Language

ENहिગુ
Scripture Library

Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.85

4.85.1

atha pañcāśītitamo'dhyāyaḥ
nanda uvāca
varṇānāṃ ca caturṇāṃ ca bhakṣyābhakṣyaṃ ca sāṃpratam /
vipākaṃ karmaṇāṃ caiva sarveṣāṃ prāṇināmapi

4.85.2

kathayasva mahābhāga kāraṇānāṃ ca kāraṇam /
tvatto'nyaṃ kaṃ ca pṛcchāmi nitāntaṃ santamīśvaram

4.85.3

śrībhagavānuvāca
bhakṣyābhakṣyaṃ caturṇāṃ ca varṇānāṃ ca yathocitam /
vedoktaṃ śrūyatā tāta sāvadhānaṃ niśāmaya

4.85.4

ayaḥpātre payaḥpānaṃ gavyaṃ siddhānnameva ca /
bhṛṣṭādikaṃ padhu guḍaṃ nālikerodakaṃ tathā

4.85.5

phalaṃ mūlaṃ ca yatkiṃcidabhakṣayaṃ manurabravīt /
dagdhānnaṃ taptasauvīramabhakṣyaṃ vrahmanirmitam

4.85.6

nālikerodakaṃ kāṃsye tāmrapātre sthitaṃ madhu /
gavyaṃ ca tāmrapātrasthaṃ sarvaṃ madyaṃ ghṛtaṃ vinā

4.85.7

tāmrapātre payaḥpānamucchiṣṭe ghṛtabhojanam /
dugdhaṃ salavaṇaṃ caiva sadyo gomāṃsabhakṣaṇam

4.85.8

abhakṣyaṃ madhumikṣaṃ ca ghṛtaṃ tailaṃ guḍaṃ tathā /
ārdrakaṃ guḍasaṃyuktamabhakṣyaṃ śrutisaṃmatam

4.85.9

pītaśeṣajalaṃ caiva māghe ca mūlakaṃ tathā /
japādikaṃ ca śayane sadā prājñaḥ parityajet

4.85.10

dvirbhojanaṃ ca divase saṃdhyayohbhojanaṃ tathā /
bhakṣyaṃ ca rātriśeṣe ca dhruvaṃ prājñaḥ parityajet

4.85.11

pānīyaṃ pāyasaṃ cūrṇaṃ ghutaṃ lavaṇameva ca /
svastikaṃ guḍakaṃ caiva kṣīraṃ takraṃ tathā madhu

4.85.12

hastāddhastagṛhītaṃ ca sadyo gomāṃsameva ca /
karpūraṃ raupyapātrasthamabhakṣyaṃ śrutisaṃmatam

4.85.13

pariveṣaṇakārī cedbhoktāraṃ spṛśate yadi /
mabhakṣyaṃ ca tadannaṃ ca sarveṣāmeva saṃmatam

4.85.14

nakulānāṃ gaṇḍakānāṃ mahiṣāṇāṃ ca pakṣiṇām /
sarpāṇāṃ sūkarāṇāṃ ca gardabhānāṃ viśeṣataḥ

4.85.15

marjārāṇāṃ sṛgālānāṃ kukkuṭānāṃ vrajeśvara /
vyāghrāṇāmapi siṃhānāṃ tyājyaṃ māṃsaṃ nṛṇāṃ sadā

4.85.16

jalaukasāṃ ca nakrāṇāṃ gedhikānāṃ tathaiva ca /
maṇḍūkānāṃ karkaṭānāṃ cuñcukānāṃ ca niścitam

4.85.17

gavāṃ ca camarīṇāṃ ca na kalau māṃsabhakṣaṇam /
hastināṃ ghoṭakānāṃ ca nṛṇāmeva ca rakṣasām

4.85.18

daṃśaśca maśakaścaiva makṣikā ca pipīnikā /
anyedhāṃ ca niṣiddhānāṃ loke vede vrajeśvara

4.85.19

vānarāṇāṃ bhallukānāṃ śarabhāṇāṃ tathaiva ca /
niṣiddhaṃ mṛganābhīnāṃ gardabhānāṃ ca māṃsakam

4.85.20

abhakṣyaṃ mahiṣīṇāṃ ca dugdhaṃ dadhi ghṛtaṃ tathā /
svastikaṃ ca tathā tatra viprāṇāṃ navanītakam

4.85.21

māṃsamucchaiḥśravasakaṃ tasya dugdhādikaṃ tathā /
varṇānāṃ ca caturṇāṃ cāpyabhakṣyaṃ ca śrutau śrutam

4.85.22

abhakṣyamārdrakaṃ caiva sarveṣāṃ ca raverdine /
paryuṣitaṃ calaṃ cānnaṃ viprāṇāṃ dugdhameva ca

4.85.23

varṇānāṃ ca caturṇāṃ cāpyavīrānnasya bhakṣaṇam /
tadannaṃ ca surātulyaṃ gomāṃsādhikameva ca

