Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.85
atha pañcāśītitamo'dhyāyaḥ
nanda uvāca
varṇānāṃ ca caturṇāṃ ca bhakṣyābhakṣyaṃ ca sāṃpratam /
vipākaṃ karmaṇāṃ caiva sarveṣāṃ prāṇināmapi
kathayasva mahābhāga kāraṇānāṃ ca kāraṇam /
tvatto'nyaṃ kaṃ ca pṛcchāmi nitāntaṃ santamīśvaram
śrībhagavānuvāca
bhakṣyābhakṣyaṃ caturṇāṃ ca varṇānāṃ ca yathocitam /
vedoktaṃ śrūyatā tāta sāvadhānaṃ niśāmaya
ayaḥpātre payaḥpānaṃ gavyaṃ siddhānnameva ca /
bhṛṣṭādikaṃ padhu guḍaṃ nālikerodakaṃ tathā
phalaṃ mūlaṃ ca yatkiṃcidabhakṣayaṃ manurabravīt /
dagdhānnaṃ taptasauvīramabhakṣyaṃ vrahmanirmitam
nālikerodakaṃ kāṃsye tāmrapātre sthitaṃ madhu /
gavyaṃ ca tāmrapātrasthaṃ sarvaṃ madyaṃ ghṛtaṃ vinā
tāmrapātre payaḥpānamucchiṣṭe ghṛtabhojanam /
dugdhaṃ salavaṇaṃ caiva sadyo gomāṃsabhakṣaṇam
abhakṣyaṃ madhumikṣaṃ ca ghṛtaṃ tailaṃ guḍaṃ tathā /
ārdrakaṃ guḍasaṃyuktamabhakṣyaṃ śrutisaṃmatam
pītaśeṣajalaṃ caiva māghe ca mūlakaṃ tathā /
japādikaṃ ca śayane sadā prājñaḥ parityajet
dvirbhojanaṃ ca divase saṃdhyayohbhojanaṃ tathā /
bhakṣyaṃ ca rātriśeṣe ca dhruvaṃ prājñaḥ parityajet
pānīyaṃ pāyasaṃ cūrṇaṃ ghutaṃ lavaṇameva ca /
svastikaṃ guḍakaṃ caiva kṣīraṃ takraṃ tathā madhu
hastāddhastagṛhītaṃ ca sadyo gomāṃsameva ca /
karpūraṃ raupyapātrasthamabhakṣyaṃ śrutisaṃmatam
pariveṣaṇakārī cedbhoktāraṃ spṛśate yadi /
mabhakṣyaṃ ca tadannaṃ ca sarveṣāmeva saṃmatam
nakulānāṃ gaṇḍakānāṃ mahiṣāṇāṃ ca pakṣiṇām /
sarpāṇāṃ sūkarāṇāṃ ca gardabhānāṃ viśeṣataḥ
marjārāṇāṃ sṛgālānāṃ kukkuṭānāṃ vrajeśvara /
vyāghrāṇāmapi siṃhānāṃ tyājyaṃ māṃsaṃ nṛṇāṃ sadā
jalaukasāṃ ca nakrāṇāṃ gedhikānāṃ tathaiva ca /
maṇḍūkānāṃ karkaṭānāṃ cuñcukānāṃ ca niścitam
gavāṃ ca camarīṇāṃ ca na kalau māṃsabhakṣaṇam /
hastināṃ ghoṭakānāṃ ca nṛṇāmeva ca rakṣasām
daṃśaśca maśakaścaiva makṣikā ca pipīnikā /
anyedhāṃ ca niṣiddhānāṃ loke vede vrajeśvara
vānarāṇāṃ bhallukānāṃ śarabhāṇāṃ tathaiva ca /
niṣiddhaṃ mṛganābhīnāṃ gardabhānāṃ ca māṃsakam
abhakṣyaṃ mahiṣīṇāṃ ca dugdhaṃ dadhi ghṛtaṃ tathā /
svastikaṃ ca tathā tatra viprāṇāṃ navanītakam
māṃsamucchaiḥśravasakaṃ tasya dugdhādikaṃ tathā /
varṇānāṃ ca caturṇāṃ cāpyabhakṣyaṃ ca śrutau śrutam
abhakṣyamārdrakaṃ caiva sarveṣāṃ ca raverdine /
paryuṣitaṃ calaṃ cānnaṃ viprāṇāṃ dugdhameva ca
varṇānāṃ ca caturṇāṃ cāpyavīrānnasya bhakṣaṇam /
tadannaṃ ca surātulyaṃ gomāṃsādhikameva ca
avīrānnaṃ ca yobhuṅkte brāhmaṇo jñānadurbalaḥ /
pitṛdevārcanaṃ tasya niṣphalaṃ manurabravīt
brahmāṇānāṃ va२ṣṇavānāmabhakṣyaṃ matsyameva ca /
itareṣāmabhakṣyaṃ ca pañcaparvasu niścitam
pitṛdevāvaśeṣe ca bhakṣyaṃ māṃsaṃ na dūthitam /
pañcaparvasu tyājyaṃ ca sarveṣāṃ manurabravīt
asaṃskṛtaṃ ca lavaṇaṃ tailaṃ cābhakṣyameva ca /
