Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.61

athaikaṣaṣṭi,mo'dhyāyaḥ
nārāyaṇa uvāca
iti te kathitaṃ kiṃcidindrasya darpabhañjanam /
aparaṃ śrūyatāṃ brahmansāvadhānaṃ nigūḍhakam

samudramathanaṃ kṛtvā pītvā'mṛtarasaṃ purā /
nirjitya daityasaṃghāṃśca bahudarpo babhūva ha

tadā kṛṣṇo balidvārā śakradarpa babhañja ha /
bhraṣṭaśriyo babhūvuste devā indrapurogamāḥ

tadā bṛhaspateḥ stautrādaditeśca vratena te /
jātaśca svāṃśakalayā'pyadityāṃ vāmano vibhuḥ

yācñāṃ kṛtvā baliṃ rājyaṃ kṛpayā ca kṛpānidhiḥ /
tasmai dadau mahendrāya devemyaścāpi saṃpadam

babhūva śakradarpaśca punaḥ kalpāntane purā /
vibhurduvasiso dvārā jahāra tacchriyaṃ mune

punardadau ca kṛpayā kṛpālurbhaktavatsalaḥ /
punaḥ śrīdurmadaḥ so'pi jahāra gautamapriyām

tadā gautamaśāpena bhamāṅgaśca babhūva saḥ /
saṃprāpa yātanāmindraḥ svāṅgavedanayā purā

uccaistaṃ jahasurdṛṣṭvā ṛṣayo manavastadā /
devāśca lajjitāḥ sarve mṛtatulyo bṛhaspatiḥ

tadā sahasravarṣa ca tapastaptvā raveḥ purā /
ravervareṇa śakraḥ sa sahasrākṣo babhūva ha

kalaṅkarūpamindrasya taccakṣurnikaraṃ param /
yathā canadre kalaṅkaśca tānakāharaṇādabhūt

nārada uvāca
brahman kena pragāreṇa jahāra gautamapriyām /
mahāsatīsamahalyāṃ ca pūjyāṃ bhuvanapādanīm

śuddhāśāyāṃ mahābhāgāṃ nirmalāṃ kamalākalām /
etadveditumicchāmi vada vedavidāṃ vara

nārāyaṇa uvāca
puṣkare tīrthayātrāyāṃ sūryaparvaṇi nārada /
tatrā''gatāmahalyāṃ ca dadarśa pākaśāsanaḥ

susmitāṃ sudartī śāntāṃ pīnakṣoṇipayodharām /
mrarcchāmavāpa cendraśca dṛṣṭimātreṇa tattkṣaṇāt

athāparadine tāṃ ca dṛṣṭvā sandākinī taṭe /
ekākinīṃ susmisāṃ ca snātīṃ nagnāṃ salajjitām

dṛṣṭvā śroṇiṃ stanayugamatīva vipulaṃ hariḥ /
mūrcchamavāpa kāmārto jahāra cetanāṃ punaḥ

kṣaṇena cetanāṃ prāpya gatvā kāmī tadantikam /
uvāca ślakṣṇayā vācā vinayena pativratām

mahendra uvāca
aho guṇamaho rūpamaho kiṃ vā navaṃ vayaḥ /
aho kiṃ vā mukhaśrīste śaraccandraṃ vinindatī

ahokaṭākṣaṃ kuṭilaṃ puṃsāṃ cittavikarṣaṇam /
kimaho locanaṃ padmaprabhāmocanamīpsitam

gamanaṃ ramaṇīyaṃ ca gacakhañjanabhañjanam /
aho vākyaṃ sumadhuraṃ pīyūṣādapi durlabham

kimaho vipulaśroṇī kāmādhārā manoharā /
kāmadā kāmukāyaiva munimānasamohinī

atīva kaṭhinā pīnā rambhāsca mbhaviḍambitā /
aho nitambayugulaṃ vartulaṃ candrabimbavat

śrīyuktaṃ śrīphalayugatulyaṃ te stanayugmakam /
atyunnataṃ sukaṭhinaṃ trailokyacittamohanam

aho kiṃ vā tapastepe gautamaśca tapodhanaḥ /
saṃprāpa yatphalenaiva sudatīṃ sundarīṃ varām

niṣevya prakṛtiṃ durgā viṣṇumāyāṃ sanātanīm /
lakṣmīṃ ca lakṣmīsadṛśīmīdṛśīṃ prāpa padminīm

sukomalāṃ suvadanāṃ lalanāṃ nalinānanām /
śuddhāṃ ca sudatīṃ śyāmāṃ nyagrodhadalamadhyamām

tvatpālanaṃ ca jānāmikāmaśāstravicakṣaṇaḥ /
kāmo vā kāmukaścandra kiṃ tvā jānāti gautamaḥ