4.85.24

avīrānnaṃ ca yobhuṅkte brāhmaṇo jñānadurbalaḥ /
pitṛdevārcanaṃ tasya niṣphalaṃ manurabravīt

4.85.25

brahmāṇānāṃ va२ṣṇavānāmabhakṣyaṃ matsyameva ca /
itareṣāmabhakṣyaṃ ca pañcaparvasu niścitam

4.85.26

pitṛdevāvaśeṣe ca bhakṣyaṃ māṃsaṃ na dūthitam /
pañcaparvasu tyājyaṃ ca sarveṣāṃ manurabravīt

4.85.27

asaṃskṛtaṃ ca lavaṇaṃ tailaṃ cābhakṣyameva ca /
bhakṣyaṃ pavitraṃ sarveṣāṃ vyañjanaṃ vahnisaṃskṛtam

4.85.28

ekahaste ghṛtaṃ toyamabhakṣyaṃ sarvamaṃmatam /
āvilaṃ kṛmiyuktaṃ ca pariśuddhaṃ ca nirmalam

4.85.29

abhakṣyaṃ brahmāṇānāṃ ca vaiṣṇavānāṃ viśeṣataḥ /
anivedyaṃ harereva yatīnāṃ brahmacāriṇām

4.85.30

pipīlikāmiśritaṃ ca madhu gavyaṃ guḍaṃ tathā /
yatkiṃcidvastu vā tāta na bhakṣyaṃ ca śrutau śrutam

4.85.31

pakṣibhakṣyaṃ kīṭabhakṣyaṃ śṛddhaṃ pakvaphalaṃ tathā /
kākabhakṣyamabhakṣyaṃ ca sarveṣāṃ dravyameva ca

4.85.32

ghṛtapakvaṃ tailapakvaṃ miṣṭānnaṃ śūdrasaṃskṛtam /
abhakṣyaṃ brāhmaṇānāṃ ca śūdrabhakṣyaṃ ca pīṭhakam

4.85.33

sarveṣāmaśucīnāṃ ca jalamannaṃ parityajet /
āśaucāntātparadine śuddhameva na saṃśayaḥ

4.85.34

vipākaṃ karmaṇāmeva duṣkaraṃ śrutisaṃmatam /
bhakṣyābhakṣyaṃ ca kathitaṃ yathājñānaṃ vraceśvara

4.85.35

kramāccaturṣu vedeṣu cauktaṃ matacatuṣṭayam /
sarveṣāṃ sārabhūtaṃ ca kathayāmi pitaḥ śṛṇu

4.85.36

nābhuktaṃ kṣīyate karma kalpakoṭiśatairapi /
avaśyameva bhoktavyaṃ kṛtaṃ karma śubhāśubham

4.85.37

tīrthānāṃ ca surāṇāṃ ca sahāyena nṛṇāmapi /
kiṃcidbhavati sāhāyyaṃ kāyavyūhena sarvataḥ

4.85.38

prāyaścitāni cīrṇāni niścitamamatparāṅamukham /
na niṣpunanti he tāta surākumbhamivā''pagāḥ

4.85.39

prāyaścittena puṇyena na hi śudhyanti mānavā /
sarvārambheṇa vaiśyendra dānena yogato'pi vā

4.85.40

śubhāśubhaṃ ca yatkarma vinā bhogānna ca kṣayaḥ /
bhogena śuddhimāpnoti tato muktirbhavennṛṇām

4.85.41

na naṣṭaṃ duṣkṛtaṃ karma sukṛtena ca karmaṇā /
na naṣṭaṃ sukṛtaṃ karma kṛtena duṣkṛtena ca

4.85.42

yajñena tapasā vā'pi vratenānaśanena ca /
tīrthasnānena dānena japena niyamena ca

4.85.43

bhuvaḥ pradakṣiṇenaiva purāṇaśravaṇena ca /
upadeṇena puṇyena pūjayā gurudevayoḥ

4.85.44

svadharmācaraṇenaivātithīnāṃ pūjanena ca /
brahmaṇāṃ pūjanenaiva bhojanena viśeṣataḥ

4.85.46

yaddhattamapi viprāya tatprāptaṃ pūrṇarūpataḥ /
bījarūpaṃ ca taddānaṃ kṣetrarūpaṃ ca brahmaṇaḥ ४५
ekena karmaṇā tāta svargaṃ prāpnoti mānavaḥ /
karmaṇā na hi mokṣaṃ ca tadeva mama sevayā

4.85.47

svargaṃ ca sukṛtenaiva narakaṃ duṣkṛtena ca /
vyādhirjanma ca yonau ca kutsite ca tataḥ śuciḥ

4.85.48

goghno yo brāhmaṇānāṃ ca kāmataścopapātakī /
dandaśūkatvamāpnoti golomasamavarṣakam

4.85.49

sarpeṇa bhakṣitastena cvālayā garalasya ca /
tṛṣito vyathitaścaiva nirāhāraḥ kṛśodaraḥ

4.85.50

tataḥ kuṇḍātsamutthāya gaurbhavellomavarṣakam /
tataḥ kuṣṭhī ca cāṇḍālo varṣalakṣaṃtato naraḥ