bhakṣyaṃ pavitraṃ sarveṣāṃ vyañjanaṃ vahnisaṃskṛtam
ekahaste ghṛtaṃ toyamabhakṣyaṃ sarvamaṃmatam /
āvilaṃ kṛmiyuktaṃ ca pariśuddhaṃ ca nirmalam
abhakṣyaṃ brahmāṇānāṃ ca vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ /
anivedyaṃ harereva yatīnāṃ brahmacāriṇām
pipīlikāmiśritaṃ ca madhu gavyaṃ guḍaṃ tathā /
yatkiṃcidvastu vā tāta na bhakṣyaṃ ca śrutau śrutam
pakṣibhakṣyaṃ kīṭabhakṣyaṃ śṛddhaṃ pakvaphalaṃ tathā /
kākabhakṣyamabhakṣyaṃ ca sarveṣāṃ dravyameva ca
ghṛtapakvaṃ tailapakvaṃ miṣṭānnaṃ śūdrasaṃskṛtam /
abhakṣyaṃ brāhmaṇānāṃ ca śūdrabhakṣyaṃ ca pīṭhakam
sarveṣāmaśucīnāṃ ca jalamannaṃ parityajet /
āśaucāntātparadine śuddhameva na saṃśayaḥ
vipākaṃ karmaṇāmeva duṣkaraṃ śrutisaṃmatam /
bhakṣyābhakṣyaṃ ca kathitaṃ yathājñānaṃ vraceśvara
kramāccaturṣu vedeṣu cauktaṃ matacatuṣṭayam /
sarveṣāṃ sārabhūtaṃ ca kathayāmi pitaḥ śṛṇu
nābhuktaṃ kṣīyate karma kalpakoṭiśatairapi /
avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham
tīrthānāṃ ca surāṇāṃ ca sahāyena nṛṇāmapi /
kiṃcidbhavati sāhāyyaṃ kāyavyūhena sarvataḥ
prāyaścitāni cīrṇāni niścitamamatparāṅamukham /
na niṣpunanti he tāta surākumbhamivā''pagāḥ
prāyaścittena puṇyena na hi śudhyanti mānavā /
sarvārambheṇa vaiśyendra dānena yogato'pi vā
śubhāśubhaṃ ca yatkarma vinā bhogānna ca kṣayaḥ /
bhogena śuddhimāpnoti tato muktirbhavennṛṇām
na naṣṭaṃ duṣkṛtaṃ karma sukṛtena ca karmaṇā /
na naṣṭaṃ sukṛtaṃ karma kṛtena duṣkṛtena ca
yajñena tapasā vā'pi vratenānaśanena ca /
tīrthasnānena dānena japena niyamena ca
bhuvaḥ pradakṣiṇenaiva purāṇaśravaṇena ca /
upadeṇena puṇyena pūjayā gurudevayoḥ
svadharmācaraṇenaivātithīnāṃ pūjanena ca /
brahmaṇāṃ pūjanenaiva bhojanena viśeṣataḥ
yaddhattamapi viprāya tatprāptaṃ pūrṇarūpataḥ /
bījarūpaṃ ca taddānaṃ kṣetrarūpaṃ ca brahmaṇaḥ ४५
ekena karmaṇā tāta svargaṃ prāpnoti mānavaḥ /
karmaṇā na hi mokṣaṃ ca tadeva mama sevayā
svargaṃ ca sukṛtenaiva narakaṃ duṣkṛtena ca /
vyādhirjanma ca yonau ca kutsite ca tataḥ śuciḥ
goghno yo brāhmaṇānāṃ ca kāmataścopapātakī /
dandaśūkatvamāpnoti golomasamavarṣakam
sarpeṇa bhakṣitastena cvālayā garalasya ca /
tṛṣito vyathitaścaiva nirāhāraḥ kṛśodaraḥ
tataḥ kuṇḍātsamutthāya gaurbhavellomavarṣakam /
tataḥ kuṣṭhī ca cāṇḍālo varṣalakṣaṃtato naraḥ
tadā bhavedbrāhmaṇaśca kuṣṭhayukto hi karmaṇā /
bhojayitvā vipralakṣaṃ nirvyādhiśca bhavecchuciḥ
akāmatastadardhaṃ ca kṣatriyasyāpi kāmataḥ /
akāmatastadardhaṃ ca tadardhaṃ ca viśastathā
tadardha śūdragoghnaśca bhuṅkte pāpaṃ na saṃśayaḥ /
prāyaścittena śuddhaśca bhuṅkte śeṣaṃ ca karmaṇaḥ
anukalpe caturthaṃ ca pāpaṃ bhuṅkte na saṃśayaḥ /
caturguṇaṃ ca goghnānāṃ brāhmaṇānāṃ ca pātakam
