Brahmavaivarta Purana · Chapter 4.47

nārada uvāca //
atha krīḍāṃtare rādhā kiṃ papraccha hariṃ vibhum //
kāṃ kathāṃ kathayāmāsa kathyatāṃ karuṇānidhe

// śrīnārāyaṇa uvāca // //
utthāya sukhasaṃbhogādrādhāṃ kṛtvā puro hariḥ //
uvāsa malayadroṇīṃ vaṭamūle manohare

rādhā taṃ paripapraccha sasmitaṃ sumanoharam //
darpabhaṅgaḥ vajrabhṛto nigūḍhaṃ śrutisundaram

// śrīrādhikovāca //
śrutaṃ yaśaḥ śūlabhṛto darpabhaṅgaśca daivataḥ //
pārvatyā darpabhaṅgaśca vivāhaśca tayoraho

adhunā śrotumicchāmi darpabhaṅgaṃ harerhare //
śeṣāṇāṃ ca krameṇaiva vada vyasya jagadguro

śrīkṛṣṇa uvāca //
darpabhaṃgaṃ surapatestriṣu lokeṣu viśrutam //
karṇapīyūṣamatulaṃ sundaraṃ śṛṇu sundari

purā śatamakho darpātkṛtvā śatamakhānmudā //
babhūva sarvadevānāmadhyakṣaḥ saṃpadā yutaḥ

dinedine tadaiśvaryaṃ varddhate tapasāṃ phalāt //
dīkṣāṃ taṃ kārayāmāsa siddhamannaṃ bṛhaspatiḥ

sa jajāpa mahāmantraṃ puṣkare śatavatsaram //
babhūva mantrasiddhaśca paripūrṇamanorathaḥ

brahmasvarūpāṃ prakṛtiṃ saṃpanmūḍho na manyate //
sā taṃ śaśāpa svaguroḥ śāpaṃ lebhe'tikopataḥ//

ekadā prakṛteḥ śāpāddhatabuddhiḥ svasaṃsadi//
guruṃ dṛṣṭvā samutthāya na nanāma mudā'nvitaḥ

bṛhaspatistataḥ kopānnovāsa gṛhamāyayau //
na tasthau tārakābhyāśe tapase kānanaṃ yayau

uvāca manasā dīno yātu saṃpaddhareriti //
atha śakro matiṃ prāpya kva gato'to madīśvaraḥ

ityuktvā vegataḥ pīṭhājjagāma tārakāntikam//
praṇamya mātaraṃ bhaktyā nataskandhaḥ puṭāñjaliḥ //

sarvaṃ nivedanaṃ kṛtvā rurodoccairmuhurmuhuḥ //
putrasya rodanaṃ dṛṣṭvā ruroda tārakā bhṛśam

vatsa gaccha gṛhaṃ naiva guruṃ drakṣyasi sāmpratam //
durdinānte guruṃ prāpya punarlakṣmīmavāpsyasi

adhunā karmaṇāṃ bhogaṃ bhuṅkṣva mūḍha durāśaya//
durdine svagurau doṣaḥ sudine paritoṣaṇam

sudinaṃ durdinaṃ śakra kāraṇaṃ sukhaduḥkhayoḥ //
ityuktvā tārakā devī virarāma pativratā

jagāma śakraḥ snānārthaṃ svarṇadīṃ sumanoharām //
dadarśa tatra rucirāṃ mārjantīṃ ca nitambinīm

sasmitāṃ sakaṭākṣāṃ tāmahalyāṃ gautamapriyām //
dṛṣṭvā ca vipulaśroṇīṃ stanayugmaṃ manoharam

sa tasyāḥ śakraḥ saṃpaśyanmumoha kāmamohitaḥ //
punaḥ sa cetanāṃ prāpya vihāya snānamīśvari

mūrtiṃ vidhāya tadbhartustatsamīpaṃ jagāma ha //
gatvā tu snigdhavastrāṃ tāṃ samākṛṣya smarāturaḥ

cakāra vividhaṃ tatra śṛṃgāraṃ sumanoharam //
mūrcchāṃ saṃprāpa kāmena tandrāṃ ca munikāminī