4.85.51

tadā bhavedbrāhmaṇaśca kuṣṭhayukto hi karmaṇā /
bhojayitvā vipralakṣaṃ nirvyādhiśca bhavecchuciḥ

4.85.52

akāmatastadardhaṃ ca kṣatriyasyāpi kāmataḥ /
akāmatastadardhaṃ ca tadardhaṃ ca viśastathā

4.85.53

tadardha śūdragoghnaśca bhuṅkte pāpaṃ na saṃśayaḥ /
prāyaścittena śuddhaśca bhuṅkte śeṣaṃ ca karmaṇaḥ

4.85.54

anukalpe caturthaṃ ca pāpaṃ bhuṅkte na saṃśayaḥ /
caturguṇaṃ ca goghnānāṃ brāhmaṇānāṃ ca pātakam

4.85.55

bhuṅkte pāpaṃ ca brahmanno brāhmaṇāścetaro'pi vā /
krameṇānena bodhyaṃ ca kāmato'kāmato'pi vā

4.85.56

prāyaścittaṃ janma karma vyādhireva pa saṃśayaḥ /
goghno bhavati gauścāpi yāvadvarṣa ca niścitam

4.85.57

caturguṇaṃ ca teṣāṃ ca brahmaghno viṭkṛmirbhavet /
tato bhavati mlecchaśca tāvadvarṣacaturguṇam

4.85.58

tataścāndho bhavedvipraḥ pūrveṣāṃ ca caturguṇam /
brahmaṇānāṃ caturlakṣaṃ bhojayitvā śucirbhavet

4.85.59

cakṣuṣmāṃśca yaśasvī ca bhavetso'pyatipātakāt /
strīghnacaturṇāṃ varṇānāṃ vede so'pyatipātakī

4.85.60

kālasūtraṃ ca prāpnoti strīlomasamavarṣakam /
bhakṣitaḥ kṛmiṇā tatra nirāhāro vyathāyutaḥ

4.85.61

tato bhavati loke ca tāvadvarṣa ca pātakī /
tataḥ pāpī bhavetso'pi yakṣmagrastaśca karmaṇā

4.85.62

varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva vipralakṣaṃ ca bhojayet /
tataḥ śuddho brāhmaṇaśca vidvāṃstapasi saṃyataḥ

4.85.63

kiṃcidbhuṅakte pāpaśeṣaṃ svarṇadānācchucirbhavet /
garbhaghnaśca mahāpāpī saṃprāpnoti śunīmukham

4.85.64

varṣāṇāṃ satakaṃ caiva ghoṭakaśca bhaveddhruvam /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva sūkṣmaśastreṇa pīḍītaḥ

4.85.65

tataḥ pāpī bhavedvaiśyo dravyayukto hi kamaṃṇā /
pañcāśadvarṣaparyantaṃ svarṇadānādbhavecchuciḥ

4.85.66

tataḥ svakulajāto'pi nirvyādhirbrāhmaṇaḥśuciḥ /
brāhmaṇaḥ kṣatriyaghnaśca kṣatriyo vā vinā raṇāt

4.85.67

taptaśūlaṃ ca prāpnoti varṣāṇāṃ ca sahasrakam /
kvathitaṃ taptalohena cā''rtanādaṃ karoti ca

4.85.68

tato bhavenmattagajo varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā /
tato raktavikārī ca śūdro varṣaśataṃ tathā

4.85.69

gajadānena muktaśca vyādhitaśca tato dvijaḥ /
vaiśyaghnaścāpi vaiśyaśca śūdraghno vaiśya eva ca

4.85.70

vaiśyaghnaścāpi śūdraśca samaṃ pāpaṃ labheddhruvam /
kṛmikuṇḍaṃ ca prāpnoti varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā

4.85.71

kṛmibhirbhakṣito duḥśī kirātaśca bhavettataḥ /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva kṛmivyādhisamanvitaḥ

4.85.72

tato mandāgniyuktaśca brāhmaṇo dainyavānvraja /
pañcāśadvarṣaparyantaṃ durbalaśca kṛśodaraḥ

4.85.73

muktirbhavati yuktena tīrthecāśvapradānataḥ /
śūdraghno brahmaṇaścaiva kāmato'kāmato'pi vā

4.85.74

sāvitrī lakṣayāpyena tadardhena śucirbhavet /
caturvarṇaḥ kukkuraghno hyabhiśaptaśca śaṃbhunā

4.85.75

varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva prāpnoti rauravaṃ naraḥ /
tato bhavetkukkulaśca varṣāṇāmapi ṣoḍaśa

4.85.76

tataḥ śuddho bhavedvipro bhakṣitaḥ kukkureṇai ca /
gaṅgāsnānena dānena svarṇasyāpi bhavecchuciḥ

4.85.77

mārjāraghnaścaturvarṇo gaṅgāsnānādbhavecchuciḥ /
viprāya lavaṇaṃ dattvā ṣaṭpalaṃ ca pramucyate