bhuṅkte pāpaṃ ca brahmanno brāhmaṇāścetaro'pi vā /
krameṇānena bodhyaṃ ca kāmato'kāmato'pi vā
prāyaścittaṃ janma karma vyādhireva pa saṃśayaḥ /
goghno bhavati gauścāpi yāvadvarṣa ca niścitam
caturguṇaṃ ca teṣāṃ ca brahmaghno viṭkṛmirbhavet /
tato bhavati mlecchaśca tāvadvarṣacaturguṇam
tataścāndho bhavedvipraḥ pūrveṣāṃ ca caturguṇam /
brahmaṇānāṃ caturlakṣaṃ bhojayitvā śucirbhavet
cakṣuṣmāṃśca yaśasvī ca bhavetso'pyatipātakāt /
strīghnacaturṇāṃ varṇānāṃ vede so'pyatipātakī
kālasūtraṃ ca prāpnoti strīlomasamavarṣakam /
bhakṣitaḥ kṛmiṇā tatra nirāhāro vyathāyutaḥ
tato bhavati loke ca tāvadvarṣa ca pātakī /
tataḥ pāpī bhavetso'pi yakṣmagrastaśca karmaṇā
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva vipralakṣaṃ ca bhojayet /
tataḥ śuddho brāhmaṇaśca vidvāṃstapasi saṃyataḥ
kiṃcidbhuṅakte pāpaśeṣaṃ svarṇadānācchucirbhavet /
garbhaghnaśca mahāpāpī saṃprāpnoti śunīmukham
varṣāṇāṃ satakaṃ caiva ghoṭakaśca bhaveddhruvam /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva sūkṣmaśastreṇa pīḍītaḥ
tataḥ pāpī bhavedvaiśyo dravyayukto hi kamaṃṇā /
pañcāśadvarṣaparyantaṃ svarṇadānādbhavecchuciḥ
tataḥ svakulajāto'pi nirvyādhirbrāhmaṇaḥśuciḥ /
brāhmaṇaḥ kṣatriyaghnaśca kṣatriyo vā vinā raṇāt
taptaśūlaṃ ca prāpnoti varṣāṇāṃ ca sahasrakam /
kvathitaṃ taptalohena cā''rtanādaṃ karoti ca
tato bhavenmattagajo varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā /
tato raktavikārī ca śūdro varṣaśataṃ tathā
gajadānena muktaśca vyādhitaśca tato dvijaḥ /
vaiśyaghnaścāpi vaiśyaśca śūdraghno vaiśya eva ca
vaiśyaghnaścāpi śūdraśca samaṃ pāpaṃ labheddhruvam /
kṛmikuṇḍaṃ ca prāpnoti varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā
kṛmibhirbhakṣito duḥśī kirātaśca bhavettataḥ /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva kṛmivyādhisamanvitaḥ
tato mandāgniyuktaśca brāhmaṇo dainyavānvraja /
pañcāśadvarṣaparyantaṃ durbalaśca kṛśodaraḥ
muktirbhavati yuktena tīrthecāśvapradānataḥ /
śūdraghno brahmaṇaścaiva kāmato'kāmato'pi vā
sāvitrī lakṣayāpyena tadardhena śucirbhavet /
caturvarṇaḥ kukkuraghno hyabhiśaptaśca śaṃbhunā
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva prāpnoti rauravaṃ naraḥ /
tato bhavetkukkulaśca varṣāṇāmapi ṣoḍaśa
tataḥ śuddho bhavedvipro bhakṣitaḥ kukkureṇai ca /
gaṅgāsnānena dānena svarṇasyāpi bhavecchuciḥ
mārjāraghnaścaturvarṇo gaṅgāsnānādbhavecchuciḥ /
viprāya lavaṇaṃ dattvā ṣaṭpalaṃ ca pramucyate
hatvā sarpāṃścaturvarṇo mama pādena cihnitān /
brahmahatyācaturthaṃ ca pātakaṃ ca labheddhruvam
asipatraṃ ca narakaṃ varṣāṃṇāṃ śatakaṃ tathā /
prāpnoti yātanāyukto vicchinnastīkṣṇadhārayā
tato bhavati sarpaśca ḍuṇḍubho varṣapañcakam /