niśceṣṭā sukhasaṃbhogānniśceṣṭastridaśādhipaḥ //
etasminnantare taptvā samāgatya munīśvaraḥ

dadarśa gehe mithunaṃ maithune ca ratipriye //
dṛṣṭvā cukopa sa munirjvalanniva hutāśanaḥ

vijñānenātiroṣeṇa babhañja suratikṣaṇam //
śakraḥ sa cetanāṃ prāpya dṛṣṭvā ca munipuṃgavam

kālasvarūpaṃ trāsena dadhāra caraṇāmbujam //
koparaktāsyanayano devaṃ pādānataṃ bhiyā //
uvāca nītivacanaṃ gautamaḥ śaraṇāgatam

gautama uvāca //
dhik tvāmindra suraśreṣṭha kaśyapātmaja paṇḍita

prapautra jagatāṃ sraṣṭurbuddhiste kathamīdṛśī //
mātāmahaḥ svayaṃ dakṣo'ditirmātā pativratā

karmasādhyaḥ svabhāvaśca kuladharmaṃ prabādhate //
vedaṃ vijñāya jñānī tvaṃ yonilubdho'si karmaṇā

yonīnāṃ ca sahasraṃ ca tava gātre bhavatviha //
pūrṇavarṣaṃ ca satataṃ yonigandhaṃ tvamāpnuhi

tataḥ sūryaṃ samārādhya yoniścakṣurbhaviṣyati //
mama prāṇeśvarī duṣṭā yena mūḍha tvayā kṛtā

macchāpena guroḥ kopādbhraṣṭaśrīrbhava sāmpratam //
gurorapekṣayā mūḍha prāṇā nāpahṛtāstava

tejasvino'tibandhorme baṃdhubhedabhiyā sura //
uttiṣṭhottiṣṭha devendra gaccha vatsa svamandiram

śubhāśubhaṃ ca yatkiṃcitsarvaṃ karmodbhavaṃ bhavet //
mahāmunīndravacanādgataḥ śakraśca puṣkaram /

cakārārādhanaṃ bhaktyā naiṣkṛtyaṃ ca cakāra ha //
pādānatāmahalyāṃ tāmuvāca munipuṃgavaḥ

vanaṃ gatvā ciraṃ tiṣṭha vidhāya mūrtimaśmanaḥ // //
akāmāṃ cakame śakraḥ sarvaṃ jānāmyahaṃ priye

tathā ca parabhogyā me na bhogyā vrajādhame //
paravīryaṃ yadudare kāmato'kāmato'pi vā

ahalye yāti daivena tadupāyaṃ niśāmaya //
akāmato na ca duṣṭā sā prāyaścittena śuddhyati

kāmabhogena tyājyā sā karmabhogena śuddhyati //
pitṛpāke daivapāke pūjāyāṃ nādhikāriṇī

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kālasūtraṃ prayāti sā//
ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi kṣayaṃ kṛtvā svakarmaṇaḥ

svāmino vacanātsā tu praṇamya svāminaṃ bhiyā //
nātha nātheti kurvantī rudantī vanamāpa sā

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi bhuktvā bhogaṃ munipriyā //
śrīrāmacaraṇasparśātsadyaḥ śuddhā babhūva ha

trailokyamohanaṃ rūpaṃ vidhāya munikāminī //
jagāma gautamābhyāśaṃ muniḥ saṃprāpya sundarīm

atha śakrasya vṛttāṃtaṃ paramaṃ śṛṇu sundari //
pāpaghnaṃ puṇyabījaṃ tatsaṃvyasya kathayāmi te

ekadā ca guroḥ kopātprakṛteravahelanāt //
brahmahatyā vajrabhṛto babhūva hatacetasaḥ