4.85.78

hatvā sarpāṃścaturvarṇo mama pādena cihnitān /
brahmahatyācaturthaṃ ca pātakaṃ ca labheddhruvam

4.85.79

asipatraṃ ca narakaṃ varṣāṃṇāṃ śatakaṃ tathā /
prāpnoti yātanāyukto vicchinnastīkṣṇadhārayā

4.85.80

tato bhavati sarpaśca ḍuṇḍubho varṣapañcakam /
nareṇa tāḍito duḥkhī mṛtyorbhavati pīḍitaḥ

4.85.81

tato bhavennaraḥ pāpī jvarayukto hi durbalaḥ /
varṣāṇāṃ pañcakenaiva mṛto bhavati karmaṇā

4.85.82

aśvaghnaśca gajaghnaśca caturvarṇaśca pātakī /
varṣāṇāṃ pañcakenaiva mṛto bhavati karmaṇā

4.85.83

tato bhavati hastī ca ghoṭako vā vrajeśvara /
yāvadviṃśativarṣāṇi tataḥ śūdro bhaveddhruvam

4.85.84

ahaṃkṛtī vyādhiyukto raupyadānena mucyate /
brāhmaṇānāṃ ca śatakaṃ bhojayitvā śucirbhavet

4.85.85

kṣudrajantuvadhenaiva kṣudrajanturbhavennaraḥ /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva kṣudravyādhiṃ tarettataḥ

4.85.86

kṛpā kāryā satā śaśvatahiṃsreṣu ca jantuṣu /
hiṃsāyāṃ na hi doṣaśca hiṃsrāṇāṃ ca vrajeśvara

4.85.87

aśvatthaghnaścatuvaṃrṇo brahmahatyācaturthakam /
pāpaṃ ca labhate tāta cāsipatraṃ vrajeddhruvam

4.85.88

sa tīkṣṇenāpi śastreṇa vicchinnaśca divāniśam /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva bhuṅkte paramayātanām

4.85.89

tato bhavati vṛkṣaśca śālamalirahvarṣalakṣakam /
tato bhavati śūdraśca cchinnāṅgo vyādhisaṃyutaḥ

4.85.90

yāvajjīvanaparyantaṃ tato vipro bhaveddhruvam /
vraṇavyādhisamāyukto mucyate svarṇadānataḥ

4.85.91

mithyāsākṣyapradātā ca kṛtaghno'tikṛtaghnakaḥ /
viśvāsaghātī mitraghno viprāṇāṃ dhanahārakaḥ

4.85.92

śūdraśrāddhānnabhojī ca śūdrāṇāṃ śavadāhakaḥ /
śūdrāṇāṃ sūpakāraśca vṛṣavāhakapātakī

4.85.93

dhāvako devalaścāpi caite'tipāpinastathā /
kumbhīpākaṃ prayāntayeva varṣāṇāṃ ca sahasrakam

4.85.94

tatraiva taptatailena saṃtaptaśca divāniśam /
ṇakṣito vyathitaścaiva sarvākāreṇa jantunā

4.85.95

gṛdhraḥ koṭisamasrāṇi śatajanmāni śūkaraḥ /
śvāpadaḥ śatajanmāni śūdro rogī bhavettataḥ

4.85.96

mandāgnijvarasaṃyuktaḥ pañcāśadvarṣakaṃ tathā /
suvarṇānāṃ śatapalaṃ dattavā śuddho bhaveddhruvam

4.85.97

caturvarṇo vastrahārī gavyahārī ca mānavaḥ /
raupyamuktāpahārī ca śūdradravyāpahārakaḥ

4.85.98

varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca bakajātirbhaveddhruvam /
mutrakuṇḍaṃ ca vai bhuktvā varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā

4.85.99

tato bhavecchūdrajātirvarṣāṇāṃ śatakaṃ vraja /
kuṣṭhavyādhisamāyukto galitaścaiva pātakī

4.85.100

tato bhavedbrāhmaṇaśca kuṣṭhāvaśeṣasaṃyutaḥ /
svarṇaṣaṭpaladānena vyādhito mucyate śuciḥ

4.85.101

śākāpahārakaścaiva phalāpahārakastathā /
yakṣaḥ pṛthivyāṃ saṃbhūto līlādravyāpahārakaḥ

4.85.102

varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva cāṣapakṣī bhaveddhruvam /
tato bhavetkṛṣṇavarṇaḥ śūdraśca bhārate bhuvi

4.85.103

tato bhavedbrāhmaṇaścāpyadhikāṅgo'pi janmani /
punarjanmadvijo bhūtvā sucyate viprabhojanāt

4.85.104

pakvadravyāpahārī ca paśuyonirbhavedradhruvam /
yasyāṇḍakośo gandhāktaḥ kastūrī yasya nāma ca

4.85.105

saptajanmamṛgo bhūtvā tato bhavati gandhakaḥ /
janmaikaṃ ca tataḥ śūdro galatkuṣṭhī ca janmani