nareṇa tāḍito duḥkhī mṛtyorbhavati pīḍitaḥ
tato bhavennaraḥ pāpī jvarayukto hi durbalaḥ /
varṣāṇāṃ pañcakenaiva mṛto bhavati karmaṇā
aśvaghnaśca gajaghnaśca caturvarṇaśca pātakī /
varṣāṇāṃ pañcakenaiva mṛto bhavati karmaṇā
tato bhavati hastī ca ghoṭako vā vrajeśvara /
yāvadviṃśativarṣāṇi tataḥ śūdro bhaveddhruvam
ahaṃkṛtī vyādhiyukto raupyadānena mucyate /
brāhmaṇānāṃ ca śatakaṃ bhojayitvā śucirbhavet
kṣudrajantuvadhenaiva kṣudrajanturbhavennaraḥ /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva kṣudravyādhiṃ tarettataḥ
kṛpā kāryā satā śaśvatahiṃsreṣu ca jantuṣu /
hiṃsāyāṃ na hi doṣaśca hiṃsrāṇāṃ ca vrajeśvara
aśvatthaghnaścatuvaṃrṇo brahmahatyācaturthakam /
pāpaṃ ca labhate tāta cāsipatraṃ vrajeddhruvam
sa tīkṣṇenāpi śastreṇa vicchinnaśca divāniśam /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva bhuṅkte paramayātanām
tato bhavati vṛkṣaśca śālamalirahvarṣalakṣakam /
tato bhavati śūdraśca cchinnāṅgo vyādhisaṃyutaḥ
yāvajjīvanaparyantaṃ tato vipro bhaveddhruvam /
vraṇavyādhisamāyukto mucyate svarṇadānataḥ
mithyāsākṣyapradātā ca kṛtaghno'tikṛtaghnakaḥ /
viśvāsaghātī mitraghno viprāṇāṃ dhanahārakaḥ
śūdraśrāddhānnabhojī ca śūdrāṇāṃ śavadāhakaḥ /
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca vṛṣavāhakapātakī
dhāvako devalaścāpi caite'tipāpinastathā /
kumbhīpākaṃ prayāntayeva varṣāṇāṃ ca sahasrakam
tatraiva taptatailena saṃtaptaśca divāniśam /
ṇakṣito vyathitaścaiva sarvākāreṇa jantunā
gṛdhraḥ koṭisamasrāṇi śatajanmāni śūkaraḥ /
śvāpadaḥ śatajanmāni śūdro rogī bhavettataḥ
mandāgnijvarasaṃyuktaḥ pañcāśadvarṣakaṃ tathā /
suvarṇānāṃ śatapalaṃ dattavā śuddho bhaveddhruvam
caturvarṇo vastrahārī gavyahārī ca mānavaḥ /
raupyamuktāpahārī ca śūdradravyāpahārakaḥ
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca bakajātirbhaveddhruvam /
mutrakuṇḍaṃ ca vai bhuktvā varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā
tato bhavecchūdrajātirvarṣāṇāṃ śatakaṃ vraja /
kuṣṭhavyādhisamāyukto galitaścaiva pātakī
tato bhavedbrāhmaṇaśca kuṣṭhāvaśeṣasaṃyutaḥ /
svarṇaṣaṭpaladānena vyādhito mucyate śuciḥ
śākāpahārakaścaiva phalāpahārakastathā /
yakṣaḥ pṛthivyāṃ saṃbhūto līlādravyāpahārakaḥ
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva cāṣapakṣī bhaveddhruvam /
tato bhavetkṛṣṇavarṇaḥ śūdraśca bhārate bhuvi
tato bhavedbrāhmaṇaścāpyadhikāṅgo'pi janmani /
punarjanmadvijo bhūtvā sucyate viprabhojanāt
pakvadravyāpahārī ca paśuyonirbhavedradhruvam /
yasyāṇḍakośo gandhāktaḥ kastūrī yasya nāma ca
saptajanmamṛgo bhūtvā tato bhavati gandhakaḥ /
janmaikaṃ ca tataḥ śūdro galatkuṣṭhī ca janmani
tato rogāvaśeṣeṇa saṃyuto brahmaṇaḥ kṛśaḥ /