śakrastyaktagururdaivagrasto daityanipīḍitaḥ //
jagāma śaraṇaṃ bhīto brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum //

tadājñayā viśvarūpaṃ cakāra ca purohitam //
babhūva tatra viśvasto daivādbuddhihato hariḥ

daityadauhitrasya bhāvaṃ vijñāya ca vicakṣaṇaḥ //
praciccheda śirastasya tīkṣṇabāṇena līlayā

viśvarūpapitā tvaṣṭā śrutvā sadyaścukopa ha //
iṃdraśatro vivarddhasvetyuktvā yajñaṃ cakāra ha

yajñakuṃḍātsamuttasthau vṛtro nāma mahāsuraḥ //
cakāra nigrahaṃ kopāddevānāmavalīlayā

śakro mahāmunerasthnāṃ vajraṃ kṛtvā sudāruṇam //
jaghāna vṛtraṃ devānāṃ kaṃṭakaṃ daityamardanaḥ

brahmahatyā śunāsīraṃ dudrāva hatacetanam //
raktavastraparīdhānā vṛtrastrīveṣadhāriṇī

saptatālapramāṇā sā śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukā //
īṣāpramāṇadaśanā mahābhītaṃ cakāra tam

dhāvaṃtaṃ paridhāvaṃtī baliṣṭhā hatacetanam //
khaḍgahastā dayāhīnā vegena paridhāvati

iṃdro dṛṣṭvā ca tāṃ ghorāṃ smāraṃsmāraṃ guroḥ padam //
viveśa mānasasaro mṛṇālasūkṣmasūtrataḥ

tatra gaṃtuṃ na śaktā sā brahmaṇaḥ śāpakāraṇāt //
sā tasthau vaṭaśākhāyāṃ sarasastaṭasannidhau

athātra nahuṣo bhūpastrilokeśo babhūva ha //
sa yayāce śacīṃ devānbaliṣṭho durbalānapi

śacī śrutvā mahābhītā tārakāṃ śaraṇaṃ yayau //
tārā nirbhartsya svapatiṃ bhṛtyapatnīṃ rarakṣa ca

śacīmāśvāsya svagururjagāma tatsaro mudā //
ājuhāva śunāsīraṃ kātaraṃ hatacetanam

bṛhaspatiruvāca //
uttiṣṭhottiṣṭha he vatsa bhayaṃ kiṃ te mayi sthite //
tvadīśvaraṃ svareṇaiva niśāmaya bhayaṃ tyaja //
svaraṃ bṛhaspaterjñātvā sarvasiddhīśvaro hariḥ

sūkṣmarūpaṃ parityajya svarūpaṃ ca dadhāra saḥ //
utthāya sadyaḥ saṃbhrāto guruṃ taṃ sūryavarcasam

dṛṣṭvā nanāma saṃprītyā saṃprītaṃ tyaktakopakam //
padāṃbuje nipatitaṃ rudaṃtaṃ bhayavihvalam

nidhāya vakṣasi premṇā ruroda premavihvalaḥ //
rudaṃtaṃ vākpatiṃ tuṣṭaṃ tuṣṭāva tridaśeśvaraḥ //
puṭāṃjaliḥ pulakito bhaktinamrātmakaṃdharaḥ

iṃdra uvāca //
kṣamasva bhagavandoṣaṃ kṛpāṃ kuru kṛpānidhe

bhṛtyāparādhaṃ satataṃ na gṛhṇāti sadīśvaraḥ //
svabhāryāsu svaśiṣyeṣu svabhṛtyeṣu suteṣu ca

durbalaḥ sabalo vā'pi ko daṃḍaṃ kartumakṣamaḥ //
triṣu koṭiṣu deveṣu devako'hamapaṃḍitaḥ

tvatprasādātsuraśreṣṭha kṛpayā varddhitastvayā //
saṃhartumīśastvaṃ sarvamahaṃ ko vāpi kīṭavat

svayaṃ vidhātuḥ pautraśca punaḥ sraṣṭuṃ svayaṃ kṣamaḥ //
iti tasya stavaṃ śrutvā parituṣṭo guruḥ svayam //
uvāca vacanaṃ prītyā prasannavadanekṣaṇaḥ

gururuvāca //
sthiro bhava mahābhāga niścalāṃ kamalāṃ labha

saṃprāpya paramaiśvaryaṃ pūrvasmācca caturguṇam //
gacchāmarāvatīṃ vatsa rājyaṃ kuru puraṃdara