4.85.106

tato rogāvaśeṣeṇa saṃyuto brahmaṇaḥ kṛśaḥ /
svarṇaṣaṭpaladānena mucyate nātra saṃśayaḥ

4.85.107

dhānyāpahārī duḥkhī ca kṛpaṇaḥ saptajanmasu /
viṣṭhākuṇḍaṃ varṣaśataṃ saṃprāpya mucyate bhiyā

4.85.108

svarṇāpahārī kuṣṭhī ca mānava patito bhavet /
svarṇadānapratigrāhī viṭkuṇḍaṃ ca prayāti ya

4.85.109

tato varṣaśataṃ bhuktvā purīṣaṃ ca divāniśam /
tato vyāgho bhavecchūdro raktadoṣeṇa saṃyutaḥ

4.85.110

tajjanmapātakaṃ bhuktvā brāhmaṇaśca punarbhavet /
vyādhiroṣāvayuktaśca mucyate svarṇadānataḥ

4.85.111

agamyānāṃ ca gāmī ca pūrvoktaṃ rauravaṃ vrajet /
kumbhīpākaṃ mahāghoraṃ varṣāṇāṃ cāpyasaṃkhyakam

4.85.112

tato bhavetpuṃścalīnāṃ yonīnāṃ ca kṛmistathā /
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca viṭkṛmirvarṣalakṣakam

4.85.113

paśuyonirbhavettasmāttasmācca kṣudrajantavaḥ /
tato bhavenmlecchajātistataḥ śūdrādhamastadā

4.85.114

tato bhavati vipraśca vyādhiyukto napuṃsakaḥ /
punaśca brāhmaṇo bhūtvā tīrthaparyaṭanena ca

4.85.115

krameṇa śuddho bhavati vaṃśahīnaśca pātakāt /
bhojayitvā vipralakṣaṃ putraṃ ca labhate śuciḥ

4.85.116

mānavaḥ krodhayuktaśca gardabhaḥ saptajanmasu /
mānavaḥ kalahāviṣṭaḥ saptajanmasu vāyasaḥ

4.85.117

śālagrāmapratigrāhī kālasūtraṃ vrajeddhruvam /
varṣāṇāṃ śatakaṃ caiva śañjarīṭo bhavettataḥ

4.85.118

lohacoraśca nirvaṃśo maṣīcoraśca kokilaḥ /
śuko'pyañjanacoraśca miṣṭacoraḥ kṛmirbhavet

4.85.120

vipradveṣī gurudveṣī śirasāṃ ca kṛmirbhavet /
puṃścalīṃ kāminīṃ tāta bhuktvā ca rauravaṃ vrajet // ११९
tato vṛthā kṛmiścaiva varṣāṇāṃ śatakaṃ tathā /
tato'pi vidhavā caiva vandhyā ca saptajanmasu

4.85.121

aspṛśyā jātihīnā ca ccinnanāsā bhavetkramāt /
raktadravyāpahārī ca raktadoṣānvito bhavet

4.85.122

ācārahīno yavanaḥ khañjo bhavati hiṃsakaḥ /
adīkṣito vaṅkharaśca duṣṭadarśo ca kāṇakaḥ

4.85.123

ahaṃkārī karṇahīno badhiro vedanindakaḥ /
vākyahartā ca mūkaśca hiṃsakaḥ keśahīnakaḥ

4.85.124

mithyāvādī śmaśruhīno durvākyo dantahīnakaḥ /
cihvāhīnaḥ satyahārī duṣṭo'pyaṅgulihīnakaḥ

4.85.125

granthāpahārī mūrkhaśca vyādhiyukto bhaveddhruvam /
aśvagrāhī ca taccauro lālāmūtraṃ vrajediti

4.85.126

varṣāṇāṃ ca śataṃ schitvā ghoṭakaśca bhaveddhruvam /
gajacoro gacagrāhī viṭkuṇḍe ca sahasrakam

4.85.127

sthitvā varṣa bhaveddhastī tatpaścādvṛṣalo bhavet /
ayajñe chāgahantā ca cchāgacorapratigrahī

4.85.128

pūyakuṇḍe varṣaśataṃ sthitavā cāṇḍālatāṃ vrajet /
chāgaśca varṣaparyantaṃ tadā bhavati mānavaḥ

4.85.129

śatruśastreṇā cchinnaśca tadā mukto bhaveddvijaḥ /
dattāpahārī vāgdānaṃ kṛtvā'paharate punaḥ

4.85.130

sa bhavenmalecchayonau ca bhuktvā ca narakaṃ vrajet /
ekākī miṣṭamaśnāti kālamūtraṃ vrajeddhruvam

4.85.131

tatra varṣaśataṃ sthitvā predo varṣasahasrakam /
tadā bhavati janmaikaṃ makṣikā ca pipīlikā

4.85.132

janmaikaṃ bhramaraścaiva janmaikaṃ madhumakṣikā /
janmaikaṃ varalaścaiva janmaikaṃ daṃśa eva ca

4.85.133

janmaikaṃ maśakaścaiva janmaikaṃ pūtikaṃ smṛtam /
janmaikaṃ talpakīṭaśca tadā śūdro bhaveddhruvam