‰
māṃ praśaṃsanti nityaṃ te kāmaśāstravicakṣaṇāḥ /
urvaśyādyaścāpsaraso māṃ praśaṃsanti saṃtatam

dāsiṃ kṛtvā ca dāsyāmi śacīṃ tumyaṃ varānane /
trailokyalakṣmī vipulāṃ gṛhaṇa tyaja gautamam

anabhijñaṃ kāmaśāstre durbalaṃ ca tapasvinam /
avyavāhārya niṣkāmaṃ nārāyaṇaparāyaṇam

avidagdho vidhātā ca yojayāmāma yo'kṣamam /
īdṛśīṃ kāmukīṃ ramyāṃ dadāti ca tapasvine

ityuktvā kāmukaḥ śakraḥ papāta caraṇe mṛdā /
tamuvāca mahāsadhvī vedoktaṃ ca yathaucitam

ahalyovāca
abhāgyādbrahmaṇaścāpi marīceśca tapasvinaḥ /
abhāgyātkaśyapasyāpi tvaṃ putraḥ pāpamānasaḥ

kiṃ tajjapena tapasā maunena ca vratena ca /
surārcanena tīrthena strībhiryasya manohṛtam

strīrūpaṃ nirmitaṃ sṛṣṭau mohāya kāmināṃ manaḥ /
anyathā na bhavetsṛṣṭiḥ sraṣṭā tene purā''jñayā

sarva māyākaraṇḍaśca dharmamārgārgalaṃ nṛṇām /
vyavadhānaṃ ca tapasāṃ doṣāṇāmāśrayaṃ param

karmabandhanibaddhānāṃ nigaḍaṃ kaṭhinaṃ smṛtam /
pradīparūpaṃ kīṭānāṃ mīnānāṃ baḍiśaṃ yathā

viṣakṛmbhaṃ dugdhamukhamārambhe madhunopamam /
pariṇāme duḥkhabījaṃ sopānaṃ narakasya ca

ṛṣayaḥ sanakādyāśca nodvāhaṃ cakrurīpsitm /
parastrīṣu mano yeṣāṃ teṣāṃ sarva ca niṣphalam

parastrīsevanaṃ śakra ihaivātyayaśaskanam /
paratra narakaṃ ghoraṃ dadāti kāmukāya ca

ityuktavā ca mahāsādhvī vihāya taṃ ca kāmukam /
prayayau svagṛhaṃ tūrṇa gṛhiṇī gautamasya ca

tatsarva kathayāmāsa gautamāya tapasvine /
tasthau prahasya sa munirmahandraṃ ca vinindya ca

ekadā gautamaḥ śīghraṃ jagāma śaṃkarālayam /
śakro gautamarūpeṇa tāṃ saṃbhogaṃ cakāra saḥ

sarva jñātvā ca sarvajñaḥ mandiradvāramāyayau /
nirgacchantaṃ mahendaṃ ca dadarśa munipuṃgavaḥ

nagnāmahalyāṃ rahasi pīnaśroṇipayodharām /
muniḥ śaśāpa śakaṃ ca bhagāṅgaśca bhaveti ca

kopācchaśāpa patnīṃ ca rudatīṃ bhayavihvalām /
tvaṃ ca pāṣāṇarūpā ca mahāraṇye bhaveti ca

yayau ca svagṛhaṃ śakro lajjaikatānamānasaḥ /
uvāca madhuraṃ bhītā svāminaṃ śokakarśitā

ahalyovāca
māṃ ca dāsīṃ ca nirdoṣāṃ kathaṃ tyajasidhārmika /
tvaṃ ca vedavidāṃ śreṣṭho vicāraṃ kuru dharmataḥ

gautama uvāca
tvāṃ jānāmi manaḥśuddhāṃ suvratāṃ ca pativratām /
tyakṣyāmi ca tathā'pi tvāṃ paravīryaṃ ca bibhratīm

parabhogyā ca yā kāntā sā'śuddhā sarvakarmasu /
tāṃ yogacchenmahāmūḍho narakaṃ tasya kalpakam

annaṃ viṣṭhā jalaṃ mūtraṃ parabhogyāśca (yā)niścitam /
upaspṛśenna tasyāśca hanti pupyaṃ purākṛtam

anicchayā ca śrṛṅgāne strī jāreṇa na duṣyati /
duṣṭā strī niścitaṃ sādhvī svecchāśrṛṅgārakarmaṇi

tvaṃ śakraṃ svāminaṃ matvā sukhaṃ bhuktvā ratiṃ gṛhe /
paścādbabhūva te jñānaṃ māṃ dṛṣṭvā ca niśāmaya

gaccha gaccha mahāraṇyaṃ bhava pāṣāṇarūpiṇī /
rāmapādāṅgulisparśātsadyaḥ pūtā bhapiṣyasi

māṃ saṃprāpsyasi tatpuṇyātpunarevā''gamiṣyasi /
gaccha kānte mahāraṇyamityuktvā tapase yayau

ityevaṃ kathitaṃ sarva mahendradarpabhañjanam /
punaḥ saṃprāpa lakṣmīṃ ca vibhośca kṛpayā mune

iti śrībrahmao mahāo śrīkṛṣṇajanmakha o uttao nāradanāo
ekaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