hataśatrurmatprasādādgatvā paśya śacīṃ satīm //
ityevamuktvā sa guruḥ saśiṣyo gaṃtumudyataḥ

dadarśa purato ghorāṃ brahmahatyāṃ suduḥsahām //
dṛṣṭvā śakro mahābhītastaṃ guruṃ śaraṇaṃ yayau

bṛhaspatirmahābhītaḥ sasmāra madhusūdanam //
etasminnaṃtare tatra vāgbabhūvāśarīriṇī

svalpākṣarā ca bahvarthā tāṃ śuśrāva bṛhaspatiḥ //
saṃsāravijayaṃ nāma sarvāśubhavināśanam

rādhike vacanaṃ śrutvā śiṣyaṃ rakṣādhuneti ca//
tadā tvatkavacaṃ dattvā śiṣyāya śiṣyavatsalaḥ

cakāra bhasmasāttāṃ ca huṃkāreṇaiva līlayā //
tadā śiṣyaṃ gṛhītvā ca gatvā tāmamarāvatīm

dadarśa cchinnabhagnāṃ ca śatruṇā vacanādguroḥ //
bharturāgamanaṃ śrutvā śacī saṃhṛṣṭamānasā

praṇamya ca guruṃ bhaktyā svakāṃtaṃ praṇanāma sā //
śrutvā''gamanamiṃdrasya samājagmuḥ surāḥ priye //
ṛṣayo munayaścaiva harṣagadgadamānasāḥ

yojayāmāsa satkāraṃ nirmātumamarāvatīm //
pūrṇamabdaśataṃ śilpī nirmame tvamarāvatīm

nānāratnavicitrāḍhyāṃ maṇiratneṃdranirmitām //
manoharāṃ nirupamāṃ na hi tuṣṭo yayā hariḥ

viśvakarmā gṛhaṃ gaṃtuṃ na śaśāka vinā''jñayā//
paramodvignacittaśca brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayau

vijñāya tadabhiprāyaṃ tamuvāca vidhiḥ svayam //
tava karmakṣayādeva tāvacchvo bhaviteti ca

śrutvā tadvacanaṃ kāruḥ śīghraṃ prāpāmarāvatīm //
brahmā jagāma vaikuṇṭhe praṇamyovāca mātaram

harirbrahmāṇamāśvāsya prasthāpya svagṛhaṃ ca tam //
viprarūpaṃ samāsthāya cājagāmāmarāvatīm

daṇḍī chattrī śuklavāsā bibhrattilakamujjvalam //
atikharvaḥ śukladaṃtaḥ sasmitaḥ sumanoharaḥ

vayasā'tiśiśurbuddhyā jñānavṛddhyā vicakṣaṇaḥ //
svayaṃ vidhāturdhātā ca dātā ca sarvasaṃpadām

iṃdradvāre samuttiṣṭhandvārapālamuvāca ha //
brūhīdaṃ brahmaṇo dvāre śīghraṃ tvāṃ draṣṭumāgataḥ

ityevaṃ vacanaṃ śrutvā dvāri jñānaṃ cakāra tam //
sa ca śīghraṃ samāgamya dadarśa brāhmaṇārbhakam

bālakānāṃ bālikānāṃ samūhaiḥ pariveṣṭitam //
hasadbhiśca mahotsāhātsasmitaṃ tejasā'nvitam

praṇanāma harirbhaktyā taṃ hariṃ śiśurūpiṇam //
āśiṣaṃ yuyuje prītyā taṃ harirbhaktavatsalaḥ

madhuparkādikaṃ dattvā śakraḥ pūjāṃ cakāra tam //
papracchāgamanaṃ kasmādvadeti viprabālakam

iṃdrasya vacanaṃ śrutvā tamuvāca dvijārbhakaḥ //
megha gambhīrayā vācā bṛhaspatigurorguruḥ

brāhmaṇa uvāca //
samāgato'haṃ tvāṃ draṣṭuṃ praṣṭuṃ vacanamīpsitam //
citraṃ nagaranirmāṇaṃ samākarṇyādbhutaṃ hare