4.85.134

asadbuddhirvyādhiyuktastadā mukto bhaveddvijaḥ /
tailacorastailakāro mūrdhina kīṭastrijanmakam

4.85.135

tadā bhavetsvarṇakāro janmaikaṃ duṣṭamānasaḥ /
viśvaikanipikartā ca bhakṣmadādurdhanaṃ haret

4.85.136

tamaḥkuṇḍe varṣaśataṃ sthitvā svarṇavaṇigbhavet /
janmaikaṃ ca darācāro janmaikaṃ karaṇo bhavet

4.85.137

kāyasthenodarasthena māturmāsaṃ na khāditam /
tatra nāsti kṛpā tasya dantābhāvena kevalam

4.85.138

svarṇakāraḥ svarṇavaṇik kāyasthaśca vrajeśvara /
nareṣu madhye te dhūrtāḥ kṛpāhīnā mahītale

4.85.139

hṛdayaṃ kṣuradhārābhaṃ teṣāṃ nāsti ca sādaram /
śateṣu sajjanaḥ ko'pi kāyastho netarau ca tau

4.85.140

subuddhiḥ śivayuktaśca śāstrajño dharmamānasaḥ /
na viśvasetteṣu tāta svātmakalyāṇahetave

4.85.141

sīmāpahārī duṣṭaśca bhūmicoraśca hiṃsakaḥ /
bhūmidānāpahārī ca kālasūtraṃ vrajeddhruvam

4.85.142

ṣaṣṭivarṣasahasrāmi kṣaṭatvivāsārditaḥ sthitaḥ
tato'pitāni nāmāni viṣṭhāyāṃ jāyate kṛmiḥ

4.85.143

tato bhavedasacchūdro janmaikaṃ ca tataḥ śuciḥ /
tasmājjñānaiḥ sāvadhānaṃ bhavetprājñaśca yatnataḥ

4.85.144

raktavastrāpahārī ca janmaikaṃ raktakīṭa kaḥ /
tataḥ śūdraśca janmaikaṃ tato vipro bhavecchuci

4.85.145

trisaṃdhyahīno vibraśca prātaḥśāyī ca yo naraḥ /
saṃdhyāśāyī divāśāyī yajñasūtrāpahārakaḥ

4.85.146

aśuddhaḥ saṃdhyākārī ca vedavedāṅganindakaḥ /
tadviruddhaḥ svargamārgastrijanmapatito dvijaḥ

4.85.147

yaḥ śūdro brāhmaṇīgāmī kumbhīpāke vrajeddhruvam /
varṣāṇāṃ ca trilakṣaṃ ca pacyate tatra pīḍitaḥ

4.85.148

divāniśaṃ pradagdhaśca taptataile ca dāruṇe /
tatau bhavedyonikīṭaḥ puṃścalīnāṃ ca pātakī

4.85.149

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi cā''hāraṃ tasya tanmalam /
tato bhavati cāṇḍālo janmalakṣaṃ krameṇa ca

4.85.150

tataḥ śūdro galatkuṣṭhī janmaikaṃ ca tataḥ śuciḥ /
so'pi vipro vyādhiśeṣastīrthaparyaṭanācchuciḥ

4.85.151

asacchūdraśca bhavati so'sthāne'sūrapūjite /
dattavā devāya naivedyamapavitraṃ ca mānavaḥ

4.85.152

sakeśaṃ pārthivaṃ liṅgaṃ saṃpūjya yavano bhavet /
durbalena bhavedandhaḥ kutsitena ca kutsatiḥ

4.85.153

aṅgahīno daridraśca vyādhiyuktaśca mānavaḥ /
aśraddhayā ca nirmāṇe nirmāṇasadṛśaṃ phalam

4.85.154

mṛdbhasmagośakṛtviṇḍaistathā vālukayā'pi vā /
kṛtvā liṅgaṃ sakṛtpūjya vasetkalpāyuṣaṃ divi

4.85.155

tato bhavati vipraśca mahābrajñaśca bhūmimān /
rājā bhavedbhārate ca liṅgānāṃ śatapūjanāt

4.85.156

sahasrapūjanātso'pi labhate niścitaṃ phalam /
sthitvā ca suciraṃ svarge rājendro bhārate bhavet

4.85.157

ayute ca tadīśaśca lakṣe ca pṛthivīśvaraḥ /
pūjane cātibhaktyā cāpyatiristaṃ phalaṃ labhet

4.85.158

tīrthasnānena dānena viprāṇāṃ bhojanena ca /
nārāyaṇārcayā caiva viprajātiśca karmaṇā

4.85.159

atiriktena tapasā paṇḍito brāhmaṇo bhavet /
paṇḍito brāhmaṇaścaiva vaiṣṇavaśca jitendriyaḥ

4.85.160

anekajanmapuṇyena jāyate bhārate bhuvi /
tasyāṅdhrisparśanenaiva sadyaḥ pūtā vasuṃdharā