svarṇaṣaṭpaladānena mucyate nātra saṃśayaḥ
dhānyāpahārī duḥkhī ca kṛpaṇaḥ saptajanmasu /
viṣṭhākuṇḍaṃ varṣaśataṃ saṃprāpya mucyate bhiyā
svarṇāpahārī kuṣṭhī ca mānava patito bhavet /
svarṇadānapratigrāhī viṭkuṇḍaṃ ca prayāti ya
tato varṣaśataṃ bhuktvā purīṣaṃ ca divāniśam /
tato vyāgho bhavecchūdro raktadoṣeṇa saṃyutaḥ
tajjanmapātakaṃ bhuktvā brāhmaṇaśca punarbhavet /
vyādhiroṣāvayuktaśca mucyate svarṇadānataḥ
agamyānāṃ ca gāmī ca pūrvoktaṃ rauravaṃ vrajet /
kumbhīpākaṃ mahāghoraṃ varṣāṇāṃ cāpyasaṃkhyakam
tato bhavetpuṃścalīnāṃ yonīnāṃ ca kṛmistathā /
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca viṭkṛmirvarṣalakṣakam
paśuyonirbhavettasmāttasmācca kṣudrajantavaḥ /
tato bhavenmlecchajātistataḥ śūdrādhamastadā
tato bhavati vipraśca vyādhiyukto napuṃsakaḥ /
punaśca brāhmaṇo bhūtvā tīrthaparyaṭanena ca
krameṇa śuddho bhavati vaṃśahīnaśca pātakāt /
bhojayitvā vipralakṣaṃ putraṃ ca labhate śuciḥ
mānavaḥ krodhayuktaśca gardabhaḥ saptajanmasu /
mānavaḥ kalahāviṣṭaḥ saptajanmasu vāyasaḥ
śālagrāmapratigrāhī kālasūtraṃ vrajeddhruvam /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva śañjarīṭo bhavettataḥ
lohacoraśca nirvaṃśo maṣīcoraśca kokilaḥ /
śuko'pyañjanacoraśca miṣṭacoraḥ kṛmirbhavet
vipradveṣī gurudveṣī śirasāṃ ca kṛmirbhavet /
puṃścalīṃ kāminīṃ tāta bhuktvā ca rauravaṃ vrajet // ११९
tato vṛthā kṛmiścaiva varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā /
tato'pi vidhavā caiva vandhyā ca saptajanmasu
aspṛśyā jātihīnā ca ccinnanāsā bhavetkramāt /
raktadravyāpahārī ca raktadoṣānvito bhavet
ācārahīno yavanaḥ khañjo bhavati hiṃsakaḥ /
adīkṣito vaṅkharaśca duṣṭadarśo ca kāṇakaḥ
ahaṃkārī karṇahīno badhiro vedanindakaḥ /
vākyahartā ca mūkaśca hiṃsakaḥ keśahīnakaḥ
mithyāvādī śmaśruhīno durvākyo dantahīnakaḥ /
cihvāhīnaḥ satyahārī duṣṭo'pyaṅgulihīnakaḥ
granthāpahārī mūrkhaśca vyādhiyukto bhaveddhruvam /
aśvagrāhī ca taccauro lālāmūtraṃ vrajediti
varṣāṇāṃ ca śataṃ schitvā ghoṭakaśca bhaveddhruvam /
gajacoro gacagrāhī viṭkuṇḍe ca sahasrakam
sthitvā varṣa bhaveddhastī tatpaścādvṛṣalo bhavet /
ayajñe chāgahantā ca cchāgacorapratigrahī
pūyakuṇḍe varṣaśataṃ sthitavā cāṇḍālatāṃ vrajet /
chāgaśca varṣaparyantaṃ tadā bhavati mānavaḥ
śatruśastreṇā cchinnaśca tadā mukto bhaveddvijaḥ /
dattāpahārī vāgdānaṃ kṛtvā'paharate punaḥ
sa bhavenmalecchayonau ca bhuktvā ca narakaṃ vrajet /
ekākī miṣṭamaśnāti kālamūtraṃ vrajeddhruvam
tatra varṣaśataṃ sthitvā predo varṣasahasrakam /
tadā bhavati janmaikaṃ makṣikā ca pipīlikā
janmaikaṃ bhramaraścaiva janmaikaṃ madhumakṣikā /
janmaikaṃ varalaścaiva janmaikaṃ daṃśa eva ca
janmaikaṃ maśakaścaiva janmaikaṃ pūtikaṃ smṛtam /
