બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ · અધ્યાય 4.61

અથૈકષષ્ટિ,મોઽધ્યાયઃ
નારાયણ ઉવાચ
ઇતિ તે કથિતં કિંચિદિન્દ્રસ્ય દર્પભઞ્જનમ્ ।
અપરં શ્રૂયતાં બ્રહ્મન્સાવધાનં નિગૂઢકમ્

સમુદ્રમથનં કૃત્વા પીત્વાઽમૃતરસં પુરા ।
નિર્જિત્ય દૈત્યસંઘાંશ્ચ બહુદર્પો બભૂવ હ

તદા કૃષ્ણો બલિદ્વારા શક્રદર્પ બભઞ્જ હ ।
ભ્રષ્ટશ્રિયો બભૂવુસ્તે દેવા ઇન્દ્રપુરોગમાઃ

તદા બૃહસ્પતેઃ સ્તૌત્રાદદિતેશ્ચ વ્રતેન તે ।
જાતશ્ચ સ્વાંશકલયાઽપ્યદિત્યાં વામનો વિભુઃ

યાચ્ઞાં કૃત્વા બલિં રાજ્યં કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ ।
તસ્મૈ દદૌ મહેન્દ્રાય દેવેમ્યશ્ચાપિ સંપદમ્

બભૂવ શક્રદર્પશ્ચ પુનઃ કલ્પાન્તને પુરા ।
વિભુર્દુવસિસો દ્વારા જહાર તચ્છ્રિયં મુને

પુનર્દદૌ ચ કૃપયા કૃપાલુર્ભક્તવત્સલઃ ।
પુનઃ શ્રીદુર્મદઃ સોઽપિ જહાર ગૌતમપ્રિયામ્

તદા ગૌતમશાપેન ભમાઙ્ગશ્ચ બભૂવ સઃ ।
સંપ્રાપ યાતનામિન્દ્રઃ સ્વાઙ્ગવેદનયા પુરા

ઉચ્ચૈસ્તં જહસુર્દૃષ્ટ્વા ઋષયો મનવસ્તદા ।
દેવાશ્ચ લજ્જિતાઃ સર્વે મૃતતુલ્યો બૃહસ્પતિઃ

તદા સહસ્રવર્ષ ચ તપસ્તપ્ત્વા રવેઃ પુરા ।
રવેર્વરેણ શક્રઃ સ સહસ્રાક્ષો બભૂવ હ

કલઙ્કરૂપમિન્દ્રસ્ય તચ્ચક્ષુર્નિકરં પરમ્ ।
યથા ચનદ્રે કલઙ્કશ્ચ તાનકાહરણાદભૂત્

નારદ ઉવાચ
બ્રહ્મન્ કેન પ્રગારેણ જહાર ગૌતમપ્રિયામ્ ।
મહાસતીસમહલ્યાં ચ પૂજ્યાં ભુવનપાદનીમ્

શુદ્ધાશાયાં મહાભાગાં નિર્મલાં કમલાકલામ્ ।
એતદ્વેદિતુમિચ્છામિ વદ વેદવિદાં વર

નારાયણ ઉવાચ
પુષ્કરે તીર્થયાત્રાયાં સૂર્યપર્વણિ નારદ ।
તત્રાઽઽગતામહલ્યાં ચ દદર્શ પાકશાસનઃ

સુસ્મિતાં સુદર્તી શાન્તાં પીનક્ષોણિપયોધરામ્ ।
મ્રર્ચ્છામવાપ ચેન્દ્રશ્ચ દૃષ્ટિમાત્રેણ તત્ત્ક્ષણાત્

અથાપરદિને તાં ચ દૃષ્ટ્વા સન્દાકિની તટે ।
એકાકિનીં સુસ્મિસાં ચ સ્નાતીં નગ્નાં સલજ્જિતામ્

દૃષ્ટ્વા શ્રોણિં સ્તનયુગમતીવ વિપુલં હરિઃ ।
મૂર્ચ્છમવાપ કામાર્તો જહાર ચેતનાં પુનઃ

ક્ષણેન ચેતનાં પ્રાપ્ય ગત્વા કામી તદન્તિકમ્ ।
ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા વિનયેન પતિવ્રતામ્

મહેન્દ્ર ઉવાચ
અહો ગુણમહો રૂપમહો કિં વા નવં વયઃ ।
અહો કિં વા મુખશ્રીસ્તે શરચ્ચન્દ્રં વિનિન્દતી