4.85.161

tīrthāḥ kurvanti tīrthāni jīvanamuktāśca vaiṣṇavāḥ /
svapuṃsāṃ ca sahasraṃ ca punantīti śrutau śrutam

4.85.162

pāpena vaidyajanmaiva duścikitso'pi brāhmaṇaḥ /
duścikitsastathā vaidyo vyālagrāhī trijanmasu

4.85.163

atikrūro durācāro dveṣṭā ca suraviprayoḥ /
sa bhavetkuṭilavyālo varṣāṇāṃ ca mahasrakam

4.85.164

puṃścalīlampaṭānāṃ ca dūtī yā kāminī vraja /
kālamūtre varṣaśataṃ sthitvā ca godhikā bhavet

4.85.165

janmaikaṃ godhikā bhūtvā hariṇaśca trijanmasu /
janmaikaṃ mahiṣacaiva janmaikaṃ bhalluko bhavet

4.85.166

janmaikaṃ gaṇḍakaścaiva sṛgālaśca trijanmasu /
parakīyataḍāgaṃ ca luptvā sasyaṃ dadāti ca

4.85.167

sa bhavennakrajātiśca kacchapaśca trijanmasu /
vṛthā māṃsaṃ ca yo bhuṅkte matsyalubdhaśca brāhmaṇaḥ

4.85.168

bhuṅkte māṃsamadattaṃ ca sa mīnaśca mṛgo bhavet /
varṣāṇāṃ ca sahasraṃ ca tāta bhuktvā ca kilbiṣam

4.85.169

karmabhogācchucirbhūtvā sa punarbrāhmaṇo bhavet /
ekādaśīvihīnaśca brāhmaṇaḥ patitobhavet

4.85.170

bhakṣyasya dviguṇaṃ dattvā tena pāpena mucyate /
mama janmadine caiva yo bhuṅkte mānavo'dhamaḥ

4.85.171

trailokyajanitaṃ pāpaṃ so'pi bhuṅkte na saṃśayaḥ /
bhuktvā ca narakaṃ sarvaṃ paścāccaṇḍālatāṃ vrajet

4.85.172

evaṃ ca śivarātau ca śrīrāmanavamīdine /
upavāsāsamarthaśca haviṣyānnaṃ samācaret

4.85.173

tato'śakto durbalaśca bhojayedbrāhmaṇānapi /
kṛtvā mahotsavaṃ puṇyaṃ madīyaṃ pātakācchuciḥ

4.85.174

tasmādyatnena kartavyaṃ nāmasaṃkīrtanaṃ mama /
gṛdhraḥ koṭisahasrāṇi śatajanmāni sūkaraḥ

4.85.175

śvāpadaḥ śatajanmāni kuhvāṃ ca niśi bhojanāt /
adīkṣito dvijaścaiva śaṅkhaścillaḥ //
śuko bhavet

4.85.176

anudvāhī dvijaścaiva rājahaṃso bhavaddhruvam /
citravastrāpahārī ca mayūraśca trijanmasu

4.85.177

tejaḥpatrāpahārī ca bhavetkāraṇḍavaściram /
surāṇāṃ pratimācoro'pyandhaśca saptacanmasu

4.85.178

daridro vyādhiyuktaśca badhiraścāpi kubjakaḥ /
strītailamadhumāṃsāni ravau vā pañcaparvasu

4.85.179

sevate yo mahāmūḍho vajradaṃṣṭraṃ vrajeddhruvam /
pātakī duḥkhitastatra varṣāṇāṃ ca sahasrakam

4.85.180

tato bhavati mlecchaśca cāṇḍālaḥ saptajanmasu /
vyāviyuktastataḥ śūdro brāhmaṇaśca tataḥ śuciḥ

4.85.181

tasmādyatnānna bhoktavyaṃ bhārate dharmabhīruṇā /
brāhmaṇaṃ ca suraṃ dṛṣṭvā na namedyo narādhamaḥ

4.85.182

yāvajjīvanaparyantamaśuciryavano bhavet /
abhyutthānaṃ na kurute dṛṣṭvā cā''gatabrāhmaṇam

4.85.183

sa bhavedbrahmaghātī ca saptajanmasu niścitam /
śivadveṣī kukkuṭaśca devalaḥ saptajanmamu

4.85.184

pitṛdevāncanaṃ hanti vedoktaṃ jñānadurbalaḥ /
sa yāti naramaṃ pāpī varṣāṇāṃ ca sahasrakam

4.85.185

tataśca rauravaṃ bhuktvā tīrthakākastricanmasu /
trijanmasu śṛgālaśca tīrthe bhuṅkte śavaṃ vraja

4.85.186

trijanmasu bhavetso'pi tīrtheṣu śavarakṣakaḥ /
śavānāṃ karamādatte karmaṇā kṛtapātakī

4.85.187

nityaṃ surārcanaṃ kṛtvā dāmbhiko jñānadurbalaḥ /
guruṃ ca nārcayedbhaktyā tasmai nānnaṃ dadāti yaḥ