kativarṣaṃ ca nirmāṇe bhavānsaṃkalpito yathā //
katicittāṃ viśvakarmā nirmāṇaṃ vā kariṣyati //

evaṃbhūtaṃ ca nirmāṇaṃ na kenaiṃdreṇa nirmitam //
naivaṃvidhaṃ sunirmāṇe viśvakarmā paraḥ kṣamaḥ

bālakasya vacaḥ śrutvā jahāsa sa sureśvaraḥ //
saṃpanmadātimattaśca punaḥ papraccha bālakam

katīṃdrāṇāṃ samūhaśca tvayā dṛṣṭaḥ śruto'thavā //
viśvakarmā katividhastaṃ me brūhi śiśo'dhunā

śakrasya vacanaṃ śrutvā prahasya viprabālakaḥ //
tamuvāca śrutisukhaṃ pīyūṣasadṛśaṃ vacaḥ

// brāhmaṇa uvāca //
jānāmi kaśyapaṃ tāta tava tātaṃ prajāpatim //
muniṃ marīcināmānaṃ tatrālaṃ ca taponidhim

nābhipadmodbhavaṃ viṣṇoḥ stutvā taṃ vidhimīśvaram //
rakṣitāraṃ ca taṃ viṣṇuṃ paraṃ sattvaguṇānvitam

ekārṇavaṃ ca pralayaṃ sattvaśūnyaṃ bhayānakam //
sṛṣṭiṃ katividhāṃ śakra kalpaṃ katividhaṃ dhruvam

brahmāṃḍaṃ ca katividhaṃ brahmaviṣṇumaheśvarān //
brahmāṇḍeṣu katividhānindrānko gantumīśvaraḥ

yadi saṃkhyā'sti reṇūnāṃ dharāyāṃ ca surādhipa //
tathāpi saṃkhyā śakrāṇāṃ nāstyeveti vidurbudhāḥ

śakrasyāyuścādhikāro yugānāmekasaptatiḥ //
aṣṭāviṃśatiśakrāṇāṃ patane'harniśaṃ vidheḥ

vidheraṣṭottaraśatamāyureva pramāṇataḥ//
sureṃdrāṇāṃ ca kā saṃkhyā nāsti saṃkhyā vidherapi

brahmāṃḍasaṃkhyā yatra kva brahmaviṣṇumaheśvarāḥ //
mahāviṣṇorlomakūpodbhave toye sunirmale

brahmāṃḍe'sti yathā naukā bhavatoye ca kṛtrimā //
evaṃ lomnaḥ pramāṇena brahmāṃḍāḥ saṃtyasaṃkhyakāḥ

brahmāṃḍe ca katividhāḥ surāḥ saṃtyeva tvatsamāḥ //
etasminnaṃtare tatra dadarśa puruṣottamaḥ

pipīlikāsamūhaṃ ca vyāyataṃ dhanuṣāṃ śatam //
kramaśastānsaṃnirīkṣya jahāsoccairdvijārbhakaḥ

novāca kiṃcinmaunī ca gaṃbhīraḥ sagaṇo yathā//
dṛṣṭvā hāsyaṃ vipravaṭorgāthāṃ śrutvā'tivismitaḥ //
papraccha ca punarvipraṃ śuṣkakaṃṭhoṣṭhatālukaḥ

iṃdra uvāca //
kathaṃ hasasi vipreṃdraṃ māṃ śīghraṃ kāraṇaṃ vada //
tvaṃ vā ko māyayā cchannaḥ śiśurūpī guṇārṇavaḥ

iṃdrasya vacanaṃ śrutvā tamuvāca dvijārbhakaḥ //
ādhyātmikaṃ nītisāraṃ jñānabījaṃ paraṃ varam

brāhmaṇa uvāca //
dṛṣṭaḥ pipīlikāsaṃgho heturasya nigūḍhakaḥ

mā māṃ pṛccha śokabījaṃ tavānyajñānakāraṇam //
sāṃsārikāṇāṃ saṃsāravṛkṣamūlanikṛṃtanam

ajñānatamasicchannaṃ jñānadīpamanuttamam //
nigūḍhaṃ sarvavedeṣu siddhānāmapi durlabham

yogināṃ prāṇatulyaṃ ca mūḍhāhaṃkārabhaṃjanam //
ityuktvā tatra saṃtasthau sasmito dvijapuṃgavaḥ //
punaḥ papraccha śakrastaṃ śuṣkakaṃṭhoṣṭhatālukaḥ