અહોકટાક્ષં કુટિલં પુંસાં ચિત્તવિકર્ષણમ્ ।
કિમહો લોચનં પદ્મપ્રભામોચનમીપ્સિતમ્

ગમનં રમણીયં ચ ગચખઞ્જનભઞ્જનમ્ ।
અહો વાક્યં સુમધુરં પીયૂષાદપિ દુર્લભમ્

કિમહો વિપુલશ્રોણી કામાધારા મનોહરા ।
કામદા કામુકાયૈવ મુનિમાનસમોહિની

અતીવ કઠિના પીના રમ્ભાસ્ચ મ્ભવિડમ્બિતા ।
અહો નિતમ્બયુગુલં વર્તુલં ચન્દ્રબિમ્બવત્

શ્રીયુક્તં શ્રીફલયુગતુલ્યં તે સ્તનયુગ્મકમ્ ।
અત્યુન્નતં સુકઠિનં ત્રૈલોક્યચિત્તમોહનમ્

અહો કિં વા તપસ્તેપે ગૌતમશ્ચ તપોધનઃ ।
સંપ્રાપ યત્ફલેનૈવ સુદતીં સુન્દરીં વરામ્

નિષેવ્ય પ્રકૃતિં દુર્ગા વિષ્ણુમાયાં સનાતનીમ્ ।
લક્ષ્મીં ચ લક્ષ્મીસદૃશીમીદૃશીં પ્રાપ પદ્મિનીમ્

સુકોમલાં સુવદનાં લલનાં નલિનાનનામ્ ।
શુદ્ધાં ચ સુદતીં શ્યામાં ન્યગ્રોધદલમધ્યમામ્

ત્વત્પાલનં ચ જાનામિકામશાસ્ત્રવિચક્ષણઃ ।
કામો વા કામુકશ્ચન્દ્ર કિં ત્વા જાનાતિ ગૌતમઃ

‰
માં પ્રશંસન્તિ નિત્યં તે કામશાસ્ત્રવિચક્ષણાઃ ।
ઉર્વશ્યાદ્યશ્ચાપ્સરસો માં પ્રશંસન્તિ સંતતમ્

દાસિં કૃત્વા ચ દાસ્યામિ શચીં તુમ્યં વરાનને ।
ત્રૈલોક્યલક્ષ્મી વિપુલાં ગૃહણ ત્યજ ગૌતમમ્

અનભિજ્ઞં કામશાસ્ત્રે દુર્બલં ચ તપસ્વિનમ્ ।
અવ્યવાહાર્ય નિષ્કામં નારાયણપરાયણમ્

અવિદગ્ધો વિધાતા ચ યોજયામામ યોઽક્ષમમ્ ।
ઈદૃશીં કામુકીં રમ્યાં દદાતિ ચ તપસ્વિને

ઇત્યુક્ત્વા કામુકઃ શક્રઃ પપાત ચરણે મૃદા ।
તમુવાચ મહાસધ્વી વેદોક્તં ચ યથૌચિતમ્

અહલ્યોવાચ
અભાગ્યાદ્બ્રહ્મણશ્ચાપિ મરીચેશ્ચ તપસ્વિનઃ ।
અભાગ્યાત્કશ્યપસ્યાપિ ત્વં પુત્રઃ પાપમાનસઃ

કિં તજ્જપેન તપસા મૌનેન ચ વ્રતેન ચ ।
સુરાર્ચનેન તીર્થેન સ્ત્રીભિર્યસ્ય મનોહૃતમ્

સ્ત્રીરૂપં નિર્મિતં સૃષ્ટૌ મોહાય કામિનાં મનઃ ।
અન્યથા ન ભવેત્સૃષ્ટિઃ સ્રષ્ટા તેને પુરાઽઽજ્ઞયા

સર્વ માયાકરણ્ડશ્ચ ધર્મમાર્ગાર્ગલં નૃણામ્ ।
વ્યવધાનં ચ તપસાં દોષાણામાશ્રયં પરમ્

કર્મબન્ધનિબદ્ધાનાં નિગડં કઠિનં સ્મૃતમ્ ।
પ્રદીપરૂપં કીટાનાં મીનાનાં બડિશં યથા

વિષકૃમ્ભં દુગ્ધમુખમારમ્ભે મધુનોપમમ્ ।
પરિણામે દુઃખબીજં સોપાનં નરકસ્ય ચ

ઋષયઃ સનકાદ્યાશ્ચ નોદ્વાહં ચક્રુરીપ્સિત્મ્ ।
પરસ્ત્રીષુ મનો યેષાં તેષાં સર્વ ચ નિષ્ફલમ્