janmaikaṃ talpakīṭaśca tadā śūdro bhaveddhruvam
asadbuddhirvyādhiyuktastadā mukto bhaveddvijaḥ /
tailacorastailakāro mūrdhina kīṭastrijanmakam
tadā bhavetsvarṇakāro janmaikaṃ duṣṭamānasaḥ /
viśvaikanipikartā ca bhakṣmadādurdhanaṃ haret
tamaḥkuṇḍe varṣaśataṃ sthitvā svarṇavaṇigbhavet /
janmaikaṃ ca darācāro janmaikaṃ karaṇo bhavet
kāyasthenodarasthena māturmāsaṃ na khāditam /
tatra nāsti kṛpā tasya dantābhāvena kevalam
svarṇakāraḥ svarṇavaṇik kāyasthaśca vrajeśvara /
nareṣu madhye te dhūrtāḥ kṛpāhīnā mahītale
hṛdayaṃ kṣuradhārābhaṃ teṣāṃ nāsti ca sādaram /
śateṣu sajjanaḥ ko'pi kāyastho netarau ca tau
subuddhiḥ śivayuktaśca śāstrajño dharmamānasaḥ /
na viśvasetteṣu tāta svātmakalyāṇahetave
sīmāpahārī duṣṭaśca bhūmicoraśca hiṃsakaḥ /
bhūmidānāpahārī ca kālasūtraṃ vrajeddhruvam
ṣaṣṭivarṣasahasrāmi kṣaṭatvivāsārditaḥ sthitaḥ
tato'pitāni nāmāni viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ
tato bhavedasacchūdro janmaikaṃ ca tataḥ śuciḥ /
tasmājjñānaiḥ sāvadhānaṃ bhavetprājñaśca yatnataḥ
raktavastrāpahārī ca janmaikaṃ raktakīṭa kaḥ /
tataḥ śūdraśca janmaikaṃ tato vipro bhavecchuci
trisaṃdhyahīno vibraśca prātaḥśāyī ca yo naraḥ /
saṃdhyāśāyī divāśāyī yajñasūtrāpahārakaḥ
aśuddhaḥ saṃdhyākārī ca vedavedāṅganindakaḥ /
tadviruddhaḥ svargamārgastrijanmapatito dvijaḥ
yaḥ śūdro brāhmaṇīgāmī kumbhīpāke vrajeddhruvam /
varṣāṇāṃ ca trilakṣaṃ ca pacyate tatra pīḍitaḥ
divāniśaṃ pradagdhaśca taptataile ca dāruṇe /
tatau bhavedyonikīṭaḥ puṃścalīnāṃ ca pātakī
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi cā''hāraṃ tasya tanmalam /
tato bhavati cāṇḍālo janmalakṣaṃ krameṇa ca
tataḥ śūdro galatkuṣṭhī janmaikaṃ ca tataḥ śuciḥ /
so'pi vipro vyādhiśeṣastīrthaparyaṭanācchuciḥ
asacchūdraśca bhavati so'sthāne'sūrapūjite /
dattavā devāya naivedyamapavitraṃ ca mānavaḥ
sakeśaṃ pārthivaṃ liṅgaṃ saṃpūjya yavano bhavet /
durbalena bhavedandhaḥ kutsitena ca kutsatiḥ
aṅgahīno daridraśca vyādhiyuktaśca mānavaḥ /
aśraddhayā ca nirmāṇe nirmāṇasadṛśaṃ phalam
mṛdbhasmagośakṛtviṇḍaistathā vālukayā'pi vā /
kṛtvā liṅgaṃ sakṛtpūjya vasetkalpāyuṣaṃ divi
tato bhavati vipraśca mahābrajñaśca bhūmimān /
rājā bhavedbhārate ca liṅgānāṃ śatapūjanāt
sahasrapūjanātso'pi labhate niścitaṃ phalam /
sthitvā ca suciraṃ svarge rājendro bhārate bhavet
ayute ca tadīśaśca lakṣe ca pṛthivīśvaraḥ /
pūjane cātibhaktyā cāpyatiristaṃ phalaṃ labhet
tīrthasnānena dānena viprāṇāṃ bhojanena ca /
nārāyaṇārcayā caiva viprajātiśca karmaṇā
atiriktena tapasā paṇḍito brāhmaṇo bhavet /
paṇḍito brāhmaṇaścaiva vaiṣṇavaśca jitendriyaḥ
anekajanmapuṇyena jāyate bhārate bhuvi /
tasyāṅdhrisparśanenaiva sadyaḥ pūtā vasuṃdharā