śakra uvāca //
brūhi viprabaṭo śīghraṃ jñānadīpaṃ purātanam //
na jānāmi śiśuḥ kastvaṃ jñānarāśiḥ svamūrtimān

iṃdrasya vacanaṃ śrutvā viprarūpī janārdanaḥ //
jñānaṃ bhāṣitumārebhe yogīṃdrāṇāṃ sudurlabham

brāhmaṇa uvāca //
sṛṣṭaḥ pipīlikāsaṃgha ekaikaḥ kramaśo mayā

sarve svakarmaṇā śakra śakrībhūtāḥ surālaye //
adhunā karmaṇā sarve kramaśo bhūtajanmanām

atītakāle saṃprāptā bhūtajātiṃ pipīlikām //
karmaṇā jīvino yāṃti vaikuṃṭhaṃ ca nirāmayam

karmaṇā brahmalokaṃ ca śivalokaṃ ca karmaṇā //
svargaṃ svargasamāsthānaṃ pātālaṃ ca svakarmaṇā

karmaṇā narakaṃ ghoraṃ svātmaduḥkhaikakāraṇam //
karmaṇā sūkarīgarbhaṃ karmaṇā kṣudrajīvanam

karmaṇā paśupatnīnāṃ karmaṇā pakṣiyoṣitām //
karmaṇā kīṭayoniṃ ca vṛkṣatvaṃ ca svakarmaṇā

svakarmaṇā sukhī duḥkhī sevyaḥ sevaka eva ca //
karmaṇā brāhmaṇatvaṃ ca daivaṃ cāpi svakarmaṇā

svakarmaṇā ca pretatvaṃ brahmatvaṃ ca svakarmaṇā //
karmaṇā vyādhiyuktaśca karmaṇevātisundaraḥ

karmaṇā svāṅgahīnaśca svāṅgavṛddhaśca karmaṇā //
vidhātā karmasūtreṇa phaladātā ca jīvinām

karma svabhāvasādhyaṃ ca svabhāvo'bhyāsajīvakaḥ //
ityevaṃ kathitaṃ sarvamādhyātmikaparaṃ vacaḥ

sukhadaṃ puṇyadaṃ sāraṃ narakārṇavatārakam //
saṃsāraḥ svapnavatsarvaṃ devendra sacarācaram

mṛtyuśca mastakasthāyī sarveṣāṃ kālayogataḥ //
jalabudbudavatsarvaṃ jīvināṃ ca śubhāśubham

śakra śaśvadbhramatyeva nāviṣṭastatra paṇḍitaḥ //
ityevamuktvā vipraśca tatra tasthau ca sasmitaḥ

vismitāstraidaśādhyakṣo nātmānaṃ bahu manyate //
etasminnantare śīghramājagāma munīśvaraḥ

ativṛddho mahāyogī jñānena vayasā mahān //
kṛṣṇājinī jaṭādhārī bibhrattilakamujjvalam //

vakṣaḥsthale romacakraṃ bibharti mastake kaṭam //
sthitaṃ sarvaṃ madhyadeśe kiṃcidutpāṭitaṃ sphuṭam

samāgatya dvayormadhye tasthau sthāṇuvadeva saḥ //
mahendro brāhmaṇaṃ dṛṣṭvā praṇanāma mudā'nvitaḥ

madhuparkādikaṃ dattvā pūjayāmāsa bhaktitaḥ //
papraccha kuśalaṃ vipraṃ cakāra vinayaṃ punaḥ