4.85.188

sa bhaveddelo duḥkhī devaśāpena pātakī /
nityaṃ surārcanaṃ kṛtvā dāmbhiko jñānadurbalaḥ

4.85.189

pūcāphalaṃ na labhate devadrohī sa dārupāḥ /
dīpanirvāṇakartā ca khadyola saptacanmasu

4.85.190

atīva matsyalabdhaścāpyanaivedyaṃ ca khādati /
sa bhavenmatsyaraṅgaśca mārjariḥ saptajanmasu

4.85.191

goṇīhartā kapotaśca mālāhartā vihaṃgamaḥ /
caṭako dhānyacoraśca māṃsacoraśca kuṃjaraḥ

4.85.192

kaviḥ prahartā viduṣāṃ māṇḍrakaḥ saptajanmasu /
asatkavirgrāmavipro nakulaḥ saptajanmasu

4.85.193

kuṣṭhī bhavecca janmaikaṃ kṛkalāsastrijanmasu /
janmaikaṃ varalaścaiva tato vṛkṣapipīlikā

4.85.194

tataḥ śūdraśca vaiśyaśca kṣatriyo brāhmaṇastathā /
kanyāvikrayakārī ca caturvarṇo hi mānavaḥ

4.85.195

sadyaḥ prayāti tāmisraṃ yāvaccandradivākarau /
tatau bhavati vyādhaśca māṃsavikrayakārakaḥ

4.85.196

tato vyādhi(dho)rbhavetpaścādyo yathā pūrvacanmani /
mannāmavikrayī viprona hi mukto //
bhaveddhruvam

4.85.197

mṛtyuloke ca mannāmasmṛtimātraṃ na vidyateḥ /
paścādbhavetsa goyonau janmaikaṃ jñānadurbalaḥ

4.85.198

tataścāgastato meṣo mahiṣaḥ sptacanmasu /
mahācakrī ca kuṭilo dharmahīnastu mānavaḥ

4.85.199

janmaikaṃ tailakāraśca kumbhakālastathaiva ca /
mithyākalaṅkavaktā ca devabrāhmaṇa nindakaḥ

4.85.200

sa bhavetsvarṇakāraśca rajakaḥ saptajanmasu /
brāhmaṇakṣatraviṭśūdrāḥ kutsitāḥ śaucavarjitāḥ

4.85.201

janma teṣāṃ malecchayonau varṣāṇāmayutaṃ tathā /
atīva kāminīlubdhaḥ kāmukaḥ strīrataḥ sadā

4.85.202

yakṣmagrasto bhavetsadyaḥ paratrāpi napuṃsakaḥ /
kāmato yoṣitāṃ śroṇīstanāsye yaśca paśyati

4.85.203

sa bhaveddṛṣṭihīnaśca paratrāpi napuṃsakaḥ /
vipro'bhicārakartā ca hiṃsako jñānadurbalaḥ

4.85.204

yātyevamandhatāmisraṃ varṣāṇāmayutaṃ tathā /
tadā bhavati daivajño'pyagradānī ca durmatiḥ

4.85.205

tataḥ śūdro bhavedvipro bhogena karmaṇastathā /
śāstrajñātā ca daivajño mithyā vadati lobhataḥ

4.85.206

sa bhavecca dhruvaṃ jyeṣṭhī vānaraḥ saptajanmasu /
anekajanmatapasā bhārate brāhmaṇo bhavet

4.85.207

subuddhiratidharmiṣṭho dharmahīnaśca pātakī /
svadharmanirato vipraḥ paramācca hutāśanāt

4.85.208

pavitraścātitejasvī tasmadbhītāḥ surāḥ sadā /
nadīṣu ca yathā gaṅgā tīrtheṣu puṣkaraṃ yathā

4.85.209

purīṣu ca yathā kāśī yathā jñāniṣu śaṃkaraḥ /
śāstreṣu ca yathā vedā yathā'śvatthaśca pādape

4.85.210

mama pūjā tapasyāsu vrateṣvanaśanaṃ yathā /
tathā jātiṣu sarvāsu brāhmaṇāḥ śreṣṭha eva ca

4.85.211

vipraṇadeṣu tīrthāni puṇyāni ca vratāni ca /
viprapādarajaḥ śuddhaṃ pāpavyādhivimardanam

4.85.212

śubhāśīrvacanaṃ teṣāṃ sarvakalyāṇakāraṇam /
etatte kathitaṃ tāta vipākaḥ karmaṇāmaho

4.85.213

yathāśrutaṃ yathājñātaṃ tadaśeṣaṃ niṇāmaya/
śutvā dharmavipākaṃ ca vācakāya suvarṇakam

4.85.214

dadyāttasmai ca raupyaṃ ca vastraṃ tāmbūlameva ca /
suvarṇaśatakaṃ dadyātsadyo dehī ca gokulam //
raupyaṃ vastraṃ ca tāmbūlaṃ matprītyā brāhmaṇāya ca

4.85.85

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakhao uttao nāradanāo bhagavannandasaṃo-
pañcāśītitamo'dhyāyaḥ

Original text: brahmavaivartapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc