૂપા ચ સર્વશક્ત્યધિદેવતા ।
જ્ઞાનસ્વરૂપઃ શંભુશ્ચ સ્વયં ધર્મશ્ચ પૂરુષઃ

નિર્ગુણઃ પરમાત્મા ચ તદ્બ્રહ્મ પ્રકૃતેઃ પરમ્ ।
સ એવ કૃષ્ણઃ સાક્ષી ચ કર્મણાં જીવિનામપિ

ભોક્તા ચ સુખદુઃખાનાં જીવસ્તત્પ્રતિબિમ્બકઃ ।
ચક્ષુષોશ્ચન્દ્રસૂર્યૌ ચ જિહ્વાયાં ચ સરસ્વતી

વસુંધરા ત્વચિ સદા બાહ્વોસ્તે લોકપાલકાઃ ।
આત્મનશ્ચાપિ તે સર્પે પરિચારકરૂપિણઃ

આત્મન્યેવ પ્રિયાસ્તે ચ સર્વે ગચ્છન્તિ જીવિનઃ ।
યથા સંસદિ સંસારે નરદેહ(વ) મિવાનુગાઃ

તસ્માત્સર્વાત્મનાઽઽત્માનં ભજન્તિ સંતતં સદા ।
સન્તશ્ચ પરયા ભક્ત્યા ધ્યાયન્તે યોગિનો મુદા

કર્મિણાં કર્મણાં સાક્ષી કુતઃ કર્મ ચ ગોપનમ્ ।
અન્તર્યામી ચ કૃષ્ણશ્ચ પ્રચારં કુરુતે મુદા

કાલિકોવાચ
નરા બાલાશ્ચ વૃદ્ધાશ્ચ યુવાનસ્ત્રિવિધાસ્તથા ।
દેવાદયશ્ચ ચે સિદ્ધાઃ સર્વે જાનન્તિ તં પરમ્

ઉદ્ધવ ઉવાચ
સાંપ્રતં મૂર્ચ્છિતાં રાધાં યુક્તો બોધયિતું બુધઃ ।
અત્ર યુક્તિઃ પ્રધાના ત્વં તાં પ્રબોધય ચોદ્ધવ

ચેતનં કુરુ કલ્યાણિ જગન્માતર્નિબોધ મામ્ ।
ઉદ્ભવં કૃષ્ણભક્તસ્ય કિંકરસ્યાપિ કિંકરમ્

પ્રસાદં કુરુ માતર્માં યાસ્યામિ મથુરાં પુનઃ ।
ન સ્વતન્ત્રઃ પરાધીનો યોષા દારુમયી યથા

યથા વૃષો વશીભૂતો વૃષવાહસ્ય સંતતમ્ ।
તથા માતર્જગત્સર્વં જગન્નાથસ્ય નિશ્ચિતમ્

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્મજન્મખઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ રાધોદ્ધવસંઓ
ચતુર્નવતિતમોઽધ્યાયઃ