tīrthāḥ kurvanti tīrthāni jīvanamuktāśca vaiṣṇavāḥ /
svapuṃsāṃ ca sahasraṃ ca punantīti śrutau śrutam
pāpena vaidyajanmaiva duścikitso'pi brāhmaṇaḥ /
duścikitsastathā vaidyo vyālagrāhī trijanmasu
atikrūro durācāro dveṣṭā ca suraviprayoḥ /
sa bhavetkuṭilavyālo varṣāṇāṃ ca mahasrakam
puṃścalīlampaṭānāṃ ca dūtī yā kāminī vraja /
kālamūtre varṣaśataṃ sthitvā ca godhikā bhavet
janmaikaṃ godhikā bhūtvā hariṇaśca trijanmasu /
janmaikaṃ mahiṣacaiva janmaikaṃ bhalluko bhavet
janmaikaṃ gaṇḍakaścaiva sṛgālaśca trijanmasu /
parakīyataḍāgaṃ ca luptvā sasyaṃ dadāti ca
sa bhavennakrajātiśca kacchapaśca trijanmasu /
vṛthā māṃsaṃ ca yo bhuṅkte matsyalubdhaśca brāhmaṇaḥ
bhuṅkte māṃsamadattaṃ ca sa mīnaśca mṛgo bhavet /
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca tāta bhuktvā ca kilbiṣam
karmabhogācchucirbhūtvā sa punarbrāhmaṇo bhavet /
ekādaśīvihīnaśca brāhmaṇaḥ patitobhavet
bhakṣyasya dviguṇaṃ dattvā tena pāpena mucyate /
mama janmadine caiva yo bhuṅkte mānavo'dhamaḥ
trailokyajanitaṃ pāpaṃ so'pi bhuṅkte na saṃśayaḥ /
bhuktvā ca narakaṃ sarvaṃ paścāccaṇḍālatāṃ vrajet
evaṃ ca śivarātau ca śrīrāmanavamīdine /
upavāsāsamarthaśca haviṣyānnaṃ samācaret
tato'śakto durbalaśca bhojayedbrāhmaṇānapi /
kṛtvā mahotsavaṃ puṇyaṃ madīyaṃ pātakācchuciḥ
tasmādyatnena kartavyaṃ nāmasaṃkīrtanaṃ mama /
gṛdhraḥ koṭisahasrāṇi śatajanmāni sūkaraḥ
śvāpadaḥ śatajanmāni kuhvāṃ ca niśi bhojanāt /
adīkṣito dvijaścaiva śaṅkhaścillaḥ //
śuko bhavet
anudvāhī dvijaścaiva rājahaṃso bhavaddhruvam /
citravastrāpahārī ca mayūraśca trijanmasu
tejaḥpatrāpahārī ca bhavetkāraṇḍavaściram /
surāṇāṃ pratimācoro'pyandhaśca saptacanmasu
daridro vyādhiyuktaśca badhiraścāpi kubjakaḥ /
strītailamadhumāṃsāni ravau vā pañcaparvasu
sevate yo mahāmūḍho vajradaṃṣṭraṃ vrajeddhruvam /
pātakī duḥkhitastatra varṣāṇāṃ ca sahasrakam
tato bhavati mlecchaśca cāṇḍālaḥ saptajanmasu /
vyāviyuktastataḥ śūdro brāhmaṇaśca tataḥ śuciḥ
tasmādyatnānna bhoktavyaṃ bhārate dharmabhīruṇā /
brāhmaṇaṃ ca suraṃ dṛṣṭvā na namedyo narādhamaḥ
yāvajjīvanaparyantamaśuciryavano bhavet /
abhyutthānaṃ na kurute dṛṣṭvā cā''gatabrāhmaṇam
sa bhavedbrahmaghātī ca saptajanmasu niścitam /
śivadveṣī kukkuṭaśca devalaḥ saptajanmamu
pitṛdevāncanaṃ hanti vedoktaṃ jñānadurbalaḥ /
sa yāti naramaṃ pāpī varṣāṇāṃ ca sahasrakam
tataśca rauravaṃ bhuktvā tīrthakākastricanmasu /
trijanmasu śṛgālaśca tīrthe bhuṅkte śavaṃ vraja
trijanmasu bhavetso'pi tīrtheṣu śavarakṣakaḥ /
śavānāṃ karamādatte karmaṇā kṛtapātakī
nityaṃ surārcanaṃ kṛtvā dāmbhiko jñānadurbalaḥ /
guruṃ ca nārcayedbhaktyā tasmai nānnaṃ dadāti yaḥ
sa bhaveddelo duḥkhī devaśāpena pātakī /