પરસ્ત્રીસેવનં શક્ર ઇહૈવાત્યયશસ્કનમ્ ।
પરત્ર નરકં ઘોરં દદાતિ કામુકાય ચ

ઇત્યુક્તવા ચ મહાસાધ્વી વિહાય તં ચ કામુકમ્ ।
પ્રયયૌ સ્વગૃહં તૂર્ણ ગૃહિણી ગૌતમસ્ય ચ

તત્સર્વ કથયામાસ ગૌતમાય તપસ્વિને ।
તસ્થૌ પ્રહસ્ય સ મુનિર્મહન્દ્રં ચ વિનિન્દ્ય ચ

એકદા ગૌતમઃ શીઘ્રં જગામ શંકરાલયમ્ ।
શક્રો ગૌતમરૂપેણ તાં સંભોગં ચકાર સઃ

સર્વ જ્ઞાત્વા ચ સર્વજ્ઞઃ મન્દિરદ્વારમાયયૌ ।
નિર્ગચ્છન્તં મહેન્દં ચ દદર્શ મુનિપુંગવઃ

નગ્નામહલ્યાં રહસિ પીનશ્રોણિપયોધરામ્ ।
મુનિઃ શશાપ શકં ચ ભગાઙ્ગશ્ચ ભવેતિ ચ

કોપાચ્છશાપ પત્નીં ચ રુદતીં ભયવિહ્વલામ્ ।
ત્વં ચ પાષાણરૂપા ચ મહારણ્યે ભવેતિ ચ

યયૌ ચ સ્વગૃહં શક્રો લજ્જૈકતાનમાનસઃ ।
ઉવાચ મધુરં ભીતા સ્વામિનં શોકકર્શિતા

અહલ્યોવાચ
માં ચ દાસીં ચ નિર્દોષાં કથં ત્યજસિધાર્મિક ।
ત્વં ચ વેદવિદાં શ્રેષ્ઠો વિચારં કુરુ ધર્મતઃ

ગૌતમ ઉવાચ
ત્વાં જાનામિ મનઃશુદ્ધાં સુવ્રતાં ચ પતિવ્રતામ્ ।
ત્યક્ષ્યામિ ચ તથાઽપિ ત્વાં પરવીર્યં ચ બિભ્રતીમ્

પરભોગ્યા ચ યા કાન્તા સાઽશુદ્ધા સર્વકર્મસુ ।
તાં યોગચ્છેન્મહામૂઢો નરકં તસ્ય કલ્પકમ્

અન્નં વિષ્ઠા જલં મૂત્રં પરભોગ્યાશ્ચ (યા)નિશ્ચિતમ્ ।
ઉપસ્પૃશેન્ન તસ્યાશ્ચ હન્તિ પુપ્યં પુરાકૃતમ્

અનિચ્છયા ચ શ્રૃઙ્ગાને સ્ત્રી જારેણ ન દુષ્યતિ ।
દુષ્ટા સ્ત્રી નિશ્ચિતં સાધ્વી સ્વેચ્છાશ્રૃઙ્ગારકર્મણિ

ત્વં શક્રં સ્વામિનં મત્વા સુખં ભુક્ત્વા રતિં ગૃહે ।
પશ્ચાદ્બભૂવ તે જ્ઞાનં માં દૃષ્ટ્વા ચ નિશામય

ગચ્છ ગચ્છ મહારણ્યં ભવ પાષાણરૂપિણી ।
રામપાદાઙ્ગુલિસ્પર્શાત્સદ્યઃ પૂતા ભપિષ્યસિ

માં સંપ્રાપ્સ્યસિ તત્પુણ્યાત્પુનરેવાઽઽગમિષ્યસિ ।
ગચ્છ કાન્તે મહારણ્યમિત્યુક્ત્વા તપસે યયૌ

ઇત્યેવં કથિતં સર્વ મહેન્દ્રદર્પભઞ્જનમ્ ।
પુનઃ સંપ્રાપ લક્ષ્મીં ચ વિભોશ્ચ કૃપયા મુને

ઇતિ શ્રીબ્રહ્મઓ મહાઓ શ્રીકૃષ્ણજન્મખ ઓ ઉત્તઓ નારદનાઓ
એકષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