tuṣṭāvātithibhāvena mudā sādarapūrvakam //
viprārbhakastena sārddhaṃ saṃbhāṣāṃ ca cakāra saḥ //
svavāñchitaṃ paraṃ prāha sarvaṃ vinayapūrvakam

bālaka uvāca //
kutastvamāgato vipra kinnāma tava vā vada //
ko vā'trāgamane heturnivāsaḥ kena hetunā

kaṭaṃ kathaṃ mastake te lomacakraṃ ca vakṣasi //
atyunnataṃ madhyadeśe kiṃcidutpāṭitaṃ mune //

māṃ cetkṛpā'sti te vipra sarvaṃ saṃvyasya kathyatām //
atyadbhutamidaṃ sarvaṃ śrotuṃ kautūhalaṃ mama

sa śiśorvacanaṃ śrutvā tamuvāca mahāmuniḥ //
sarvaṃ svakīyavṛttāntaṃ śakrasya purato mudā

muniruvāca // alpāyuṣā mayā vipra kutrāpi na kṛtā gṛhāḥ //
na vivāhaścopajīvyaṃ bhikṣopajīvinā'dhunā

lomaśeti ca mannāma heturviprasya darśanam //
varṣaṇātapaśāntyarthaṃ mastakasthaṃ kaṭaṃ mama

vakṣasthalasthitaṃ romacakraṃ tatkāraṇaṃ śṛṇu //
sāṃsārikāṇāṃ bhayadaṃ vivekajananaṃ param

āyuḥsaṃkhyāpramāṇaṃ me lomacakraṃ ca vakṣasi //
śakraikapatanaṃ vipra lomaikotpāṭanaṃ mama

utpāditāni lomāni tena madhye sthitāni ca //
brahmaṇo dviparārdhe ca mama mṛtyurnirūpitaḥ

asaṃkhyavidhayo brahmanmariṣyanti mṛtā api //
kalatreṇa ca putreṇa gṛheṇa kiṃ prayojanam

brahmaṇaḥ patane cakṣurnimeṣaśca harerbhavet //
tatpādapadmamatulaṃ cintayāmi niraṃtaram

durlabhaṃ śrīharerdāsyaṃ bhaktirmuktirgarīyasī //
svapnavatsarvamaiśvaryaṃ tadbhaktivyavadhāyakam

idaṃ madguruṇā dattaṃ śaṃbhunā jñānamuttamam //
vinā bhaktiṃ na gṛhṇāmi sālokyādicatuṣṭayam

ityevamuktvā sa munirjagāma śivasannidhim //
śiśurūpī haristatraivāntardhānaṃ cakāra ha

indrastu svapnavaddṛṣṭvā babhūva tatra vismitaḥ //
tṛṣṇāmātraṃ ca saṃpattau nāstyeva parameśvare

viśvakarmāṇamānīya priyamuktvā śatakratuḥ //
dattvā ratnāni saṃpūjya taṃ prasthāpitavāngṛham

sarvaṃ vinyasya putre ca śaraṇaṃ gantumudyataḥ //
śacīṃ rājyaśriyaṃ tyaktvā vivekī kṣayakāmukaḥ

dṛṣṭvā vivekinaṃ kāntaṃ hṛdayena vidūyatā //
śacī jagāma śokārtā saṃtrastā śaraṇaṃ guroḥ

sarvaṃ nivedanaṃ kṛtvā samānīya bṛhaspatim //
bodhayāmāsa śakraṃ taṃ nītisāreṇa kāminī

guroḥ śāstraviśeṣaṃ ca dampatīrasasaṃyutam//
vidhāya ca svayaṃ prītyā pāṭhayāmāsa taṃ mudā

muniḥ śāstraviśeṣaṃ ca bodhayāmāsa vākpatiḥ //
sa cakāra tadā rājyaṃ vṛndāvana vinodini

ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ śakradarpavimocanam //
sākṣāddṛṣṭo darpabhaṅgo nandayajñe sureśvari

iti śrībrahmavaivarte mahāpurāṇe śrīkṛṣṇajanmakhaṇḍe nārāyaṇanāradasaṃvāde śrīkṛṣṇarādhāsaṃvāde saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