nityaṃ surārcanaṃ kṛtvā dāmbhiko jñānadurbalaḥ
pūcāphalaṃ na labhate devadrohī sa dārupāḥ /
dīpanirvāṇakartā ca khadyola saptacanmasu
atīva matsyalabdhaścāpyanaivedyaṃ ca khādati /
sa bhavenmatsyaraṅgaśca mārjariḥ saptajanmasu
goṇīhartā kapotaśca mālāhartā vihaṃgamaḥ /
caṭako dhānyacoraśca māṃsacoraśca kuṃjaraḥ
kaviḥ prahartā viduṣāṃ māṇḍrakaḥ saptajanmasu /
asatkavirgrāmavipro nakulaḥ saptajanmasu
kuṣṭhī bhavecca janmaikaṃ kṛkalāsastrijanmasu /
janmaikaṃ varalaścaiva tato vṛkṣapipīlikā
tataḥ śūdraśca vaiśyaśca kṣatriyo brāhmaṇastathā /
kanyāvikrayakārī ca caturvarṇo hi mānavaḥ
sadyaḥ prayāti tāmisraṃ yāvaccandradivākarau /
tatau bhavati vyādhaśca māṃsavikrayakārakaḥ
tato vyādhi(dho)rbhavetpaścādyo yathā pūrvacanmani /
mannāmavikrayī viprona hi mukto //
bhaveddhruvam
mṛtyuloke ca mannāmasmṛtimātraṃ na vidyateḥ /
paścādbhavetsa goyonau janmaikaṃ jñānadurbalaḥ
tataścāgastato meṣo mahiṣaḥ sptacanmasu /
mahācakrī ca kuṭilo dharmahīnastu mānavaḥ
janmaikaṃ tailakāraśca kumbhakālastathaiva ca /
mithyākalaṅkavaktā ca devabrāhmaṇa nindakaḥ
sa bhavetsvarṇakāraśca rajakaḥ saptajanmasu /
brāhmaṇakṣatraviṭśūdrāḥ kutsitāḥ śaucavarjitāḥ
janma teṣāṃ malecchayonau varṣāṇāmayutaṃ tathā /
atīva kāminīlubdhaḥ kāmukaḥ strīrataḥ sadā
yakṣmagrasto bhavetsadyaḥ paratrāpi napuṃsakaḥ /
kāmato yoṣitāṃ śroṇīstanāsye yaśca paśyati
sa bhaveddṛṣṭihīnaśca paratrāpi napuṃsakaḥ /
vipro'bhicārakartā ca hiṃsako jñānadurbalaḥ
yātyevamandhatāmisraṃ varṣāṇāmayutaṃ tathā /
tadā bhavati daivajño'pyagradānī ca durmatiḥ
tataḥ śūdro bhavedvipro bhogena karmaṇastathā /
śāstrajñātā ca daivajño mithyā vadati lobhataḥ
sa bhavecca dhruvaṃ jyeṣṭhī vānaraḥ saptajanmasu /
anekajanmatapasā bhārate brāhmaṇo bhavet
subuddhiratidharmiṣṭho dharmahīnaśca pātakī /
svadharmanirato vipraḥ paramācca hutāśanāt
pavitraścātitejasvī tasmadbhītāḥ surāḥ sadā /
nadīṣu ca yathā gaṅgā tīrtheṣu puṣkaraṃ yathā
purīṣu ca yathā kāśī yathā jñāniṣu śaṃkaraḥ /
śāstreṣu ca yathā vedā yathā'śvatthaśca pādape
mama pūjā tapasyāsu vrateṣvanaśanaṃ yathā /
tathā jātiṣu sarvāsu brāhmaṇāḥ śreṣṭha eva ca
vipraṇadeṣu tīrthāni puṇyāni ca vratāni ca /
viprapādarajaḥ śuddhaṃ pāpavyādhivimardanam
śubhāśīrvacanaṃ teṣāṃ sarvakalyāṇakāraṇam /
etatte kathitaṃ tāta vipākaḥ karmaṇāmaho
yathāśrutaṃ yathājñātaṃ tadaśeṣaṃ niṇāmaya/
śutvā dharmavipākaṃ ca vācakāya suvarṇakam
dadyāttasmai ca raupyaṃ ca vastraṃ tāmbūlameva ca /
suvarṇaśatakaṃ dadyātsadyo dehī ca gokulam //
raupyaṃ vastraṃ ca tāmbūlaṃ matprītyā brāhmaṇāya ca
iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo-
pañcāśītitamo'dhyāyaḥ
Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0